معماری
انفلوانزا

آنفلوانزا

آنفلوانزا یا گریپ (Grippe) بیماری واگیردار است که توسط نوعی ویروس آران‌ای از خانواده Orthomyxoviridae ایجاد می‌شود.[۱] این نوع ویروس‌ها در پرندگان و پستانداران اثر می‌گذارند. این بیماری باعث عفونت حاد دستگاه تنفسی می‌شود که با سردرد ناگهانی، درد ماهیچه، تب و ضعف و بی‌حالی شدید نمایان می‌شود. این بیماری در موارد حاد به خصوص در خردسالان ممکن است باعث سینه‌پهلو شود. سه گونه ویروس آنفلوآنزا به نامهای A B C وجود دارد. در حالت معمولی دورهٔ بیماری ۳ تا ۴ روز است.

 

تاریخچه بیماری

اپیدمی انفلوانزا در سال ۴۱۲ قبل از میلاد بوسیله بقراط ثبت شدهاست
اپیدمی در هنگ کنگ در سال ۱۹۰۰ توسط A/Equine/Miami/۱/۶۳ اتفاق افتاد
پاندمی انفلوانزای اسپانیولی در ۱۹۱۸ تا ۱۹۱۹ منجر به تلفات شدید در ارتشهای اروپایی شد ویروس انفلوانزای خوکی H۱N۱ عامل آن بود.
در سال ۱۹۵۷ زیرگروه H۲N۲ جایگزین زیرگروه H۱N۱ گردید.
در سال ۱۹۶۸ ویروس هنگ کنگ H۳N۲ ظاهر شد.
در سال ۱۹۷۷ عود دوباره H۱N۱ اتفاق افتاد.
اپیدمی دیگری در سالهای ۱۸۸۹ تا ۱۹۹۰ توسط H۳N۲ در آسیا اتفاق افتاد

افرادی که در معرض آنفلوآنزا هستند

انفلوانزا

بیماری‌هایی چون قلبی، ریوی، کلیوی، دیابت، آسم، بارداری و کهنسالی امکان مبتلا شدن افراد به آنفلوآنزا را افزایش می‌دهند. همچنین کودکان به علت سیستم دفاعی ضعیف بیشتر به این بیماری مبتلا می‌شوند. چون این بیماری واگیر دار است در مکان‌های عمومی امکان انتقال این بیماری زیاد می‌باشد.

علائم بیماری

تب و لرز، سردرد، دردهای عضلانی از جمله کمردرد، خستگی، سرفه (که ممکن است با خلط همراه باشد)، گلودرد، خشونت صدا، استفراغ. گلودرد خارش بدن کوفتگی از علایم شایع بیماری هستند. آنفلوآنزا در تمام سنین به غیر از دوران شیرخوارگی دیده می‌شود. شیوع ناگهانی انواع مختلف آنفلوآنزا تقریباً هر زمستان رخ می‌دهد و شدت آنها متفاوت است. همچنین کسانی که قبلاً دچار این بیماری نشده‌اند امکان بروز این بیماری دربدن انان بیشتراست.. ***

علل بیماری

ویروس‌های عامل آنفلوآنزا از سرده اورتومیکسو ویروس‌ها هستند. آنفلوآنزای شامل ویروس آنفلوآنزای A، آنفلوآنزای B و آنفلوآنزای C. این ویروس‌ها در اثر تماس مستقیم یا غیرمستقیم (مثلاً استفاده از لیوان آلوده) گسترش می‌یابند.

عوارض بیماری

هرچند دورهٔ معمولی بیماری ۳ تا ۴ روز است اما چون در جریان آنفلوآنزا میکروب‌های دیگری به بدن حمله می‌کنند ازاینرو سبب پیدایش عفونت‌های ثانوی به خصوص در دستگاه تنفس هم می‌گردند و این بدان معنا است که آنفلوآنزا مقاومت بدن را کم کرده و آن را برای دچار شدن به بیماری‌های دیگر آماده می‌سازد. به کار بردن ماسک، گندزدایی هوای اتاق بیماران و جدا کردن سریع مبتلایان از افراد سالم تا حدی مانع شیوع آنفلوآنزا می‌شود.

موارد خطرناک

  • اگر یکی از موارد زیر به هنگام درمان رخ دهند: –

افزایش تب یا سرفه

وجود خون در خلط

گوش درد

تنگی نفس یا درد قفسه سینه

ترشحات غلیظ از بینی، سینوس‌ها یا گوش‌ها

درد سینوس

درد یا سفتی گردن.

 

طبقه بندی

ویروسهای انفلوانزا در خانواده اورتومیکسوویریده قرار دارند. اورتو به معنی صحیح و میکسو به معنی موکوس یا همان مخاط میباشد(چون ویروس به مخاط گرایش دارد). ویروسهای این خانواده بر اساس اختلاف آنتیژنیکی نوکلئوپروتئین (NP) و پروتئین ماتریکس (M) به سه تیپ A و B و C تقسیم میشوند.
در نامگذاری سویههای ویروسی، تایپ ویروس و حیوان میزبانی که ویروس از آن جدا شده و موقعیت جغرافیایی که برای اولین بار از آن ناحیه جدا شده، شماره و سال جداسازی ویروس در نظر گرفته میشوند.

میزبان های ویروس

ویروس انفلوانزای تیپ A در میزبانهای مختلفی مثل انسان، خوک، اسب و گونههای وسیعی از پرندگان قادر به ایجاد بیماری بوده و در نتیجه تنوع آنتیژنیکی ویروسهای جدا شده زیاد بوده و سویههای بیشتری را شامل میشود. عفونت انسانی با ویروس انفلوانزای A باعث التهاب حاد منتشر در حنجره، نای و برونشها بهمراه التهاب مخاطی و ادم میگردد.
ویروس انفلوانزای تیپ B فقط در انسان بیماریزا است.
ویروس انفلوانزای تیپ C فقط از بیماران انسانی جدا شده است.

ساختمان ویروس

در انفلوانزای A و B دو نوع گلیکوپروتئین سطحی NA, HA وجود دارند اما انفلوانزای C فقط یک نوع گلیکوپروتئین در سطح خود دارد (که کار دو نوع گلیکوپروتئین را یکجا انجام میدهد)
ژنوم ویروس انفلوانزای B و A هریک از هشت قطعه RNA تشکیل میشود اما انفلوانزای تایپ C فقط هفت قطعه RNA دارد.
ژنوم ویروس قطعه قطعه میباشد و عفونت همزمان سویههای انسانی و پرندگان طی پدیده نوترکیبی (Genetic Reassortment) میتواند باعث ظهور سویههای جدید ویروس گردد.
ترکیب ساختمانی ویروس حاوی: ۸/۰% تا ۱% RNA و ۷۰% پروتئین ، ۲۰% لیپید و ۵/۰ تا ۸% کربوهیدرات میباشد
سطح بیرونی ویروس از غشاء لیپیدی دولایه تشکیل شده که منشاء اصلی آن از غشاء سلول میزبان است بر روی این غشاء دو لایه برجستگیهایی (Spike) به تعداد ۵۰۰ عدد از جنس گلیکوپروتئین وجود دارد که آنتیژنهای اصلی و در معرض ویروس هستند و بنامهای هماگلوتینین (Haemaglutinin=HA) و نورآمینیداز (Neuraminidase=NA) نامیده میشوند. HA به شکل میلهای بوده و از سه زنجیر پلیپپتیدی ساخته میشود و NA با سر برجسته خود شکلی شبیه قارچ دارد و از چهار زنجیر پلیپپتید ساخته شده است. اندازه spike ها ۱۰ الی ۱۴ نانومتر بوده و نسبت HA به NA تقریباً ۵ به ۱ میباشد.
نورآمینیداز چنانچه از نامش پیدا است یک آنزیم است و برای آزاد شدن ویروس از سلول میزبان لازم و ضروری است.
ویروس انفلوانزا تایپ C (بجای دو نوع معمول در تیپ های A و B) فقط یک نوع گلیکوپروتئین سطحی بنام haemaglutinin Esterase Fusion=HEF دارد که نقش دوگانه ایفا میکند.
پروتئین M۲=Matrix۲ به تعداد کم در داخل غشاء قرار گرفته که به عنوان کانال انتقال یون عمل میکند.
بیشترین مقدار پروتئین ویروسی مربوط به پروتئین M۱=Matrix۱ است که در زیر غشای لیپیدی اسکلت ویروسی (Nucleucapside) را میسازد که ریبونوکلئوپروتئین ویروسی را احاطه کردهاست.

مقایسه ویروسهای انفلوانزای A و B و C

Type C Type B Type A
+ ++ ++++ شدت بیماریزایی
– – + میزبان حیوانی
– – + پاندمیهای انسانی
– – + اپیدمیهای انسانی
drift drift Shift & drift تغییرات آنتیژنی
۷ قطعه ۸ قطعه ۸ قطعه تعداد قطعات ژنوم
– – + حساسیت به آمانتادین و ریمانتادین
? + + حساسیت به زانامیویر (Relenza)
۱ ۲ ۲ گلیکوپروتئینهای سطحی

اپیدمیولوژی بیماری

اهمیت انفلوانزا در سرعت انتشار همه گیریها، وسعت و تعداد مبتلایان و شدت عوارض آن به خصوص ذات الریه ویروسی و باکتریایی می باشد. در همه گیری های بزرگ شکل شدید یا کشنده بیماری بیشتر نزد سالمندان و افرادی که به دلیل عوارض مزمن قلبی، ریوی، کلیوی، بیماریهای متابولیک، کم خونی و یا نارسایی ایمنی ناتوان شده اند مشاهده می شود.
انفلوانزا به شکل جهانگیر: در گذشته جهانگیریهای بیماری در سال ۱۹۱۸ و ۱۹۵۷ و ۱۹۶۸ اتفاق افتاده است. میزان حمله در همه گیریهایی که در اجتماعات بزرگ اتفاق می افتد معمولا بین ۱۰ تا ۲۰ درصد است در حالی که دراجتماعات بسته مثل مدرسه های شبانه روزی و یا خانه سالمندان به ۵۰ درصد و بیشتر می رسد همه گیریها در مناطق معتدل بیشتر در زمستان و در نواحی گرمسیر بیشتر در ماههای بارانی سال اتفاق می افتد ولی این روند فصلی بروز همه گیریها همواره ثابت نبوده و ممکن است موارد تک گیر و یا همه گیر بیماری در هر مکانی بدون ارتباط با فصل اتفاق افتد. نوترکیبی ویروسی بین سروتیپ های مختلف ویروس A خوک و انسان پرندگان وحشی و اهلی اردک و بوقلمون گزارش داده شده است. ویروسهای انفلوانزایی که جهانگیریهای سالهای ۱۹۱۸ و ۱۹۵۷ و ۱۹۶۸ را به وجود آورده بودند دارای ژنهای بسیار نزدیک به ژن ویروس انفلوانزای پرندگان بوده اند

پیشگیری

استفاده از واکسنهای تریوالان ویروس شامل سوشهایB, A(H۱N۱), A(H۳N۲)v میتواند باعث ایجاد ایمنی فعال در مقابل ویروس گردد.

واكسن انفلوانزا

به دلیل تغییرات مداومی که از نظر آنتیژنی در ویروس پدید میآید هر ساله واکسنهای سه گانه ویروس انفلوانزا مطابق با سویههای جدید و شایع شده همان سال تهیه و تولید میشود نقش اصلی در این مورد به سازمان بهداشت جهانی سپرده شده است و سویههای جدید اعلام شده از طرف آن برای تهیه واکسن مصرفی در نظر گرفته میشود.
واكسن انفلوانزا از ويروس زنده ضعيف شده كه در تخم مرغ جنیندار (فاقد عوامل بیماریزا) تکثیر یافتهاست تهيه ميگردد. واكسيناسيون از طريق تزريق به قسمت بالايي بازو انجام ميگيرد. بزرگسالان تنها سالي يك بار به واكسيناسيون نياز دارند كه از زمان تزريق دو هفته طول ميكشد تا شخص را در مقابل انفلوانزا حفاظت نمايد. كودكان زير ۱۲ سال كه براي اولين بار واكسينه ميشوند نياز به دو بار تزريق، در فواصل ۴ تا ۶ هفته دارند.
موقع مناسب برای تزریق واکسن: چون فصل ابتلا بیشتر از اواخر پاییز شروع می شود لذا پزشکان واکسیناسیون را در اوایل پاییز توصیه میکنند.

چه افرادي بايد در مقابل انفلوانزا واكسينه شوند؟

واكسن انفلوانزا براي تمام افراد به ويژه سالخوردگان مبتلا به بيماريهاي ديگر قويا توصيه ميشود زيرا اينگونه افراد در صورت ابتلا به انفلوانزا بيشتر در معرض خطرات جدي هستند. واكسيناسيون افرادي كه در آسايشگاه سالمندان و در مكان هايي به مدت طولاني اقامت دارند نيز توصيه ميگردد.

آیا تزریق واكسن انفلوانزا عوارضی دارد؟

واكسن انفلوانزا كاملا بي خطر ميباشد. اما در افرادي كه حساسيت به پروتئينهاي تخم مرغ دارند ميتواند حساسيت ايجاد نمايد. فردي كه ميداند به تخم مرغ آلرژي دارد،‌ نبايد اين واكسن را دریافت كند. گاهي اوقات محل تزریق دردناك ميشود و گاهي عارضه شبيه انفلوانزا خفيف ‌۱۲ ساعت پس از تزريق شروع ميشود و تا ۴۸ ساعت به طول ميانجامد.
اگر شخصي از سلامتي مناسبي برخوردار باشد واكسيناسيون، امكان ابتلا به بيماري انفلوانزا را تا حدود ۶۰ درصد كاهش ميدهد. در افراد ضعيف تر درجه حفاظت واكسن كمتر است ولي اگر تزریق صورت گيرد، ‌شدت انفلوانزا كمتر ميشود. با توجه به اينكه ويروس آنفلوانزا هر ساله شكل ژنتيكي خود را تغيير ميدهد،‌ اثرات مثبت واكسيناسيون تنها براي يك فصل (‌زمستان) ‌باقي ميماند. سازمان بهداشت جهاني سعي دارد تا خصايص ژنتيكي ويروس را كه هر ساله تغيير ميكند تشخيص دهد. تا بدين وسيله واكسن جديد، هر ساله بر پايه همين پيش بيني ها، تهيه شود.

روش های مراقبت از بیمار

براي مقابله با بیماری انفلوانزا نوشيدن مايعات گرم به مقدار زياد، استراحت و تغذيه خوب بسيار موثر است. از داروهاي مسكن مانند استامينوفن ميتوان استفاده نمود البته از مصرف بيش از حد آن نيز بايد پرهيز نمود. اگر شخص مبتلا از نظر سنی جوان و از نظر سیستم ایمنی بدن در سلامت كامل باشد بیماری خطرناک نبوده و پس از طی دوره، بیماری خودبخود بهبود یافته و شخص سلامتی خود را باز می یابد. اما اگر فرد مبتلا از قبل دچار برخي بيماريهاي زمینه ای ديگر باشد، بايد فورا پزشك معالج خود را در جريان قرار دهد. در اين مواقع ممكن است انجام آزمايش و يا در صورت لزوم، عكس برداري از قفسه سينه نياز باشد. اين بيماريهای زمینه ای عبارتند از: بيماريهاي ريوي از قبيل آسم، برونشيت مزمن، آمفيزم،‌ برونشكتازي و تنگي نفس، بيماريهاي قلبي، بيماريهاي كليوي، ديابت (مرض قند) ‌و نارساييهاي هورموني، نقص سيستم ايمني كه ممكن است ناشي از بيماريهاي اوليه يا به علت درمان دارويي خاص باشد.

 

درمان سنتی انفلوانزا

شربت آبليمو كه دارويي شگفت انگيز براي درمان گلو درد، پاكسازي خون و همچنين نرم كردن بافت‌هاي مخاطي است.‌

2-‌ سوپ مرغ كه از قرن بيستم تاكنون به عنوان يك خوردني براي درمان آنفلوآنزا و سرماخوردگي شناخته شده و واقعا تاثيرگذار است.

3- خردل كه موجب كاهش تب، از بين رفتن مواد سمي و كمك به بهبود غشاء مخاطي در ريه‌ها مي‌شود.

4- زنجبيل كه اگر به صورت چاي زنجبيل مصرف شود، مي‌تواند به عنوان يك تركيب ضد ويروسي موثر ميكروب‌ها را نابود سازد و براي درمان اختلال و آشفتگي معده نيز بسيار مفيد است.

5- سير كه يك گياه فوق العاده مفيد هم به لحاظ پيشگيري و هم به جهت درمان علايم آنفلوآنزا و سرماخوردگي به شمار مي‌آيد. سيرخام خاصيت ضدقارچي و ضد باكتريايي و همچنين داراي خواص ضدويروسي فوق‌العاده‌اي است. متخصصان انگليسي نيز در چندين آزمايش دريافته‌اند كه سير مي‌تواند سرعت درمان آنفلوآنزا را افزايش دهد.

6- نعناع كه اگر به صورت چاي نعناع مصرف شود، مي‌تواند موجب تشديد تعريق در هنگام تب شود. پس از نوشيدن چاي نعناع، بلافاصله به رختخواب رفته و خود را گرم كنيد تا در اثر تعريق زياد، تب شما كاهش پيدا كند.

7- روغن كرچك كه اگر به شكل موضعي مصرف شده و روي قفسه سينه ماليده شود به باز شدن مجاري هوايي و بهبود گردش خون در ريه‌ها كمك مي‌كند. براي اين منظور قفسه سينه را با روغن كرچك ماساژ دهيد. سپس با يك تكه پارچه وال و نازك، روي سينه را بپوشانيد و با يك بطري حاوي آب داغ روي سينه را گرم نگه داريد.

8- پرتقال و مركبات كه به دليل دارا بودن مقادير زيادي ويتامين C اگر به صورت روزانه مصرف شوند، طول دوره بيماري را كاهش مي‌دهند.

9- ماست كه مشكلات روده‌اي ناشي از آنفلوآنزا را تسكين مي‌دهد.

10- عسل كه خواص شفابخش فوق العاده‌اي دارد و براي درمان سرفه و افزايش توان سيستم ايمني بدن بسيار مفيد است. مصرف آن به همراه آب ليموي تازه و آب ولرم به صورت شربت ضد سرفه، توصيه مي‌شود.

11- نمك و محلول آب نمك كه مي‌تواند گلودرد را تسكين دهد و خاصيت ضدالتهابي دارد. همچنين شست و شوي مجاري بيني با محلول آب نمك به پاك شدن سينوس‌ها و جلوگيري و يا درمان احتقان بيني كمك مي‌كند. تميز كردن مجاري بيني نيز سرعت بهبود عفونت‌هاي سينوسي را افزايش مي‌دهد.

12- آب درماني كه روشي مفيد براي افزايش گردش خون است و حمام آب داغ نيز در پايين آوردن تب موثر است.

13- مريم گلي نيز به عنوان يك دهان‌شويه مناسب مي‌تواند در درمان گلودرد موثر باشد.

پاسخ دهید