معماری
اسهال

اسهال درمان داروی ضد اسهال،عامل اسهال

اسهال، شکم‌روش یا شکم‌روی به دفع سه بار یا بیشتر مدفوع آبکی و یا شل در شبانه روز یا دفع مدفوع به بیش از ۲۰۰ گرم در روز (در کودکان) گفته می‌شود.افزایش غیر طبیعی دفعات اجابت مزاج که معمولا با تغییر در قوام و حجم مدفوع همراه است، اسهال نامیده می‌شود که می‌تواند به دو صورت حاد یا مزمن بروز کند.

توصیف و اهمیت

به دفع سه بار یا بیشتر مدفوع آبکی و یا شل در شبانه روز اسهال می‌گویند. شیرخواری که فقط از شیر مادر تغذیه می‌شود، مدفوع نرمتر از حد عادی دارد و ممکن است روزانه، چندین بار مدفوع نرم و نیمه آبکی دفع نماید که طبیعی است. در این شیر خواران، اسهال به افزایش تعداد دفعات دفع و آبکی بودن مدفوع، بطوری که با دیگر مواقع فرق داشته باشد، گفته می‌شود. شایعترین گروه سنی ۲ تا ۵ سالگی بوده‌است.

اسهال بیماری خطرناکی است و یکی از عوامل مهم مرگ و میر کودکان زیر ۵ سال می‌باشد. مهمترین علّت مرگ ومیر ناشی از اسهال از دست دادن آب و املاح بدن است. اسهال همچنین یکی از عوامل مهم تأخیر رشد جسمی در کودکان، سوء تغذیه و مستعد شدن در برابر سایر بیماریها است.

چه موقع برای درمان اسهال به پزشک مراجعه کنیم؟

1) اگر اسهال شما همراه با احساس تشنگی، خشکی زبان و چروکیدگی پوست شما باشد.

2) اگر با گذشت 48 ساعت، هیچ‌گونه بهبودی در حال شما رخ نداده است.

3) اگر اطرافیان شما هم به اسهالی مشابه شما دچار شده‌اند.

4) اگر درجه حرارت بدن شما به 38/5 درجه یا بالاتر رسیده یا مدفوع شما به شدت خونی شده است.

5) اگر کودک شما دچار اسهال شده است. فراموش نکنید که اسهال ویروسی به ظاهر ساده، هنوز هم شایع‌ترین علت مرگ و میر کودکان شهری و روستایی است. خردسالان به سرعت حجم آب بدن خود را از دست می‌دهند.

6) اگر شما بالای 50 سال سن دارید و اسهال شما همراه با دردهای شدید شکمی است. به خصوص اگر به تازگی از سی‌سی‌یو یا آی‌سی‌یو مرخص شده‌اید.

7) اگر در حال مصرف کورتون یا سایر داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی هستید و دچار اسهال شده‌اید.

– اسهال وبایی
در بیماری وبا دیده می شود و همراه با مدفوع خونی می باشد. التهاب مخاط روده بزرگ باعث انتقال خون، مخاط و مایعات در مدفوع می شود.

اسهال

– اسهال کلری
یک نوع اسهال شدید و آبکی می باشد که به علت اختلال در تبادل بی کربنات کلر در قسمت پایینی روده است و با مدفوع بیش از حد کلر روبرو می باشیم. نوزادان مبتلا به این اسهال دارای شکم برجسته، بی حالی و تاخیر در رشد جسمی و روانی می باشند.

– اسهال لینتریک (Lienteric)
در این نوع اسهال، مدفوع حاوی موادغذایی هضم نشده می باشد.

– اسهال اسمزی
ناشی از ناتوانی جذب برخی موادمغذی از قبیل قندها، منیزیوم، سولفات و فسفات می باشد. آب، بوسیله این مواد جذب نشدده، به روده کشیده می شود و باعث شل شدن مدفوع می شود. اگر از رژیم غذایی‌تان این مواد را حذف کنید، این نوع اسهال از بین می رود.

– اسهال خانوادگی
اسهال به علت عفونت خارج از دستگاه گوارش رخ می دهد.

– اسهال آبکی
اسهال آبکی حجیم در نتیجه افزایش ترشح یون و آب و مهار بازجذب آنها رخ می دهد.
یکی از علل شایع اسهال، بیماری گاستروانتریت ویروسی یا آنفلوانزای معده است که موجب تهوع و استفراغ نیز می گردد.

– اسهال تابستانی
در کودکان در گرمای شدید تابستان، اسهال حاد رخ می دهد.

– اسهال مسمومیت
سموم باعث ترشح آب و نمک در مدفوع می گردند. سموم خارجی از قبیل سم باکتری ویبریوکلرا و اشرشیاکلی، باعث اسهال آبکی حجیم می شود.

– اسهال مسافرتی
در مسافرت و به خصوص بازدید از مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر که وضع بهداشت مناسب ندارند، این نوع اسهال رخ می دهد و یکی از شایع ترین انواع آن عبارت است از اشرشیاکلی.

– اسهال نواحی گرمسیری (اسپرو)
نوع مزمن سندرم سوء جذب در مناطق گرمسیری و غیرگرمسیری می باشد.

– اسهال کودک تازه از شیر گرفته
اسهال در نوزادانی که از شیرمادر گرفته شده اند و شروع به خوردن غذا می کنند، شایع است. این اسهال در نتیجه بهداشت نامناسب و بروز عفونت اشرشیاکلی و یا روتاویروس می باشد.

– اسهال متناقض
علائم این نوع اسهال، همانند اسهال است، اما در واقع همراه با یبوست است و به نام عارضه مدفوعی خوانده می شود.
در این نوع اسهال، مقداری مدفوع در راست روده باقی می ماند.
در بین کودکان و افراد بزرگسالی که محدودیت حرکت دارند و بزرگسالانی که مشکلات ذهنی دارند، این نوع اسهال رایج است.

– اسهال غیرواقعی
این اسهال ناشی از ملین ها می باشد. این اهال در اختلال پرخوری عصبی (بولیمیا) دیده می شود.

اسهال میکروبی
اسهال عفونی یا میکروبی توسط ویروس، باکتری و انگل خاصی ایجاد می شود.

 

اسهال مزمن غیرمیکروبی
اسهالی که چندین هفته طول بکشد، می تواند نشانه ای از بیماری های غیرمیکروبی نیز باشد.
اسهال غیرمیکروبی می تواند به دلیل آلرژی غذایی، عدم تحمل لاکتوز و بیماری های گوارشی مثل سلیاک و بیماری التهابی روده باشد.

پیشگیری

سال‌های تقریبی ناتوانی در طول عمر در اثر اسهال در هر ۱۰۰ هزار نفر.
     بدون داده      ≤۵۰      50-100      100-200      200-300      300-400      400-500      500-750      750-1000      1000-1250      1250-2500      2500-5000      ≥۵۰۰۰

۱ – تغذیه با شیر مادر پروتئینهای موجود در شیر مادر به مقاومت بدن در مقابل اسهال و سایر بیماریها کمک می‌کند. کودکی که با شیر مادر تغذیه می‌شود کمتر به اسهال مبتلا می‌شود ودر صورت ابتلا شدت بیماری کمتر است. استفاده از شیشه، سر پستانک و یا پستانک به دلیل احتمال آلودگی، می‌تواند موجب بروز اسهال گردد؛ بنابراین اگر برای تغذیه کودک از شیر خشک یا شیر گاو بهتر است از فنجان یا قاشق استفاده شود. در شش‌ماهه دوم زندگی و پس از شروع غذای کمکی، خطرابتلا به اسهال شدید و مرگ بر اثر اسهال کاهش می‌یابد.

۲ – رعایت بهداشت در هنگام تهیه و خوراندن غذای کودک قبل از غذا دادن به کودک، دستهای خود را با آب و صابون بشویید. غذای کودک را خوب بپزید و حتی الامکان غذای کودک را تازه تهیه کنید. غذای اضافی را در یخچال نگه داریدو قبل از مصرف، آن را کاملاً گرم نمایید.

۳ – استفاده از توالت بهداشتی ورود میکروب موجود در مدفوع به دهان، باعث اسهال می‌شود، بنابراین یکی از روشهای پیشگیری، استفاده از توالت بهداشتی است. مدفوع کودکان خردسال، به مراتب آلوده تر از مدفوع بزرگسالان است. بعد از تمیز کردن کودک، دستهای خود را با آب و صابون بشویید.

۴ – استفاده از آب آشامیدنی سالم استفاده از آب آلوده، باعث اسهال می‌شود. آب لوله کشی سالمترین آب آشامیدنی است. در صورت عدم دسترسی، با جوشاندن آب از ابتلا به اسهال پیشگیری کنید.

۵ – دفع صحیح زباله میکروبها توسط مگس پخش می‌شوند. پس مانده‌های غذا و زباله محیط مناسبی برای تجمع مگس‌ها هستند.

۶ – ایمن‌سازی کودک علیه سرخک اسهال واسهال خونی در کودکان مبتلا به سرخک و آنهایی که در طی چهار هفته گذشته سرخک داشته‌اند، شایعتر و شدیدتر است.

۷ – تغذیه مناسب سوء تغذیه کودک، وی را مستعد ابتلاء به اسهال می‌نمایدو همچنین شدت و مدت اسهال در این کودکان بیشتر است. ضمناً توجه به وضعیت تغذیه کودک در دوران ابتلا به اسهال، می‌تواند از شدت بیماری بکاهدو بهبود وی را تسریع نماید. این تصور که باید تغذیه در جریان اسهال کاهش یابد و یا قطع شود، کاملاً نادرست است.

شیوع بالاتر اسهال با کشت منفی میکروب نشان می‌دهد که حداکثر شیوع با اسهالهای ویروسی است و لذا آنتی بیوتیک بی‌فایده‌است.

سه قانون اصلی مراقبت از کودک مبتلا به اسهال

۱) برای پیشگیری از کم‌آبی به کودک بیشتر از قبل مایعات بنوشانید. اگر سن کودک شما زیر شش ماه است افزایش دفعات تغذیه با شیر مادر می‌تواند آب دفع شده از بدن را جبران نماید.

اگر سن کودک بالای شش ماه است و تغذیه کمکی دارد، به جز افزایش دفعات شیر دهی از مایعاتی نظیر لعاب برنج، سوپ، دوغ، اآر اس و استفاده نمایید.

استفاده از آب شیرین نظیر آب میوه‌های صنعتی، چای خیلی شیرین و نوشابه‌های گاز دار اسهال را تشدید می‌کند.

۲) به کودک مقدار زیادی غذای مقوی، برای پیشگیری از سوء تغذیه بدهید کودکی که در هنگام اسهال از غذا محروم می‌گردد، به سوء تغذیه دچار و اسهال وی شدیدتر و طولانی تر می‌شود.

با توجه به سن کودک می‌توان از افزایش دفعات شیردهی و مواد غذایی مختلف نظیر سبزی‌ها، حبوبات و غلات، گوشت یا ماهی، تخم مرغ ولبنیات استفاده کرد.

۳) در صورت بروز علائم خطر در کودک، وی را سریعاً نزد پزشک ببرید.

۱ – غذای کودک راخوب بپزید تا کاملاً له وپخته شود زیرا این نوع غذارا، کودک مبتلا به اسهال، آسانتر هضم می‌کند.

۲ – غذاهای پر حجم مثل میوه‌های پوست نکرده یا میوه‌های سفت وسخت ونیز دانه‌های حبوبات که دیر هضم هستند نباید به کودک داده شوند.

۳ – دفعات تغذیه کودک را، درروز افزایش دهید(۶باردرروز) ولی حجم غذای هروعده را کم کنید. به این ترتیب، کودک به راحتی می‌تواند غذای مصرفی را هضم وجذب نماید.

۴ – برای افزایش انرژی غذای کودک، یک یا دو قاشق چای خوری روغن، به هروعده غذای وی اضافه نمایید.

۵ – سوپهای خیلی رقیق، جای غذای کودک را نمی‌گیرندوفقط برای رفع کمبود مایعات، مفیدند.

 

اسهال در دوران بارداری

در دوران بارداری

متأسفانه بروز مشکلات گوارشی در دوران بارداری بسیار رایج است؛ بنابراین یبوست و اسهال در حاملگی به دفعات طی این مدت رخ می‌دهد.

عامل بروز چنین مشکلاتی تغییر در میزان هورمون‌ها، رژیم غذایی و افزایش فشار و استرس است. در حقیقت بانوان باردار بارها طی این دوران دچار اسهال حاملگی می‌شوند و اگر مراقب نباشند دچار مشکلات جدی خواهند شد. در ادامه علت شیوع بالای اسهال در بارداری و روش کاهش ناراحتی حاصل از این مشکل مکرر را توضیح می‌دهیم.

البته بانوان باردار نباید همواره ابتلا به اسهال را نتیجه بارداری‌شان بدانند، چرا که ممکن است علل دیگری داشته باشد. علل این مشکل مرتبط با بارداری عبارت‌اند از:

  • تغییر در رژیم غذایی: بسیاری از بانوان پس از پی بردن به بارداری‌شان تغییرهای قابل ملاحظه‌ای را در رژیم غذایی خود به وجود می‌آورند. این تغییر ناگهانی مصرف غذا، معده را تحریک می‌کند و علت بالقوه ابتلا به اسهال محسوب می‌شود.
  • حساسیت‌های جدید غذایی: بارداری علاوه بر بزرگ شدن روز افزون شکم، دگرگونی‌های بسیار دیگری را نیز در بدن به وجود می‌آورد که حساسیت‌های غذایی یکی از آنها به شمار می‌رود. غذاهایی که هیچ‌گاه پیش از بارداری باعث ناراحتی نمی‌شدند، اکنون موجب تحریک معده و اسهال می‌شوند.
  • ویتامین‌های پیش از زایمان: مصرف ویتامین در دوران بارداری برای سلامت مادر و جنین در حال رشد مفید است. بااین حال، این ویتامین‌ها معده را تحریک می‌کنند و باعث اسهال در بارداری می‌شوند.
  • تغییرات هورمونی: ممکن است هورمومون‌ها دستگاه گوارش را آهسته سازند و باعث یبوست مادر شوند. از طرفی احتمال دارد هورمون‌ها شتاب بیشتری به دستگاه گوارش بدهند و باعث اسهال در حاملگی شوند. مشکل بیرون روی ناشی از تغییرات هومونی بیشتر در هفته‌های آخر بارداری رایج است.

 

علایم خطر در زمان ابتلا به اسهال

اگراسهال کودک در مدت ۳ روز بهبود نیافت ویا یکی از نشانه‌های:

۱ – مدفوع خیلی آبکی

۲ – استفراغ مکرر

۳ – تشنگی شدید

۴ – بی میلی به خوردن ونوشیدن

۵ – تب

۶ – مدفوع همراه با خون بروز کرد، وی را هرچه سریعتر نزد پزشک ببرید.

طرز تهیه محلولُ ا. آر. اس

  • یک بسته پودر رادر ظرف تمیز بریزید
  • یک لیتر آب آشامیدنی (چهارلیوان ۲۵۰ سی سی) راداخل ظرف بریزید وبا پودر، مخلوط کنید تا کاملاً حل شود.

بهتر است اول آب را بجوشانید وبگذارید سرد شود.

  • هرروز باید محلولُ ا. آر. اس تازه درظرف تمیز تهیه کرده و آن رادر یخچال، خنک نگاه داشت وبه تدریج به کودک خوراند. هر مقدار محلولی که ازروز پیش باقی‌مانده، باید دورریخته شود.
  • اگر کودکی در هنگام خوردن محلولُ ا. آر. اس، شروع به استفراغ کند، ده دقیقه صبر کنید و سپس محلول را به آهستگی به اوبدهید. دادن محلولُ ا. آر. اس به طور مرتب وبه مقدار کم (هریک تا دودقیقه یک قاشق چای خوری) دارای اهمیت است.

محلولُ ا. آر. اس، اسهال رامتوقف نمی‌کند اما کودک را قوی نگاه می‌دارد تا آنکه اسهال درعرض چند روز، از بین برود. تغذیه پس از بهبود اسهال: * تغذیه در تمام مدت ابتلابه انواع اسهال، باید باحداکثر امکان ادامه یابد ودر دوره نقاهت (پس از بهبود بیماری) نیز باید برای جلوگیری از اثرات نامطلوب آن، افزایش یابد. پس از قطع اسهال، حداقل به مدت دو هفته، یک یا دو وعده غذای بیشتر از معمول (با استفاده از همان غذاهای زمان اسهال که از نظر غذایی غنی هستند) به کودک خورانده شود.

در صورت عدم دسترسی به پودر بسته بندی شده ORS، می‌توان از دستور زیر برای تهیه آن برای درمان اسهال استفاده کرد: -دو قاشق مرباخوری شکر -یک قاشق چایخوری نمک -نصف قاشق چایخوری جوش شیرین -چهار لیوان آب جوشیده سرد شده و یا آب میوه تمامی مواد بالا را با هم مخلوط کرده و در پارچ بریزید و در یخچال قرار دهید تا خنک شود، به خصوص برای بچه‌ها حتماً خنک کنید تا بتواند آن را بخورد.

درمان اسهال

۱) جبران کمبود آب و الکترولیت

۲) رژیم غذایی

۳) مصرف آنتی بیوتیک‌ها در موارد اسهال عفونی

 

روش های غیردارویی برای درمان اسهال
اسهال و استفراغ در اکثر موارد خود به خود بهبود می ‌یابند. اما لازم است همزمان با این بیماری، آب و املاح از دست رفته ی بدن جبران شود. خوردن مایعات، بهترین روش جایگزینی آب از دست رفته بدن است.
بنابراین لازم است فرد در حد تحمل و در فواصل معین از مایعات استفاده کند.در مجموع بهترین اقدام در مورد اسهال و استفراغ، جبران املاح از دست رفته ی بدن است.

ضمنا در مورد شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، به هیچ عنوان نباید شیر مادر را قطع نمود، اما برای کودکانی که با شیر خشک تغذیه می‌شوند، طبق تجویز پزشک نوع مناسب‌تری از شیرخشک توصیه می‌شود.
روش های دیگر عبارتند از : استراحت، رژیم غذایی مناسب (مصرف مایعات، غذاهای کم حجم، ولی مقوی و پرهیز از مصرف سبزیجات و میوه‌جات خام) و خودداری از مصرف مواد ملین مثل آلو.

علل و انواع اسهال

۱. عفونتهای مختلف (ویروسی، باکتریایی، انگلی وقارچی)

۲. بیماری‌های التهابی روده (کرون، کولیت اولسر)

۳. اسهال ناشی از سوء جذب (نارسایی پانکراس، کمبود لاکتاز، پس از جراحی‌های گوارشی، بیماری ویپل، اسپروی تروپیکا، غیر تروپیکا و غیره).

۴. علل سرطانی (تومورهای دستگاه گوارش).

۵. علل اندوکرینی (اختلالات پتاسیم و فوق کلیه، دیابت و پر کاری تیروئید).

۶. علل ناشی ازتابش اشعه، ایسکمیک و سندرم روده تحریک‌پذیر.

 

ماده غذایی مناسب برای درمان اسهال
1- دم کرده یونجه اسهال را درمان می کند. اما مصرف زیاد یونجه توصیه نمی شود، زیرا باعث ایجاد نفخ می شود.
2- علف هفت بند، برای درمان اسهال خونی، بواسیر و اسهال مفید است.
3- در طب سنتی هند موز کال، یبوست زا است و در درمان اسهال ساده و اسهال خونی مفید است و در بهبود زخم های روده کاربرد دارد. شیره گل های موز برای درمان اسهال خونی معجزه می کند.
4- چای ریحان برای رفع بی اشتهایی، درمان اسهال، نفخ و زخم معده به کار می رود.
5- گشنیز گاهی اوقات به عنوان یک ملین برای درمان یبوست و گاهی برای درمان اسهال استفاده می شود.
6- خرما در درمان اسهال و اختلالات روده ای نقش دارد.
7- ماست برای درمان اسهال کودکان مفید است. متخصصان در هنگام مصرف آنتی بیوتیک ها، مصرف ماست را توصیه می کنند، زیرا اغلب آنتی بیوتیک ها باعث نابودی باکتری های مفید دستگاه گوارش و اختلال در کار آن و بروز اسهال می شوند.
8- گل های خشک شده انبه، برای درمان اسهال، اسهال خونی مزمن و برخی مشکلات مثانه مفید است. مغز هسته انبه، ضد اسهال است.
9- مصرف ازگیل خام موجب تقویت بدن می‌شود و برای درمان اسهال مفید است.
10- سیب را می توان برای برطرف کردن اسهال حتی برای کودکان به کار برد. بدین منظور سیب را باید رنده کرد و خورد.

پاسخ دهید