معماری
فشار خون بالا

فشار خون ( blood pressure)

فشار خون ( blood pressure) به نیرویی گفته می‌شود که توسط خون در جریان ، به دیوارهٔ رگ‌ها وارد می‌آید و یکی از علائم اصلی حیات است.فشار یک مفهوم فیزیکی است ، مقصود از فشار اشاره به “قدرت” یک مایع متحرک است. فشار خون با جریان یافتن به شاهرگ‌ها و به رگ‌ها کم می‌شود. اصولا فشارخون در بخشهای مختلف سیستم گردش خون متفاوت است ولی در اندازه گیری ، فشار خون به دو نوع فشارخون سیستولی و دیاستولی مجزا می شود. فشار خون سیستولی معمولاً به فشار خونی که در سرخرگ‌های سیستمیک است گفته می‌شود و فشارخون دیاستولی به فشارخون ورید اجوف . فشارخون در سیستم گردش خون ریوی کمتر است. معمول‌ترین روش اندازه‌گیری فشار خون به‌وسیله فشارسنج است که با استفاده از ارتفاع جیوه برای اندازه‌گیری فشار خون در حال چرخش در رگ‌ها استفاده می‌کند. با این‌که خیلی از فشارسنج‌های فعلی دیگر از جیوه استفاده نمی‌کنند، فشار خون هنوز در تمام دنیا با mmHg یا میلیمتر جیوه اندازه‌گیری می‌شود.

فشار خون بالا

افزایش فشار خون می تواند اعضای مختلفی از جمله قلب، عروق خونی، کلیه ها و مغز را تحت تاثیر قرار دهد. در واقع همه افراد فشار خون دارند! خون برای گردش موثر در عروق بدن از نیرو و فشاری برخوردار است که آن را به نقاط مختلف بدن می رساند. این افزایش فشار خون است که بیماری تلقی می شود. افزایش فشار خون می تواند اعضای مختلفی از جمله قلب، عروق خونی، کلیه ها و مغز را تحت تاثیر قرار دهد. میزانی از فشار خون که بالا در نظر گرفته می شود در منابع مختلف متفاوت است ولی معمولاً به فشار خون بیشتر از٩٠/١٤٠میلیمتر جیوه افزایش فشار خون اطلاق می شود. به فشار خون افزایش یافته گاهی قاتل خاموش گفته می شود چون اگرچه معمولاً بی علامت است ولی می تواند منجر به حمله قلبی و سکته مغزی شود.

فشار خون بالا در چه کسانی دیده می شود؟

فشار خون بالا خصوصاً در افراد مسن بسیار شایع است.تقریباً در حدود یک نفر از هر چهار نفر از فشار خون بالا رنج می برند. در بیماران جوانتر در مردان شایعتر است ولی در سنین بالاتر در زنان بیشتر از مردان دیده می شود. به طور کلی با افزایش سن خطر ابتلا افزایش می یابد. علت ایجاد فشار خون بالا چیست؟ علل بروز این بیماری هنوز به طور کامل شناخته نشده است . در بیشتر موارد افزایش مقاومت محیطی عروق مسئول افزایش فشار خون است که خود علل متفاوتی دارد.

عوامل مستعد کننده چیستند؟

بیشتر مردم (نزدیک به نود و پنج درصد آنها) از نوعی افزایش فشار خون رنج می برند که علت مشخصی برای آن یافت نشده است. به این فرم، افزایش فشار خون اولیه گفته می شود. عوامل زیر در بروز این نوع افزایش فشار خون موثر هستند:

سن : در مطالعات مختلف نشان داده شده است که سیر پیشرونده افزایش فشار خون با افزایش سن ارتباط دارد.

ژنتیک : به خوبی اثبات شده است که عوامل ژنتیکی که به ارث می رسند با افزایش فشار خون ارتباط دارند.

نژاد : سفید پوستان ونژاد هندواروپایی بیشتر دچار افزایش فشار خون می شوند.

عوامل محیطی : مانند چاقی، الکل، نمک زیاد و استرس نیز موثر هستند. پنج درصد باقی مانده مبتلایان به فشار خون افزایش یافته علت مشخصی برای بیماری خود دارند. به این نوع، افزایش فشار خون ثانویه گفته می شود. عوامل زیر در بروز این نوع افزایش فشار خون موثر هستند:

بیماری کلیوی : به دلیل احتباس آب و نمک در بدن موجب بالا رفتن فشار خون می شود. این افزایش، خود می تواند باعث ایجاد بیماری کلیوی شود و یا آن را بدتر کند. بیماریهای غدد درون ریز : (مانند سندرم کوشینگ، هایپرپلازی آدرنال و فئوکرومو سایتوما). داروها و سموم : افزایش فشار خون می تواند عارضه جانبی استروئیدها، الکل، کوکائین، سیکلوسپورین و اریتروپوئیتین باشد. مصرف مواد حاوی تیروزین مانند برخی از پنیرها در افرادی که از داروهای ضد افسردگی خاصی استفاده می کنند ممکن است منجر به حمله افزایش فشار خون در این افراد شود.

خطر افزایش فشار خون در زنانی که از قرصهای ضد بارداری استفاده می کنند، بیشتر است. اشکال در سیستم عصبی خودکار و یا سیستم هورمونی کلیه ( رنین آنژیوتانسین ). مقاومت به انسولین فشار بالا در اوایل بارداری ممکن است نشان دهنده افزایش فشار خون اولیه باشد.

فشار خون بالا در نیمه دوم حاملگی پره اکلامپسی نامیده می شود که معمولاً اگر کنترل شود، پس از زایمان از بین می رود و مشکل جدی ایجاد نمی کند. چرا باید فشار خون بالا را کنترل کرد؟ فشار خون بالا یک عامل خطر مهم در ایجاد نارسایی قلبی است. همچنین می تواند موجب نارسایی کلیه، مشکلات عروق محیطی، تخریب عروق شبکیه چشم، سکته مغزی و حمله قلبی شود به همین دلیل پیشگیری و درمان آن بسیار مهم است. اگر میزان فشار خون به سرعت بالا رفته و به حدود ١٣/٢٠٠ برسد به آن فشار خون بدخیم گفته می شود که آسیب زیادی ایجاد می کند و موجب مرگ و میر می شود.

فشار خون بالا چگونه تشخیص داده می شود؟

میزان فشار خون : فشار خون در چند نوبت و در شرایط استاندارد اندازه گیری می شود. عکس قفسه سینه : ممکن است علائم نارسایی قلبی و بزرگ شدن قلب را نشان دهد. نوار قلب : ممکن است بزرگی بطن چپ یا کم خونی موضعی (ایسکمی) را نشان دهد. آزمایش خون : اوره و الکترولیتها برای بررسی عملکرد کلیه و همچنین چربی و قند خون. آزمایش ادرار : برای یافتن بیماری کلیوی.

فشار خون بالا چگونه درمان می شود؟

هدف از درمان رساندن فشار خون به کمتر از٩٠/١٤٠ در افراد معمولی و کمتر از٨٥/١٣٠ در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی یا دیابت است. با این هدف که در دراز مدت خطر عوارض وخیمی که گفته شد کاهش پیدا کند. برای کمک به کاهش عوارض بهتر است: *سیگار ترک شود تا آسیب عروقی کمتر گردد. * کاهش وزن با رژیم غذایی و یا ورزش. * کاهش مصرف نمک و اجتناب از مصرف غذاهایی که شور تهیه می شوند. *افزایش فعالیت بدنی و ورزش منظم. *کاستن از استرس. برای کنترل فشار خون پزشک ممکن است داروهای مختلفی تجویز کند که مکانیسمهای متفاوتی دارند. معمولاً یک نوع دارو همراه تغییر شیوه زندگی به صورتی که گفته شد به کار می رود. اگر به اندازه کافی موثر نباشد داروهای دیگری اضافه می شوند. انتخاب دارو به عوامل متعددی از جمله شرایط جسمانی فرد بستگی دارددر سیستول، فشار خون در مقابل دیواره رگها وقتی قلب از تلمبه زدن متوقف شده و عدد اول و بالایی است و حالت نرمال بین ۱۲۰ تا ۱۳۵ میلی متر جیوه است.
در حالت دیاستول، فشار خون در دیواره رگها بین هر ضربان قلب، زمانی که قلب در حالت استراحت قرار دارد و عدد پائینی است و روی ۸۵ میلی متر جیوه و پائین تر است.
فشار خون بالا ۹۰ تا ۲۴۰ میلی متر جیوه است.
فشار خون به چهار دسته طبیعی، پرفشاری درجه یک، پرفشاری درجه دو و پرفشاری درجه سه تقسیم می شود.
در فشار خون طبیعی میزان جیوه ۸۰ / ۱۲۰، پرفشاری درجه یک ۸۹ / ۱۳۹ – ۱۲۰ ، پرفشاری درجه دو ۹۹ – ۹۰ / ۱۶۰ و ۱۵۹ و پرفشاری درجه سه ۱۰۰ / ۱۶۰ میلی متر جیوه است.
ضخامت دیواره قلب، نارسایی قلب ، بیماری آترواسکروز ، سکته قلبی و مغزی ، پارگی آئورت ( شاهرگ بدن ) نارسایی کلیه ، دفع پروتئین در ادرار ، بیماری شبکیه چشم و کاهش بینایی از جمله عوارض فشار خون است.
پزشکان معتقدند کاهش وزن اضافه، توقف سیگار کشیدن ، خوردن میوه ، سبزیجات ، لبنیات کم چرب ، خوراکی های غنی از کلسیم، منیزیم و پتاسیم مانند موز ، انگور ، سیب زمینی ، خرما و کاهش مصرف نمک ، خوردن چای ، قهوه ، روغن ماهی و سیر برای کنترل فشار خون مناسب است.
همچنین انجام نرمش منظم به اندازه ۳۰ دقیقه در روز مانند یوگا، روش های سوئدی و روشهای هوازی جهت کاهش استرس از عوامل موثر در کنترل فشار خون محسوب می شود.
باید توجه داشت فشار خون بالا با عمر خانم ها ارتباط مستقیم دارد و در سن بالای ۵۰ سال افزایش می یابد که دلیل آن احتمالا” تغییرات هورمونی پس از یائسگی است.
ضمن آنکه فشار خون نوع اول ( فامیلی) علت مشخصی ندارد، فشار خون نوع دوم به علت بیماری کلیوی ، هورمونی ، دارویی و … است.
فشار خون نوع دوم در بالای ۵۰ سال و زیر ۲۰ سال دیده می شودو میزان بروز فشار خون بالا در مرد و زن برابر است.
راه تشخیص فشار خون بالا، اندازه گیری آن است و فشار خون دست راست اندکی بالاتر است ، ضمن آنکه بهتر است مبنای فشار خون دست راست باشد.

 

پاسخ دهید