دلیل و درمان تغییر رنگ چهره

وقتی رنگ پوست تغییر می‌کند…
پوست یکی از اعضای مهم در زیبایی هر فرد محسوب می‌شود. به همین دلیل باید به درستی از آن محافظت کرد. برخی افراد به دلایل مختلف پوستی دورنگ پیدا می‌کنند که همین مساله روی سلامت روان آنها اثری منفی می‌گذارد. با دکتر محمدعلی نیلفروش‌زاده، متخصص پوست و رئیس انجمن متخصصان پوست‌ ایران در مورد دورنگی پوست گفت‌وگو کرده‌ایم.

آقای دکتر! چه عواملی باعث ایجاد دورنگی پوست می‌شود؟
مسائل مختلفی می‌تواند در این موضوع دخیل باشد؛ از نوع پوست گرفته تا مسائل ژنتیک و همین‌طور منطقه آب‌وهوایی که در آن زندگی می‌کنیم، اما معمولا هموگلوبین‌ها و ملانین‌ها و رنگدانه‌ها در ایجاد دورنگی پوست نقش بسزایی دارند. عوامل مختلفی می‌توانند روی میزان و کیفیت رنگدانه‌ها و سلول‌های رنگدانه‌ساز تاثیر بگذارند و باعث تغییر رنگ پوست و ایجاد لک‌های تیره صورت شوند که عبارتند از: بیماری‌ها و اختلالات ارثی و ژنتیکی، بیماری‌های سوخت‌وساز سلولی، بیماری‌های هورمونی، بیماری‌های التهابی، عفونت‌های موضعی پوست، عوامل شیمیایی، دارو‌ها، علل تغذیه‌ای شامل کمبود ویتامین‌ها و سوء‌تغذیه و بالاخره بدخیمی‌های پوستی. تغییرات رنگ پوست در افراد یا ذاتی یا اکتسابی است که در نتیجه تماس با نور آفتاب ایجاد می‌شود.

هورمون‌های بدن در این‌زمینه چقدر دخیل هستند؟
معمولا تغییرات هورمونی باعث مسائل مختلف در بدن می‌شوند که یکی از آنها تغییر رنگ پوست است. برای مثال خانم‌هایی که باردار هستند معمولا دچار لکه‌های پوستی در نقاط مختلف بدنشان می‌شوند که ممکن است بعد از زایمان تا مدت‌ها در بدنشان باقی بماند، اما مهم‌تر از همه نور خورشید است که روی پوست اثر مستقیم دارد.

این لکه‌ها بیشتر در کدام نواحی بدن دیده می‌شوند؟
بیشتر در صورت نمایان می‌شوند و یک نوع دورنگی که در پوست صورت ایجاد می‌شود از نوع خشک توام با تیرگی است که به خاکستری می‌زند و در پیشانی، اطراف لب، نواحی گیجگاهی یا در هر ناحیه دیگری از بدن دیده می‌شود. این تیرگی‌ها معمولا ناشی از رسوب سوداست. اگر به هر دلیلی در شرایط نامناسب زندگی کنیم و هر روز ذهن‌مان با یک موضوع که امیدی به حل آن در کوتاه‌مدت وجود ندارد، درگیر باشد، رفته‌رفته سودا در بدن افزایش می‌یابد و در چهره‌مان پدیدار می‌شود و باعث تغییر رنگ پوست خواهد شد.

چه افرادی از دورنگی پوست صورت در امان هستند؟
دورنگی پوست صورت در سفیدپوست‌ها کمتر مشاهده می‌شود زیرا آنها بلغمی‌مزاج هستند و پوستشان کمتر به این موضوع واکنش نشان می‌دهد، برعکس افرادی که پوست سبزه‌ای دارند بیشتر در معرض این آسیب هستند. از طرف دیگر پررنگی یا سیاه بودن پوست ممکن است در مواردی مفید نباشد. مثلا سیاه‌پوستان 30 درصد بیشتر از سفیدپوستان از آفتاب گرما دریافت می‌کنند و این گرما با تعریق بیشتر خنثی می‌شود، در حالی که پوست‌های روشن در آب و هوای سرد، گرمای کمتری از طریق تابش از دست می‌دهند. عیب دیگر پیگمانتاسیون یا پررنگی پوست ممانعت از ساخت ویتامین D است.

خیلی از افرادی که این مشکل را دارند ممکن است از نظر روانی در عذاب باشند. این‌طور نیست؟
بله، همین‌طور است، خصوصا در افرادی که به دلیل نوع شغل خود تماس چهره به چهره و مستمر دارند می‌تواند موجب افسردگی یا تاثیر‌گذاری بر فعالیت شود. از این‌رو، شناخت علل این اختلالات رنگدانه‌ای و درمان درست آنها بسیار مهم است و گاهی درمان‌های نادرست می‌تواند مشکل بیمار را تشدید کند. درمان بیمار باید با توجه به علت بیماری، شدت بیماری، شغل و شرایط اجتماعی و محیطی بیمار انجام شود.
از طرف دیگر بیمار باید اطلاعات درستی از بیماری خود، روش درمان، طول مدت درمان و مراقبت‌های بعدی داشته باشد. تغییرات رنگ پوست به دو صورت است؛ یکی پررنگی یا لک تیره صورت و دوم کمرنگی یا سفید شدن صورت.

ژنتیک چقدر در این مورد اثر منفی می‌گذارد؟
عوامل ژنتیکی نقش اولیه و اصلی را در تعیین درجه رنگ طبیعی پوست و پاسخ به اشعه آفتاب بازی می‌کنند. اختلافات نژادی بیشتر در شکل رنگدانه‌ای پوست است.

شایع‌ترین علل ایجاد لک صورت چیست؟
ملاسما یا لک بارداری از شایع‌ترین علل ایجاد لک صورت است و اغلب در خانم‌های مراجعه‌کننده برای درمان لک صورت دیده می‌شود که یک لک اکتسابی قهوه‌ای‌رنگ صورت است و به‌صورت آهسته و قرینه ایجاد می‌شود. این لک‌ها بیشتر در خانم‌های باردار ظاهر می‌شود یا عود می‌کند و به لک‌های بارداری شهرت دارد، ولی می‌تواند در خانم‌های مجرد و حتی به‌ندرت در مردان نیز دیده شود. این لک‌ها بیشتر در گونه‌ها، پیشانی و چانه دیده می‌شود و در سبزه‌ها مشخص است. تیرگی یا لک پوست معمولا پس از زایمان ناپدید می‌شود، اما ممکن است برای ماه‌ها یا سال‌ها باقی بماند. گاهی این نوع لک صورت بدون علت مشخص یا به‌صورت فامیلیال مخصوصا در افرادی که در تماس با نور آفتاب خفیف تیره می‌شوند، دیده می‌شود.

بعضی خانم‌ها متوجه می‌شوند لک‌ها درست قبل از عادت‌ماهانه واضح‌تر می‌شود. ملاسما یا لک بارداری به طور شایع در خانم‌هایی که قرص ضدبارداری مصرف می‌کنند، دیده می‌شود که با تماس با نور آشکارتر می‌شود. این خانم‌ها هنگامی که باردار شوند همین لک در صورتشان ایجاد می‌شود. زمان زیادی طول می‌کشد تا پس از قطع قرص ضدبارداری این لک برطرف شود یا ممکن است هرگز به طور کامل برطرف نشود. کک‌‌ومک یا فرکل که بیشتر در افراد با پوست روشن، موهای قرمز یا بلوند و چشمان آبی دیده می‌شود و از سن 5 سالگی شروع می‌شود، به‌صورت لک‌های کوچک قهوه‌ای روشن در مناطق باز بدن مثل صورت، شانه و پشت افراد دیده می‌شود.

تغذیه در این مورد چقدر مهم است؟
بسیار تاثیرگذار است. بعضی از لک‌ها ناشی از سوءتغذیه و کمبود ویتامین است و اغلب در اثر کمبود ویتامین B12 ایجاد می‌شود که در نژاد‌های با پوست تیره شایع‌تر است. این لک‌ها که ظاهر لکه‌لکه دارند در کمبود ویتامین A گسترده هستند و همراه برجستگی‌های شبیه پوست مرغ ظاهر می‌شوند. همچنین در کمبود اسید فولیک، کمبود اسید اسکوربیک و در انواع کم‌خونی‌ها نیز لک‌های مشابه دیده می‌شود.

چه عوامل دیگری در بروز لک موثرند؟
مصرف بعضی داروها مانند داروهای ضدمالاریا و دارو‌های ضدسرطان و دیگر داروها باعث ایجاد لک به اشکال گوناگون و همراه علائم دیگر می‌شود. مصرف طولانی‌مدت قرص‌ها در درمان جوش و غرور جوانی در نواحی جوش‌های ملتهب و قرمز پوست باعث تیرگی پوست می‌شود.
عوامل دیگر مانند آسیب پوست یا ضربه به پوست، کشیدن کیسه و لیف زبر در حمام به‌طور شدید یا مالش پوست ران‌ها روی یکدیگر در افراد چاق می‌تواند باعث ایجاد لک در همان محل شود. در اثر بیماری‌هایی مثل آسم و نارسایی کبدی و کلیوی نیز لک ایجاد می‌شود.

چه درمان‌هایی برای تغییر رنگ پوست وجود دارد؟
راه‌های درمان فراوان است. برای بیماری‌های لاعلاج مانند لک و پیس روش‌های آرایشی می‌توانند پوست را به طور موثری پوشش دهند. برای بیماری‌های دیگر نیز روش‌هایی وجود دارد که عبارتند از:
• محصولات مراقبت از پوست: روشن‌کننده‌های حرفه‌ای پوست در مقابل تغییر رنگ پوست بسیار موثر عمل می‌کنند.
• بازسازی: درمان‌هایی مانند لایه‌برداری شیمیایی و جراحی با لیزر، لایه‌ رویی پوست را برمی‌دارند و امکان رشد را برای پوستی سالم‌تر با رنگدانه‌های طبیعی‌تر فراهم می‌کنند.
• سرما‌درمانی: این روش برای شرایطی مانند ملانومای سرطانی، لکه‌های کبدی یا زگیل‌ها کاربرد دارد. در این روش ناحیه‌ای از پوست را منجمد می‌کنند و آن را برمی‌دارند تا پوست سالم و جدیدی به‌وجود بیاید.
• روش‌های جراحی: مانند پیوند زدن پوست که در آن بخشی از پوست بدنتان را به جایی که پوست آسیب‌دیده پیوند می‌زنند تا شاید پوست در آنجا امکان رشد پیدا کند.

سلامت
محبوبه ریاستی

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده