معماری
زخم بستر

علت و نشانه های زخم بستر (راه درمان و پیشگیری)

bedsore  که به آن زخم بستر يا زخم فشاري هم گفته مي شود نواحي از پوست و يا بافت هستند که وقتي فشاري روي آنها زياد شود ( معمولاً به علت استراحت در تخت يا صندلي چرخدار ) بعلت قطع جريان خون در قسمتهاي آسيب پذير بدن بويژه پوست ناحيه باسن ، رانها و پاشنه ها ايجاد مي شوند . بدون جريان خون کافي بافت مورد تأثير مي ميرد .
اگر چه افراد فلج بيشتر در معرض خطر هستند اما هر فرد بستري و کسي که روي صندلي چرخدار نشسته و يا فردي که قادر به تغيير وضعيت خود ( بدون کمک ديگران ) نيست نيز مي تواند مستعد ابتلا به bedsore باشد .
اغلب زخم هاي فشاري خيلي سريع توسعه و پيشرفت پيدا مي کنند و بهبودي آنها مشکل است . اقدامات پيشگيرانه مي تواند به يکپارچگي پوست کمک کرده و بهبودي را سرعت بخشد .
عکس زخم بستر
پيشگيري :
پيشگيري از bedsore آسانتر از درمان آن است . ولي اين بدين معنا نيست که پروسه پيشگيري راحت و بدون پيچيدگي است . اما اگر چه عليرغم درمانهاي دقيق هنوز هم زخم ها پيشرفت و توسعه پيدا مي کنند باز هم در خيلي از موارد مي توان از آنها پيشگيري کرد .

اولين قدم در پيشگيري آن است که پزشک يا پرستار برنامه اي را براي شما طرح ريزي کند که شما با مراقب بتوانيد آن را اجرا و دنبال کنيد .
اساسي ترين چيزها در اين برنامه شامل تغيير وضعيت بهمراه وسايل حمايتي ، بازبيني روزانه پوست و يک رژيم مغذي و غني هستند .
* تغيير وضعيت :
تغيير وضعيت مرتب و دائمي يکي از قطعي ترين راههاي پيشگيري از bedsore است . فقط زمان کوتاهي بيحرکت بودن در صندلي چرخدار يا تخت کافي است تا يک زخم فشاري شکل بگيرد . بهمين خاطر متخصصان پيشنهاد مي کنند که هر ۱۵ تا ۳۰ دقيقه وضعيت خود را تغيير دهيد و يا حداقل هر ۲ ساعت يکبار ( اگر روي صندلي چرخدار ) اينکار را انجام دهيد .
اگر شما بيشتر وقت خود را در تخت سپري مي کنيد حتي در طول شب نيز بايد جابجايي داشته باشيد و اگر خودتان به تنهايي قادر به حرکت نيستيد از اعضاي خانواده کمک بگيريد .
يک متخصص طب فيزيکي مي تواند بهترين وضعيت شما در تخت را تعيين کند .

در اين قسمت به چند توصيه عمومي توجه کنيد :
•    از دراز کشيدن و فشار آوردن مستقيم روي استخوانهاي ران خودداري کنيد .

•    موقع دارز کشيدن به پشت يک بالش را زير قسمت نرم ساق پا قرار دهيد .
•    هيچ گاه بطور مستقيم زير زانو چيزي قرار ندهيد که منجر به اختلال در گردش خون آن ناحيه مي شود .
•    از وارد شدن ضربه به زانوها و پاشنه ها جلوگيري کنيد .
•    سرتخت را بيش از ۳۰ درجه بالا نياوريد چرا که احتمال افتادگي و سرخوردن زياد مي شود .
•    از تخت يا تشکهايي استفاده کنيد که فشار را کاهش مي دهند .
البته شما مي توانيد از فوم ، هوا ،‌ژل و يا کيسه ها ( تشکهاي ) آبي استفاده کنيد .
در مورد استفاده از هريک از اين وسايل حتماً با پزشک مشورت نماييد . هر يک از اين وسايل از نظر قيمت و اثرات با هم متفاوتند . در بعضي ها ممکن است که استفاده از تشکهاي هواي معمولي حمايت کننده و کافي باشد ، اما بعضي ديگر نياز به تختهاي پيچيده تر و مخصوص تر که گرانتر نيز هستند دارند مثل افراديکه زخمهاي فشاري عودکننده دارند .
صندلي هايي وجود دارد که فشار را منتشر مي کنند و نشستن براي مدت طولاني را آسان و راحت مي سازند . اگر که اين نوع صندلي را در اختيار نداريد شما يا مراقبتان بايد هر ۳۰-۱۵ دقيقه وضعيتتان را تغيير دهد .
اگر مي توانيد قسمت بالاي بدنتان را حرکت دهيد بايد به صندلي فشار آورده و خودتان را بالا بکشيد .
همه صندلي ها بايد بالشهايي داشته باشند تا فشار را کم کنند و راحت باشند . بالشهاي متفاوتي در دسترس هستند شامل فوم ، ژل ، آبي يا بالشهاي پر شده از هوا .
اگر چه همه اين وسايل به کاهش فشار کمک مي کنند اما هيچکدام به اندازه تغيير وضعيت و جابجايي مداوم در پيشگيري از ايجاد زخم بستر مؤثر نيستند .
* بررسي پوست
•    بررسي روزانه پوست يکي از صحيح ترين کارها در پيشگيري از زخم هاي فشاري است .
•    حداقل يکبار در روز سرتاسر پوست را بررسي کنيد و اگر نياز باشد براي اينکار از آينه استفاده کنيد .
•    اگر خودتان هم نمي توانيد اينکار را انجام دهيد از مراقبتان کمک بخواهيد .
•    اگر شما مجبور به بودن در تخت هستيد توجه ويژه اي روي نواحي رانها ، ستون فقرات ، شانه ، پشت ، آرنج و پاشنه داشته باشيد .
•    اگر روي صندلي چرخدار هستيد و به زخم هاي نواحي باسن ، ساق پا ، پاشنه و نواحي پايين کمر توجه کنيد .
•    با مشاهده هر گونه آسيب پوستي و يا هر علامتي از عفونت نظير ترشح از زخم ، بوي بد ، افزايش حساسيت ،‌قرمزي و گرما در اطراف پوست فوراً به پزشک اطلاع دهيد .

* تغذيه
تغذيه سالم و مناسب ، نقش مهمي در پيشگيري از پيري پوست و نيز در بهبود زخم هاي پوستي دارد . متأسفانه افراديکه بيشتر در معرض زخم بستر هستند اغلب تغذيه نامناسبتري دارند .
اگر شما بيماريد ، در دوران نقاهت بعد از عمل بسر مي بريد و يا دچار فلج اندام هستيد احتمالاً اشتهاي کمي داريد و حتي ممکن است خوردن برايتان مشکل باشد . بهر حال رسيدن کافي انرژي ، پروتئين ها ، ويتامين ها و مواد معدني به بدنتان امري واجب و ضروري است
بدیهی است که پروتئین برای ساخت بافت‌های جدید مورد نیاز است. به علاوه، نیتروژن
. از طریق ترشحات زخم هم دفع می‌شود که نیاز به پروتئین را افزایش می‌دهد. در تعیین میزان نیاز پروتئین برای هر فرد باید تعداد و وسعت زخم‌ها، وضع کلی تغذیه، بیماری‌های همراه و میزان تحمل مداخلات تغذیه‌ای را در نظر گرفت. به عنوان مثال، افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن کلیوی کاندیدای مناسبی برای سطوح بالای پروتئین نیستند. به طور کلی قبل از تجویز رژیم پرپروتئین عملکرد کلیه باید بررسی شود.
میزان توصیه شده پروتئین برای حفظ تعادل مثبت پروتئین در مبتلایان به زخم فشاری 5/1-25/1 گرم به ازای کیلوگرم وزن بدن است. اسیدهای آمینه، واحدهای ساختمانی پروتئین هستند. بدن ما قادر به ساختن برخی اسیدهای آمینه نیست که باید از طریق رژیم غذایی تأمین شود که به آن‌ها اسیدهای آمینه ضروری گویند. به علاوه در برخی شرایط نیاز به تأمین انواع دیگری از اسیدهای آمینه از طریق غذا داریم به عنوان مثال اسیدهای آمینه آرژنین و گلوتامین در استرس‌های شدید مثل تروما، سپسیس و زخم بستر ضروری به شمار می‌آیند.
. اگرچه گفته می‌شود که مکمل‌یاری این اسیدآمینه موجب افزایش سرعت بهبود زخم می‌شود اما نیاز به مکمل‌یاری برای مبتلایان به زخم بستر هنوز ثابت نشده است. به هر حال تأمین آرژینین در دوزهای فیزیولوژیک به ویژه در صورت تغذیه روده‌ای ممکن است مفید باشد.
به دلیل عملکرد گلوتامین به عنوان منبع سوخت فیبروبلاست‌ها و سلول‌های اپی‌تلیال ممکن است این اسیدآمینه به بهبود زخم فشاری کمک کند، اما توصیه آن نیاز به مطالعات بیشتر دارد. ماکزیمم دوز ایمن مکمل‌یاری گلوتامین، 57/. گرم بر کیلوگرم وزن بدن است.

دریافت انرژی کافی
بدیهی است معالجه زخم بستر نیاز به انرژی دارد. تأمین کالری کافی موجب ارتقاء آنابولیسم و سنتز ترکیبات نیتروژنی مثل کلاژن می‌شود.

همچنین برای غلبه بر اتلاف انرژی و پروتئین ناشی از هیپرمتابولیسم در بیماران سوءتغذیه‌ای نیاز به انرژی اضافی است. تأمین 30 تا 35 کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در مبتلایان به زخم فشاری ضروری است. البته کالری دریافتی بر اساس کاهش یا افزایش وزن و سطح چاقی تعدیل می‌شود.
توجه به این نکته ضروری است که برنامه کاهش وزن بیماران باید تا بهبود زخم به تأخیر بیفتد تا مواد مغذی کافی برای بهبود زخم تأمین شود. به طور کلی انجمن رژیم شناسان  توصیه می‌کند که در بیماران مبتلا به سوءتغذیه برنامه غذایی با آزادی بیشتری تنظیم شود تا دریافت مواد مغذی افزایش یابد. به عنوان مثال اگر فرد رژیم محدود از سدیم را دوست نداشته باشد ممکن است دریافت غذایی او با این رژیم کاهش یابد که منجر به سوءتغذیه و کند شدن بهبود زخم شود. همان‌طور که ذکر شد رژیم غذایی و مایعات مصرفی باید به طور مرتب بررسی شوند تا از دریافت کالری کافی مطمئن شویم.
نیاز به مکمل‌های تغذیه‌ای دهانی، غذاهای ارتقاء یافته و غنی شده باید بررسی شود و در صورت ناکافی بودن رژیم غذایی شاید نیاز به تغذیه روده‌ای یا وریدی باشد.

تأمین مایعات کافی
مایعات به عنوان حلال ویتامین‌ها و مواد معدنی و دیگر مواد مغذی هستند و وسیله انتقال مواد مغذی به سلول‌ها و دفع فرآورده‌های دفعی از آن‌ها می‌باشند. فرمول عمومی محاسبه نیاز به مایعات، یک میلی‌لیتر به ازای کیلوکالری مصرفی است. وضع هیدراتاسیون در همه بیماران مبتلا به زخم بستر باید به طور مداوم بررسی شود که شامل بررسی تغییر وزن، کشش پوست، برون‌ده ادراری، افزایش سدیم سرم و اسمولالیته محاسبه شده سرم است. باید توجه داشت که نیاز به مایعات در صورت وجود دهیدراتاسیون، دریافت بالای پروتئین، دمای بالای بدن، تعریق زیاد، اسهال و ترشح زیاد زخم افزایش می‌یابد.

تأمین مقادیر کافی ویتامین و مواد مغذی
نیاز به مواد مغذی به موازات افزایش نیاز انرژی در زخم بستر افزایش می‌یابد. با این وجود نیاز به اکثر مواد مغذی با رژیم متعادل و متنوع تأمین می‌شود. رژیم غنی از میوه‌جات و سبزیجات، ماهی، مغزها و دانه‌ها برای تأمین مواد مغذی کافی برای سلامت پوست و بهبود جریان خون توصیه می‌شود.
اثر برخی مواد مغذی مثل ویتامین‌های C، B، E، روی، مس، منگنز، منیزیم، سلنیوم و اسیدهای چرب امگا-3 با بهبود زخم بستر در حال بررسی است. از این میان، روی و ویتامین C توجه بیشتری را به خود جلب کرده‌اند و به هر حال تنها در صورت ناکافی بودن دریافت غذایی ممکن است نیاز به دریافت مکمل‌های تغذیه‌ای باشد.

توجه داشته باشید که توصیه به مکمل یک ماده مغذی تنها در صورت وجود علایم کمبود آن موجه است و در صورت دریافت ناکافی غذا بهتر است مکمل‌هایی شامل اکثر ویتامین‌ها و مواد مغذی در حد مقادیر توصیه شده تجویز شود، زیرا تجویز یک ماده مغذی به تنهایی ممکن است وضع سایر مواد مغذی را به خطر اندازد.

کمک گرفتن از يک متخصص تغذيه مي تواند مفيد باشد

به اين موارد توجه کنيد .
* ترک سيگار
از پزشک خود راجع به راههاي ترک سيگار سئوال کنيد . سيگار اکسيژن رساني به پوست را کم کرده و باعث دفع ويتامين ث مي شود  و روند بهبود زخم را کند مي سازد .
* ورزش
ورزش روزانه گردش خون را تسريع کرده ، باعث ساخت بافت ماهيچه اي مي شود . اشتها را زياد مي کند و باعث تقويت بدن مي شود . يک کارشناس ورزشي مي تواند ورزش مناسبي را که مورد نياز شماست برايتان توصيه کند .