معماری

آندومتریوز

آندمتریوز عبارتست از جاگزینی و رشد غیر طبیعی سلولهای آندومتر (لایه رحم) در محلی غیر از رحم و این سلولها سلولهایی هستند که در زمان قاعدگی ریزش  می کند. جاگزینی سلولهای آندومتریوز بیشتر در روی تخمدانها  ، لوله رحمی ، سطح خارجی رحم ، روده ها و محوطه لگن اتفاق می افتد .ولی گاهی در واژن ، دهانه رحم و حتی کبد ، اسکارها ی جراحی قبلی ، مغز و یا ریه نیز یافت می شود ولی در هر حال ضایعات آندمتریوز خوش خیم هستند.

آندومتریوز زنان در سنین بارروی را گرفتار می کند. شیوع دقیق آن مشخص نیست ولی حدود یک میلیون زن در آمریکا مبتلا هستند ( یعنی بین ۳% تا ۱۸% زنان)

بطور متوسط ۲۰% تا ۵۰% زنانی که مشکل ناباروری دارند بدلیل آندومتریوز است. گرچه اندومتریوز بیشتر در زنان حدود ۳۵-۲۵ ال تشخیص داده می شود ولی حتی در دختر ۱۱ ساله هم گزارش شده است. در سنین بعد از یائسگی نادر اتفاق می افتد و بیشتر زنان سفید پوست هست تا زنان آفریقائی و آسیایی.

علائم آندومتریوز

بسیار ی از زنانی که مبتلا به آندومتریوز هستند علامتی ندارند و علائم شایع آن عبارتند از دردهای  لگنی و نا باروی. دردهای لگنی در طول بارداری و بلافاصله قبل از قاعدگی شروع می شود . گاهی پس از قاعدگی ادامه می یابد. گاهی بعضی از زنان دردهای را هنگام نزدیکی ، حرکات لوله گوارش یا حتی ادرار کردن و معاینه لگن حس می کنند. شدت درد در زنان مختلف و دردوره های مختلف قاعدگی متفاوت است.گاهی شدت درد آن در طول زمان بدتر می شود و یا اینکه بدون درمان بهبود می یابد.

درد لگن بسته به محلی دارد که آندومتریوز جاگزین شده است. جاگزینی در محلهای عمیق لگنی و کنار اعصاب حسی سبب افزایش احساس درد می شود حتی ممکن است از طریق گردش خون در جاهای دیگر جاگزین شده و ایجاد درد کند.

اندومتریوز یکی از دلایل ناباروری در زوجینی است که از دلایل دیگر سالم هستند. در خیلی از زنانی نا باروری که درد ندارند لاپاراسکوپی می تواند نقاط آندومتریوز را تشخیص دهد. علت ناباروری در این افراد مشخص نیست ولی احتمالا هم اشکال آناتومیکی هست و هم هورمونی وجود آندومریوز سبب ایجاد توده و چسبندگی محوطه لگن مخصوصا لوله فالوپ می شود که از انتقال تخمک جلوگیری می کند.

همچنین با تغییرات هورمونی با تاثیر منفی روی تخمدان و تخمک گذاری سبب ناباروری می شود. سایر علایم آندومتریوز عبارتند از دل درد ، اسهال یا یبوست ، کمر درد ، خونریزی قاعدگی نامرتب یا شدید و وجود خون در ادرار. علایم نادر آن عبارتند از درد سینه ، سرفه خونی ، سردرد یا تشنج به دلیل آندومتریوز در مغز.

و مطالعات نشان داده که در زنان قد بلند و لاغرتر بیشتر اتفاق می افتد. بارداری در سنین بالا ریسک اندومتریوز را افزایش می دهد.

علت بروز

علت بروز آندومتریوز ناشناخته است یک تئوری که در طول قاعدگی خون قاعدگی به طرف لوله های رحم و حفره لگن برگشت می کند. تئوری دیگر اینست که سلولهای اولیه جنینی در جای غیر طبیعی تشکیل شود و موارد دیگر انتقال سلولها آندومتریوز از طریق جریان خون ، جریان لنف و یا جراحی های مثل سزارین یا اپی زناتومی است.

زنانی که اندومتریوز دارند افزایش خفیفی درد ریسک ابتلا به سرطان تخمدان دارند. در این بیماران که مبتلا به نازائی اولیه هستند قرصهای ضد بارداری سبب کاهش معنی داری در بروز سرطان شده است.

روش تشخیص آندومتریوز :  

روش اصلی تشخیص آندومتریوز معاینه فیزیکی و بررسی دردهای لگنی است.

مخصوصا توشه رکتال و معاینه همزمان رکتوم و واژن می تواند به تشخیص توده آندومتریوز کمک می کند.

انجام سونوگرافی می تواند در تشخیص آندومتریوز مفید باشد ولی هنوز روش تشخیص دقیقی نیست.

تنها روش دقیق تشخیص بررسی از طریق لاپاراسکوپی است.

درمان آندومتریوز :

درمان آن هم به روش جراحی و هم به روش درمان طبی است.

داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مثل بروفن یا ناپروکسن می تواند دردهای لگنی و کراپهای قاعدگی را بهبود دهد. داروهای مسکن تاثیری روی آندومتریوز ندارند. از آن جایی که آندومتریوز بیشتر در سنین باروری اتفاق می افتد داروهای آنالوگ ، گونادوتروپین ، قرصهاس ضد بارداری و پروژسترون موثر خواهد بود. داروهای آنالوگ گونادوتروپین با کوچک کردن اندازه آندومتریوز درد را کاهش می دهد این دارو ها باعث مهار ترشح استروژن می شوند بنابر این علائم شبیه زنان یائسگی ایجاد می کند. فرم تزریقی و یا اسپری بینی دارو موجود است. گرگرفتگی ، خشکی واژن ، خونریزی نامرتب واژینال ، تغییر خلقی خستگی و اسئوپروز

قرص های ضد بارداری و پروژسترون که از جمله عوارض آن عبارتست از ترنس پستان ها و درد لگن هنگام قاعدگی یا تخمک گذاری.

درمان جراحی : درمان جراحی وقتی توصیه می شود که علائم بیمار شدید بوده و یا بیمار به درمان طبی جواب ندهد. معمولا جراحی وقتی توصیه می شود که بیمار مشکل آناتومیک و یا انسداد در مسیر گوارش یا ادرار ایجاد شده باشد. جراحی می تواند با کمک لیزر جهت سوزاندن و یا حذف آندمتریوز بکار رود اگر وشدت آندومتریوز زیاد بوده و یا اشکال آناتومیکی ایجاد شده باشد ممکنست لاپاراتومی نیاز باشد.

با وجود آنکه جراحی نقش مهمی در اندومتریوز دارد در ۴۰ % موارد احتمال عود بیماری وجود دارد.

درمان ناباروری آندومتریوز:

آندومتریوز در همه موارد سبب ناباروری نمی شود و یک زن در آندومتریوز خفیف تا متوسط می تواند باردار شود.

ناباروری بیشتر در موارد آندومتریوز شدید رخ می دهد.

درمان ناباروری آندومتریوز مختلف است ولی بیشتر پزشکان درمان جراحی رابه درمان طبی ترجیح می دهند.

پاسخ دهید