آشنایی با روکش دندان ها و موارد استفاده از آنها

روکش دندان یا تاج مصنوعی یک «کلاهک» شبیه دندان است که روی دندان قرار داده می‌شود تا شکل، اندازه، قدرت و ظاهر آن را بهبود ببخشد. روکش‌های دندان هنگامی که با سیمان مخصوص در جای خود چسبانده می‌شوند، تمام بخش قابل‌دیدن دندان را که بالای خط لثه قرار دارد، دربرمی‌گیرند.

موارد استفاده از روکش دندان
روکش دندان ممکن است در این موقعیت‌ها استفاده شود:
۱- برای محافظت از دندان ضعیف (برای مثال به علت پوسیدگی) از شکسته شدن یا کنار هم نگه‌داشتن دندان شکسته
۲- برای بازیابی دندان قبلا شکسته‌شده یا دندانی که به شدت تحلیل رفته است.
۳- برای پوشاندن و حمایت از دندانی که پرکردگی بزرگی دارد و مقدار زیادی از آن باقی نمانده است.
۴- برای نگه‌داشتن بریج دندانی در جای خود
۵- برای پوشاندن دندان بدشکل‌شده یا با تغییر رنگ شدید
۶- برای پوشاندن ایمپلنت دندانی
۷- برای ایجاد تغییرات زیبایی
روکش دندانی در کودکان ممکن است روی دندان‌های شیری برای این منظورها استفاده شود:
– حفظ کردن دندانی که آنقدر با پوسیدگی آسیب ‌دیده که نمی‌تواند پر کردن را تحمل کند.
– مراقبت از دندان کودکی که در معرض خطر زیاد پوسیدگی دندان است، به‌خصوص هنگامی‌که کودک در رعایت بهداشت دهانی روزانه دچار مشکل است.
– کاهش موارد بی‌حسی عمومی در کودکانی که به علت سن، رفتار یا سابقه پزشکی نمی‌توان مراقبت دندانی مناسب را از آن در شرایط عادی انجام داد.
دندان‌پزشک کودکان در چنین مواردی ممکن است توصیه کند روکش فولاد ضدزنگ روی دندان گذاشته شود.

چگونگی ساختن روکش دندان
آماده کردن روکش دندان معمولا نیاز به 2 بار ویزیت دندان‌پزشکی دارد. اولین ویزیت برای معاینه و آماده کردن دندان‌هاست و دومین ویزیت برای قرار دادن روکش موقت یا دائم است.
ویزیت اول:‌ دندان‌پزشک در اولین ویزیت ممکن است چند عکس رادیوگرافی بگیرد تا وضعیت ریشه‌ دندان‌هایی که قرار است روکش شوند و استخوان‌های مجاور را بررسی کند.
اگر دندان پوسیدگی وسیعی داشته باشد یا خطر عفونت یا آسیب مغز یا پالپ دندان وجود داشته باشد، اول باید درمان کانال ریشه یا روت‌کانال انجام شود.
پیش از اینکه روند ساختن روکش شروع شود، دندان‌پزشک دندان و بافت لثه را بی‌حس می‌کند. بعد دندانی که قرار است روکش شود، در سطح جونده و در طرفین تراشیده می‌شود تا جا برای گذاشتن روکش باز شود.

مقدار تراشیدن دندان به نوع روکش مورداستفاده بستگی دارد. در مقابل اگر بخش بزرگی از دندان (به علت پوسیدگی یا آسیب‌دیدگی) از بین رفته باشد، دندان‌پزشک از مواد پرکننده استفاده می‌کند تا دندان را طوری بازسازی کند که بتواند تکیه‌گاه روکش باشد.

دندان‌پزشک شما پس از تغییر شکل دادن دندان، با خمیر مخصوص از دندانی که قرار است روکش شود، قالب‌گیری می‌کند. البته گاهی می‌توان این کار را با اسکن‌کننده دیجیتال انجام داد. قالب‌های دندان‌های بالا و پایین برای دندانی که روکش می‌شود نیز گرفته می‌شوند تا اطمینان حاصل شود که دندان‌ها در موقعیت درستی قرار می‌گیرند و جویدن شما دچار مشکل نخواهد شد.

قالب‌ها یا اسکن‌ها به لابراتوار دندان‌سازی فرستاده می‌شوند تا روکش دندان ساخته شود. روکش ساخته‌شده معمولا 2 تا 3 هفته بعد به مطب دندان‌پزشک فرستاده می‌شود. اگر قرار باشد روکش از سرامیک ساخته شود، دندان‌پزشک سایه‌ رنگی را که بیشترین تطابق را با رنگ دندان‌های مجاور دارد، انتخاب خواهد کرد. دندان‌پزشک در اولین ویزیت یک روکش موقت برای پوشاندن و محافظت از دندان آماده‌شده خواهد ساخت که تا زمان آماده شدن روکش دائم روی دندان کار گذاشته می‌شود.

روکش‌های موقت معمولی از آکریلیک ساخته می‌شوند و با استفاده از سیمان موقت روی دندان کار گذاشته می‌شوند.
دومین ویزیت: دندان‌پزشک در دومین ویزیت روکش موقت را جدا می‌کند و رنگ و اندازه بودن روکش دائم را بررسی خواهد کرد. اگر همه‌چیز قابل‌قبول باشد، پس از ایجاد بی‌حسی روکش جدید با سیمان دائمی در محل کار گذاشته می‌شود.

مراقبت از روکش موقت
از آنجایی‌که روکش موقت فقط یک درمان موقت تا زمان آماده شدن روکش دائمی است، اغلب دندان‌پزشکان نکاتی را در مدت استفاده از آنها به شما توصیه می‌کنند، ازجمله:
– پرهیز از غذاهای چسبناک و چسبنده (آدامس و کارامل) که بالقوه ممکن است به روکش بچسبند و آن را از جای خود جدا کنند.
– به حداقل رساندن استفاده از طرفی از دهان که روکش موقت در آن کار گذاشته شده است. مواد خوراکی را بیشتر با طرف دیگر دهانتان بجوید.
– از جویدن غذاهای سفت (سبزی‌های خام) که می‌توانند باعث جابجایی یا شکستن روکش شوند، خودداری کنید.
– هنگام تمیز کردن میان دندان‌ها، نخ دندان را بین آنها بلغزانید و به سمت بالا نکشید.

مشکلات روکش دندانی
ناراحتی و حساسیت: دندان‌های روکش‌دار شما ممکن است بلافاصله پس از عمل و برطرف شدن بی‌حسی حساس شوند. اگر دندان روکش‌دار هنوز عصب دارد، ممکن است مقداری حساسیت به گرما و سرما داشته باشید. دندان‌پزشکتان ممکن است توصیه کند دندان‌هایتان را با خمیردندان‌های مخصوص دندان‌های حساس مسواک کنید. درد یا حساسیتی که هنگام گاز گرفتن رخ می‌دهد، معمولا به معنای آن است روکش روی دندان بیش‌ازحد بالاست. در این صورت با دندان‌پزشکتان تماس بگیرید. او به‌آسانی می‌تواند مشکلتان را رفع کند.
لب‌پر شدن روکش: روکش‌های تمام‌سرامیک یا سرامیک روی پایه فلزی ممکن است لب‌پر شوند. اگر بخش لب‌پر شده کوچک باشد، با استفاده از یک رزین کامپوزیت می‌توان تکه جداشده را چسباند. البته این کار راه‌حلی موقت است. اگر قسمت بزرگی لب‌پر شده باشد، ممکن است لازم باشد روکش عوض شود.

افتادن روکش: گاهی روکش از دندان جدا می‌شود. علت ممکن است پوسیدگی دندان زیر روکش یا شل شدن ماده سیمانی مورداستفاده برای چسباندن روکش باشد. اگر روکش دندانتان افتاد، روکش و محل نصب آن روی دندان را پاک ‌کنید. می‌توانید روکش را با طور موقت با استفاده از چسب‌های دندانی یا سیمان‌های دندانی که در فروشگاه‌ها برای این منظور فروخته می‌شود، ثابت کنید.
در این موارد به‌فوریت با مطب دندان‌پزشکتان تماس بگیرید. او به شما دستورات خاصی درباره چگونگی مراقبت از دندان و روکش آن تا زمانی که بتوانید نزد او بروید، خواهد داد. دندان‌پزشکتان ممکن است بتواند روکش را دوباره با سیمان در جای خود ثابت کند، در غیر این صورت لازم است روکش جدیدی برای شما ساخته شود.

طول عمر روکش دندان
روکش‌های دندانی به‌طور متوسط بین 5 تا ۱۵ سال عمر می‌کنند. این مدت عمر به میزان ساییدگی روکش، رعایت بهداشت دهانی و عادات شخصی مربوط به دهان شما (دندان‌قروچه، جویدن ناخن، استفاده از دندان برای باز کردن بسته‌ها، جویدن یخ) بستگی دارد.

انواع روکش‌های دندانی
روکش‌های دائمی ممکن است ساخته‌شده از فولاد ضدزنگ، تمام‌فلزی (طلا یا آلیاژ دیگر)، سرامیک متصل به فلز، تمام‌رزین یا تمام‌سرامیک باشند. روکش‌های فولاد ضدزنگ ازپیش‌ساخته‌شده هستند و عمدتا به‌طور موقت روی دندان‌های دائمی گذاشته می‌شوند. این روکش‌، دندان یا پرکردگی را تا هنگامی‌که روکش دائمی از ماده دیگری ساخته شود، حفاظت می‌کند.
روکش فولاد ضدزنگ در کودکان عموما روی دندان شیری که قبلا ازلحاظ اندازه شدن آماده شده، گذاشته می‌شود. این روکش کل دندان کودک را می‌پوشاند و از پوسیدگی بیشتر آن جلوگیری می‌کند. هنگامی دندان شیری می‌افتد تا جا را برای دندان دائمی باز کند، این روکش هم همراه آن می‌افتد. به‌طورکلی، گذاشتن روکش فولاد ضدزنگ نیاز به چند ویزیت دندان‌پزشکی دارد و نسبت به روکش‌های ساخته‌شده مخصوص فرد و مراقبت‌های دندانی پیشگیرانه برای محافظت دندان بدون روکش به‌صرفه است. فلزاتی که برای ساختن روکش‌ها استفاده می‌شوند شامل آلیاژهای با میزان بالای طلا یا پلاتین یا آلیاژ‌های فلزات پایه (آلیاژ‌های کبالت، کروم، نیکل و کروم) هستند.
روکش‌های فلزی نیروهای واردشده هنگام گاز گرفتن یا جویدن را به‌خوبی تحمل می‌کنند و احتمالا بیشترین طول عمر را میان روکش‌ها دارند. همچنین روکش‌های فلزی ندرتا ممکن است لب‌پر شوند یا بشکنند. نقطه‌ضعف اصلی این روکش‌ها رنگ فلزی آنهاست. روکش‌های فلزی گزینه مناسبی برای دندان‌های آسیای عقبی هستند که در معرض دید نیستند.
روکش دندانی سرامیک متصل به فلز می‌توانند رنگ مشابه دندان‌های مجاور داشته باشند (برخلاف روکش‌های فلزی) اما این روکش‌ها در مقایسه با روکش‌های فلزی یا رزینی، بیشتر باعث سایش دندان مقابلشان می‌شوند. بخش سرامیک روکش نیز ممکن است لب‌پر شود یا بشکند.
این روکش‌ها پس از روکش‌های تمام‌سرامیکی بیشترین شباهت را با دندان طبیعی دارند اما فلز زیر سرامیک روکش ممکن است به‌صورت خط تیره‌ای مشاهده شود، به‌خصوص کنار خط لثه و حتی بیشتر، اگر لثه‌های شما تحلیل رفته باشند. این نوع روکش‌ها می‌توانند گزینه خوبی برای دندان‌های جلویی یا دندان‌های عقبی و نیز در بریج‌های بلند باشند که وجود فلز برای استحکام لازم است.
روکش دندانی تمام‌رزین ارزان‌تر از سایر انواع روکش است. بااین‌حال، این روکش‌ها در طول زمان سایش پیدا می‌کنند و نسبت به روکش‌های سرامیک متصل به فلز بیشتر در معرض شکستگی قرار دارند. روکش‌های تمام‌سرامیک نسبت به سایر روکش‌ها بهترین رنگ طبیعی را دارند و ممکن است برای افرادی که حساسیت به فلز دارند، مناسب‌تر باشند. روکش‌های تمام‌سرامیک را می‌توان برای دندان‌های جلویی و عقبی استفاده کرد.

روکش‌های موقت در برابر روکش‌های دائمی روکش‌های موقت را می‌توان در مطب دندان‌پزشکی ساخت، درحالی‌که روکش‌های دائمی در لابراتوار دندان ساخته می‌شوند. روکش‌های موقت به‌طورمعمول از یک ماده بر پایه آکریلیک یا فولاد ضدزنگ ساخته می‌شوند و می‌توان آنها را برای ترمیم موقت به کار برد تا هنگامی‌که روکش دائم در لابراتوار دندان‌سازی ساخته شود.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده