معماری
واکسن هاری

آموزش زدن واکسن هاری

برنامه هاي واكسيناسيون هاري
الف) پس از مواجهه (Post exposure): جهت افرادي است كه به هر نحو مورد گزش حيوانات قرار  مي گيرند و توسط آنها مجروح مي شوند كه خود به دو شكل كامل و ناقص انجام مي شود.
واكسيناسيون كامل 5 نوبتي:  جهت افرادي كه حيوان مهاجم از نظر هاري مثبت بوده يا متواري شده باشد و يا در صورتيكه حيوان مهاجم سگ يا گربه است حداكثر تا 10 روز پس از گاز گرفتن حيوان مزبور از بين برود و يا علائم هاري را نشان دهد كه پنج نوبت واكسن در روزهاي صفر-3-7-14-30 تزريق مي شود.
واكسيناسيون ناقص: جهت افراديكه حيوان مهاجم از نظر هاري منفي بوده و يا در صورتي كه سگ يا گربه است تا 10 روز پس از گاز گرفتن سالم بماند كه 3 نوبت در روزهاي صفر-3 و7 تزريق مي گردد.
ب) قبل از مواجهه (Preexposure): كه به منظور ايمن سازي افراديكه بيشتر در معرض خطر ابتلاء هاري قرار دارند ( گروههاي پر خطر) انجام مي شود. اين افراد عبارتند از: دامپزشكان، تكنسين ها و كاردانهاي دامپزشكي، كاركنان و بازرسان گوشت در كشتارگاهها، شكارچيان، شكاربانان حفاظت محيط زيست و پرسنل مسئول هاري در مراكز بهداشت و كاركنان آزمايشگاههايي كه با ويروس هاري سر و كار دارند دانشجويان رده هاي مختلف دامپزشكي و …. كه به دو صورت در روزهاي صفر-7-21 يا 28 و يا صفر-28 و 56 تزريق مي گردد.
نحوه استفاده از سرم ضد هاري:
مطابق پروتكل درمان پيشگيري سازمان جهاني بهداشت سرم ضد هاري فقط به كساني تزريق مي شود كه داراي يك يا چند گزيدگي يا خراش هاي عميق جلدي (خراشي كه در آن خون ديده شود) يا آلوده شدن غشاء مخاطي با بزاق يا خراشهاي سر و صورت و گردن باشد براي خراش ها و زخم هاي كوچك و دور از مراكز اعصاب يا ليسيدن شخص بوسيله حيوان مهاجم تنها از تزريق واكسن استفاده ميگردد. به هرحال اتخاذ تصميم در مورد تجويز واكسن يا واكسن و سرم ضد هاري بوسيله پزشك و يا مسئول مركز درمان پيشگيري هاري به عمل مي آيد و با توجه به سياست فعلي، انجام درمان پيشگيري (سرم و واكسيناسيون ضد هاري) و يا واكسيناسيون افراد پرخطر از نظر هاري توسط افراد آموزش ديده كه در مركز بهداشت شهرستان اين وظيفه را عهده دار مي باشند انجام مي شود و كاركنان خانه هاي بهداشت و مراكز بهداشتي درماني فقط از نظر شستشوي زخم و ارجاع و راهنمايي بيمار به مركز درمان پيشگيري شهرستان و پيگيري و تكميل واكسيناسيون فرد مطابق برنامه ارائه شده انجام وظيفه خواهند نمود.
واكسن مننژيت
با توجه به پتانسيل همه گيري بيماري مننژيت در شرايط تجمع، واكسن دو ظرفيتي بر عليه گروههاي A و C مننگوكوك براي كليه سربازان جديد الورود، كليه واحدهاي آموزشي نظامي ارتش، سپاه و نيروي انتظامي و ساكنين ارودگاهها ترزيق گردد. برنامه واكسيناسيون براي كليه افراد بالاي 2 سال (يك سال و يازده ماه و 29 روز) شامل يك دوز واكسن به مقدار 5/0 ميلي ليتر در زير جلد است. لازم به ذكر است براي كودكان زير 2 سال (23 ماه و 29 روز) دو دوز واكسن به فاصله 3-2 ماه تجويز مي گردد. همچنين كاربرد اين واكسن در زنان باردار منعي ندارد. با توجه به مقررات كشور عربستان سعودي، حجاجي كه عازم آن كشور هستند تاريخ واكسيناسيون مننژيت آنها نبايد بيش از 2 سال و يا كمتر از ده روز قبل از ورود به عربستان باشد.
توجه: در حال حاضر واكسيناسيون مننژيت چهار ظرفيتي براي زائرين بيت الله الحرام توسط هلال احمر انجام مي گيرد.
نحوه استفاده از سرم ضد ديفتري
آنتي توكسين ديفتري از نوع سرم اسبي است ميزان تجويز آنتي توكسين بسته به شدت بيماري، طول مدت علائم و وزن بيمار و محل بيماري از 20 هزار تا 100 هزار واحد بين المللي متفاوت است. ويالهاي مورد استفاده در ايران ده هزار واحدي به حجم 5 ميلي ليتر مي باشد. پس از انجام تست حساسيت بدون اينكه منتظر جواب آزمايشگاه باشيم مقدار مورد نظر با تزريق يك دوز داخل عضله تزريق ميگردد در موارد شديد نيم دوز را داخل عضلاني و نيم دوز ديگر را داخل وريدي بايد تزريق نمود.
مشكلات درمان با آنتي توكسين:
هر چند كه در زمان حاضر با تصفيه سرم اسبي و گرفتن آلبومين هاي آن، عكس العمل هاي آلرژيك كمتر شده ولي هنوز امكان بروز آنها وجود دارد. لذا هميشه قبل از تزريق سرم حيواني بايد در مورد سابقه تزريق و سابقه حساسيت در بيمار و نزديكان او سئوال و بررسي شود.
روش تست آنتي توكسين (روش بسردكا):
آنتي توكسين رقيق شده را به ترتيبي كه در جدول آمده است و به فواصل 15 دقيقه به كار برده و اگر واكنشي پيدا نشود، تزريقات باقي مانده را تا آخر ادامه مي دهيم.
تزريق اول: 05/0 ميلي ليتر از محلول يك بيستم رقيق شده آنتي توكسين زير جلد
تزريق دوم: 05/0 ميلي ليتر از محلول يك دهم رقيق شده آنتي توكسين زير جلد
تزريق سوم: 1/0 ميلي ليتر از محلول رقيق نشده آنتي توكسين در عضله
تزريق چهارم: 2/0 ميلي ليتر از محلول رقيق نشده آنتي توكسين در عضله
تزريق پنجم: 5/0 ميلي ليتر از محلول رقيق نشده آنتي توكسين در عضله
تزريق ششم: 1/0 ميلي ليتر از محلول رقيق نشده آنتي توكسين آهسته در وريد
تزريق هفتم: مقدار لازم از سرم ضد ديفتري آهسته در وريد تزريق مي گردد در حاليكه سرنگ حاوي آدرنالين و كورتن بايد در دسترس باشد. تمام آنتي توكسين مورد نياز به 200-100 ميلي ليتر سرم نمكي اضافه و در طي 30 دقيقه از راه وريد تزريق مي گردد.