معماری
تنگی نخاعی

تنگی نخاعی (نشانه و درمان)

یکی از علل شایع کمردرد تنگی کانال نخاعی است. تنگی کانال نخاعی بیماری افراد میانسال و مسن است.

میدانیم که نخاع در درون کانال استخوانی قرار دارد که از پشت سر هم قرار گرفتن مهره ها تشکیل شده است. اگر به دلایلی این کانال تنگ شود فضای مورد نیاز نخاع کم شده و به آن فشار وارد میشود. این فشار همچنین به اعصابی که از نخاع خارج شده و به اندام تحتانی میرود وارد گشته که موجب بروز علائم بیماری میشود. کانال نخاعی در هر قسمتی از مسیر خود میتواند تنگ شود. این تنگی در ستون فقرات گردنی و یا کمری علائم متفاوتی دارد.

● بیماری با شكایت ضعف اندام تحتانی و بی اختیاری ادراری
بسیاری از این افراد بدون علامت هستند تا اینكه علت های دیگر باعث فشار بیشتر بر نخاع شده و تنگی را تشدید كنند.
از علت های دیگری كه می توانند باعث تشدید تنگی كانال نخاعی شوند می توان به موارد زیر اشاره كرد :
كلسیفیكاسیون یا رسوب كلسیم بر روی تاندون ها و لیگامان های مختلف كه باعث ضخیم و سفت شدن آنها می شود ، تشكیل اوستئو فیت ، رشد استخوان گونه ی لبه های مهره ها و مفاصل بین مهره ای ، فتق دیسك های بین مهره ای كه حتی با مقادیر كم نیز باعث ایجاد علائم قابل توجهی در بیماران مبتلا به تنگی كانال نخاعی می شوند ، لغزش مهره ها روی یكدیگر ( اسپوندیلولیستزیس ) تروما مثلا بر اثر ضربه های مكرر و متوالی یا تصادفات ، و…
برخی از بیماران من ۱( تصویری )
از زبان بیماران من !
برخی از بیماران من ۲ ( تصویری )
● علائم و نشانه های تنگی كانال نخاعی :
كمردرد در زمان نشستن و یا خم شدن رو به جلو ، درد ، ضعف عضلانی ، كرختی یك یا هر دو پا ، باسن و یا ساق پاها ،احساس سوزش ، سوزن سوزن شدن و حتی خارش آنهاها ( مثلا پا ) ، درد و گرفتگی های عضلانی ، خستگی زود رس و احساس ضعف و لنگش پاها رفتن ( لنگش عصبی ) كه وجه تفاوت آن از لنگش های عروقی ( ناشی از نارسائی عروق خونی ) اینست كه در موارد عروقی ایستادن و توقف كردن برای برطرف شدن علائم كافیست اما در موارد نخاعی فرد حتما باید خود را به جلو خم كند و یا به حالت چمباطمه بنشیند تا احساس بهبودی كند .
● خانمی با علائم تنگی كانال نخاعی و …
در موارد شدید تنگی كانال نخاعی ، اختلال در دفع ادرار و مدفوع ، معمولا بصورت بی اختیاری ، بندرت و در موارد شدید اختلال در راه رفتن و فلج اندام تحتانی نیز محتملند ( در ایران متاسفانه موارد زیادی از این گروه مشاهده می شوند ، كه یكی از علت های مهم و اصلی این مسئله مراجعه ی دیر هنگام و یا ترس از تشخیص و حتی ترس از عمل جراحی است ).
▪ تشخیص : تاریخچه بالینی ، معاینه دقیق ،رادیوگرافی ساده ، سی تی اسكن و خصوصا ام.آر.آی برای تشخیص قطعی بسیار مفید و ارزشمندند.

تنگی نخاعی

تنگی کانال نخاعی کمری چگونه ایجاد میشود

تنگ شدن کانال نخاع به علت رشد استخوان و بافت های دیگر به داخل این کانال است و این رشد بافت های اضافی جزئی از روند پیری و مسن شدن است. در حقیقت این بیماری معمولاً در افراد بالای 60-50 سال دیده میشود. در مرد و زن شیوع یکسانی دارد ولی معمولاً در خانم ها با علائم بیشتری بروز کرده و بیشتر نیاز به درمان پیدا میکند.

 شروع این بیماری با پیر شدن دیسک بین مهره ای است. با افزایش سن، دیسک بین مهره ای محتوای آب خود را از دست داده و چروکیده و کوچک میشود. کاهش ارتفاع یسک موجب میشود مهره ها به یکدیگر نزدیک تر شوند و این نزدیک شدن مهره ها دو مشکل را ایجاد میکند. یکی اینکه سوراخ یا دهانه ای که بین دو مهره مجاور هم و در دو طرف آنها قرار دارد تنگ میشود. این دهانه ها محل خروج ریشه های عصبی از نخاع هستند. پس به این اعصاب فشار وارد میشود. مشکل دیگر اینست که با نزدیکتر شدن مهره ها به هم فشار بیشتری به مفاصل بین مهره ها وارد میشود که آنهم به نوبه خود موجب آرتروز و سائیدگی مفصل میشود.

هر مفصلی که سائیده میشود شروع به ساختن استخوان های اضافه در اطراف خود میکند. همچنین لیگامان های اطراف مفصل هم کلفت تر میشوند. مفاصل بین مهره ای هم همین کار را میکنند. این استخوان های اضافی و لیگامان های کلفت شده هم دهانه بین مهره ای و هم کانال نخاع را تنگ تر میکند. مجموعه این عوامل موجب افزایش فشار بر روی ریشه های عصبی میشوند که در حال خروج از نخاع هستند. در بعضی افراد کانال نخاعی بصورت مادرزادی تنگ است. این وضعیت در مردان بیشتر دیده میشود و علائم آن معمولاً در سنین 50-30 سالگی بروز مکند.

درمان غیر جراحی تنگی کانال نخاع کمری چیست
گرچه این درمان ها فضای مورد نیاز عصب را برای آن بیشتر نمیکنند ولی بسیاری از بیماران با این درمان ها احساس راحتی بیشتر میکنند. مهمترین آنها عبارتند از :

فیزیوتراپی :شامل انجام نرمش هایی برای افزایش قدرت انعطاف ستون مهره و افزایش قدرت عضلات شکم و عضلات اطراف ستون مهره
کشش ستون مهره :تاثیر آن در افراد مختلف متفاوت است و همه به آن عقیده ندارند

دارو های ضد التهاب :مثل بروفن یا سلکسیب با کاهش التهاب در اطراف عصب میتوانند شدت علائم را کاهش دند.

تزریق کورتیکوستروئید :با تزریق این داروها در اطراف نخاع به توسط پزشک معالج ممکن است التهاب کاهش پیدا کرده و درد و علائم حسی کمتر شوند.

طب سوزنی : ممکن است در بعضی افراد درد و علائم را کاهش دهد.
انیپولاسیون : ممکن است در بعضی افراد بتواند درد را کاهش دهد.

  • داروهای غیر استروئیدی شامل ناپروکسن (naproxen)، آسپرین (aspirin) و ایبوپروفن (ibuprofen) که می توانند برای تسکین درد بیمار تجویز شوند.
  • داروهای ضد درد از جمله استامینوفن (acetaminophen) هم می تواند تجویز شود.
  • برای تسکین التهاب و برای کاهش انتشار درد پزشکان می توانند از تزریقات کورتیکواستروئید ها در غشای خارجی طناب نخاعی استفاده کنند.
  • بلوک های عصبی که برای تزریقات بی حس کننده ضروری است هم می تواند استفاده شود. این موارد درد را به طور گذرا تسکین می دهند.
  • بر اساس وسعتی که اعصاب در اثر تنگی تحت تاثیر قرار می گیرند، فعالیت های بیمار محدود می شود.
  • برای ثبات ستون فقرات، ورزش های فیزیکی تجویز می شود. این ورزش ها عضلات کمر و عضلات شکم را تقویت می کنند.
  • برای بیماران مسن تر و بیمارانی با ضعف عضلات شکمی، بریس ( محافظ) کمری به کار می رود. این وسایل باعث حمایت بیمار می شوند و به بازگشت وی به حرکات طبیعی کمک می کنند.
  • درمان های جایگزین

    معمولا درمان های جایگزین به عنوان بخشی از درمان رایج و مرسوم محسوب نمی شود، ولی در برخی سیستم های مراقبتی سلامتی اشاره شده که در درمان تنگی مفید هستند. برخی از این موارد در زیر شرح داده شده اند:

    Chiropractics (طب جایگزین برای درمان مشکلات ستون فقرات)- فلسفه ی این نوع درمان بیان می کند که اگر حرکات در ستون فقرات محدود شود، ممکن است بر روی عملکرد صحیح فرد اثر بگذارد و در نتیجه بیمار دچار درد شود. متخصصین کایروپرکتیک ستون فقرات را تنظیم می کنند، در نتیجه حرکات طبیعی ترمیم می شوند. می توان برای افزایش فضا در بین مهره و در نتیجه برای کاهش فشار بر روی اعصاب از کشش ( ترکشن) (Traction ) استفاده کرد.

    Acupuncture (طب سوزنی)- این نوع درمان به این صورت است که بخش هایی از پوست با ورود سوزن های فلزی تحریک می شوند. گزارش شده که کمردرد با استفاده از طب سوزنی تسکین می یابد.
    تحقیقات در رابطه ی با این درمان ها در حال پیگیری می باشد.

    درمان جراحی

    هنگامی که روش های درمانی غیر جراحی و درمان های جایگزین برای تنگی کانال نخاعی نتوانند تسکین دراز مدتی را برای این بیماری فراهم نمایند، پزشکان از روش های جراحی بهره می برند. در حالی که، معمولا روش جراحی در آخرین مرحله ی درمان قرار دارد. هر زمانی که، ضعف و یا بی حسی با راه رفتن طبیعی فرد، عملکرد های روده ای و مثانه ای ( دفع ادرار و مدفوع) تداخل پیدا کند، جراحی لازم الاجرا می شود.

    شایع ترین جراحی به کار رفته برای درمان تنگی کانال نخاعی، لامینکتومی (برداشت لامینای مهره) همراه با برداشت فشار ( دکمپرسیو ) (de-compressive laminectomy) می باشد. در این نوع از جراحی سقف و یا لامینای برخی مهره ها برداشته می شود و در نتیجه فضای بیشتری برای قرار گیری و عبور اعصاب فراهم می شود.

    خطرات

    در کل تمامی روش های جراحی که در آن ها از بی هوشی استفاده می شود خطراتی را به همراه دارند و وقتی که در افراد مسن تر انجام شود، ممکن است حتی خطرناک تر هم بشود. پس از انجام جراحی برای درمان تنگی کانال نخاعی، ممکن است عوارضی همانند پارگی در غشایی که طناب نخاعی را پوشانده دیده شود، و یا ممکن است عفونت و یا خونریزی دیده شود و در ورید ها لخته هایی ایجاد شود. این وضعیت ها قابل درمان هستند ولی معمولا بازتوانی از این ضایعات زمان طولانی می برد.

درمان جراحی تنگی کانال نخاع کمری چیست

در افرادی که به درمان های غیر جراحی جواب کافی نمیدهند و درد و علائم حسی زندگی روزمره آنها را مختل کرده است استفاده میشود. دو نوع درمان جراحی برای این بیماران استفاده میشود.

لامینکتومی :در این روش قسمتی از استخوان های طبیعی مهره، استخوان های اضافی تشکیل شده و لیگامان های کلفت شده خارج میشوند. این جراحی را دکمپرشن Decompression هم میگویند چون موجب رفع فشار و کمپرشن از روی اعصاب میشود.

جوش دادن با فیوژن مهره ها در کسانی انجام میشود که در آنها سائیدگی مفاصل بین مهره ای موجب ناپایداری مهره ها شده است. در این روش جراحی بعد از دکمپرشن و برداشتن فشار از روی اعصاب، مهره های مجاور به هم جوش داده میشوند. در این روش از پیوند استخوان و از وسایل فلزی مانند پیچ و میله ممکن است استفاده شود تا مهره ها زودتر و بهتر جوش بخورند.

 
درمان تنگی کانال نخاعی می تواند با روش های گوناگونی انجام شود. معمولا پزشکان از روش های غیر جراحی برای درمان مراحل اولیه این بیماری استفاده می کنند. اگر لازم باشد که جراحی انجام شود، می بایست با مراقبت و دقت زیادی انجام شود و باید در ذهن داشت که این جراحی اثرات طولانی مدتی دارد. می بایست بدانیم که طناب نخاعی بخش حساس و ظریفی از بدن است و می بایست به واقع با مراقبت و دقت کافی تحت درمان قرار بگیرد.

پاسخ دهید