معماری
بيماري جذام

درمان بيماري جذام

دستورالعمل درمان بيماري جذام،بیماری جذام و راهای درمانی،پیشگیری از جذام،علائم و نشانه های جذام،خطرات بیماری جذام
براي تمام موارد ثبت شده و جديد كشف شده بايد بلافاصله رژيم مناسب MDT را شروع كرد.      رژيم هاي MDT توصيه شده توسط WHO  قدرتمند هستند، يعني بي نظمي هاي خفيف در مصرف، كارآيي آنها را مختل نمي كند.
توجه: براي شروع برنامه MDT فقط يك پيش نياز وجود دارد: فراهم بودن داروهاي MDT
درمان جذام فقط با يك داروي ضد جذام، هميشه موجب افزايش ايجاد مقاومت دارويي نسبت به آن دارو مي شود. درمان با داپسون يا هر داروي ضد جذام ديگر به صورت تك دارويي به عنوان يك عمل غير اخلاقي در نظر گرفته شود.
داروهاي MDT
داروهاي مورد استفاده در رژيم MDT توصيه شده توسط WHO تركيبي از ريفامپيسين، كلوفازيمين و داپسون براي بيماران ُپرباسيل و تركيبي از ريفامپيسين و داپسون براي بيماران كم باسيل است.
براي بيماران گروه كم باسيل تك ضايعه، يك دوز مركب از ريفامپيسين، اوفلوكساسين و ماينوسايكلين (ROM) موجود در بسته هاي دارويي را مي توان به كار برد. در بين آنها ريفامپيسين مهمترين دارو است و به همين دليل در معالجه انواع جذام به كار مي رود.
ريفامپيسين:
اين دارو ماهي يكبار داده مي شود. اثرات سمي در مصرف ماهانه آن به ندرت گزارش شده است. چند ساعت بعد از مصرف، ممكن است ادرار كمي قرمز رنگ شود که اين موضوع بايد هنگام شروع MDT براي بيمار توضيح داده شود.
كلوفازيمين:
كلوفازيمين بيشترين فعاليت را هنگامي دارد كه به صورت روزانه تجويز شود. اين دارو در دوزاژي كه براي MDT  به كار مي رود به خوبي تحمل مي شود و تقريباً سميت ندارد. اين دارو موجب خشكي و تغيير رنگ پوست به سياه مايل به قهوه اي مي شود، اگر چه چند ماه بعد از قطع درمان اين حالت بر طرف مي شود، ولي با اين حال بايد به بيمار در شروع درمان جذام نوع MB، در باره آن توضيح داده شود.
داپسون:
داپسون در دوز مورد استفاده در MDT  بسيار بي خطر و اثرات جانبي آن نادر است. عمده ترين آنها، واكنش آلرژيك به شكل بثورات جلدي خارش دار و درماتيت اكسفولياتيو است. بنابراين به بيماراني كه به هر كدام از داروهاي سولفاميدي حساسيت دارند نبايد داپسون داده شود.
اوفلوكساسين:
اين دارو متعلق به آنتي بيوتيك هاي فلوروكينولون است و با دوز 400 ميلي گرم در درمان جذام موثر است. عوارض جانبي آن نادر و خفيف و شامل عوارض گوارشي، سردرد و سرگيجه است. اين دارو براي درمان خانم هاي باردار و كودكان كمتر از 5 سال توصيه نمي شود.
ماينوسايكلين:
اين دارو از آنتي بيوتيك هاي گروه تتراسايكلين است كه در دوز 100 ميلي گرم تاثير متوسطي بر ضد جذام نشان داده است. سرگيجه شايع ترين عارضه جانبي گزارش شده است كه ممكن است تا چند ساعت پس از دريافت دارو طول بكشد. اين دارو براي درمان خانم هاي باردار و كودكان كمتر از 5 سال توصيه نمي شود.
رژيم هايMDT توصيه شده توسط:WHO
رژيم دارويي مخصوص بيماران ُپرباسيل
دوزاژ (بزرگسالان MB)        دوزاژ (كودكان MB 14-10 ساله)
درمان ماهانه: روز اول
ريفامپيسين mg600 (2×mg150)
كلوفازيمين mg300 (3×mg150)
داپسون mg 100
درمان روزانه: روزهاي 2 تا 28
كلوفازيمين mg50
داپسون mg100
مدت درمان:
12 بسته دارويي ماهانه، بايد طي دوره اي حداكثر تا 18 ماه مصرف شود.        درمان ماهانه: روز اول
ريفامپيسين mg450 (3×mg150)
كلوفازيمين mg150 (3×mg50)
داپسون mg50
درمان روزانه: روزهاي 2 تا 28
كلوفازيمين mg50 يك روز در ميان
داپسون mg50 روزانه
مدت درمان:
12 بسته دارويي ماهانه، بايد طي دروه اي حداكثر تا 18 ماه مصرف شود.
براي كودكان زير 10 سال دوز را بايد تطبيق داد. براي مثال ريفامپيسين 300 ميلي گرم، داپسون 25 ميلي گرم و كلوفازيمين 100 ميلي گرم يك بار در ماه و 50 ميلي گرم دو بار در هفته.
رژيم دارويي مخصوص بيماران کم باسيل
دوزاژ (بزگسالان MB )        دوزاژ (كودك MB 14-10 ساله)
درمان ماهانه: روز اول
ريفامپيسين mg600 (2×mg300)
داپسونmg 100
درمان روزانه: روزهاي 2 تا 28
داپسون mg100
مدت درمان:
6 بسته دارويي ماهانه ، بايد طي دوره اي حداكثر تا 9 ماه مصرف شود.        درمان ماهانه: روز اول
ريفامپيسين mg450 (3×mg150)
داپسون mg50
درمان روزانه: روزهاي 2 تا 28
داپسون mg50 روزانه
مدت درمان:
6 بسته دارويي ماهانه ، بايد طي دروه اي حداكثر تا 9 ماه مصرف شود.
براي كودكان زير 10 سال دوز را بايد تطبيق داد. براي مثال ريفامپيسين 300 ميلي گرم، داپسون 25 ميلي گرم و كلوفازيمين 100 ميلي گرم يك بار در ماه و 50 ميلي گرم دو بار در هفته.
يك روش امكان پذير براي درمان جذام كم باسيل تك ضايعه به صورت دوز واحد
در كشورهايي كه تعداد زيادي از موارد جذام كم باسيل تك ضايعه (SLPB) وجود دارد، ممكن است از رژيم جايگزين توصيه شده توسط هفتمين كميته تخصصي جذام در سازمان جهاني بهداشت استفاده شود (1997). كشورهايي كه تعداد اندكي از موارد جذام كم باسيل تك ضايعه دارند، ممكن است اين روش درماني را براي اجتناب از مشكلات علمي و تداركاتي به كار نبرند.

رژيم دارويي مخصوص بيماران كم باسيل تك ضايعه (SLBP)
دوز داوريي: دوز منفرد (ROM)
بزرگسالان:
ريفامپيسين mg600 (2×mg300)
اوفلوكساسين mg400 (2×mg200)
ماينوسايكلين mg100 (2×mg300)
كودكان:
ريفامپيسين mg300 (1×mg300)
اوفلوكساسين mg200 (1×mg300)
ماينوسايكلين mg150(1×mg50)

احتياط هاي كلي براي داروهاي :MDT
داروهاي MDT نبايد براي بيماران مبتلا به اختلال عمل شديد كبد يا كليه تجويز شوند.
داپسون را نبايد به بيماران مبتلا به كم خوني شديد داد. كم خوني بايد قبل از شروع دارو با درمان مناسب برطرف شود.
بيماراني كه به داروهاي سولفاميدي حساسيت دارند، نبايد داپسون مصرف نمايند.
اوفلوكساسين و ماينوسايكلين براي خانم هاي باردار و كودكان زير 5 سال توصيه نمي شود.
در صورت سميت شديد داپسون، بيماران PB  بايد روزانه 50 ميلي گرم كلوفازيمين و ماهانه 300 ميلي گرم به عنوان جانشين داپسون مصرف نمايند. بيماران MB  بايد درمان با كلوفازيمين و ريفامپيسين را با دوز معمول ادامه دهند.
مراحل شروع MDT براي بيمار
1- طبقه بندي را ارزيابي نماييد. اگر شك وجود دارد به عنوان MB  طبقه بندي كنيد.
2- نكته هاي اساسي را در باره بيماري جذام و نحوه درمان آن توضيح دهيد.
3- در باره مصرف روزانه و ماهانه هر يك از داروهاي MDT  به بيمار توضيح دهيد.
4- به بيمار در باره دوره درمان با توجه به وضعيت او اطلاعات كافي بدهيد.
5- درباره عوارض جانبي شايع داروهايMDT اطلاعاتي بدهيد مثلاً قرمز شدن رنگ ادرار به علت ريفامپيسين، قهوه اي شدن رنگ پوست ناشي از كلوفازيمين و بثورات خارش دار نادر ناشي از داپسون است.
6- اگر مخلوطي از داروهاي ريفامپيسين، اوفلوكساسين و ماينوسايكلين (ROM) توسط بيمار مصرف مي شود، در باره سرگيجه عارضه شايعي كه چند ساعت پس از مصرف دارو طول مي كشد، تذكر لازم به بيمار داده شود (اين تركيب براي خانم هاي باردار و كودكان زير 5 سال استفاده نشود).
7- بيمار را از عوارض شايع بيماري جذام مطلع كنيد، به ويژه در مورد مراجعه فوري در صورت وجود درد يا حساسيت اعصاب يا پيشرفت بي حسي يا ضعف عضلات.
8- از بيمار بخواهيد كه در صورت مشاهده هر گونه اثر جانبي يا عارضه، هر چه زودتر مراجعه نمايد.
9- تاريخ و وقت مراجعه بعدي را به بيمار اطلاع دهيد و داروي كافي به وي بدهيد تا در طول اين مدت كمبود دارويي نداشته باشد.
در شرايط ويژه مانند دوري مسافت، موقعيت هاي اجتماعي، فرهنگي، شغلي و زندگي به صورت چادر نشيني مي توان براي بيش از يك ماه به بيمار دارو داد و حتي در شرايط استثنايي مي توان داروهاي دوره 6 ماه را براي بيماران PB و دروه 12 ماهه را براي بيماران MB به آنها داد.

تكميل درمان و بهبودي
اولين اولويت براي كامل كردن درمان اين است كه بيماران كم باسيل درمان 6 ماهه را حداكثر در 9 ماه و بيماران ُپرباسيل درمان 12 ماهه را حداكثر در 18 ماه به پايان برسانند.
هر بيمار كم باسيل كه در طي يك دوره 9 ماهه به مدت 6 ماه، دوز كامل رژيم PB را مصرف كرده باشد، بايد بهبود يافته تلقي شود.
هر بيمار ُپرباسيل كه در طي يك دوره 18 ماهه به مدت 12 ماه، دوز كامل از رژيم MB را مصرف كرده باشد ، بايد بهبود يافته تلقي شود.
به تمام اين بيماران بايد در باره علائم اوليه واكنش هاو عود بيماري و لزوم مراجعه فوري در صورت ايجاد چنين مواردي اطلاع داده شود. اگر شخصي گرفتار عوارض باقي مانده ناشي از بيماري (مثلاً معلوليت) است، بايد او را ترغيب و كمك نمود تا بتواند از امكانات موجود در مركز بهداشتي درماني يا در مركز ارجاع مناسب استفاده كند.
مهم است به خاطر داشته باشيد كه يك بيمار جذامي كه دوره كامل درمان را طي كرده نبايد ديگر به عنوان يك مورد جذام در نظر گرفته شود، حتي اگر عوارضي از جذام در او باقي مانده باشد.
اقدام هاي تدبيري موارد غايب
يك مورد غايب بيماري است كه به مدت 12 ماه متوالي دارو دريافت نكرده است. بعضي برنامه ها ممكن است مدت زمان متفاوتي را براي تعريف مورد غايب انتخاب نمايند. با اين حال مهم اين است كه كوشش كافي براي پيدا كردن موارد صورت گيرد و قبل از حذف آنها از موارد ثبت شده، ترغيب براي بازگشت و ارزيابي مجدد درمان صورت پذيرد.
نگهداري موارد غايب در ليست موارد ثبت شده به مدت نامحدود، بدون هيچ گونه اقدام اصلاحي قابل قبول نيست.