معماری
ماموگرافی

ماموگرافی

ماموگرافی و کابرد آن،مزایای استفاده از ماموگرافی،خطرات و فواید،نحوه و شیوه ماموگرافی

ماموگرافی (به انگلیسی: Mammography) گونه‌ای روش تصویربرداری (پرتونگاری) است که در علوم تصویربرداری پزشکی، به خصوص تشخیص سرطان پستان در زنان کاربرد فراوان دارد.ماموگرافی یک عکس رادیوگرافی ساده از پستان و ابزاری برای کشف زودرس سرطان های غیر قابل لمس پستان است. ماموگرافی می تواند سرطان پستان را ده سال قبل از آن که قابل لمس شود، شناسایی کند. همه زنان چهل ساله و بیشتر باید هر دو سال یکبار ماموگرافی انجام دهند. زنانی که افراد درجه یک آنها (یعنی مادر یا خواهرشان) مبتلا به سرطان باشند باید از 35 سالگی ماموگرافی سالانه انجام دهند. بهترین زمان انجام ماموگرافی هفته اول قاعدگی است. (روز اول قاعدگی یعنی روزی که خونریزی ماهیانه زنانه شروع می شود.) چون در این زمان پستان ها حساس نیستند. برای بدست آوردن تصویر خوب نیاز به فشار روی پستان است که ممکن است دردناک باشد. قبل از ماموگرافی دوش بگیرید و از مصرف پودر تالک بوگیر زیر بغل خودداری کنید زیرا این مواد می توانند باعث تفسیر اشتباه ماموگرافی شوند. ماموگرافی نمی‌تواند و نباید جایگزین معاینه توسط پزشک متخصص جراحی عمومی شود.

● ماموگرافی چه چیزی را نشان می دهد؟
در ماموگرافی، چربی به رنگ خاکستری دیده می شود، بافت پستانی که متراکم تر است، سفید به نظر می رسد. ذرات ریز کلسیمی و وتوده های خوش خیم یا غیرسرطانی و نیز توده های بدخیم یا سرطانی نیز سفید دیده می شوند.

ناهنجاری ها در ماموگرافی های زنان سالمندتر و بعد از سن یائسگی را آسان تر می توان تشخیص داد زیرا پستان های آنها عمدتا از چربی تشکیل شده است، در نتیجه یک توده خوش خیم یا بدخیم که سفید رنگ است را در زمینه خاکستری مربوط به بافت چربی، به راحتی می توان شناسایی کرد.ماموگرافی

برای داوری در این مورد که توده کشف شده بدخیم است یا نه، متخصص رادیولوژی ظاهر آن را بررسی می کند. برای مثال اگر ذرات ریز کلسیمی در سراسر پستان مشاهده شوند، احتمال بیشتری دارد که خوش خیم باشند در حالی که ذرات کلسیمی که ریز و در یک جا متمرکز هستند، با احتمال بیشتری ممکن است سرطانی باشند. کیست های خوش خیم معمولا گرد و با دیواره های صاف هستند، در حالی که تومورهای سرطانی لبه های دندانه دار دارند. متخصصان رادیولوژی اغلب از سونوگرافی برای تشخیص اینکه توده کشف شده کیستی و بنابراین خوش خیم است یا نه، استفاده می کنند. در مجموع اغلب ناهنجاری هایی که در ماموگرافی ها دیده می شوند، نهایتا خوش خیم از آب در می آیند.
● ماموگرافی دیجیتال
در ماموگرافی دیجیتال، تصویر به صورت یک فایل دیجیتال کامپیوتری ذخیره می شود و نه روی فیلم رادیوگرافی. این تکنولوژی سودمندی های عملی مهمی نسبت به ماموگرافی معمولی دارد. از آنجایی که تصویر اشعه ایکس به صورت دیجیتال ذخیره می شود، متخصص رادیولوژی می تواند روی تصویر زوم کند تا آن را بزرگ کند یا می تواند سایه روشن تصویر را به نحوی تنظیم کند که ناهنجاری هایی که به صورت معمول دیده نمی شدند، آشکار شوند.

تصاویر ماموگرافی دیجیتال را می توان روی دیسک ثبت کرد. این امر ذخیره کردن آنها را آسان و دسترسی بعدی به آنها را تسهیل می کند. تصویر دیجیتال را می توان در هر پایانه کامپیوتری در هر کجای مرکز درمانی دید و برای مشاوره گرفتن به مراکز درمانی دیگر هم فرستاد. تصاویر دیجیتال پستان در کمتر از ۱۰ ثانیه آماده می شوند، در حالی که ماموگرافی معمول با استفاده از فیلم اشعه ایکس ۵ تا ۱۰ دقیقه زمان می برد.
● ماموگرافی سه بعدی
یک روش جدید برای تصویربرداری از پستان به نام «توموسنتز دیجیتال» در سال های اخیر به وجود آمده و تحت بررسی بوده است، در این روش از چند زاویه مختلف از پستان تصویربرداری می شود.

در نتیجه به جای یک تصویر منفرد، مجموعه تصاویری از سطح مقطع های پستان به دست می آید و در کامپیوتر می توان این تصاویر را به صورت سه بعدی شبیه سازی کرد. این تکنیک با رفع کردن مشکل روی هم افتادن ساختارهای پستان که ممکن است سرطان را مخفی کنند، امکان تشخیص ضایعات پستان را افزایش می دهد. این شیوه در عین حال احتمال نتایج مثبت کاذب را کاهش می دهد.
● شناسایی با کمک کامپیوتر
متخصصان رادیولوژی از شناسایی به کمک کامپیوتر بعد از انجام ماموگرافی استفاده می کنند تا مناطق دچار مشکل در پستان را دقیق تر تشخیص دهند. این سیستم ها معمولا از نرم افزارهای پیچیده کامپیوتری استفاده می کنند که می توانند الگوهایی که اغلب با سرطان همراه اند را تشخیص دهند و با هشدار دادن به متخصص رادیولوژی او را وادارند که نگاه دقیق تری به آن قسمت بیندازد.

استفاده از این کمک تشخیصی کامپیوتری نیاز به آن دارد که ابتدا تصویر ماموگرافی به صورت دیجیتال درآمده باشد. تشخیص به کمک کامپیوتر پیدا کردن محل های ذرات کلسیمی و مکان یابی توده ها به همان اندازه چشم انسان خوب عمل می کند. پژوهش ها نشان داده اند سیستم های تشخیص با کامپیوتر میزان تکرار ماموگرافی و نمونه برداری بافتی را افزوده اند و نهایتا احتمال شناسایی سرطان پستان را تا ۲۰ درصد افزایش داده اند.
● بررسی با ام آرآی
تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (ام آرآی) با ایجاد یک حوزه قوی مغناطیسی تصاویری از بدن ایجاد می کند. در هنگام انجام ام آرآی پستان، بیمار باید به شکم روی میز اسکن بخوابد. ممکن است از تزریق ماده حاجب به جریان خون استفاده شود. ماده حاجب شبکه رگ های پستان و به خصوص تشکیل رگ های خونی غیرطبیعی را که مشخصه سرطان ها است، نشان می دهد.

هر دو پستان را می توان در یک بار تصویربرداری کرد. ام آرآی ترکیب بافت نرم و محتوای مایع آن را نشان می دهد و بنابراین می تواند تومورها را به خوبی شناسایی کند اما نمی تواند محل های رسوب کلسیم را نشان دهد.

بنابراین ام آرآی در ترکیب با ماموگرافی و سونوگرافی می تواند به شناسایی توده های پستانی در زنانی که ایمپلنت سیلیکونی کار گذاشته اند، شناسایی عود سرطان پس از شیمی درمانی و بررسی پستان های با بافت متراکم در ماموگرافی هایی که نتیجه قطعی به دست نداده اند، مورد استفاده قرار گیرد.

ام آرآی همچنین ممکن است برای بررسی زنانی که در معرض خطر بالای سرطان پستان هستند، به کار رود. اما در زنانی که در گروه پرخطر برای سرطان پستان قرار ندارند، ام آرآی توصیه نمی شود. ام آرآی نیز مانند ماموگرافی به طور قطعی نمی تواند میان یک توده سرطانی و یک کیست خوش خیم فرق بگذارد، بنابراین ممکن است به اشتباه در محلی از پستان وجود سرطان را تشخیص دهد که اصطلاحا به آن نتیجه «مثبت کاذب» می گویند.
● ماموگرافی هنوز مفید است
با وجود مشکلاتی که ماموگرافی در تشخیص درست سرطان پستان دارد، هنوز بهترین ابزار برای تشخیص سرطان پستان در مراحل اولیه آن است. کیفیت ماموگرافی هایی که امروزه گرفته می شوند، به طور قابل توجهی بهبود پیدا کرده اند و میزان اشعه ای که برای گرفتن آنها به کار می رود کاهش یافته است. انجام ماموگرافی های منظم از زنان توانسته از مرگ های ناشی از سرطان های پستان در بسیاری از کشورها بکاهد.
● نظر کارشناس
اگر صبر کنیم تا سرطان پستان به قدری بزرگ شود که با دست قابل لمس باشد کمی دیر و درمان آن دشوار است. ثابت شده است که انجام غربالگری با ماموگرافی باعث کاهش میزان مرگ و میر ناشی از سرطان پستان می شود زیرا ماموگرافی می تواند سرطان پستان را قبل از اینکه قابل لمس باشد تشخیص دهد.

امروزه توصیه می شود که در سن ۴۰ تا ۵۰ سالگی هر یک تا دو سال یک بار بسته به نظر پزشک و پس از ۵۰ سالگی هر سال یک بار ماموگرافی انجام شود. البته معمولا برای افراد زیر ۳۵ سال ماموگرافی توصیه نمی شود زیرا اشعه می تواند بر بافت پستان تاثیر سوء داشته و فقط در مواقع کاملا ضروری و با نظر پزشک انجام می شود.
شیوه انجام ماموگرافی به این نحو است که فرد در مقابل دستگاه ماموگرافی می ایستد و پستان بین دو صفحه قرار می گیرد و کمی فشرده می شود و سپس اشعه x به بافت پستان تابانده شده و تصویر حاصله روی فیلم ماموگرافی ثبت می شود.

از هر پستان دو عکس گرفته می شود که یکی با فشردن پستان به صورت افقی و دیگری با فشردن پستان به صورت عمودی به دست می آید. ممکن است فرد کمی احساس درد کند اما این درد و فشار کوتاه مدت و تنها برای چند ثانیه است. زمان لازم برای انجام ماموگرافی بیشتر از ۲۰ دقیقه نیست و حتما خانم ها باید مطمئن باشند که باردار نیستند.

در صورتی که خانمی دچار درد و حساسیت پستان نزدیک عادت ماهیانه باشد توصیه می شود در یک هفته قبل از عادت ماهیانه برای انجام ماموگرافی مراجعه نکند. همچنین وقتی برای ماموگرافی مراجعه می کنید از اسپری یا لوسیون های ضدعرق یا پودر تالک در زیر بغل یا روی پستان استفاده نکنید زیرا آثار ناشی از آن به صورت رسوب کلسیم (میکروکلسیفیکاسیون) در عکس ماموگرافی دیده شده و پزشک را به اشتباه می اندازد. اگر پروتز در سینه دارید حتما به تکنسین رادیولوژی اطلاع دهید تا تکنسین از روش مناسب استفاده کند.در هنگام ماموگرافی حتما عکس های ماموگرافی قبلی را همراه داشته باشید زیرا برای تشخیص قطعی، مقایسه ماموگرافی با عکس های قبلی لازم است. پیشرفت اخیر در زمینه ماموگرافی، ابداع ماموگرافی دیجیتال است.
روش انجام ماموگرافی دیجیتال مانند ماموگرافی معمولی است با این تفاوت که عکس حاصله به جای فیلم، روی کامپیوتر ثبت می شود و سپس قابل انتقال به روی فیلم است. از دیگر روش های جدید برای تصویربرداری از بافت پستان، ام.آر.آی است. ام.آر.آی روش گرانی است و به آسانی ماموگرافی در دسترس نیست و برای همه افراد هم توصیه نمی شود. تنها افرادی که سابقه خانوادگی شدیدا مثبت سرطان پستان دارند یا مبتلا به انواع ارثی سرطان پستان هستند یا سابقه تابش اشعه به قفسه سینه در دوران جوانی را دارند و در پیگیری های سرطان پستان از این روش استفاده می شود.

کاربرد ماموگرافی

  • برای بیماریابی زنان بالای ۴۰ سال از نظر سرطان پستان.
  • ارزیابی بیمارانی که توده پستان مشکوک دارند.
  • پیگیری سرطان پستان درمان شده با برداشتن قسمتی از پستان و رادیوتراپی.
  • پیگیری پستان مقابل در فردی که یک پستان به خاطر سرطان برداشته شده است.

هدف اصلی ماموگرافی، شناسایی زودهنگام سرطان پستان است.

ماموگرام برای افراد زیر انجام می ‌شود:

1. زنانی که برای آزمایش سلامتی یا معاینه مراجعه می ‌کنند.

2. زنانی که متوجه یک وضعیت غیرعادی، غده شده‌اند یا علائم بیماری را در سینه‌ شان مشاهده کرده‌اند. این افراد توسط پزشک برای انجام آزمایش معرفی می شوند.

3. زنانی که پس از عمل در آزمایش ‌های سالانه شرکت می ‌کنند.

 

آزمایش ماموگرافی

امروزه آزمایش ماموگرافی بر روی همه زنان در یک فاصله سنی خاص انجام می ‌شود. اگر خانمی هیچ عامل خطری برای سرطان سینه نداشته باشد بایستی اولین ماموگرافی را در سن 35 سالگی انجام داده و از سن 40 الی 50 سالگی هر یك تا سه سال یك بار ماموگرافی انجام دهد و از سن 50 سال به بالا هم سالانه یك ماموگرافی توصیه می‌شود.

 

آزمایش چگونه انجام می‌شود؟

در آزمایش ماموگرافی از هر سینه با اشعه ایکس دو عکس در دو جهت مختلف گرفته می ‌شود. سینه برای چند ثانیه میان دو صفحه فشرده می‌شود. فشرده نمودن سینه برای گرفتن عکس‌هایی واضح و دقیق ضروری است. این کار کلا چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد و توسط پرسنل مجرب در زمینه ماموگرافی انجام می‌شود. سپس یک رادیولوژیست و پزشک متخصص ماموگرافی عکس ‌ها را بررسی می ‌کند. در بعضی موارد، نیاز به عکس برداری مجدد وجود دارد. اگر رادیولوژیست به تصاویر بیشتری نیاز داشته باشد یا اگر تغییر یا وضعیتی غیرعادی در سینه مشاهده شود، شما را در جریان می‌گذارند و از شما می‌خواهند تا برای آزمایش های ماموگرام بیشتر یا تست‌های مجدد مراجعه کنید. درخواست از شما برای مراجعه مجدد، الزاما به این معنا نیست که سرطان سینه دارید. بعد از انجام آزمایش ماموگرافی، نتایج در طول دو تا سه هفته مستقیما به آدرس شما ارسال می‌شود.

 

مزایا و معایب آزمایش ماموگرافی

1.  انجام مرتب آزمایش‌های ماموگرافی در اغلب موارد باعث می‌شوند تا سرطان سینه زود‌تر از زمانی که خود شما آن را احساس کنید، مشخص شود. سرطان سینه چنانچه به صورت زودهنگام تشخیص داده شود، به ندرت منجر به مرگ خواهد شد. تحقیقات علمی نشان می‌دهند که با انجام آزمایش ماموگرافی، مرگ و میر ناشی از سرطان سینه 30-45 درصد کاهش می‌یابد.

2. هیچ یک از روش های تشخیص سرطان سینه 100 درصد دقیق نیستند و ماموگرافی نیز از این امر مستثنی نیست. ممکن است وضعیتی غیرعادی و مشکوک در تصاویر ماموگرافی مشاهده شود که پس از انجام آزمایشات مشخص شود سرطان نیست. این اتفاق تقریبا در دو مورد از هر صد مورد ماموگرامی روی می‌دهد. معمولا تنها چند تصویر ماموگرام بیشتر و یک آزمایش سونوگرافی برای انجام ارزیابی قطعی انجام می‌شود. بعضی اوقات نیاز به نمونه برداری از بافت و ندرتا نیاز به یک جراحی کوچک در سینه وجود دارد.

 

2. آزمایش ماموگرافی نمی‌تواند تمامی تومورهای سرطانی را تشخیص دهد و گاهی این تومور‌ها در فاصله میان یک آزمایش ماموگرام منفی و آزمایش برنامه ریزی شده بعدی به وجود می‌آیند. این امر ممکن است به این خاطر باشد که تومور از سرعت رشد بالایی برخوردار است یا اینکه علائم غیرعادی در تصاویر ماموگرام مشاهده نمی‌شود.

 

3. ماموگرام‌ها می‌توانند سرطان سینه را در مراحل بسیار ابتدایی شناسایی کنند. احتمال اینکه تمامی این تغییرات سرطانی منجر به سرطان «خطرناک» شوند، بسیار اندک است. استفاده از آزمایش ماموگرافی احتمال تشخیص رشد غیرعادی بافت‌ها یا سرطان را در مراحل ابتدایی افزایش می دهد که البته ممکن است هیچ‌گاه تبدیل به سرطان «خطرناک» نشود.

4. بیماران در هنگام انجام ماموگرافی در معرض مقدار اندکی تابش اشعه قرار می‌گیرند. این میزان اشعه مساوی با تابش اشعه ای است که هر فرد از فضا، زمین و مواد رادیواکتیو طبیعی بدن انسان در مدت دو ماه دریافت می‌نماید. بنا بر اظهارات مقامات مسئول در زمینه ایمنی تابش اشعه در سوئد، خطرات تابش اشعه موجود در آزمایشات منظم یا مکرر ماموگرافی بسیار اندک و قابل چشم پوشی است. زمانی که سینه‌ها فشرده می‌شوند، اشعه ایکس مسیر کمتری را در سینه طی می‌نماید که بدین ترتیب میزان تششعات حتی کمتر هم می‌شود.

اگر خانمی هیچ عامل خطری برای سرطان سینه نداشته باشد بایستی اولین ماموگرافی را در سن 35 سالگی انجام داده و از سن 40 الی 50 سالگی هر یك تا سه سال یك بار ماموگرافی انجام دهد و از سن 50 سال به بالا هم سالانه یك ماموگرافی توصیه می‌شود.

معرفی برای آزمایش ماموگرافی توسط پزشک

آزمایش‌های ماموگرافی، به غیر از آزمایش های دوره‌ای، در صورت معرفی توسط پزشک انجام می‌شوند. تمامی تغییرات در سینه‌ها باید جدی تلقی شده و مورد معاینه قرار گیرد. اگر شما متوجه تغییری در سینه‌تان شدید، باید با مرکز بهداشت محله‌تان یا کلینیک تخصصی سینه تماس بگیرید.

 

نمونه‌هایی از تغییرات احتمالی مشاهده شده در سینه عبارتند از:

1. وجود غده در سینه یا تغییر در شکل سینه.

2.  فرورفتگی در پوست یا نوک سینه.

3.  ترشحات نوک سینه یا خونی بودن آن.

 

سرطان سینه چقدر شایع است؟

ترس از تشخیص سرطان طبیعی است. سرطان سینه شایع‌ترین نوع سرطان در میان زنان است. تقریبا از هر نه زن، یک نفر در طول عمر خود به سرطان سینه مبتلا می‌شود.

 

چطور سینه‌های خود را معاینه کنید

در بعضی از موارد تومور‌ها به سرعت رشد می ‌کنند. به همین دلیل شما باید به طور مرتب سینه‌های خود را معاینه کنید. بهتر است معاینه را در یک روز خاص از هر ماه انجام دهید. اگر کسی به وجود غده‌ای در سینه خود مشکوک است یا غده‌ای را مشاهده نموده باید فورا با پزشک تماس بگیرد. برای تشخیص نوع تغییری که مشاهده کرده‌اید باید از پزشک کمک بگیرید. همه تغییرات نشانه سرطان سینه نیستند. تومورهای سینه اغلب خوش خیم (غیرسرطانی) هستند تا بدخیم (سرطانی).

 

خودآزمایی

توصیه پزشکان این است که خانم ‌ها از 25 سالگی تحت‌ معاینه ی سینه قرار بگیرند و اگر در خانواده‌ شان موردی از سرطان ‌های زنانه وجود داشت، این معاینات را زودتر آغاز کنند.

این متخصص زنان اذعان می‌ کند: چون نسج سینه در روزی که سیکل ماهانه خانم‌ ها به اتمام می ‌رسد در نرم‌ ترین حالت ممکن است، بهتر است پس از دوش گرفتن خود را در 2 حالت ایستاده یا نشسته و خوابیده معاینه کنند.

وی تصریح می‌ کند: هیچ ‌گاه نباید هنگام معاینه، نسج سینه میان 2 دست قرار بگیرد، بلکه باید آن را به جدار قفسه سینه فشرد که در این حین نباید معاینه زیر بغل‌ ها فراموش شود.

مشاهده سینه ‌ها در آیینه یکی از مهم ‌ترین بخش ‌های معاینه است، چرا که فرد می‌ تواند با مشاهده در آیینه غیرقرینگی، تفاوت سینه‌ ها نسبت به ماه‌ های گذشته، قرمزی و احساس توده را تشخیص دهد و در صورتی که محتویات داخل سینه توسط پزشک مشکوک به نظر آید به وسیله سرنگ (در صورت مایع بودن محتویات) کشیده و به پاتولوژی فرستاده می‌ شود، ولی اگر توده ‌ای باشد، با سوزن‌ های ضخیم نمونه ‌گیری انجام می‌ شود.

وی ضمن بیان این که تومورهای سینه از نوع بدخیم آن درد ندارند، مگر در مواقعی که چسبندگی پیدا کنند و اعصاب آن ناحیه را تحت کنترل قرار دهند، یادآور می شود: خوشبختانه بیشتر زنانی که از درد سینه رنج می‌ برند دچار مشکلات خوش ‌خیم هستند که شایع‌ ترین آن فیبروسیستیک است که در نژاد ایرانیان بسیار زیاد به چشم می‌ خورد که پس از کشیده شدن این مایع از نسج، اگر غذاهای کم چرب، کم ادویه و مواد کافئینی کمتر مصرف شود، از شدت درد کاسته می ‌شود که البته مصرف ویتامین‌های E و ب‌ کمپلکس نیز تاثیر بسزایی در این خصوص دارد، ولی نباید کاهش وزن به منظور بهبود را فراموش کرد.

پاسخ دهید