معماری
اصول تفسیر ECG

اصول تفسیر ECG

اصول تفسیر ECG

مراحل تفسیر ECG

۱- تعیین ریتم

۲- تعیین سرعت ضربان قلب

۳- ارزیابی امواج، قطعات و فواصل

۴ تعیین محور الکتریک قلب

تعیین ریتم

۱- استفاده از پرگار

۲- استفاده از مداد و کاغذ

ریتم های منظم

ریتم های نامنظم

تعیین سرعت ضربان

روش های محاسبه تعداد ضربانات قلب

الف) روش های محاسبه تعداد ضربانات قلب در ریتم های منظم:

۱-  استفاده از خط کش جهت محاسبه تعداد ضربانات قلب

۲-  استفاده از مربع های بزرگ

۳- استفاده از مربع های کوچک

ب) روش های محاسبه تعداد ضربانات قلب در ریتم های نامنظم:

  1. استفاده از خطوط عمودی ۳ ثانیه
  2.  استفاده از خطوط عمودی ۶ ثانیه

استفاده از خط کش درتعیین تعداد ضربانات قلب

– ابتدا یک موج R منطبق بر یکی از خطوط سیاهی یافته ، سپس خطوط بعدی را به ترتیب روبرو شماره گذاری میکنیم : ۳۰۰-۱۵۰-۱۰۰-۷۵-۶۰-۵۰

استفاده از مربع های بزرگ در تعیین تعداد ضربانات قلب

عرض یا زمان هر مربع بزرگ۰/۲ ثانیه است که در یک دقیقه (۰/۲÷۶۰ ثانیه ) ۳۰۰ مربع بزرگ خواهد شد . در نتیجه اگر ۳۰۰ را تقسیم بر تعداد مربعهای بزرگ بین دو موج R بنمائیم ضربان قلب در یک دقیقه بدست خواهد آمد .

 

Heart Rate =                                     ۳۰۰

تعداد مربع های بزرک بین دو موج R متوالی

استفاده از مربع های کوچک در تعیین تعداد ضربانات قلب

عرض یا زمان هر مربع کوچک ۰/۰۴  ثانیه است در نتیجه در هر دقیقه ۱۵۰۰ مربع کوچک خواهیم داشت .

حال چنانچه ۱۵۰۰ را تقسیم بر تعداد مربعهای کوچک بین دو موج R بنماییم تعداد ضربان قلب در یک دقیقه بدست خواهد آمد .

Heart Rate =                                             ۱۵۰۰

تعداد مربع های کوچک بین دو موج R متوالی

استفاده از خطوط عمودی ۳ ثانیه و ۶ ثانیه در تعیین تعداد ضربانات قلب ریتم های نامنظم:

در بالای نوارهای EKG خطوط عمودی وجود دارند که فاصلهزمانی بین هر دوخط ۳ ثانیه (۱۵ مربع بزرگ )میباشد .بنابراین در هر دقیقه ۲۰ عدد خط عمودی خواهیم داشت. حال چنانچه تعداد موجهای R بین هر و خط عمودی را شمرده و ضربدر ۲۰ نماییم ، تعداد ضربان قلب در یک دقیقه بدست می آید .

در صورتیکه بخواهیم ضربانات قلب را با این روش دقیقتر محاسبه کنیم تعداد موجهای R بین ۶ ثانیه (۳۰ مربع بزرگ ) را شمرده و ضربدر ۱۰ می نمائیم .

سایر روش های محاسبه تعداد ضربانات قلب در نوار : EKG

موج P معرف انقباض عضلات دهلیزی است . ارتفاع طبیعی آن ۲/۵ میلی متر یا کمتر و زمان آن ۰/۱۱ثانیه یا کمتر میباشد .

موج P در لیدهای V2,AVF,II,I تا V6 مثبت ، در AVR منفی و در لیدهای V1,III بی فاز یک است .

 ولتاژ موج P کمتر از QRS است زیرا ضخامت دهلیزها کمتر از بطن ها میباشد.

انواع  موج P:

موج P دو لتی (mitral)در  هیپرتروفی دهلیز چپ بصورت موج P با  ارتفاع بیش از ۲/۵ میلی متر بی فازیک  در اشتقاق V1 مثبت و منفی است . همچنین بصورت موج P پهن  بیش از ۰/۱ثانیه و شکافدار در اشتقاق های II,I  دیده می شود ..

موج P ریوی (pulmonal)- در هیپرتروفی دهلیز راست بصورت موج P  بلند و نوک تیز. با  ارتفاع بیش از ۲/۵ میلی متر در اشتقاق های AVF , III , II

موج P سه  لتی(tricuspid)- در  هیپرتروفی توام  دهلیز چپ و راست بصورت موج P پهن  و شکافدار بیش از ۰/۱۱ ثانیه در اشتقاق های II,I  دیده می شود

موج P نودال – در دیس ریتمی های نودال چون دهلیزها از پایین به بالا  بصورت معکوس دپولاریزه می شوند ،موج P  بصورت منفی دیده می شود.

ارزیابی موج P

۱- آیا امواج P  وجود دارد؟

۲- آیا امواج P شکل طبیعی دارند؟

۳- آیا همه امواج P  شکل و سایز یکسانی دارند؟

۴- آیا به ازای هر موج P یک کمپلکس QRS وجود دارد؟

فاصله P-R   درسندروم های لون کانونگ لوین  ،  ولف پارکینسون وایت،تاکیکاردی های دهلیزی و جانکشنال ،جدایی دهلیزی بطنی کوتاه می شود .

فاصله P-R   در بلوک دهلیزی بطنی ،هایپر تیروئیدیسم افزایش میابد .

تعیین PR Interval

تعیین فاصله از ابتدای موج P  تا ابتدای کمپلکس QRS

سپس از خودتان بپرسید:

۱- آیا PR Interval  در محدوده نرمال ۲۰-۱۲ ثانیه قرار دارد؟

۲- آیا این فاصله در کل ECG ثابت است؟

کمپلکس : QRS

کمپلکس  QRS ،معرف دپولاریزاسیون عضلات بطنهاست .

ابتدای آن از آغاز موج Q تا انتهای موج S میباشد .

کمپلکس QRS از چندین قسمت مثبت و منفی بشرح زیر تشکیل یافته :

۱ – موج Q اولین قسمت پایین رونده ( منفی ) کمپلکس بوده و زمان آن کمتر از ۰/۰۳ثانیه و ولتاژ آن کمتر از ¼ ارتفاع موج R میباشد و ناشی از دپولاریزاسیون سپتوم بین بطنی است .

۲ – موج R بدنبال موج Q قسمت بالا رونده ( مثبت ) کمپلکس را تشکیل میدهد .

۳ – موج S موج منفی بعد از موج R را گویند .

چنانچه امواج QRS ارتفاع کمتر از ۵ میلیمتر داشته باشند با حروف کوچک qrs نشان داده و اگر ارتفاع بیش از ۵ میلیمتر داشته باشند با حروف بزرگ QRS  نشان میدهند .

QS چنانچه QRS فاقد R بصورت فقط یک موج منفی باشد QS خوانده میشود.

R’R” موجهای مثبت بعد از موج R اولیه را به ترتیب R’ و R” نامند .

S’S” موجهای منفی بعد از موج S اولیه را به ترتیب S’ و S” نامند.

ارزیابی زمان کمپلکس QRS

شمارش مربع های بین شروع کمپلکس تا پایان آن

سپس از خودتان بپرسید:

۱- آیا زمان کمپلکس QRS طبیعی است؟

۲- آیا همه کمپلکس های QRS شکل و اندازه یکسانی دارند ؟ (اگرنه، هریک را اندازه گرفته و آنها را بتنهایی توصیف نمایید)

۳- آیا هر کمپلکس QRS بدنبال موج P ظاهر می شود؟

موج T

موج T معرف رپولاریزاسیون عضلات بطنی است و پس از کمپلکس QRS دیده میشود .

موج T معمولا” با کمپلکس QRS هم جهت میباشد .

در لید AVR منفی است و در لیدهای V3,II,I تا V6 مثبت میباشد. در V2,V1,AVL,AVF,III متغیر میباشد .

ارتفاع موج T در لیدهای اعضاء تا ۵ میلیمتر و لیدهای جلو قطبی تا ۱۰ میلیمتر میباشد و زمان آن ۱۹/۰ ثانیه است .

موج T

مکانیسم ( T مثبت ) :

ایمپالس ها از سطح آندوکاردی در عضله بطنی بطرف خارج یعنی سطح اپیکاردی انتشار می یابد .

بزرگترین قسمت عضله بطنی که اول از همه رپولاریزه میشود ، در سطح خارجی بطنی(اپیکاردی ) قرار دارد و سطوح آندوکاردی آخر از همه رپولاریزه میشود .

  • زیرا فشار زیاد در داخل بطنها در جریان انقباض ، به مقدار زیادی جریان خون کرونر را به آندوکارد کاهش میدهد و از این راه روند رپولاریزاسیون را در سطوح آندوکاردی آهسته تر میکند .

بنابراین چون سطوح خارجی بطنی(اپیکاردی ) و قبل از سطوح داخلی (آندوکاردی) رپولاریزه میشوند ، لذا جهت رپولاریزاسیون بطنها هم جهت جریان دپولاریزاسیون است ، در نتیجه موج T در EKG  طبیعی مثبت می شود.

اشکال موج T :

ممکن است مثبت ، منفی ، ایزوالکتریک ، پهن ، دی فازیک ، شکافدار ، مدور ، یا اسلار باشد .

ارزیابی موج T

۱- آیا موج T وجود دارد؟

۲- آیا همه امواج T شکل طبیعی دارند؟

۳- آیا ممکن است که موج P در موج T  پنهان شده باشد؟

۴- آیا همه امواج T ارتفاع طبیعی دارند؟

۵- آیا همه امواج T با کمپلکس QRS هم جهت هستند؟

از ابتدای QRS تا پایان موج T

QT Interval

تعیین فاصله QT

از شروع  QRSتا پایان موج T

آیا فاصله QT در محدوده نرمال ۰/۳۶- ۰/۴۴  ثانیه قرار دارد؟

ارزیابی سایر اجزای ECG

به وجود امواج اکتوپی یا امواج هدایت شده از طریق ابرنسی یا ناهنجاری های دیگر توجه کنید.

قطعه ST را ارزیابی کنید و به وجود موج U دقت نمایید.

ادامه موج U :

موج U در هیپوکالمی یا در تأخیر در رپولاریزاسیون بطن ها برجسته تر میشود . داروهایی مثل اپینفرین،کنیدین، دیگوکسین  و اختلالاتی مثل تیروتوکسیکوز نیز ممکنست موجب افزایش آن  گردند.

موج U در رپولاریزاسیون عضلات پاپیلاری یا رپولاریزاسیون سیستم پورکنژ هم جهت با موج T و ¼ ارتفاع آن میباشد .

موج U در هایپرتانسیون ،ایسکمی میوکارد ،و فشار روی بطن چپ  منفی می گردد.

اکثر اکستراسیستول های بطنی در فاز سوپر نرمال همزمان با موج U  رخ می دهند .

قطعه : ( ST Segment )

این قطعه از انتهای موج S ( نقطه J ) تا شروع موج T ادامه دارد و معرف رپولاریزاسیون زودرس بطنی است .

زمان ST حدودا”  ۰/۲ثانیه است .

بالا رفتن قطعه ST

بالا رفتن قطعه ST  نشاندهنده آسیب  میوکارد ، انفارکتوس تمام جداری ، اسپاسم عروق کرونر، آنوریسم بطن چپ است :

۱- بالا رفتن قطعه ST  با شیب بالارو  ناشی ازآسیب  میوکارد  ،اسپاسم عروق کرونر، نکروز میوکارد

۲- موج T  بلند وتیز ناشی از، انفارکتوس فوق حاد میوکارد

۳-تحدب به طرف بالا ناشی از، انفارکتوس حاد میوکارد

پایین رفتن ST  با :

۱-شیب بالارو  ناشی از دپولاریزاسیون دهلیزها  به دلیل افزایش دامنه موجP وتاثیر دپولاریزاسیون دهلیزی  بر قطعه  ST  است.

۲- شیب پایین رو ( صاف ) ناشی از اختلال شدید در جریان خون عروق کرونر،هیپوکالمی است

۳- تقعر به طرف بالا ناشی از مصرف دیژیتال،پریکاردیت ،رپولاریزاسیون زودرس ، هیپوکالمی، میوکاردیت

۴-منفی شدن موج T ناشی از مصرف دیژیتال، انفارکتوس زیر اندوکارد،هایپرتروفی بطن (تغییراتST-T Pattern یا  ST-strain ناشی از فشار روی بطنها)

(تغییراتST-T Pattern یا  ST-strain ناشی از فشار روی بطنها)

بروز فشار بر بطن در ECG با بروز انحراف قطعه ST بر خلاف جهت کمپلکس QRS بنام ST Strain(ST-T Pattern ) خوانده می شود .

ST Strain(ST-T Pattern ) در هایپرتروفی بطن چپ دیده می شود .

حالا با دسته بندی یافته های خود ECG را بترتیب زیرتفسیر نمایید:
۱- محل شروع ریتم: بعنوان مثال گره SA، دهلیز، AVN  و یا بطنها
۲- سرعت: طبیعی( ۱۰۰-۶۰)، برادیکاردی( کمتر از ۶۰) و تاکیکاردی ( بیش از ۱۰۰)
۳- ریتم: طبیعی یا غیرطبیعی، بعنوان مثال فلوتر، فیبریلاسیون، بلوک قلبی، ریتم اسکیپ یا سایر آریتمی ها

محور الکتریکی قلب : ( Mean Axis )

محور الکتریکی قلب : ( Mean Axis )

محور الکتریکی قلب عبارت از جهتی است که موج دپولاریزاسیون می پیماید تا به رشته های عضلانی قلب رسیده و آنها را تحریک کند .

میزان و جهت فعالیت الکتریکی بوسیله یک فلش ( Vector ) مشخص میشود .

در جریان دپولاریزاسیون بطنی ، ایمپالسهای تشکیل شده در گره S-A موجب ایجاد هزاران پتانسیل الکتریکی در بسیاری از سلولهای قلبی میشود که معدل الکتریسیته حاصل از لحاظ جهت و مقدار بوسیله یک فلش لحظه ای نشانداده میشود . معدل این وکتورهای لحظه ای ، فلش بزرگی بنام Mean QRS Vector است .

وکتور بزرگ مشخص کننده جهت کلی موج دپولاریزاسون بطنی است .

روش های محاسبه محور الکتریکی قلب : ( Determination of Heart Axis )

جهت تعیین محور الکتریک قلب بر حسب درجه ، دایره ای که قلب در مرکز آن قرار گرفته ، در نظر گرفته میشود . دو خط افقی ( نماینده اشتقاق I ) و خط عمودی ( نماینده اشتقاق AVF ) که همدیگر را در مرکز دایره قطع میکنند در نظر گرفته میشود.

در خط افقی ( اشتقاقI  ) دست چپ قطب مثبت ودست راست قطب منفی قرار دارد .

سمت چپ خط افقی زاویه صفر درجه وسمت راست آن زاویه ۱۸۰+ درجه قرار دارد .

در خط عمودی ( اشتقاقAVF  ) پای چپ قطب مثبت و پیشانی قطب منفی محسوب میگردد .

سمت پایین خط عمودی زاویه ۹۰+ درجه و سمت بالای آن زاویه ۹۰- درجه است .

محور الکتریکی طبیعی قلب

حال با توجه به اطلاعات فوق محور قلب را به طرق زیر تعیین میکنیم:

۱ – اگر جمع جبری کمپلکس QRS در اشتقاقهای AVF , I نوار الکتروکاردیوگرام مثبت باشد محور الکتریکی قلب بین صفر و ۹۰+ درجه قرار داشته و طبیعی محسوب میگردد .

( توجه : اگر کمپلکس QRS در اشتقاقهای AVF , AVl , III , II , I مثبت باشد محور الکتریکی قلب ۴۵ درجه و کاملا” طبیعی است ) ( Normal Axis )

انحراف محور به سمت راست

۲ – اگر جمع جبری کمپلکس QRS در اشتقاق I منفی باشد و در اشتقاق AVF  مثبت باشد ، محور الکتریکی بین ۹۰+ درجه و ۱۸۰ + درجه در سمت راست قرار داشته بنابراین انحراف محور به سمت راست RAD (Right Axis Deviation ) خواهیم داشت .

انحراف محور به سمت راست

انحراف بسیار شدید محور به سمت راست ( Extreme RAD )

اگر جمع جبری کمپلکس QRS در اشتقاق I منفی و در AVF نیز منفی باشد ، محور الکتریکی بین ۱۸۰+ درجه ۹۰- درجه قرار داشته بنابراین انحراف بسیار شدید محور به سمت راست ( Extreme RAD ) خواهیم داشت .

انحراف محور به سمت چپ

۴ – اگر جمع جبری کمپلکس QRS در اشتقاق I مثبت و در AVF منفی باشد، محور الکتریکی بین صفر و ۹۰- درجه قرار داشته بنابراین انحراف محور به سمت چپ خواهیم داشت.

انحراف محور به سمت چپ

 

پاسخ دهید