معماری
بيماريهای پوستي رايج در ميان شناگران

بيماريهای پوستي رايج در ميان شناگران

بيماريهای پوستي رايج در ميان شناگران

درفصل تابستان، افراد تمايل زيادي به شنا در استخرها پيدا مي کنند، تا جايي که برخي روزها در يک سانس، افراد زيادي مشغول شنا هستند

. اين در حالي است که افراد را با اين سوال مواجه مي کند؛ آيا شنا در آب مشترک سلامت پوست را به خطر مي اندازد؟ در پاسخ بايد گفت؛«بله». در اين متن سعي کرده ايم به برخي از اين مشکلات اشاره کنيم.
خشکي پوست
خشکي پوست از مشکلات شايع شناگران است. علت آن حل شدن و از بين رفتن تدريجي چربي محافظ پوست است که موجب کاهش رطوبت لايه شاخي پوست مي شود و به دنبال آن پوستي خشک، پوسته پوسته و گاهي خارش دار ظاهر مي شود. اين وضعيت با دوش گرفتن هاي داغ و طولاني مدت و ماندن زياد در جکوزي هاي گرم بدتر مي شود. براي رفع اين معضل، مي توان با کاهش مدت دوش گرفتن (آن هم با آب ولرم) از خشکي بيش از حد پوست جلوگيري کرد.

بيماريهای پوستي رايج در ميان شناگران
براي شست وشوي بدن بهتر است از صابون هاي ملايم مثل صابون بچه يا پن ها استفاده کرد تا مانع حذف بيشتر چربي هاي طبيعي پوست شود. بهتر است بلافاصله پس از خشک کردن بدن با حوله يي نرم با يک مرطوب کننده چرب، پوست بدن را آغشته کرد تا مانع تبخير رطوبت از لايه شاخي پوست شويم. براي اين منظور مي توان از انواع لوسيون هاي مرطوب کننده بدن، روغن بچه و حتي وازلين استفاده کرد. اگر خشکي معمولي پوست با خارش شديد همراه باشد، احتمالاً خشکي ساده يا «گزروزيس» به اگزما تبديل شده است و بايد به يک متخصص پوست مراجعه کرد.

التهاب پوست در اثر پوشيدن لباس شنا
ممکن است استفاده طولاني مدت از مايوي تنگ و چسبان، التهاب عميق فوليکول هاي مو، توسط ميکروب هايي مثل استرپتوکوک، استافيلوکوک طلايي به صورت توده هاي زير پوستي ملتهب و دردناک در ناحيه باسن رخ دهد. در اين مواقع بايد به پزشک مراجعه کرد چرا که ممکن است لازم شود که از آنتي بيوتيک خوراکي استفاده کرد. براي پيشگيري از اين وضعيت، بايد از مايوهاي تنگ و چسبان به مدت طولاني استفاده نکرد.

جوش هاي جکوزي
جوش هاي مربوط به جکوزي (Hot-tube folliculitis) توسط باکتري به نام سودومونا آئروژينوزا ايجاد مي شود. اين عارضه در افرادي ديده مي شود که از جکوزي هاي داغ با آبگردان استفاده مي کنند. در نواحي از بدن که با آب داغ در تماس است، ضايعات پوستي به صورت دانه هاي برجسته قرمز يا چرکي ايجاد مي شود که معمولاً خود به خود طي 7 تا 10 روز بهبود پيدا مي کند. درمان معمولاً حمايتي و شامل استفاده از داروهاي خوراکي ضد خارش مثل آنتي هيستامين ها است. کمپرس با اسيد استيک پنج درصد، دو بار در روز و هر بار بيست دقيقه علائم را کاهش مي دهد. اگر فرد دچار علائم معمولي مثل تب و لرز و بزرگي غدد لنفاوي شد، مراجعه به پزشک و استفاده از آنتي بيوتيک مناسب خوراکي ضروري است . استفاده از کلرين کافي و کنترل PH لوله هاي آب مي تواند در پيشگيري از اين مشکل مفيد باشد.

حساسيت هاي پوستي نسبت به وسايل شنا
افراد ممکن است نسبت به وسايل شنا مثل عينک شنا يا ماسک غواصي واکنش نشان دهند، در اين صورت علائم زير بروز مي کند؛ قرمزي، خارش و گاهي ضايعات ترشح دار يا دلمه بستن در ناحيه تماس با وسيله يا لباس شنا که در ضايعات شديد مراجعه به پزشک متخصص ضروري است. همچنين جنس وسيله مورد نظر بايد تعويض شود تا مشکل برطرف شود، مانند استفاده از عينک بدون لاتکس در صورت وجود آلرژي به لاتکس.

تغيير رنگ موها
گاهي از مواقع شنا در استخر موجب سبز شدن موهاي روشن مي شود. در اين صورت ميزان مس موجود در آب استخر زياد است. اين امر ممکن است به دليل اسيدي بودن آب استخر باشد که مس لوله هاي آب را حل کرده و موجب تغيير رنگ موهاي روشن و رنگ کرده مي شود.

گرانولوم استخر شنا
اين بيماري به علت فعاليت ميکروبي به نام مايکوباکتريوم مارينوم که يک مايکوباکتريوم آتيپيک است، ايجاد مي شود. در اين بيماري، برجستگي هاي سطحي يا عمقي قرمز تا بنفش تيره، با سفتي و دلمه روي پوست زانوها، آرنج يا سطح پشتي دست ها و پاها ايجاد مي شود که ممکن است بعدها زخم شود. البته اغلب اوقات با علائم خفيفي روبه رو هستيم که با درد و خارش موضعي همراه مي شود. براي درمان اين بيماري آنتي بيوتيک خوراکي خاص لازم است و درمان بايد تحت نظر متخصصان پوست و عفوني انجام شود.

قارچ هاي پوستي
از قارچ هاي پوستي شايع، قارچ کف پا است. از آنجا که معمولاً شناگران با پاي برهنه در محوطه استخر راه مي روند، در صورت ابتلا به اين بيماري، آن را به راحتي به ديگران انتقال مي دهند. علائم اين بيماري شامل لکه هاي قرمز يا قهوه يي، همراه با پوسته پوسته شدن، خارش و گاهي ايجاد تاول است. براي درمان بايد به متخصص مراجعه کرد تا با داروهاي ضد قارچ موضعي و گاهي خوراکي بهبودي کامل صورت گيرد.
براي پيشگيري توصيه مي شود در پايان شنا دوش گرفته و سپس بدن و به ويژه چين هاي بدن شامل لاي انگشتان پا را کاملاً خشک کرد. اگر فردي به قارچ کف پا مبتلا است بايد از پابرهنه راه رفتن در محوطه استخر پرهيز کند تا موجب آلودگي افراد ديگر نشود. احتمال دارد شناگران به قارچ کشاله ران مبتلا شوند چرا که تعريق بيشتر در فصل تابستان و نيز خوب خشک نکردن کشاله ران پس از شنا محيط مرطوبي را در ناحيه کشاله ران ايجاد مي کند که امکان رشد قارچ را به وجود مي آورد. براي پيشگيري از انتقال اين بيماري به ديگران افراد بايد از حوله هاي شخصي استفاده کنند و در صورت بيمار شدن نزد پزشک بروند.

بيماري هاي ويروسي
زگيل پا از ديگر بيماري هاي شايعي است که از طريق استخر منتقل مي شود. اين بيماري توسط ويروس HPV ايجاد مي شود و قابل انتقال به ديگران است، لذا بايد از پابرهنه راه رفتن در کنار استخرها پرهيز کرد. درمان زگيل پا کرايوتراپي (انجماد درماني) است که نسبتاً طولاني است. در مورد انتقال برخي ويروس ها مثل مولوسکوم مسري از طرق آب استخر اختلاف نظر وجود دارد و ويروس ايدز نيز از طريق استخر قابل انتقال نيست. توصيه مي شود چنانچه فردي دچار زخم پوستي و خراشيدگي است، تا بهبود ضايعات از شنا در استخر هاي عمومي پرهيز کند، چرا که آب استخر پر از باکتري، ويروس و برخي انگل ها است که مي توانند فرد را آلوده و بيمار کنند.
مشکلات ضدعفوني کننده هاي آب
ضدعفوني کننده هايي که براي ضدعفوني کردن آب استخرها به کار مي رود، مي تواند براي سلامتي مضر باشد. کلرين بيش از حد مي تواند باعث اگزما و راش پوستي شود. اگر PH آب بالا باشد، احتمال اين مشکلات بيشتر است. البته زماني که آب در حرکت است، تماس آن با مقادير کافي هوا، باعث مي شود گاز دي اکسيد کربن به داخل آب آزاد شود که نهايتاً باعث کاهش pH آب و در نتيجه تبديل کلرين به گاز کلر و تبخير آن مي شود. گفتني است کلرين براي ضدعفوني کردن و کشتن باکتري هاي مضر (با غلظت هاي بيشتري نسبت به آب آشاميدني) به آب استخرها افزوده مي شود.
واکنش ذره يي؛ واکنشي است که به واسطه توليد محصولات فرعي مثل تري هالومتان ها در اثر تماس کلرين با مواد آلي از قبيل گرد و غبار، عرق يا پوست ايجاد مي شود. کلروفرم که شايع ترين اين تري هالومتان ها است، يک ماده سرطان زا محسوب مي شود که با غلظت بيست برابر آب معمولي شير در آب استخرها وجود دارد. برخي تحقيقات نشان داده اند تري هالومتان ها باعث سقط و نقص هاي جنيني مي شود. دريافت اين مواد شيميايي در شناي يک ساعته 141 برابر دوش گرفتن ده دقيقه يي است. شناگران مي توانند اين مواد شيميايي را از طريق پوست، استنشاق يا بلع آب جذب کنند، با اين همه بررسي ها ارتباط مستقيمي را بين شنا کردن و مشکلات سلامتي در زنان حامله يا جنين نشان نداده اند. به هر حال بهتر است ميزان کلرين آب استخرها با نظارت کامل مسوولان بهداشت تنظيم شود تا عموم مردم بتوانند از استخر براي شنا کردن استفاده کنند و از فايده هاي بي شمار آن بهره مند شوند.
کلرين فعال آزاد و مرکب چيست
اسيد هيپوکلرو و هيپوکلريت اجزاي اصلي کلرين فعال آزاد هستند. آب استخر شنا، PH بالايي دارد و ميزان گاز کلرين حل شده و کلرين فعال آزاد در آن بسيار کم است. کلرين فعال آزاد به ندرت مي تواند موجب تحريک چشم ها شود. اين مشکل بيشتر در غلظت هاي بالاتر از 20 ميلي گرم در ليتر رخ مي دهد. کلرين حل شده و مواد کلريني موجب خشک شدن موها و پوست مي شود. هواي بالاي استخر حاوي گاز کلرين با غلظت 1/0 تا 01/0 ميلي ليتر در مترمکعب است. اين مقدار بسيار کمتر از حدي است که موجب تحريک دستگاه تنفسي شود. کلرين فعال آزاد با تشکيل کلرين فعال مرکب مي تواند تحريکاتي ايجاد کند. کلرين فعال مرکب از ترکيب کلرين فعال آزاد با آلودگي هاي نيتروژني آلي و غيرآلي به وجود مي آيد. اين آلودگي ها، توسط ترشحات بدن شناگران توليد مي شود، از جمله اين مواد مي توان به کلرآمين ها و کراتينين هاي کلرينه اشاره کرد. اثر تحريک کنندگي کلرين فعال مرکب اغلب به کلرآمين ها نسبت داده مي شود. اين مواد فرار هستند و بخشي از آنها به صورت گاز از آب خارج مي شود مثل کلروفرم. کلرآمين ها موجب بوي کلر خاصي مي شوند که براي افرادي که از استخر استفاده مي کنند بوي آشنايي است. با افزايش غلظت کلرين فعال آزاد و کاهش PH آب، توليد دي و تري کلروآمين ها بيشتر مي شود. بوي خاصکلر در استخرهاي شنا در غلظت هاي اوره نيم ميلي گرم در ليتر و کلرين فعال آزاد يک ميلي گرم در ليتر به حداکثر مي رسد.

مونوکلروآمين ها موجب تحريک چشم و در PH نرمال، ميزان توليد آنها بيشتر مي شود. دي و تري کلروآمين ها نيز موجب تحريک چشم مي شود. اين مواد توسط آب و از راه هواي بالاي استخرها به چشم ها مي رسد. همچنين تري کلروآمين ها باعث تحريک دستگاه تنفسي مي شود. غلظت کلرين فعال مرکب بايد در استخرهاي شنا کمتر از يک ميلي گرم در ليتر باشد. برخي فرآورده هاي فرعي کلرين، مثل کلروفرم در معرض اتهام سرطان زايي قرار دارند. غلظت آن به کربن آلي کل، تعداد شناگران و درجه حرارت آب بستگي دارد. کلروفرم مهمترين محصول واکنشي است. غلظت کلروفرم در استخرهاي شنا بسيار متغير است، اما بالاترين غلظت آن بالاي آب استخر است. شنا در استخر يکي از علل اصلي مواجهه غير حرفه يي با کلروفرم است. در استخرهاي روباز مواجهه با کلروفرم کمتر است چون جريان هوا غلظت آن را کاهش مي دهد. شناگراني که به مدت طولاني و با فعاليت شديد بدني شنا کنند (حرفه يي ها) بيشترين کلروفرم را دريافت مي کنند. کلروفرم مي تواند باعث اختلالات کبدي و کليوي شود و به نظر مي رسد براساس بررسي اپيدميولوژيک ارتباطي بين مواجهه با مواد آلي کلرينه و هيپوکلريت با سرطان پوست وجود دارد. در حيوانات آزمايشگاهي مصرف خوراکي طولاني مدت کلروفرم باعث سرطان کبد شده است. تحقيقي در سال 2001 در هلند نشان داده است افراد شناگر از مشکلاتي مثل فراموشي، خستگي، سرماخوردگي هاي مزمن، مشکلات صدا، تحريکات چشمي، سردرد، گلو درد، اگزما و التهاب سينوس فرونتال شکايت داشته اند.

 

استفاده از ضد عفوني کننده هاي جايگزين که حداقل فرآورده هاي جانبي را توليد کند و بهبود تهويه استخرها براي کاهش اين معضلات مطرح شده اند. براساس برخي بررسي هاي اپيدميولوژيک شناگران حرفه يي هوا را به صورت عميق تر داخل ريه هاي خود مي کشند، لذا فرآورده هاي کلرينه بيشتري را جذب مي کنند. عملکرد ريوي در استخرهاي سرپوشيده يي که با کلر ضدعفوني مي شود کاهش مي يابد. بسياري از شناگران حرفه يي به آسم دچار مي شوند. مشکلات تنفسي شناگران با شنا در استخرهاي روباز برطرف مي شود، زيرا باد گازهاي مضر را از هواي بالاي استخر دور مي کند. کودکان نسبت به افراد بالغ هواي بيشتري را تنفس مي کنند، لذا مواد گازي بيشتري را جذب مي کنند و در معرض خطر بيشتري هستند. استخرهاي شنايي که توسط گاز کلرين ضدعفوني مي شوند، ممکن است در اثر نور آفتاب اسيد هيدروکلريک توليد کنند که باعث کاهش PH آب مي شود. وقتي PH به زير 6/3 برسد، احتمال خوردگي هاي دندان در شناگران بيشتر مي شود. بهتر است PH آب استخر در حدود 7/4 نگه داشته شود.

آيا استخر موجب ريزش موها مي شود

 

 

 

 

 
آب استخر به واسطه وجود مواد شيميايي و کلرينه مي تواند باعث خشکي بيش از حد و آسيب موها شود. شناگران مبتلا به ريزش مو بايد به پزشک متخصص پوست مراجعه و علت را جست وجو کنند چرا که بيشتر مواقع ارث و عوامل هورموني باعث ريزش مو مي شوند و به آب استخر ارتباطي ندارد. اما بهتر است شناگران از کلاه هاي شنا استفاده کنند و پس از شنا با شامپوي ملايم (يک بار) موهاي خود را شسته و خوب آبکشي کنند. احتمال انتقال عوامل قارچي کچلي سر نيز توسط آب استخر وجود دارد که اين مساله بيشتر در کودکان زير سنين مدرسه ديده مي شود.

 
نکته هاي قابل تامل
آب استخرهاي عمومي، حاوي ميکروارگانيسم ها و مواد ناخواسته يي است که ناشي از پوست و فرآورده هاي ترشحي شناگران است. شناگران موجب ورود آلودگي هاي مختلفي به آب مي شوند مثل باکتري هاي بزاق، محصولات ترشحي (ادرار يا مدفوع)، آلودگي هاي لباس شنا، بافت پوست، چربي پوست، عرق، ترشحات بيني يا گلو، موها، مواد آرايشي و آمونياک. ميکرو ارگانيسم ها در استخرهايي که آب شان زود عوض نمي شود به سرعت زياد مي شوند و احتمال بيماري هاي عفوني افزايش پيدا مي کند. آب استخرهاي شنا حاوي آلاينده هاي محلولي مثل ادرار، عرق و ساير فرآورده هاي ترشحي شناگران است. عرق و ادرار اساساً از آب، آمونياک و اوره تشکيل شده اند. اين مواد همچنين حاوي کراتينين، کراتين و اسيدهاي آمينه هستند، اجزاي عرق و ادرار به خودي خود براي سلامت فرد مضر نيستند. اين فرآورده ها با ضدعفوني کننده هاي آب مثل کلرين واکنش مي دهند و محصولات واکنشي غيردلخواه (که اساساً کلرآمين ها هستند) تشکيل مي شود. کريپتوسپوريديوم و اشرشياکولي که هر دو مي توانند موجب اسهال و استفراغ شوند، منبع روده يي دارند و در آب استخرها يافت شده اند.
علت وجود اين ميکروب ها شناگران اسهالي و بچه هاي پوشک دار هستند که با پوشک وارد استخر شده اند. همچنين در برخي از استخرها مقادير اندکي باکتري سودومونا آئروژينوزا وجود دارد که عامل ايجاد عفونت هاي پوستي و گوشي است. ژيارديا که انگل روده يي است و باعث اسهال مزمن مي شود نيز در استخرها وجود دارد.

توصيه هايي براي پيشگيري
– هميشه پيش از وارد شدن به آب استخر، خوب دوش بگيريد، حتي اگر صابون نيز استفاده نشود، دوش گرفتن مي تواند تا 80 درصد آلودگي هاي بدن را پاک کند.
– تا حد امکان از ورود کودکان و شيرخواران پوشک دار به استخرها جلوگيري و در صورت لزوم از پوشک هاي ضد آب استفاده شود.
– هر قدر استخر بزرگ تر باشد، احتمال وجود باکتري ها و ارگانيسم هاي بيماري زاي داخل آن بيشتر است، چراکه شناگران بيشتري از آن استفاده مي کنند.
– اگر آب استخر کدر باشد يا بوي شديد کلرين و ساير مواد شيميايي بدهد احتمال آلودگي بيشتر است.
– در کنار استخر از دمپايي هاي خودتان استفاده کنيد تا احتمال ابتلا به قارچ پا و نيز زگيل کف پا به حداقل برسد.
– از حوله هاي شخصي براي خشک کردن استفاده کنيد.
– پس از شنا کردن بدن را با آب سالم خوب آبکشي کرده و پس از خشک کردن مرطوب کننده روي بدن استفاده کنيد.

* متخصص پوست و مو و عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي

پاسخ دهید