سفتریاکسون (نحوه مصرف،خطرات و عوارض)

آمپول سفتریاکسون برای چیست,تزریق عضلانی سفتریاکسون,دوز سفتریاکسون,درد آمپول سفتریاکسون,آمپول سفتریاکسون برای کودکان,تداخل دارویی سفتریاکسون,
سفتریاکسون در بارداری,سفتریاکسون چیست

سفتریاکسون Ceftriaxone رده درمانی: سفالوسپورین‌ها

اشکال دارویی: آمپول

موارد مصرف سفتریاکسون در درمان‌عفونتهای ناشی از باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی حساس به دارو از جمله عفونت‌استخوان و مفاصل، پنومونی و پنومونی باکتریایی، عفونتهای پوستی و بافتهای نرم، اوتیت مدیا و عفونت‌های مجاری ادرار مصرف می‌شود. سفتریاکسون برای درمان تجربی مننژیت باکتریایی نیز مورد استفاده قرار می گیرد زیرا موثرترین عامل ضد استرپتوکوک پنومونیه است. همچنین سفتریاکسون انتخاب بسیار خوبی در درمان سوزاک و سالمونلا است.

مکانیسم اثرمانند پنی سیلینها بر دیواره باکتریها موثرند. سفتریاکسون از طریق مهار سنتز دیواره سلول باکتری موجب ناپایداری اسموتیک باکتری شده و آثار باکتریسیدی دارد.

مرگ مشکوک با مصرف سفتریاکسونبخشنامه : با توجه به ثبت ۷۱ مورد مرگ مشکوک به مصرف سفتریاکسون طی سالهای ۱۳۷۷ الی شهریور ۱۳۹۰ در مرکز ADR ایران ونظربه اینکه این فراورده بیشترین تعداد عوارض( ۲۳۸۸ مورد از ۲۸۲۵۱ مورد بیمار دچار عارضه به ثبت رسیده در مرکز ADR ایران ) ونیزبیشترین تعداد موارد مرگ مرتبط با مصرف دارو را دربانک اطلاعاتی عوارض به ثبت رسیده درمرکز ADR ایران به خود اختصاص می دهد رعایت موارد زیر توسط کلیه شاغلین حرفه پزشکی در تمامی مراکز دولتی و خصوصی الزامی است .

بدیهی است عدم رعایت موارد زیر پیگرد قانونی خواهد داشت وبر اساس قانون برخورد خواهد شد .

۱. تجویز ومصرف سفتریاکسون در مواردی مانند سرماخوردگی وسایر مواردی که ازجمله موارد مصرف تأیید شده این فراورده نیست جداً خودداری شود .

۲. از تزریق سریع وریدی سفتریاکسون جداً خودداری شده ، انفوزیون وریدی در محلول مناسب حداقل ۱۵ الی ۳۰ دقیقه به طول انجامد .

۳. پیش از تجویز یا تزریق سفتریاکسون حتماً در مورد سابقه حساسیت داروئی بیمار نسبت به سفتریاکسون یا سایر سفالوسپورین ها ( مانند سفالکسین ، سفیکسیم ، سفتازیدیم ، سفازولین و…) یا پنی سیلین ها از بیمار سؤال شود .مصرف سفتریاکسون در بیماران با سابقه حساسیت به سفتریاکسون یا سایر سفالوسپورین ها ممنوع می باشد .همچنین با توجه به حساسیت متقاطع پنی سیلین ها و سفالوسپورین ها در صورت وجود سابقه حساسیت به پنی سیلین ها نیز تجویز این فراورده فقط در مواقع بسیار ضروری و با احتیاط فراوان صورت پذیرد .

۴. تزریق سفتریاکسون باید صرفاً توسط افراد مجرب ، در مراکز مجهز به سیستم احیاء انجام گیرد واز تزریق توسط افراد غیر حرفه ای یا در مکانهای غیر از مراکز درمانی مجهز به امکانات احیاء جداً خودداری شود .

۵. مصرف همزمان سفتریاکسون با محلولها یا فراورده های حاوی کلسیم در نوزادان حتی به صورت انفوزیون از رگهای متفاوت ممنوع می باشد .

۶. حتی الامکان از مصرف محلولها یا فراورده های حاوی کلسیم تا ۴۸ ساعت پس از آخرین دوز سفتریاکسون در تمام گروههای سنی اجتناب گردد .

۷. مصرف سفتریاکسون در نوزادان مبتلا به هایپر بیلی روبینما ، بویژه نوزادان نارس ممنوع می باشد . مطالعات نشان داده است که سفتریاکسون قادر به جابجایی بیلی روبین از محل اتصال به آلبومین سرم می باشد ولذا امکان ایجاد آنسفالوپاتی ناشی افزایش بیلی روبین در این بیماران مطرح می باشد .

۸. استفاده از رقیق کننده های حاوی کلسیم مانند محلول رینگر به منظور آماده سازی سفتریاکسون جهت تزریق ممنوع می باشد .

۹. مسئولین فنی داروخانه ها باید از تحویل بدون نسخه این فراورده (همانند سایر داروهای تحت نسخه ) جداً خودداری نمایند ، بدیهی است تحویل بدون نسخه دارو توسط داروخانه پیگرد قانونی خواهد داشت وبر اساس قانون برخورد خواهد شد .

عوارض جانبی واکنشهای آلرژیک مانند کهیر و ضایعات جلدی و علایم حساسیت‌مفرط شامل شوک آنافیلاکتیک، سفتریاکسون در صفرا ته نشین می شود و باعث ایجاد سنگهای کاذب صفرا در اثر رسوب دارو می گردد.

سفتریاکسون پر عارضه ترین دارو در گزارش های رسیده به مرکز ثبت و بررسی عوارض ناخواسته دارویی(ADR) کشور :

عوارض گزارش شده عمدتا مشتمل بر عوارض پوستی، عوارض گوارشی، تنگی نفس، شوک آنافیلاکسی، واکنشهای شبه آنافیلاکسی و ایست قلبی بوده و در بسیاری موارد واکنش بصورت شدید و تهدید کننده حیات بیمار بوده است.

سفتریاکسون یک آنتی بیوتیک از نسل سوم سفالوسپورینها که در میان عوارض دارویی به ثبت رسیده در مرکز ثبت و بررسی عوارض ناخواسته داروها(ADR) بیشترین تعداد گزارش را به خود اختصاص داده است، بطوری که از میان گزارشهای رسیده به مرکز ADR تا آذر ماه ۸۹ سفتریاکسون با ۱۷۱۵ مورد گزارش مسبب بیشترین عوارض و همچنین با ثبت ۵۵ مورد مرگ، بیشترین تعداد مرگ را نیز به خود اختصاص داده است.

عوارض گزارش شده عمدتا مشتمل بر عوارض پوستی، عوارض گوارشی، تنگی نفس، شوک آنافیلاکسی، واکنشهای شبه آنافیلاکسی و ایست قلبی بوده و در بسیاری موارد واکنش بصورت شدید و تهدید کننده حیات بیمار بوده است.

متاسفانه یکی از دلایل افزایش وقوع عوارض دارویی با سفتریاکسون مصرف بی رویه این دارو در موارد غیر ضروری می باشد، مواردی همانند سرماخوردگی و یا مواردی که از جمله موارد مصرف تایید شده این فرآورده در منابع علمی نبوده و با مصرف سایر فرآورده های ایمن تر قابل درمان می باشند.

یکی دیگر از عواملی که موجب افزایش وقوع عوارض ناخواسته با سفتریاکسون شده است عدم بررسی سابقه حساسیتی بیمار به پنی سیلینها و یا سایر سفالوسپورینها می باشد، چون پنی سیلین ها و سفالوسپورینها حساسیت متقاطع داشته و افراد حساس به پنی سیلینها ممکن است نسبت به سفالوسپورینها هم حساس باشند لذا سابقه حساسیتی فرد به آنتی بیوتیک می بایست قبل از مصرف دارو در نظر گرفته شود.از طرف دیگر عدم رعایت برخی نکات در تزریق این فرآورده از جمله تزریق سریع وریدی و همچنین تزریق در مراکزی که فاقد امکانات و تجهیزات سیستم احیا هستند موجب گردیده است که در صورت بروز واکنشهای شدید امکان کنترل و انجام اقدامات درمانی مناسب وجود نداشته باشد.به منظور اطلاع رسانی به همکاران گرامی و با هدف کاهش شیوع عوارض ناخواسته ناشی از مصرف سفتریاکسون، توجه همکاران عزیز را به رعایت برخی نکات که در اطلاعیه های مرکز ثبت و بررسی عوارض دارویی کشور آمده است جلب مینماید.

چند توصیه برای کاستن احتمال بروز عوارض خطرناک ناشی از مصرف سفتریاکسون:

از تجویز دارو در مواردی مانند سرماخوردگی و مواردی که از جمله موارد مصرف تایید شده این فرآورده نیست اکیداً خودداری شود. همچنین از جایگزین نمودن فرم تزریقی آنتی بیوتیکها در مواردی که اشکال خوراکی موثر و قابل تجویز هستند جداً پرهیز شود.

توصیه میشود قبل از تزریق سفتریاکسون سابقه حساسیت فرد به سفالوسپورینها و پنی سیلینها بررسی شود. مصرف دارو در افراد حساس به سایر سفالوسپورینها ممنوع بوده و در افراد حساس به پنی سیلین نیز تنها در صورت ضرورت و عدم امکان استفاده از سایر داروها تزریق باید با احتیاط فراوان صورت پذیرد.

با توجه به یافته های جدید سازمان غذا و دارو امریکاFDA و گزارش مرگ ناشی از مصرف همزمان سفتریاکسون با فرآورده های حاوی کلسیم، مصرف همزمان سفتریاکسون با محلولها و یا فرآورده های حاوی کلسیم حتی بصورت تزریق از رگهای متفاوت ممنوع بوده و مصرف محلولها و فرآورده های حاوی کلسیم تا ۴۸ ساعت پس از آخرین دوز سفتریاکسون نیز در تمام گروههای سنی ممنوع می باشد.

استفاده از رقیق کننده های حاوی کلسیم مانند محلول رینگر به منظور آماده سازی سفتریاکسون جهت تزریق ممنوع می باشد.

با توجه به تاثیر سرعت تزریق سفتریاکسون بر میزان وقوع و کنترل عوارض آن توصیه میشود از تزریق سریع وریدی جلوگیری بعمل آمده و تزریق سفتریاکسون در محلول مناسب حداقل ۱۵ الی ۳۰ دقیقه به طول انجامد.

۶٫تزریق دارو بایستی صرفاً توسط افراد مجرب و در مراکز مجهز به سیستم احیا انجام گیرد.

با توجه به توانایی سفتریاکسون در جابجایی بیلی روبین از محل اتصال آن به آلبومین پلاسما و احتمال بروز انسفالوپاتی ناشی از افزایش سطح بیلی روبین، مصرف سفتریاکسون در نوزادان مبتلا به هایپربیلی روبینمیا (بویژه نوزادان نارس) ممنوع می باشد.

 

دوز معمول سفتریاکسون برای درمان عفونت‌های باکتریایی در کودکان به شرح زیر است:
سنین ۱ تا ۴ هفته و با وزن ۲ کیلو یا کمتر: ۵۰میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن،هر ۲۴ ساعت از راه داخل وریدی یا عضلانی
سنین ۱ تا ۴ هفته و با وزن بالای ۲ کیلوگرم: ۵۰ تا ۷۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در ۲۴ ساعت از راه داخل وریدی یا عضلانی
سنین ۱ ماهه یا بالاتر: ۵۰ تا ۷۵ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن،از راه داخل وریدی با دوزهای منقسم و هر ۱۲ ساعت یکبار (حداکثر ۲ گرم در ۲۴ ساعت)

در عفونت‌های کشنده دوز دارو را می‌توان ۸۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، از راه داخل وریدی در یک یا دو دوز منقسم (حداکثر۴ گرم در ۲۴ ساعت) تجویز کرد.
نکته مهم آنکه سفتریاکسون نباید در نوزادان مبتلا به هیپربیلی‌روبینمی تجویز شود.

واکنش‌های حساسیتی به سفتریاکسون
قبل از درمان با سفتریاکسون باید درباره احتمال وقوع واکنش‌های حساسیتی به سفالوسپورین‌ها، پنی‌سیلین‌ها یا سایر داروها در بیمار مطلع بود. این دارو باید در بیماران حساس به پنی‌سیلین‌ها با احتیاط تزریق شود.به طور کلی آنتی‌بیوتیک‌ها باید در مبتلایان به برخی از انواع آلرژی با احتیاط مصرف شوند. در صورت بروز واکنش‌های حساسیتی شدید ممکن است به تزریق اپی‌نفرین زیر جلدی و سایر اقدامات اورژانس نیاز باشد.

تداخل سفتریاکسون با فرآورده‌های حاوی کلسیم
دو مطالعه برای ارزیابی تداخل اثر سفتریاکسون و کلسیم در بزرگسالان و نوزادان انجام شده است. در این مطالعات از غلظت‌های تا ۱ میلی مول سفتریاکسون استفاده شده که بالاتر از غلظت‌های حاصل از مصرف دوز ۲ گرم سفتریاکسون از راه انفوزیون وریدی در عرض ۳۰ دقیقه است. در این مطالعات از غلظت کلسیم تا ۱۲ میلی مول (۴۸ میلی گرم بر دسی لیتر) استفاده شده است. استخراج سفتریاکسون از پلاسما با کلسیم ۶ میلی مول (۲۴ میلی گرم بر دسی لیتر) در خون بزرگسالان یا ۴ میلی مول (۱۶ میلی گرم بر دسی لیتر) در خون نوزادان کاهش پیدا کرد که می‌تواند مربوط به رسوب سفتریاکسون-کلسیم باشد بنابراین احتمال رسوب سفتریاکسون یا کلسیم در نوزادان و احتمالا در بزرگسالان وجود دارد؛ در نتیجه سفتریاکسون و انفوزیون‌های مداوم محلول‌های حاوی کلسیم از جمله تغذیه داخل وریدی نباید با هم مخلوط یا همزمان برای بیماران تجویز شوند (حتی به شکل انفوزیون‌های متفاوت در نقاط متفاوت بدن). سفتریاکسون و محلول‌های حاوی کلسیم نباید در عرض ۴۸ ساعت پس از مصرف هر یک از آنها مصرف شوند. در اتوپسی بعضی از بیماران، رسوب کریستال در ریه‌ها و کلیه‌ نوزادانی که سفتریاکسون و مایعات حاوی کلسیم را از یک محل تزریق دریافت کرده بودند گزارش شده است.

هنوز در زمینه تداخل بین سفتریاکسون و کلسیم خوراکی یا بین سفتریاکسون داخل عضلانی و فراورده‌های کلسیم (وریدی یا خوراکی) اطلاعاتی وجود ندارد.

فعالیت ضد باکتری سفتریاکسون
اثر باکتری‌کشی سفتریاکسون از مهار ساخت دیواره سلولی باکتری ایجاد می‌شود. سفتریاکسون در برابر بتا-‌لاکتامازها (پنی‌سیلین‌ها و سفالوسپورینازها) تولید شده توسط باکتری‌های گرم منفی و گرم مثبت مقاومت بالایی دارد. سفتریاکسون علیه میکروارگانیسم‌های گرم منفی هوازی از جمله سودوموناس آئروژینوزا، هموفیلوس آنفلوآنزا (از جمله هموفیلوس آنفلوآنزای مقاوم به آموکسی‌سیلین و سویه‌های مولد بتا-‌لاکتاماز)، اشریشیاکولی، کلبسیلانومونیا، موراکسلاکاتارالیس (از جمله سویه‌های مولد بتا-‌لاکتاماز)، نیسریا گونوره (از جمله سویه‌های مولد و غیرمولد پنی‌سیلیناز)، نیسریا مننجایتیس، پروتئوس میرابیلیس، پروتئوس ولگاریس و سراتیامارسسنس موثر است. سفتریاکسون علیه میکروارگانیسم‌های گرم مثبت هوازی مثل استافیلوکوک طلایی (سویه‌های مولد پنی‌سیلیناز)، استافیلوکوک اپیدرمیدیس، استرپتوکوک نومونیا و استرپتوکوک پیوژن و استرپتوکوک‌های گروه ویریدانس موثر است. باید توجه داشت که استافیلوکوک‌های مقاوم به متی‌سیلین (MRSA) به سفالوسپورین‌ها از جمله سفتریاکسون مقاوم هستند. اغلب سویه‌های استرپتوکوک گروه D و آنتروکوکسی‌ها مثل آنتروکوکوس (استرپتوکوکوس) فکالیس نیز مقاوم هستند. همچنین باکتروئیدفراژیلیس و اغلب سویه‌های کلستریدیوم‌دفیسیل به سفتریاکسون مقاومند.

عوارض جانبی سفتریاکسون
سفتریاکسون معمولا از سوی بیماران به خوبی تحمل می‌شود. در مطالعات بالینی عوارض جانبی نظیر درد و فلبیت در ناحیه تزریق، بثورات پوستی، خارش، افت فشار، تب و لرز، عوارض هماتولوژیک مثل ائوزینوفیلی و ترومبوسیتوپنی، عوارض گوارشی مثل اسهال، تهوع و استفراغ، عوارض کلیوی مثل افزایش BUN، عوارض عصبی مثل سردرد، سرگیجه و عوارض ارادی- تناسلی مثل مونیلیازیس یا واژینیت گـزارش شده‌اند.

در زمان تایید داروها برای مصرف در موردی خاص، اغلب اثرات جانبی و تداخلات داروهایی آنها ناشناخته است اما پس از مصرف دارو توسط میلیون‌ها بیمار در طولانی مدت اثرات جانبی آن مشخص می‌شوند (گزارش عوارض جانبی در مورد سفتریاکسون پس از ورود به بازار در فاصله سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۱ از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا و جامعه پزشکی در ۴۸۵۸ بیمار که تحت درمان با سفتریاکسـون قرار گرفته اند)(شکل ۱).

به موجب مطالعه‌ای که eHealthMe بر اساس ۱۴۲ گزارش رسیده از FDA و جامعه پزشکی روی ۸۶۱۵ نفری که از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۰ تحت درمان با روسفین (Rocephin) (سفتری‌اکسون سدیم) بوده‌اند، انجام داده است، ۱۵۰ مورد (۷۴/۱ درصد) مرگ اتفاق افتاده است.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده