معماری

ماموگرافی و پزشکی

ماموگرافی و کاربردهای آن در پزشکی
یکی از مهم‌ترین و موثرترین راه‌های تشخیص سرطان سینه، به خصوص در مراحل اولیه بیماری، انجام ماموگرافی است. یکی از موثرترین راه‌های مبارزه با این بیماری نیز تشخیص آن در مراحل اولیه پیدایش است. به عقیده اکثر پزشکان در صورت تشخیص به موقع سرطان در مراحل اولیه می‌توان درمان موثرتری را انجام داد و از میزان مرگ و میر احتمالی کاست. مطالعات نشان می‌دهند که تصویربرداری ماموگرافی دوره‌ای در زنان بدون نشانه، نرخ ابتلا به سرطان را به میزان زیادی کاهش می‌دهد. عمده سرطان‌های پستان از بافت غده ای سینه منشأ می‌گیرند که با تغییرات آناتومیک و انحراف در مجرای طبیعی و رسوب ذرات کلسیفه ریز با قطر تقریبی ۵۰۰ میکرومتر و بروز توده‌های کوچک و بزرگ همراه است. سرطان‌های پستان معمولا از ربع خارجی پستان آغاز شده و ممکن است توده‌های بدخیم، به فاشیای قفسه سینه اتصال یابند یا به پوست گسترش پیدا کنند و موجب فرورفتگی شوند.

سرطان پستان به تدریج گسترش می‌یابد و این گسترش در اغلب موارد گره‌های لنفی در زیر بغل و در طول شریان پستانی داخل را در بر می‌گیرد. در حدود ۹۰% از ضایعات خوش خیم و بدخیم پستان از طریق لمس پستان شناسایی می‌شوند. با این حال ممکن است تا زمان قابل لمس شدن یک تــوده بــدخـیــم بــدون درد و مـنـفــرد،گـستـرش بـه گـره‌هـای لـنـفـی صـورت گـرفـتـه بـاشـد. بـنـابـراین تشخیص در مراحل اولیه سرطان، به عنوان یک عامل حیاتی در درمان موفق به شمار می‌رود.

مبانی ماموگرافی
مـامـوگـرافـی انـجـام رادیـوگـرافـی از نـسـج نـرم پستـان‌هـا اسـت و عمـدتـا بـه منظـور شنـاسـایـی و تشخیص سرطان پستان و نیز به منظور ارزیابی توده‌های قابل لمس و ضایعات غیر قابل لمس پستان مورد استفاده قرار می‌گیرد.
به طور تخمینی می‌توان گفت که با استفاده از مـامـوگرافی، سرطان پستان دو سال قبل از قابل لـمـس شـدن ضـایـعـه غـیـر طـبـیعی قابل شناسایی است.
جذب پرتو‌ Xدر بافت عمدتا از طریق جذب فوتو الکتریک و کمپتون صورت می‌پذیرد. در انرژی‌های بالاتر از  kev30 جذب فوتو الکتریک کاهش قابل ملاحظه ای یافته و پدیده کمپتون بر آن غلبه می‌کند که باعث جذب نسبتا یکنواخت پرتو در بافت‌های دارای عدد اتمی متفاوت شده و در نتیجه کنتراست تصویر کاهش می‌یابد.
اما در انرژی‌های بین kev20 تا ۳۰  ‌اغلب برخوردها از طریق پدیده فوتو الکتریک صورت می‌گیرد که در این حالت به علت تولید بسیار ناچیز پرتوهای پراکنده و جذب در رادیــوگــرافــی از نسـج نـرم بـایـد از کیلـوولـت‌هـای پـاییـن بـرای افـزایـش احتمـال جـذب فوتوالکتریک استفاده کرد.

دستگاه ماموگرافی
به طور کلی هر دستگاه ماموگرافی از چهار جزء اصلی تشکیل شده است:
۱) تیوب اشعه ایکس
۲) کمپرسور
۳) سیستم گیرنده تصویر
۴) صفحه کنترل عوامل تابش

۱) تیوب اشعه ایکس
در حال حاضر سه نوع لامپ مولد پرتو ایکس در ماموگرافی وجود دارد که براساس جنس هدف یا آند آن ها، تقسیم بندی می‌شوند و عبارتند از:
لامپ‌های پرتو ایکس با هدفی از جنس تنگستن، مولیبدن و آلیاژ مولیبدن-تنگستن. در مولد‌های پرتو ایکس از صافی‌ها جهت بالا بردن کیفیت دسته پرتو تولید شده و حذف پرتوهای کم انرژی موجود در آن و کاهش دوز جذبی پوست بیمار استفاده می‌شود. دسته پرتو ایکس تولید شده در دو مرحله قبل از رسیدن به بیمار فیلتر می‌شود.
مرحله اول مربوط به روغن درون لامپ و شیشه آن می‌شود که به آن صافی ذاتی می‌گویند.
مرحله دوم یا صافی اضافی در واقع صفحات فلزی با ضخامت‌ها و جنس‌های متفاوت هستند که بسته به مقدار انرژی دسته پرتو و جنس هدف بر سر راه پرتو‌های اولیه قرار می‌گیرند.
در لامپ‌های مولد پرتو ایکس ماموگرافی، نوع صافی و ضخامت آن بسیار مهم است.
صافی‌ها قادر هستند با حذف بخش عمده ای از پرتو‌های ترمزی، از کاهش کنتراست تصویر توسط این پرتوها جلوگیری کنند. شدت پرتوهای ایکس خروجی از لامپ مولد اشعه پرتو، در تمام قسمت‌های دسته پرتو ایکس تولید شده یکسان نیست، بلکه در سمت آند نسبت به سمت کاتد دارای شدت کمتری است. این کاهش شدت در قسمتی از پـرتـوهـای خـروجـی کـه تقـریبـا مـوازی بـا سطـح آند هستند، به علت جذب مقداری از فوتون‌های پرتو ایکس در هدف صورت می‌پذیرد. این تغییرات در شدت اشعه را اثر پاشنه آند می‌نامند که مقدار آن به زاویه خروجی دسته پرتو تابشی از هدف وابسته است.
در ماموگرافی با توجه به شکل مخروطی پستان ها، جهت تابش یکنواخت لازم است که شدت پرتو در قسمت ضخیم تر بافت (سمت قفسه سینه) بیشتر از قسمت نازکتر (قسمت نوک پستان) باشد.

۲) کمپرسور
کمپرسور وسیله ای شفاف، محکم و از جنس پلاستیک (Lexan) با ضخامت mm 1 است که برای فشرده کردن عضو به کار می‌رود. سطح کمپرسور باید صاف و موازی سطح سینی نگه دارنده کاست بوده و از لحاظ دانسیته اتمی و ضخامت باید همسان و یکنواخت بـاشـد. در غیـر ایـن صـورت بـه علـت عـدم جـذب یکنـواخـت دسته پرتو در کمپرسور، مکـان‌های مختلف عضو به طور یکنواخت تابش ندیده و باعث تفسیر اشتباه پزشک می‌شود.
لبه جلویی کمپرسور که به سطح قفسه سینه بیمار تکیه می‌کند، دارای زاویه ۸۵ درجه و ۳ الی ۴ سانتی متر جهت عقب راندن چربی‌های زیر بغل بالا می‌آید. این زاویه نباید شیب‌دار و منحنی باشد، چون در هنگام استفاده از کمپرسور، بافت احشایی پستان تا حد لازم فشرده نشده و ضخیم‌تر از مکان‌های دیگر بافت باقی می‌ماند.
در این صورت این قسمت از بافت،کمتر ازحد لازم تابش می‌بیند و یا این‌که اصلا در میدان تابش قرار نگرفته و از حیطه تصویربرداری حذف می‌شود.
در هر دو صورت، اطلاعات نهفته موجود در این بخش از تصویر حذف شده و باعث اشتباه پزشک می‌شود.

۳) گیرنده‌های تصویر
در ماموگرافی سه نوع گیرنده تصویر وجود دارد:
الف) فیلم با تابش مستقیم اشعه ایکس
ب) کاغذ‌های زیرو رادیوگرافی
ج) فیلم‌های همراه با صفحات تشدید کننده
به علت برتری استفاده از صفحات تشدید کننده از لحاظ پرتوگیری بیماران و کیفیت تصاویر، دو روش اول از رده خارج شده اند.

۴) صفحه کنترل عوامل تابش
‌کیلو ولتاژ پیک
در ماموگرافی گستره کیلو ولتاژ کاربردی در تمامی انواع تیوب‌ها با استفاده از سیستم فیلم اسکرین بینkvp 25 تاkvp40  متغیر است. بهترین کنتراست در kvp 28  تا ۳۰ و با استفاده از تیوب با آند مولیبدن به دست می‌آید.
‌میلی آمپر
در تیوب‌های مولد پرتو ایکس ماموگرافی، تغییرات میلی آمپر از چند میلی آمپر تا ۴۰۰ میلی آمپر تغییر می‌کند. مقدار میلی آمپر تنظیم شده تابعی از نوع ژنراتور (تک فاز یا سه فاز)، اندازه کانونی، فاصله عضو تا نقطه کانونی و مدت زمان تابش است.
‌مدت زمان تابش
مدت زمان تابش بسته به نوع گیرنده تصویر، قابلیت‌های هندسی دستگاه ماموگرافی و کیلو‌ولتاژ تنظیمی، تغییر می‌کند. در ماموگرافی با تابش مستقیم فیلم، مدت زمان تابش بین ۱/۰ تا ۳ ثانیه است که با استفاده از سیستم فیلم – اسکرین سریع تر، می‌توان مدت زمان تابش را کوتاه تر کرد و از احـتمـال ایجـاد آرتیفکـت حـرکتـی (Motion Artifact) و تــکـــرار رادیـــو گــرافــی و در نـتـیـجــه از پرتوگیری بیش از حد بیمار کاست.

اصول فیزیک ماموگرافی
اساس اشعه  Xاز یک منبع الکترون ( کاتد) و یک هدف ( آند ) تشکیل می‌شود که داخل یک حباب شیشه ای و خالی از هوا ( خلاء ) قرار گرفته اند. با ایجاد اختلاف پتانسیل (kVp) بین آند و کاتد ایجاد میدان الکتریکی قوی حاصل از آن الکترون‌های سطح کاتد شتاب یافته (ma) و با سرعت به آند برخورد می‌کنند (بمباران الکترونی.) در اثر این پدیده بیش از۹۸% الکترون‌ها پس از برخورد به سـطـح آنـد مـتـوقـف مـی‌شـونـد و انـرژی آن‌ها به صورت انرژی گرمایی آزاد می‌شود.
کمتر از ۲% الکترون‌ها پس از برخورد به سطح آند به لایه‌های مداری اتم‌های آند نفوذ می‌کنند و در اثر جاذبه هسته اتم در آند متوقف شده یا تغییر مـسـیـر مـی‌دهـنـد. بـه دنـبـال تـوقـف یا تغییر مسیر الـکـتـرون‌هـا، مقداری از انرژی جنبشی آن‌ها به صورت فوتون‌های اشعه  xآزاد می‌شود و به این دلیل در اصطلاح به آن اشعه ترمزی گفته می‌شود. در حـالـت دیـگـری پـس از تـصادم الکترون‌های شتابدار با آند، الکترونی از لایه‌های اطراف اتم خارج شده و اتم دارای بار مثبت شده و در نتیجه نـاپـایـدار می‌شود. جهت بازگشت اتم به حالت پــایـدار، مـحـل الـکـتـرون خـالـی تـوسـط الـکـتـرون دیگری از لایه پر انرژی تر جبران می‌شود که در اثر این جابجائی، مابقی انرژی الکترون به صورت فوتون‌های اشعه  xساطع می‌شود. طول موج این فوتون‌ها در هر ماده (آند) متفاوت بوده و بستگی به عدد اتمی آند دارد.
در یــک لامــپ اشـعــه  xبــا افــزایــش اختـلاف پتانسیل، تعداد الکترون‌های شتاب گرفته نیز افزایش می‌یابد و این افزایش ادامه یافته تا زمانی که پس از آن با بالاتر بردن اختلاف پتانسیل، تعداد الکترون‌های ساطع شده ثابت باقی بماند. به این نقطه کار تیوپ اشعه  x، نقطه اشباع گفته می‌شود. از این نقطه به بعد با گرم کـردن سطـح کـاتـد تـوسـط فیـلامـان تعـداد الکتـرون‌هـای تحـریـک شده که در اثر میدان الکتریکی موجود شتاب گرفته و به سطح آند برخورد می‌کنند، افزایش می‌یابد.
‌لذا با تنظیم میزان گرمای سطح کاتد ( کنترل ولتاژ اعمال شده فیلامان) می‌توان میزان  maرا مستقل از  kvp تنظیم نمود. بیش از ۹۸% از انرژی الکترون‌های برخورد کننده به سطح آند به صورت انرژی گرمایی آزاد می‌شوند که این مقدار انرژی در سطح بسیار کوچکی از آند متمرکز می‌شود و به همین  دلیل می‌تواند موجب ذوب آند شود. در تیوب‌های جدید، آند به صورت صفحه از جنس بسیار مقاوم در برابر گرما ساخته می‌شود. به منظور افزایش سطح برخورد الکترون‌ها، آند را به کمک یک موتور الکتریکی می‌چرخانند تا به این ترتیب در هر لحظه یک نقطه از محیط دایره در مقابل الکترون‌های شتابدار ساطع شده قرار گـیــرد و سـطــح کـوچـک آنـد افـزایـش مـی‌یـابـد. لامـپ آنـد دوار در دستگـاه‌هـای مـدرن تـصـویـرنـگـاری امـروزی مـانـند آنژیوگرافی، فلوئورسکوپی، رادیوگرافی عمومی،  CT اسکن و ماموگرافی به کار می‌رود.
سطحی از آند را که از آن تشعشع ساطع می‌شود نقطه کانونی (focal spot) می‌نامند. هر قدر این سطح کوچک‌تر باشد، رزولوشن (resolution) تصویر بهتر خواهد بود. از طرف دیگر با کوچکتر شدن اندازه نقطه کانونی احتمال صدمه آند به دلیل گرمای زیاد نیز افزایش یافته و در نهایت موجب کاهش طول عمر تیوب می‌شود. به عنوان مثال در یک دستگاه ماموگرافی توان الکتریکی که توسط ژنراتور در اختیار تیوب قرار می‌گیرد معادل kw3   ‌است که بیش از  kw 9/2به انرژی حرارتی و کمتر ازkw 1/0   به اشعه  xتبدیل می‌شود. مقدار انرژی تولید شده را می‌توان یک بخاری برقی با چهار المنت حرارتی مقایسه کرد. انرژی حرارتی تولید شده در تیوب‌ها به کمک پنکه الکتریکی و روغن عایقی که در محفظه پـوشـشـی دور لامـپ اشـعـه قـرار دارد بـه بـیـرون منتقل می‌شود. اندازه نقطه کانونی در دستگاه‌های ماموگرافی امروزی بر اساس تنظیم میدان الکتریکی اعمال شده بر لامپ اشعه تنظیم می‌شود و غالبا در دو اندازه ۳/۰میلی مترمربع و ۱/۰ میلی مترمربع است. با توجه بـه تـوضیحات یاد شده از نقطه کانونی با سطح ۱/۰میلی‌متر مربع فقط در موارد نیاز به رزولشن بسیار بالا و به طور معمول در کلیشه بزرگنمایی استفاده می‌شود که انتخاب در دستگاه‌های مدرن غالبا به صورت خودکار صورت می‌گیرد.

کنترل پرتودهی خودکار ((Automatic Exposure Control(AEC)
برخی از دستگاه‌های ماموگرافی قادرند پارامترهای تابش را به طور خودکار کنترل کنند. این کنترل می‌تواند به صورت تمام خودکار باشد یعنی تکنسین هیچ دخالتی در تـنـظیم عوامل تابش ندارد یا این‌که نیمه خودکار باشد که تکنسین با تنظیم کیلو ولتاژ خروجی، اجازه تنظیم میلی آمپر ثانیه را به دستگاه می‌دهد.
در این سیستم سلول‌های حساس فتوتایمر موجود در زیر بوکی، هلال کوچکی از بخش مرکزی عضو را پس از یک تابش کوچک ابتدایی، از لحاظ دانسیته تقریبی آن ارزیابی کرده و سپس نسبت به دانسیته بافت، پرتو دهی مناسب را اعمال می‌کند.

لیزر ماموگرافی
با استفاده از لیزر و سی تی اسکن، روش جدیدی برای تصویربرداری از سینه بدون اشعه ایکس ارائه شده است که نیاز به بیوپسی را کم می‌کند و ارزش تشخیصی بالایی دارد.
این روش شبیه سی تی اسکن با اشعه ایکس است ولی لیزر جای اشعه ایکس را گرفته است. لیزر با فرکانسی تولید می‌شود که با ضریب جذب اکسی و دی اکسی هموگلوبین مطابقت دارد. بیمار، یکی از پستان هایش را در محفظه اسکن قرار می‌دهد طوری که کاملا معلق بماند و با هیچ قسمتی از سیستم در تماس نباشد.
بـا تـابـش لیـزر و انـدازه گیری ضرایب جذب بـافتـی،تصـویـر سـه بعـدی به دست می‌آید که به راحتـی مـی‌تـوان مثبت یا منفی بودن تست را از روی آن تـشـخـیــص داد. ایــن سـیستـم تحـت نـام مــامــوگــرافـی لـیـزری بـرش نـگـاری کـامـپـیـوتـری (CCTLM) عرضه شده است.
بسیاری از ماموگرافی‌ها به نتیجه قطعی درباره سـرطـان منجـر نمـی شـوند، چون خواندن آن‌ها مشکل است. در نتیجه بیماران ناچار به بیوپسی می‌شوند که عملی دردناک است. سیستم جدید با کم کردن احتمال نیاز به بیوپسی کیفیت زندگی را برای زنان بالا می‌برد.

مشکلات ماموگرافی
موضوع تابش پرتو‌های یون ساز  xو خطر آن برای بیماران همواره مهم‌ترین ریسک در کار با مـــامــوگــرافــی اســت. در یــک آزمــایــش مـعـمــول ماموگرافی، میزان تابش به بیمار بینmGy 5/1  ‌تا mGy5/2  ‌است. این موضوع خود ریسک ابتلا به سـرطـان را افـزایـش مـی‌دهـد. به صورت تئوری نشان داده شده است که هر بار تابش به میزان ۴ در میلیون احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد. احتمال ابتـلای فـرد بـه سـرطـان سینه در حالت معمولی ۱۵۰۰ در میلیـون اسـت. بنابراین افزایش ریسک چـنـدان زیـاد نیسـت. بـا ایـن حـال بـرای حـل ایـن مشکل به تازگی روش‌هایی ارائه شده اند که از اولـتــراسـونـد یـا لـیـزر بـرای مـامـوگـرافـی اسـتـفـاده می‌کنند.

تصویربرداری سینه با تی اسکن
تی اسکن که اسکن امپدانس الکتریکی یا EIS نیز نامیده می‌شود در سال ۱۹۹۹ توسط سازمان غذا و داروی آمریکا  )FDA(برای استفاده به عنوان یــک وسـیـلــه کـمـکــی مــامــوگــرافــی در کمـک بـه تشخیص سرطان سینه ، مورد تایید قرار گرفت. تـــی – اســکـــن از امــپـــدانـــس الــکــتـــریــکــی  بــرای اندازه‌گیری جریان عبوری از بافت سینه استفاده می‌کند و به آشکار ساختن تومورهای سرطانی کــمـــک مـــی‌کــنـــد و بــرعـکــس تـصــویــر بــرداری تـی‌اسـکـن مـی‌تواند مشخص کند که یک بافت تومور خوش خیم (غیر سرطانی ) است.
تــــی اســکـــن بـــا انـــدازه گــیـــری جـــریـــان‌هـــای بـیــوالـکـتــریـکــی کــم، تـصــویــر‌هــای همـزمـانـی از مشخصات امپدانس الکتریکی سینه تهیه می‌کند. به کمک این نتایج می‌توان به سرطانی بودن یا غیر سرطانی بودن بافت منطقه مورد نظر پی برد. ضمیمه کردن تصاویر تی اسکن با ماموگرافی، تعداد بافت برداری های ( biopsy ) غیر ضروری را کاهش می‌دهد.
تـصـــویـــربـــرداری امـپـــدانـســـی تـــی اسـکــن از سـیـنــه، مــانـنــد اشـعــه ایـکــس‌ (x-rays) و رادیونوکلوئیدها از اشعه استفاده نمی کند، فشرده کردن  (compression) سینه و همچنین تزریق یا نمونه برداری بافت از سینه به وسیله سوزن یا برش جراحی لازم نیست. تی اسکن با استفاده از جریان‌های الکتریکی کم، یک تصویر (map) از سینه تولید می‌کند. یک جریان الکتریکی از طریق یک الکترود که به بازوی بیمار وصل می‌شود وارد بدن می‌شود. جریان الکتریکی از سینه عبور می‌کند سپس توسط  پروبی که روی سینه قرار گرفته از روی سطح پـوسـت انـدازه گیـری مـی‌شـود. پـروب تـی اسکـن شبیـه پـروبـی است که در آزمایشات اولتراسوند استفاده می‌شود. از آنجا که رسانایی الکتریکی بافت سرطانی با بافت سالم متفاوت است ، تومورهای سرطانی در تصاویر نهایی به دست آمده مانند نقاط سفید روشن نمایش داده می‌شوند. تصویر همزمان (map) از خصوصیات الکتریکی سینه، در مانیتور سیستم تی  اسکن نشان داده می‌شود. ماموگرافی تقریبا ۸۵ درصد سرطان‌های سینه را کشف می‌کند و تنها وسیله آزمایش مورد تایید  FDA است که به کشف سرطان در زنان بـدون عـلامـت یـا نشـانـه بیمـاری کمـک مـی‌کنـد. امـا بـه هر حال، ماموگرافی ۱۵ درصد سرطان‌های سینه را  نمی تواند کشف کند. تصویربرداری سینه با تی اسکن، یک پیشرفت جدید و امیدوارکننده در تشخیص سرطان سینه است. تصویربرداری با تی اسکن  که در تلفیق با ماموگرافی استفاده شود، از ماموگرافی به تنهایی حساس تر است.
نتایج نشان می‌دهند که تی اسکن یک راه حل مقرون به صرفه  برای افزایش دقت تشخیص و قبول وجود سرطان سینه است. اطلاعات تی اسکن به تشخیص پزشک برای توصیه انجام دادن یا ندادن بافت برداری، کمک کند. دیگر آزمایشات تکمیلی ماموگرافی مانند MRI و پزشکی هسته ای به طور قابل ملاحظه ای نسبت به تصویربرداری تی اسکن پر هزینه بوده  و بیمار پسند (patient  friendly) نیست.

ماموگرافی و تشخیص زودرس سرطان سینه
مطابق با گزارش  سازمان غذا و داروی  آمریکا (FDA) ماموگرافی می‌تواند ۸۵ تا ۹۰ درصد از سرطان‌های پستان را در زنان بالای ۵۰ سال حداقل ۲ سال قبل از احساس آن کشف کند.
ماموگرافی برای زنان بالای ۴۰ سال هر دوسال یک بار و برای زنان بالای ۵۰ سال سن سالی یک بار توصیه می‌شود.با توجه به شایع بودن سرطان پستان در بانوان اهمیت انجام درست ماموگرافی بیشتر نمایان است .با توجه به این‌که کلیه مراحل آماده سازی بیمار، ارتباط، تهیه عکس، تست شرایط صحیح دستگاه مطب و کلیه پارامترهای که در کیفیت عکـس مـوثـر هستنـد بـر عهـده تکنسیـن اسـت، دانـش تکنسیـن و تکنیـک درست انجام ماموگرافی بیش از پیش اهمیت خود را نشان می‌دهد. چه بسا در صورت عدم آگاهی و انجام ناصحیح ، ماموگرافی باعث تشخیص نادرست و یا عدم تشخیص به موقع مورد مشکوک شود که در هر صورت می‌تواند ضایعات جبران ناپذیری برای بیمار داشته باشد. علاوه بر این رفتار و اگاهی تکنسین می‌تواند باعث اعتماد، اطمینان و عدم نگرانی بیمار شود‌.

سرطان پستان
سرطان پستان شایع ترین نوع سرطان در میان زنان است. در سال ۱۹۹۸ در کشور کانادا بیش از ۱۹۰۰۰ مورد سرطان پستان تشخیص داده شده است و آمار فوت ناشی از این بیمـاری ۶۰۰۰ مـورد ثبـت شـده است. در کشور امـریکـا ایـن ارقـام تقـریبـا به ۱۰ برابر می‌رسد. در حدود ۴% از آمار سالانه فوت زنان در آمریکای شـمــالــی مــربــوط بــه ایــن بـیمـاری مهلـک اسـت. متاسفانه تا کنون در کشور ایران آمار قابل اعتمادی از تعداد مبتلایان به بیماری سرطان پستان و فوت ناشی از این بیماری ارائه نشده است. امکان ابتلا به سرطان  پستان در سنین مختلف متفاوت است. به طور خلاصه می‌توان  عنوان کرد:
تا ۲۵ سالگی، کمتر از یک در هزار
تا ۵۰ سالگی، یک در ۶۳
تا ۷۵ سالگی، یک در ۱۵
تا ۹۰ سالگی، یک در ۹
به غیر از سن، عوامل دیگری نظیر سابقه قبلی سرطان پستان و سابقه خانوادگی، ریسک سرطان را بالا می‌برند. موارد دیگر از جمله حاملگی دیر هنگام و چندین عامل دیگر تاثیر کمتری در این امر دارند. زمانی که یک غده به حالت قابل تشخیص می‌رسد معمولا بین دو تا هشت سال از تشکیل سلول‌های آغازی سرطانی می‌گذرد.
غدد کوچک ( حدود ۵/۰ سانتی متر ) توسط مــامــوگــرافــی کـشــف مــی‌شـونـد. غـدد بـزرگ‌تـر می‌تواند در معاینه دوره ای خود شخص یا پزشک کشف شود.

ریسک و فایده ماموگرافی
در اینجا این سوال مطرح می‌شود  با توجه به این که ماموگرافی از اشعه ایکس استفاده می‌کند، آیا خود این احتمال ابتلا به سرطان را بالا نمی برد. بــا در نـظــر گــرفـتــن ایــن نـکـتــه کــه سـیـستـم‌هـای ماموگرافی جدید  برای این کار طراحی شده اند ، دز دریافتی بیمار بسیار ناچیز است.
بررسی‌ها نشان می‌دهد، دز لازم جهت ایجاد ســرطــان ۱۰۰ تــا ۱۰۰۰ بــار بـیـشـتــر از دز مـعـمـول ماموگرافی است.

ماموگرافی را می‌توان براساس هدف مورد نظر، به دو دسته اصلی تقسیم کرد: ماموگرافی برای بیماریابی و ماموگرافی تشخیصی.

ماموگرافی برای بیمار یابی
در مـقــایـســه بــا مـعــایـنــه بـالینـی، مـامـوگـرافـی مـی‌تـوانـد تـعداد بسیار بیشتری از سرطان‌های مهاجم پستان را که در مراحل اولیه قرار داشته و کوچک و غیرقابل لمس هستند، تشخیص دهد. هـمـچـنـیـن سـرطان‌هایی که از نظر ابتلای غدد لنفاوی زیر بغل در مراحل مقدماتی قرار دارند نیز با این روش، سریع تر قابل تشخیص هستند.

ماموگرافی تشخیصی
در حـال حـاضـر، عـمـل جـراحی برای تعداد زیادی از سرطان‌های پستان که در مراحل اولیه(‌‌مــرحـلــه یــک و دو)‌ قــرار دارنــد، بــه صــورت محافظه‌کارانه صورت می‌گیرد. به همین دلیل، ماموگرافی اهمیت بیشتری یافته است، چراکه به وسیله آن می‌توان قبل از عمل جراحی متوجه شد که آیا کانون‌های دیگری از بافت سرطانی در پستان مبتلا وجود دارد یا خیر. همچنین درباره وجود یا عدم وجود ضایعه در پستان مقابل نیز اطلاعاتی به دست می‌آید.

عوامل موثر بر کیفیت تصویر
۱- ساختمان لامپ مولد اشعه ایکس
۲- اندازه نقطه کانونی یا قسمتی از هدف که الـکـترون‌ها روی آن متمرکز می‌شوند. هر چه نـقـطـه کـانـونـی بزرگتر باشد، از وضوح تصویر کاسته شده و تصویر، محوتر می‌شود.
۳- فـاصـلـه نـقطه کانونی از عضو مورد نظر. هرچه فاصله کانونی از فیلم بیشترباشد، به علت واگرایی اشعه، بزرگنمایی بیشتر خواهد بود.
از عــوامــل مـهــم دیـگــر مــی‌تــوان بــه جـنـس، محتویات عضو مورد بررسی و همچنین مقدار اشعه اشاره کرد.
پیشرفت‌های تکنیکی که در سال‌های اخیر حاصل شده است، بیشتر به سیستم صفحه  -‌فیلم  مــربــوط مــی‌شــود. صـفـحــه، پـرده‌ای اسـت کـه تشدید کننده اشعه بوده و همراه با فیلم‌ا مولسیون دوبل به کار می‌رود. این تکنیک در مقایسه با روش صنعتی بدون صفحه، دارای فواید زیر است:
۱- بهبود کنتراست و وضوح
۲- کاهش زمان قرارگیری در معرض اشعه
۳- کاهش مقدار اشعه
۴- ظهور خودکار
عامل مهم دیگر موثر بر بهبود کیفیت تصویر، وارد آمدن فشار است. با وارد آمدن فشار روی پستـان، فاصله فیلم از آن کاسته شده و ضخامت آن در تمامی نواحی، یکسان می‌شود. همچنین حجم کل پستان به ۵۰ تا ۶۰ درصد حالت طبیعی کاهش می‌یابد. بنابراین مقدار مورد نیاز اشعه کمتر شده و میزان جذب آن نیز یکنواخت می‌شود. با این روش، مقدار پراکندگی اشعه و اشعه ثانویه داخل بافت پستان، کاهش می‌یابد. براساس نتـایـج آخـریـن تحقیقـات، بـرای مـامـوگـرافـی صنعتـی یـک تـا چهـار راد، بـرای تکنیک‌صفحـه‌-‌‌‌‌فیلـم ۰۴/۰ تـا ۰۸/۰راد و بـرای زیـرومـاموگرافی ۳/۰ تا ۵/۰راد، اشعه مصرف می‌شود.

ماموگرافی همراه با بزرگ نمایی کانون‌های کوچک
برای این بزرگ نمایی، باید پارامترهای زیر را به طور صحیح و مرتبط با یکدیگر انتخاب کرد:
۱- اندازه نقطه کانونی مورد بررسی
۲- میزان قدرت تمایز میان دو نقطه مجاور
۳- مقدار هوای موجود میان فیلم و عضو مورد بررسی
۴- کیفیت اشعه ایکس
۵- اندازه هدف
این تکنیک علاوه بر این‌که کیفیت تصویر را از جنبه‌های گوناگون بهبود می‌بخشد، تصویر محل ضایعه را نیز بزرگ تر می‌کند.
مزایای این روش، شامل موارد زیر هستند:
۱- وضوح تصویر
۲-  نویز: با وجود بزرگ شدن تصویر، مقدار نویز آن تغییر نمی کند، بنابراین نسبت به تصویر اولیه، نویز برابر با توان دوم بزرگ نمایی، کاهش می‌یابد.
۳- مقدار هوا: هرگاه فاصله میان عضو و فیلم، بیش از ۱۵ سانتی متر باشد، میزان اشعه پخش شده کاهش یافته و کنتراست فیلم، افزایش می‌یابد.
۴- درک تصویر: این روش ضمن ساده تر کردن تشخیص میکروکلسیفیکاسیون‌ها روی رادیوگرام، افتراق ضایعات خوش خیم و بدخیم را آسان تر کرده و نیاز به انجام بیوپسی را کاهش می‌دهد.
در کل، کیفیت تصویر در این تکنیک، به مراتب بهتر از ماموگرافی استاندارد است و اطلاعات بیشتری در اختیار پزشک و پاتولوژیست قرار می‌دهد اما میزان تابش اشعه در آن سه تا چهار برابر ماموگرافی عادی است.یک سیستم برای طبقه بندی پیشرفت بیماری TNM است که بر اساس تومور، غده‌های لنفاوی و متاستاز استوار است. اندازه و وسعت تومور در تعیین مرحله پیشرفت بیماری مؤثر است. در این نوع رده بندی مرحله صفر تا چهار بر اساس اندازه تومور، درگیری غده های لنفاوی و متاستاز تعریف شده است.
T شاخص اندازه تومور است.
TX : یعنی توموری در پستان قابل ردیابی نیست.
۰T: توموری در پستان مشاهده نمی شود.
Tis : سرطان ممکن است  LCIS، DCIS یا بیماری Paget باشد.
۱T: قطر تومور دو سانتی متر یا کمتر است.
۲T: قطر تومور بین دو تا پنج سانتی متر است.
۳T: قطر تومور از پنج سانتی متر بیشتر است.
۴T: فارغ از اندازه ، تومور خود را به دیواره سینه چسبانده و به غده لنفاوی سینه دست اندازی کرده است.
N نشان دهنده درگیری غده های لنفاوی است.
NX : غده های لنفاوی قابل تشخیص نیستند.
۰N: سرطان به غده های لنفاوی دست اندازی نکرده است.
۱N: سرطان به غده های لنفاوی قابل حرکت زیر بغل همان سمت پستان درگیر دست اندازی کرده است.
۲N: سرطان به غده های لنفاوی زیر بغل دست اندازی کرده است.
۳N: سرطان به غده های لنفاوی پستانی و supraclavicular دست اندازی کرده است.
M نشانه متاستاز است.
MX : متاستاز قابل تشخیص نیست.
۰M: متاستازی به سایر اندام‌ها مشاهده نمی شود.
۱M: متاستاز به سایر اندام‌ها صورت گرفته است.

ماموگرافی اپتیک Comfort Scan
مـامـوگرافی اپتیک: تکنیکی جدید جهت نشان دادن ضایعات پستان در زنانی که یافته‌های تصویری مبنی بر حضور ضایعات درجه ۴ تا ۵ (BIRADS (Breast   Imaging Reporting  and Data system غیر قابل لمس دارند.
هدف این روش آینده نگر این است که کارآمدی تشخیص تصویر برداری به روش جـذب نـور نـزدیـک بـه مـادون قـرمز در پستان را در بیماران دارای سیستم اطلاعات وگزارش‌های تصویربرداری پستان  BIRADS مبنی بر درجه ۴ تا ۵  ضایعات غیر قابل لمس بر اساس بیوپسی که به وسیله روش‌های پاتولوژی بعد از بیوپسی هسته ای یا بیوپسی اکسزیونال به عنوان مرجع به دست آمده است بررسی کند.
پستان بیمار در وضعیتی خاص در صفحه ای از دیودهای متصاعد کننده نور قرمز قرار می‌گیرد.
نور عبور داده شده به وسیله یک دوربین CCD دریـــافـــت مـــی‌شـــود.کـــل دوره ۱ دقـیـقـــه طـــول می‌کشد. پروسه تصویری، تصاویری دینامیک تهیه می‌کند که در مدلی رنگی نشان داده می‌شود تا تغییرات ناشی از گذران زمان در شدت نور گـذر داده شـده را (کـه بـه وسیله تغییرات فشار ایــجـــاد شــده انــد) اصــلاح کـنــد. مـنـحـنــی‌هــای دیـنـامـیـک در دو گـروه طـبـقـه بـنـدی مـی‌شـوند: شدت‌های ثابت کاهش یابنده که مشکوک به بــدخـیـمــی انــد و شــدت‌هــای افــزایــش یــابـنـده سینوسی که به عنوان موارد خوش خیم شناخته می‌شوند.  تصویربرداری نوری دینامیک پستان روشی جدید، کم هزینه و غیرتهاجمی است که نوع جدیدی از اطلاعات را درباره فیزیولوژی ضایعات پستان ارائه می‌دهد. جذب حاصله در نـتـیـجــه هـمــوگلـوبیـن و محصـولات آن اسـت، بـنـابـرایـن نـتـیـجـه وضـعـیـت عـروقـی تومورهای پستان را نشان می‌دهد.
سـرطـان پـسـتـان، بـعد از سرطان ریه، دومین علت مرگ ومیر به دلیل سرطان در زنان است. مــامــوگـرافـی روش تـصـویـربـرداری اسـتـانـدارد جهانی جهت مشخص کردن و تشخیص دادن تـــومــورهــای پـسـتــان اســت. ســایــر روش‌هــای تصویربرداری مورد استفاده در کنار ماموگرافی و معاینه بالینی، به طور عمده سونوگرافی و MRI هستند. < سی تی اسکن> و < سنتی ماموگرافی به وسیله ماده حاجب سستامیبی> در بعضی موارد خاص مورد استفاده قرار گرفته اند، اما به طور معمول انجام نمی گیرند.
یک سیستم تصویربرداری به کمک نور که تغییرات بسیار جزئی فیزیولوژیک در بافت را تشخیص دهد، می‌تواند امکانات قراردادی ارزشمندی را به تصویر برداری پستان بیافزاید. به طور کلی، تصویربرداری اپتیک می‌تواند فعالیت بافتی را به وسیله ضـربانات نور مادون قرمز با چگالی پایین، دربافت مورد تصویربرداری نشان دهد. مجموعه ای از گیرنده‌ها مقدار نور رسیده به خودشان و زمان گذر این نور از بافت را ثبت می‌کنند. این اندازه گیری‌ها، وسعت این مسئله که کدام نور پراکنده شده و کدام نور جذب شده را مشخص می‌کند. این تصاویر به علت تغییرات رخ داده به علت حضور خون اکسیژنه یا بدون اکسیژن، اتفاق می‌افتند.
اطـلاعات جمع آوری شده را می‌توان جهت نشان دادن میزان اکسیژن رسانی و جریان خون منطقه مورد مطالعه، استفاده کرد. اطلاعات فیزیولوژیک مستقیما وابسته به میزان رگ دار بودن تومور و نیز مقادیر اکسیژن آن است و همه این‌ها به روشی کم هزینه، غیریونیزه و غیرتهاجمی به دست آمده است. تظاهرات اصلی این روش، اطلاعاتی فضایی- محدود به علت انتشار ذرات نور هستند که تصاویری دارای وضوح بالا از عروق خونی پستان به دست می‌دهند و طیفی از اطلاعات را فراهم می‌کند که اجازه اندازه گیری عملی اکسیژن رسانی، غلظت هموگلوبین، و محتوای آبی و چربی بافت را مقدور می‌سازند. بدخیمی‌ها به طور عمده دارای حجم بیشتر خون هستند در حالی که بافت‌های خوش خیم خون کمتر و نیز خون اکسیژنه کمتری دارند.
هردو این نشانه‌ها را می‌توان با روش تصویربرداری اپتیک مشخص نمود. وقتی یک طول موج منفرد مورد استفاده قرار می‌گیرد، مقدار جذب نوری، که نشان دهنده میزان رگ دار بودن تومور است  می‌توان ارزیابی کرد. بنابراین ، این تکنیک می‌تواند اطلاعات اضافی درباره تشخیص و مشخص کردن ضایعات پستان از طریق افزایش میزان عروق، فراهم آورد. نواحی بافتی هیپوکسیک، قویا نشان دهنده حضور یک بدخیمی زمینه ای هستند.
MRI پستان همین اطلاعات را فراهم می‌آورد اما هزینه بسیار بیشتری دارد. این روش قطعـی در بسیـاری از مطـالعـات استفـاده شـده اسـت. تصـویـربرداری اپتیک به وسیله مـامـوگـرافـی و یـافتـه‌هـای سـونـوگرافی اصلاح شده است و تایید به وسیله پاتولوژی نیز انجام گرفته است. با این حال، این مطالعات به طور خاص بر روی مطالعه ضایعات غیر قابل لمس پستـان بـه وسیلـه تصـویـربـرداری اپتیـک تمـرکز نداشته اند.
در مـــیــــــان انــــــواع مـــخـــتـــلــــــف روش‌هــــــای تصـویـربـرداری اپتیـک پستـان کـه امروزه تحت مطـالعـه هستند، تصویربرداری اپتیک دینامیک پستان ، روشی نوآورانه برای مشخص ساختن و تشخیص عروق در ضایعات پستان است.
نوری نزدیک به نور مادون قرمز محدوده  ۶۴۰ نـانـومتـر بـه وسیلـه دیـودهـای متـوسط ۱۲۷  نور )LED( منتشر شده و در بافت پستان نفوذ کرده و پـخــش مــی‌شــود. تـنظیـم LED جهـت بـه دسـت آوردن بیشترین میزان شدت نور در منطقه مورد نـظـر، بـر اسـاس مـحـل ضـایـعـه طـبـق یـافـتـه‌های ماموگرافی یا سونوگرافی صورت می‌گیرد. یک فلش از محل نوک سینه تا منطقه مورد نظر کشیده مـی‌شـود تـا مـحـل ضـایـعـه مـشخص شود. تمام تـنـظـیـمـات بـر اساس بهترین انتشار نور مادون قـرمز و بهترین میزان جذب صورت می‌گیرد. یک سیستم دوربینی سیگنال‌های متصاعد شده از سـطـح پـسـتـان را دریـافـت مـی‌کـنـد تا تصویر دیجیتال پستان را در زمان پروسه تصویربرداری تشکیل دهد (اندازه هر پیسکل ۴۷۶۳/۰  میلیمتر.) چندین تصویر در هر ثانیه به وسیله دوربین CCD بــرای حـدود ۴۵ ثـانـیـه ثـبـت مـی‌شـود و جـهـت درمان‌های تصویربرداری بعدی استفاده شود. زمان کل پروسه صورت گرفته ۷۰ ثانیه است.
در پایان انجام اسکن دینامیک نوری ، سه نوع مختلـف از تصـویـر در صفحـه مـانیتـور دستگـاه نشان داده می‌شود.
بـیـولـوژی مـولکولی شامل فاکتورهای رشد عروقی است که مسئول تکامل استرومای غیر طـبـیعی عروق تومور می‌شوند. تشکیل عروق جـدیـد، یـکـی ازنشانه‌های فعال بودن مولکول است و به دقت نمایانگر مرحله مولکولی حاضر و توانایی تهاجمی بودن ضایعات بدخیم است. تـصـویـربرداری از تشکیل عروق جدید اصولا نیازمند پروسه‌های رادیولوژیک تهاجمی مثل آرتـریـوگـرافـی پـرکـوتـانـه پـس از کـاتتریزاسیون عروق محیطی، یا آنژیوگرافی به وسیله سی تی اسکن و MRI پس از تزریق داخل وریدی یک ماده حاجب مناسب است.
به  علاوه در تمام مواردی که یک ماده حاجب استفاده می‌شود، باید یک رگ مناسب محیطی را تعبیه نمود که جدا از آزاردهنده بودن موضوع، هزینه‌های این روش‌ها و نیز موارد ممنوعیت خاص مانند آلرژی یا ترس از این روش‌ها ، منجر به انجام این پروسه‌ها به گونه ای غیر ایده آل شده است.
اخیـرا مـامـوگـرافـی بـه روش نـوری بـه عنـوان یـک روش بـالقـوه و نـوآورانه جهت تصویربرداری و هدف قرار دادن و تشخیص و در صورت امکان مشخص کردن نوع استرومای عروقی بافت‌های طبیعی و غیر طبیعی به کار گرفته شده است. در موجود زنده  )invivo( و در آزمایشگاه  )ex vivo(. مطالعات بی شماری صورت گرفته اند تا اعتبار و سهولت این روش را بررسی و حساسیت آن را ارزیابی کنند. در موجودات زنده ، روش تصویربرداری نوری به میزان گسترده ای در ضایعات بافت پستان به کار گرفته شده است. علت اصلی این امر ، حجم کوچک پستان و سطحی بودن نسبی ضایعات در مقایسه با سایر ارگان‌های عمیق داخل شکم است. زیرا نور هرگز نمی تواند به راحتی به هدف‌های عمقی نفوذ کند و هموگلوبین شدت کافی را حفظ کند. ماموگرافی اپتیک تقریبا به میزان گسترده ای از تشعشع نور مادون قرمز ( طیف  ۶۴۰ تا ۸۰۰ نانومتر) استفاده می‌کند. عروق خونی و نواحی غنی از رگ، تصاویر دارای کنتراست نوری بالا ایجاد می‌کنند که علت این مسئله جذب افزایش نور مادون قرمز است. و لذا در نهایت شکل فضایی منحصری ایجاد  می‌کنند. الگوریتم‌های مختلف آنالیز کمی تصاویر اخذ شده را مقـدور کـرده انـد (چـه استـاتیـک و چـه دینامیک) که پایه اصلی این‌ها تخمین غلظت هموگلوبین و اکسیژن دار بودن است، که یک سری اطلاعات رنگی را می‌دهد.
امروزه تحقیقات نقش مطمئن ماموگرافی را ثابت کرده اند که به تنهایی یا در ترکیب با امکانات تصویربرداری تهاجمی  یا غیر تهاجمی مانند سونوگرافی یا MRI به کار گرفته شده است. اگر چه مطالعات زیادی که بر اساس تصویربرداری نوری مادون قرمز پستان در بیماران دارای ضایعات پستان با درجه  ۴ و ۵  BIRADS باشد وجود ندارد. این نتایج منعکس کننده انجام تصاویر نوری بر اساس سه مرحله متفـاوت از آنـژیوژنز تومور بود. تشخیص کار سینوم داخل مجرایی بسیار سخت بود که علت آن فاکتورهای متعددی است با ضایعه بدخیم که به غشای پایه محدود باشد. ممکن است به طور اولیه ساختار فیزیکی را تحت تأثیر قرار ندهد ، در حالی که ضایعات مهاجم تر این کار را می‌کنند. عـامـل دیگـر احتمـالا این است که آنژیوژنز در مـراحـل ابتـدایـی کـارسینـوم داکتال در جا یعنی زمـانـی کـه تـومـور محـدود بـه مجرا است کمتر پیشرفت کرده است.
نتایج اولیه تحقیقات  نشان دهنده این مسئله است که ماموگرافی اپتیک دینامیک یک روش نوآورانه، ساده،  قابل تحمل و عاری از یونیزه کردن بافت است که می‌تواند در کشف نواحی پستان هیپرمتابولیک و هیپوکسیک که مشکوک به بدخیمی ( توده‌های غیر قابل لمس در موارد ۴ DCIS و ۵ ) هستند مورد توجه قرار گیرند. با این حــال ،  بـهـبــود بـخـشـیــدن تـکـنـیــک در آیـنـده و مطالعات بیشتر مورد نیاز است تا هر گونه کاربرد بالینی محتمل را شرح دهند

        ماموگرافی؛ توموسنتز، استریوسکوپی

ماموگرافی دیجیتال سه بعدی(توموسنتز)
یک روش جدید برای تصویربرداری از پستان به نام توموسنتز دیجیتال است که در سال های اخیر به وجود آمده و تحت بررسی بوده است. در این روش از چند زاویه مختلف از پستان تصویربرداری می شود. در نتیجه به جای یک تصویر منفرد،  مجموعه تصاویری از سطح مقطع‌های مختلف پستان به دست می آید و در کامپیوتر می توان این تصاویر را به صورت سه‌بعدی بازسازی کرد. این تکنیک با رفع کردن مشکل روی هم افتادن ساختارهای پستان که ممکن است سبب مخفی شدن ضایعات شود،  امکان تشخیص ضایعات سرطانی را افزایش می‌دهد. این شیوه در عین حال احتمال نتایج مثبت کاذب (False positive) را کاهش می دهد.
در ایـن روش تیـوب اشعـه ایکـس روی یک کمان   ۱۵‌حول پستان که توسط کمپرسور فیکس شـده، مـی چـرخـد و اشعه را به صورت پالسی تابش می کند. در این حالت از پستان در چندین زاویـه تصـویـر گـرفتـه مـی شـود. تمام اطلاعات حاصله وارد سیستم کامپیوتری شده و در پروسه ای شبیـه بـه  CT مقاطع نازک یک میلیمتری از بافت پستان موازی با سطح دتکتور بازسازی می شود. دزی که در هر پالس به پستان داده می شود کسری از دز مجموعی است که در ماموگرافی دیجیتال پستان دریافت می کند. بنابراین در آخر  دز مجمـوع ، مشـابـه دز مـامـوگـرافـی دیجیتـالـی پستان می شود.

‌نحوه بازسازی تصاویر
اطــلاعــات ثـبـت شـده تـوسـط دتـکـتـور وارد کامپیوتر می شود و در آنجا کامپیوتر با استفاده از الگوریتم بک ‌پروجکشن این اطلاعات را که به صورت دیجیتالی هستند، به تصویر سه بعدی تبـدیـل می کند. بازسازی با استفاده از تصاویر حاصل از پروجکشن های مختلف و تلفیق آن ها بــا یـکــدیـگــر انـجــام مــی‌شــود.کــامـپـیــوتــر تـمـام پروجکشن های به دست آمده را در کنار یکدیگر قرار می دهد. سپس برای بازسازی مقاطع یک مـیـلـیـمـتـری، اطـلاعـات مـربـوط بـه آن مـقطع را نگه‌داشته و بقیه اطلاعاتی را که از لایه های دیگرروی آن مقطع سوپرایمپوز شده اند توسط دو روش اضافه کردن و جابه جا کردن، حذف می کند. به این ترتیب در هر لایه فـقــط اطـلاعـات مـربـوط بـه همـان لایـه قـرار دارد. بنـابـرایـن کـامپیـوتـر بـا جمـع کـردن پروجکشن‌های مختلف و سپس کاهش کنتراست تصویر ستاره (محو شدن آن) توسط آرتیفکت حرکتی ، تصویر بیضی را به صورت واضح در ارتفاع مربوط به خودش نشان می دهد.  ‌تصاویر بازسازی شده را می توان به صورت مقطع به مقطع یا به روش سینمایی نمایش داد. تصاویر حاصله به دلیل ضخامت نازک یک میلیمتری، دارای رزولوشن بالایی است. پزشک تصاویر را بر روی مانیتور مشاهده می کند. در روش سینمایی مقاطع مربوط به تصویر پستان به صورت متوالی و پشت هم نمایش داده می شوند و پزشک قادر است در هر لحظه و هر ضخامتی از پستان، نمایش تصاویر را متوقف و به بررسی بیشتر ناحیه بپردازد.

دستگاه با قابلیت توموسنتز
‌این دستگاه دارای قابلیت های زیر است:
‌قابل استفاده برای ماموگرافی غربالگری و تشخیصی
‌قابلیت تولید تصاویر دوبعدی و سه بعدی
‌قابلیت تصویربرداری در سه حالت زیر:
‌دیجیتالیD(2)
‌توموسنتزD(3)
‌کومبوD(3D+2)
‌این دستگاه دارای سه حالت تصویربرداری است. در حالت اول دستگاه قادر به گرفتن تصاویر ماموگرافی دیجیتال دو بعدی است. در حالت دوم تیوب حول پستان مـی‌چـرخـد و از بـافـت پـسـتـان در زوایـای مـختلف تصویربرداری می شود،که همان توموسنتز یا ایجاد تصاویر سه بعدی است. در حالت سوم دستگاه ابتدا روش توموسنتز را انجام می دهد و سپس در انتهای کمان دستگاه به نقطه صفر درجه بر می گردد ویک گرافی دیجیتال تهیه می کند. از روش کومبو بیشتر در زنانی با ریسک بالای سرطان و بنا به در خواست پزشک جهت تشخیص کامل استفاده می شود.
اجزاء تشکیل دهنده دستگاه شامل:
‌سیستم پوزیشنینگ بیمار
‌سیستم تصویربرداری
دتکتور
‌ایستگاه کاری

گرید ( HTC (high transmission cellular
گرید در این دستگاه از نوع لانه زنبوری است که پرتوهای پراکنده را به میزان بیشتری جذب می کند و اجازه عبور پرتوهای اولیه را به خوبی می دهد. از این جهت باعث بهبود بیشتر کنتراست در تصاویر ماموگرافی می شود. جنس این تیغه ها از مس بوده و ماده بینابینی آن هوا است و معمولا نسبت گرید  ۵:۱ است.

‌دتکتور
آشکارساز در این سیستم از نوع فلت پنل های مستقیم هستند، که ترکیبی از فوتو دیود و فیلم های ترانزیستوری نازک است. ماده حساس فوتو دیود، سلنیوم آمورف است که حساسیت زیادی به اشعه ایکس دارد.

انواع طراحی برای دتکتور
دو نوع طراحی بر اساس حرکت دتکتور وجود دارد. در طراحی اول دتکتور ثابت است و تیوب حول پستان چرخش دارد. در طراحی نوع دوم دتکتور همزمان با تیوب اشعه ایکس حرکت می کند. در حالتی که دتکتور ثابت است، هنگامی که تیوب به انتهای چرخش می رسد، دتکتور قادر به دریافت قسمت کوچکی از اطلاعات نیست ولی در دتکتور متحرک تمامی اطلاعات توسط دتکتور ثبت می شود و میدان دید (Field Of View) وسیع تری نسبت به حالت اول دارد.

سایر پارامترهای دستگاه:
‌زاویه اسکن  ۱۵‌درجه
‌نوع اشعه پالسی
‌تعداد نماها ۱۵ نما

‌زمان اسکن ۵ ثانیه
‌زمان بازسازی ۱۰ ثانیه

‌مزایای روش توموسنتز
مزیت هایی که برای این روش بر اساس تحقیقات صورت گرفته ، شامل موارد زیر است:
عدم همپوشانی، حساسیت بهتر، بهبود تشخیص سرطان، کاهش انجام بیوپسی، کـــاهـــش مـــراجـعـــات مـجـــدد، وضـــوح در لـبـــه ضــایـعــات، تـشـخـیــص عـمــق مـحـل ضـایـعـات، کاهش فشار کمپرسور، استفاده از تشخیص به کمک کامپیوتر .CAD
عمده ترین مزیت این روش عدم همپوشانی بافتی است.
در مـامـوگـرافـی دیجیتـال، دو ضـایعه در یک عمـق هستنـد در صورتی که در تومو اسلایس عمق دو ضایعه متفاوت است.

‌کاهش فشار کمپرسور
یکـی از دلایـل استفاده از کمپرسور، کاهش ضخامت بافت پستان برای کاهش سوپرایمپوز شدن بافتی است.
از آنـجــا کــه در روش تــومــوسـنـتـز روی هـم افـتـادگـی بـافتی تا حدود خیلی زیادی برطرف شده است  می توان از فشار وارده بر کمپرسور روی پـسـتــان، کــم کـرد تـا بـیـمـار احـسـاس درد کمتری کند.
‌روش توموسنتز انقلابی در ماموگرافی ایجاد کرده و مزایای فراوانی را برای تشخیص سرطان پستـان فـراهـم کـرده اسـت کـه مهـم‌ترین آ ن ها همان‌طور که ذکر شد عبارتند از:
‌کاهش همپوشانی بافتی
‌تشخیص بهتر سرطان
‌کاهش مراجعات مجدد
‌کاهش بیوپسی
کاهش دز
‌کاهش فشار کمپرسور
‌کاهش زمان بازخوانی
اگــرچــه استفـاده از روش تـومـوسنتـز بـاعـث افـزایـش احـتـمـال کـشـف و تـشـخـیـص سـرطان پـسـتان می شود اما تمامی این روش ها ممکن است کاهش مرگ و میر را به دنبال داشته باشند ولی هیچ گاه به طور صد در صد نمی توان در باره فواید آن ها اظهار نظر کرد.

دیجیتال ماموگرافی استریوسکوپی
شــایــد روش تـصــویــربــرداری سـه بـعـدی از پـسـتــان‌هــا روش دقـیــق تــری بــرای تـشـخـیـص سرطان پستان باشد، این فناوری را ماموگرافی دیـجـیـتـال اسـتـریـوسـکـوپـی دیـجـیـتال می نامند. اولین برتری این تکنیک در مقایسه با دیگر روش هـای تـصـویـربـرداری از بـافت پستان ها کشف تـوده‌هایی است که در ماموگرافی استاندارد و معمول حذف یا اصطلاحا  missed می شوند. برخی از این توده های حذف شده، خوش خیم هستند اما برخی دیگر سرطان زا هستند که تشخیص به موقع و دقیق آن ها اهمیت بـسـیــار زیــادی دارد. مــزیــت دیـگــر مــامــوگــرافــی دیـجـیـتــال اسـتــریـوسکـوپـی، کشـف کلسیفیکاسیون های بدخیم است. این فناوری همچنین به رادیولوژیست اجازه می دهد تا تصویر تمام حجم سینه را در نمای مقطع به مقطع در اختیار داشته باشد و از آنجا که تمام عمق بافت را به نمایش می گذارد کمک شایانی در تشخیص سرطان به پزشک می کند در ضمن این روش  رویت توده هایی که در روش های دیگر به علت همپوشانی توسط بـافـت نـرمـال سـیـنـه قـابـل رویت نیستند را امکان‌پذیر می سازد. ماموگرافی دیجیتال استریوسکوپی آینده ای امیدوار کننده را در تشخیص سرطان سینه نوید می دهد.

ماموگرافی لیزری
در تـحـقـیـقی قابلیت یکی از تکنیک های عکس برداری جدید یعنی سی تی لیزر ماموگرافی (CTLASER  Mammography) یا  CTLM،  برای تشخیص تومورهای سرطانی و خوش خیم به اثبات رسید. این تحقیق که توسط محققان بخش های رادیولوژی ، ژینکولوژی و زایمان دانشگاه پزشکی انجام شد، ۱۰۵ ضایعه  breastرا که در ۱۰۰ زن با مـامـوگـرافـی اشـعـه  Xتـشخیص داده شده بود مورد ارزیابی قرار داد. در ارزیابی این ضایعه‌ها عکس های  CTLMو ماموگرام، جداگانه تفسیر شدند. آنالیز بافت شناسی نیز به منظور تایید این یافته ها مورد استفاده قرار گرفت. طبق مشاهدات در اسکن CTLM، ارتباط و وابستگی قابل توجهی میان جذب لیزر و ظاهر تومورهای سرطانی  breastدیده شد. این جذب به طور تناوب در تومورهای مهاجم تر بیشتر دیده می شود. دانشمندان با عکس‌های گرفته شده با اسکن  CTLMقادر به یادگیری مطالب بیشتری درباره شکل و ظـاهـر تـومـورهای سرطانی  و غیر سرطانی شده اند.  CTLMقادر به تشخیص اغلب ضایعات بدخیم است به این ترتیب ماموگرافی نوری تکنولوژی نوید بخشی است که اجازه تحقیقات بیشتر را می دهد. سیستم  CTLMکه به وسیله سیستم های تشخیص عـکـس‌بـرداری ساخته شده است، اولین سیستم عکس برداری  breastباز است که تکنولوژی پیچیده لیزر و الگوریتم را برای ایجاد عکس های سه بعدی   Cross-sectional، breast مورد استفاده قرار می دهد. این یک نحوه عکس برداری بدون درد است که بیمار را در معرض پرتو اشعه قرار نمی دهد و نیازی به فشار آوردن  breast ندارد. سیستم های تشخیص عکس برداری برای سیستم عکس برداری لیزری  breastاز اداره دارو و غذای آمریکا (FDA) مجوز صادرت دریافت کرده است.
CTLM ‌انقلابی در تصویربرداری پزشکی و روشی جدید در تصویربرداری به کمک لیزر است. روشی جدید برای آشکارسازی سرطان سینه (Breast Cancer) که در کنار دسـتـگاه های متداول ماموگرافی برای کاهش نمونه برداری های نگاتیو سینه مورد استفاده قرار می گیرد. اصول عملکردی  CTLMتا حدودی شبیه به CT Scanner های متداول است. این دستگاه شامل یک منبع انرژی نور لیزر نزدیک به مادون قرمز (NIR) یا (Near infra red) است و کل سینه را اسکن می کند.  پس از اسکن کامپیوتر از اطلاعات اپتیک به دست آمده تصاویر مقطع نگاری شده مورد نظر را بازسازی می کند مقادیر اپتیک به دسـت آمـده به طور مستقیم به ضرایب انتقالی مــوثـر اپتیـک بـافـت سینـه نسبـت داده مـی شـود تـصـاویـر مـمـکـن اسـت به صورت تک مقطعی (Single slice) یا به صورت سه بعدی D Volumes(3)نمایش داده  شود.  CTLMتکنیکی جدید و اولــیــــن وســیــلــــه غــیــــر تــهــــاجــمــــی در زمــیــنــــه تصویربرداری نوری است که از فن آوری لیزر به جـای اشـعـه  Xاستفاده می کند و قادر به ایجاد تصاویر سه بعدی از ساختمان و ترکیب داخلی سینه است . در روش ماموگرافی معمولی سینه معمولا با دو صفحه تحت فشار قرار می گرفت که یکی از آن ها فیلم و دیگری صفحه پلاستیکی بود و سینه را به قدرت ۳ تا ۶ نیوتون می فشرد که روشی ناراحت کننده است و در بعضی از مواقع سینه به حالت اولیه باز نمی‌شود که این روش آســـانـــی بـــرای خــانــم هــا نـیـســت. در سـیـسـتــم ماموگرافی معمولی محدودیت دیگری از نظر سنی وجود دارد که علت آن چگال بودن بافت سینه در سن پایین است. در سیستم  CTLMهیچ گـونـه مـحـدودیـت سـنـی و چـگـالـی بـودن سینه وجود ندارد و بیمار در طول آزمایش بی‌حرکت خوابیده و دردی احساس نمی کند. لیزر نسج (بافت) خون را نشان داده و تومورهایی را که در حال شکل گرفتن هستند تشخیص داده که این تـشخیص به خوبی تشخیص لوله های خونی معمولی در سینه است. پزشکان همگی در مورد فــن آوری مـنـحـصـر بـه فـرد  CTLMو امـکـانـات مــوجــود آن بــرای افــزایــش کـیـفـیــت تشخیـص سرطان سینه و تکنیک عکس ۳ بعدی  Opticalآن و عکس برداری از بافت های متراکم و همچنین قـدرت تـفـکـیـک تـصـویـر لیزری برای تشخیص تـومـور از نـوع تـهـاجـمـی و غیر تهاجمی تعجب کـردنـد. غده سرطانی برای بیشتر زنده ماندن و رشد کردن، منابع خونی در اطراف خود به وجود می آورند که در واقع بدون تشکیل منابع تغذیه جدید، قادر نخواهند بود بیشتر از ۲ میلی متر در اندازه رشد کنند. این فرایند را اصطلاحا رگ زائی یا افزایش عروقخونی‌ (Angiogenesis) می‌نامند، تــکـنــولــوژی  CTLMبــا آشـکــارســازی افــزایــش هموگلوبین ها در زمینه تصاویر به دست آمده، به تشخیص فرایند رگ زائی حاصل از وجود غدد سرطانی کمک می کند.

مزایای استفاده از سی تی لیزر ماموگرافی
۱- استفاده از تابش غیر یونیزه (بدونX-Ray)
۲- کمک به حذف نمونه برداری های غیر ضروری
۳- ابزار کمک تشخیص در کنار روش های ماموگرافی معمول و متداول
۴- مناسب برای سینه های با بافت متراکم و چگال (Dense)
۵- غیر تهاجمی و ساده
۶- عدم فشردگی بافت سینه و بدون درد
۷- کاربری ساده و کم هزینه در مقایسه با سایر روش ها
۸- بازدهی عملکردی بالا
اما در هر صورت با توجه به جدید بودن این دستگاه اطلاعات تصویری و تصاویر گرفته شده با  CTLMنمی تواند نظر قطعی برای پزشک باشد چرا که هنوز منبع و اطلس جامع این دستگاه روند تکمیلی خود را طی می کند. در هر حال  CTLMدر مقایسه با  MRI سریع تر و ارزان تر بوده و نیازی به تزریق مواد حاجب برای افزایش کنتراست تصویر ندارد. ترکیب تصاویر  CTLM و  MRI نشان می دهد که هر دو به یک ناحیه مشترک و یکسان از ناحیه رگ زائی تومور، اشاره می کند .

تشخیص سرطان سینه با ماموگرافی دیجیتال
در مـامـوگـرافـی دیـجـیتال، تصویر به صورت یک فایل دیجیتال کامپیوتری ذخیره می‌شود، نه روی فیلم رادیوگرافی. این تکنولوژی، سودمندی  های عملی مهمی نسبت به ماموگرافی معمولی دارد. از آن جایی که تصویر اشعه ایکس به  صورت دیجیتال ذخیره می  شود، متخصص رادیولوژی می  تواند روی تصویر زوم کند تا آن را بزرگ کند یا می‌تواند سایه  روشن تصویر را به نحوی تنظیم کند که ناهنجاری  هایی که به صورت معمول دیده نمی  شدند، آشکار شوند. تصاویر ماموگرافی دیجیتال را می  توان روی دیسک ثبت کرد. این امر ذخیره  کردن آن ها را آسان و دسترسی بعدی به آن ها را تسهیل می  کند. تصویر دیجیتال را می  توان در هر پایانه کامپیوتری در هر کجای مرکز درمانی دید و برای مشاوره گرفتن به مراکز درمانی دیگر هم فرستاد. تصاویر دیجیتال پستان در کمتر از ۱۰ ثانیه آماده می  شوند، در حالی که ماموگرافی معمول با استفاده از فیلم اشعه ایکس ۵ تا ۱۰ دقیقه زمان می  برد. فناوری های جدید تصویربرداری، تقریبا تمامی  جنبه های مراقبت‌های پزشکی را دگرگون کرده است و ماموگرافی به عنوان روش اصلی غربالگری سرطان پستان نیز از این امر مستثنا نیست. ماموگرافی دیجیتال به تدریج جایگزین ماموگرافی استاندارد می شود.
درماموگرافی استاندارد، اشعه ایکس با دز پایین از بافت پستان عبور کرده و بر فیلم تاثیر می گذارد. با این روش ۸۵ تا ۹۰ درصد سرطان های پستان از جمله توده های بسیار کـوچـک غـیـرقـابـل لـمـس تـشـخـیص داده می شوند. در زنانی که به طور منظم مورد غـربـالـگـری قـرار مـی گـیرند، ۴۰ درصد سرطان های پستان تنها با روش ماموگرافی تشخیص داده می شود.
در ماموگرافی دیجیتال شبیه ماموگرافی معمولی از اشعه ایکس استفاده می شود، اما در اینجا به جای اینکه فیلم روی تصویر ثبت شود، به صورت بایت های کامپیوتری کدبندی می شود. در واقع علاوه بر استفاده از ابزارهای بیشتر و مانیتورهای کامپیوتری، بـیـمـار تـفـاوت دیـگـری احساس نمی کند: شیوه قرار گرفتن پستان ها و تحت فشار قرار‌دادن آن ها به همان شیوه سابق است. ماموگرام‌های دیجیتالی نسبت به ماموگرام های قدیمی،  از اشعه کمتری استفاده می کنند اما برای برخی زنان ممکن است این مزیت تحت الشعاع نیاز به مشاهده بخش های بیشتری از پستان قرار بگیرد.
مـامـوگـرافـی بـه همـان دلایلی که عکاسی به سوی دیجیتالی شدن پیش می رود، به این سمت حـرکـت مـی کند. در اینجا بلافاصله تصویر به دســت مــی آیــد. نـگـهــداری و ارســال تـصــاویـر دیـجـیـتـالـی آسـان تـر از تـصـاویـر فـیـلمی  است. رادیولوژیست ها به تدریج از نرم افزاری استفاده می کنند که به آن ها در تفسیر تصاویر دیجیتالی کـمــک مــی کـنـد. تـوانـایـی افـزایـش کـنـتـراسـت، بزرگ‌نمایی و دستکاری تصویر یه طور تئوریک به رادیولوژیست ها این توانایی را می بخشد که تفاوت های پنهان را که در فیلم رادیولوژی قابل مشاهده نیستند، مشاهده کنند. اما اثبات برتری مـامـوگـرافـی دیجیتـالـی کـار آسانی نبوده است. تعداد کمی  از بررسی ها روش دیجیتالی را در مقایسه با روش قدیمی  شکست خورده می دانند و با توجه به هزینه بالای این روش که به چهار برابر روش فیلمی  بالغ می شود، امتیازرا به روش قدیمی  می دهند.

ماموگرافی سه بعدی
یــک روش جــدیــد بــرای تـصـویـربـرداری از پستان به نام ” توموسنتز دیجیتال ” در سال های اخیر به وجود آمده و تحت بررسی بوده است. در ایـــن روش از چـنــد زاویــه مـخـتـلــف از پـسـتــان تصویربرداری می  شود. در نتیجه به جای یک تصویر منفرد،  مجموعه تصاویری از سطح مقطع های پستان به دست می آید و در کامپیوتر می توان این تصاویر را به صورت سه  بعدی شبیه  سازی کرد. این تکنیک با رفع کردن مشکل روی هم افتادن ساختارهای پستان که ممکن است سرطان را مخفی کنند،  امکان تشخیص ضایعات پستان را افزایش می  دهد. این شیوه در عین حال احتمال نتایج مثبت کاذب را کاهش می دهد.

ماموگرافی ‌به کمک کامپیوتر
متخصصان رادیولوژی از شناسایی به کمک کامپیوتر بعد از انجام ماموگرافی استفاده می کنند تا مناطق دچار مشکل در پستان را دقیق  تر تشخیص دهند. این سیستم  ها معمولا از نرم افزارهای پیچیده کامپیوتری استفاده می   کنند که می  توانند الگوهایی را که اغلب با سرطان همراه  هستند  تشخیص دهند و با هشدار دادن به متخصص رادیولوژی او را وادار کنند که نگاه دقیق  تری به آن قسمت بیندازد. استفاده از این کمک تشخیصی کامپیوتری، نیاز به آن دارد که ابتدا تصویر ماموگرافی به صورت دیجیتال درآمده باشد. تشخیص به کمک کامپیوتر، پیدا کردن محل  های ذرات کلسیمی و مکان  یابی توده ها به همان  اندازه چشم انسان، خوب عمل می کند. پژوهش  ها نشان داده  اند سیستم  های تشخیص با کامپیوتر میزان تکرار ماموگرافی و نمونه  برداری بافتی را افزوده  اند و نهایتا احتمال شناسایی سرطان پستان را تا ۲۰ درصد افزایش داده اند.

ماموگرافی ‌با MRI
تصـویـربـرداری بـا تشـدیـد مغنـاطیسـی (MRI) بـا ایجـاد یـک حوزه قوی مغناطیسی تصاویری از بدن ایجاد می  کند. در هنگام انجام MRI پستان،  بیمار باید به شکم روی میز اسکن بخوابد. ممکن است از تزریق ماده حاجب به جریان خون استفاده شود. ماده حاجب شبکه رگ های پستان و به خصوص تشکیل رگ  های خونی غیرطبیعی را که مـشـخـصــه سـرطـان‌هـا اسـت، نشـان مـی دهـد. هـر دو پستـان را مـی تـوان در یـک بـار، تصویربرداری کرد. MRI ترکیب بافت نرم و محتوای مایع آن را نشان می  دهد و بنابراین می  تواند تومورها را به خوبی شناسایی کند اما نمی  تواند محل  های رسوب  کلسیم را نشان دهد. بنابراین MRI در ترکیب با ماموگرافی و سونوگرافی می  تواند به شناسایی توده‌های پستانی در زنانی که ایمپلنت سیلیکونی کار گذاشته  اند، شناسایی عود سرطان پس از شیمی  درمانی و بررسی پستان   های با بافت متراکم در ماموگرافی  هایی که نتیجه قطعی به دست نداده  اند،  مورد استفاده قرار گیرد. MRI همچنین ممکن است برای بررسی زنانی که در معرض خطر بالای سرطان پستان هستند، به کار رود. اما در زنانی که در گروه پرخطر برای سرطان پستان قرار ندارند، MRI توصیه نمی  شود. MRI نیز مانند ماموگرافی به طور قطعی نمی  تواند میان یک توده سرطانی و یک کیست خوش  خیم فرق بگذارد، بنابراین ممکن است به اشتباه در محلی از پستان وجود سرطان را تشخیص دهد که اصطلاحا به آن نتیجه مثبت کاذب می  گویند.
با وجود مشکلاتی که ماموگرافی در تشخیص درست سرطان پستان دارد، هنوز بـهـتــریــن ابـزار بـرای تـشـخـیـص سـرطـان پـسـتـان در مـراحـل اولـیـه آن اسـت. کـیـفـیـت ماموگرافی‌هایی که امروزه گرفته می  شوند،  به طور قابل  توجهی بهبود پیدا کرده  اند و میـزان اشعـه  ای کـه بـرای گـرفتـن آن هـا بـه کـار مـی  رود کـاهـش یـافتـه اسـت. انجـام ماموگرافی‌های منظم از زنان، توانسته   از مرگ های ناشی از سرطان  های پستان در بسیاری از کشورها بکاهد.

گزروماموگرافی
‌این تکنیک مشابه ماموگرافی معمولی است اما تصویر آن به جای فیلم شفاف معمولی بر روی صفحات گرافیت ثبت می شود. این روش قادر است تنها با تابش یک نوبت اشعه جزئیات بافت نرم سینه دیواره قفسه سینه را از نظر متاستاز، نواحی محیطی سینه و ناحیه زیر بغل  نشان دهد. جزئیات کامل پستان و بافت های نرم قفسه سینه را می توان با یک نوبت پرتوافکنی ثبت کرد.

سیستم ماموگرافی دیجیتال
بــا پـیشـرفـت هـای اخیـر در زمینـه تجهیـزات پـزشـکـی بـه خـصوص دستگاه های تشخیصی نـظـیــر دسـتـگــاه هــای دیـجـیـتــال رادیـوگـرافـی و استفاده این دستگاه ها از نرم افزارهای هوشمند و بسیار پیشرفته جهت ایجاد تصاویر سه بعدی ، امکان تشخیص به موقع ضایعات مختلف فراهم شده است .
مـامـوگـرافی یکی از رایج ترین تکنیک های تــصـــویـــربـــرداری جـهـــت تـشـخـیـــص زودرس ضایعات سینه در زنان است.
در برخی از موارد بسیار زودتر از آنکه توده به حــد قـابـل لـمـس بـرسـد مـی تـوان آن را تـوسـط مـامـوگـرافـی تشخیـص داد ( البتـه معمولا برای اثـبــات بـدخیـم بـودن ضـایعـه مشـاهـده شـده در مـامـوگـرافی یا احتمالا اجتناب از نگرانی های بی‌جا از بیوپسی استفاده می شود ) از این رو بر اساس توصیه بیشتر پزشکان، زنان بالای چهل سال (زنان بدون نشانه ) به صورت دوره ای و ســالـیـانـه بـایـد مـامـوگـرافـی شـونـد بـه عـلاوه در صــورت وجــود ســابقـه خـانـوادگـی از سـرطـان ( سینه‌) این فاصله زمانی بین ماموگرافی ها باید کمتر شود.
دســتــگــاه مــامــواسـکــن ارائــه شــده هـمــانـنــد روش‌هـای بالینی مورد استفاده در ماموگرافی سنتی جهت تصویربرداری از سینه طراحی شده است. این دستگاه با استفاده از تابش های مکرر یک اشعه بسیار باریک به سینه و حرکت همزمان آشکارساز (فلت پنل) در زیر سینه قادر به ایجاد تـصــاویــر ســه بـعــدی بــا رزولــوشــن اسـتـانـدارد pixels4096 *5560 در ســـــایـــــز cm22cm *28 توسط پیکسل های micron54 خود است.
برخی از مزیت های این دستگاه در مقایسه با سایر دستگاه های ماموگرافی :
سیستم FFDM که با افزایش کیفیت تصاویر در حـدود ۲۸% شـانـس کـشـف سرطان در زنان کمتر از ۵۰ سال را بهبود می بخشد .
استفاده از گرید Anti – Scatterکه موجب کاهش دز اشعه مورد نیاز برای ثبت تصاویر شده است ( بیش از ۵۰% کاهش دز دریافتی .)
دارای طراحی منحصر به فرد و ارگانیک با قابلیت تنظیم زاویه چرخش و ارتفاع
دارای پنل Touch – Screen
ثبت تصاویر با بالاترین کنتراست ممکن در ۴/۰ ثانیه اکسپوز و آماده کردن آن در عرض کمتر از ۶ ثانیه

نحوه انجام ماموگرافی
در ادامه نشان داده می شود که چگونه نماهای مختلف در ماموگرافی انجام می شود و چگونه بیمار باید position بگیرد تا تصویری با کیفیت تهیه شود.

نمای ( MLO (Medio – lateral oblique view

MLO به طور ابلیک یا نمای زاویه دارگرفته می شود. در ماموگرافی معمولی نمای  MLO بر نمای لترال ۹۰،  ارجحیت دارد زیرا قسمت اعظم بافت پستان می تواند به تصویر کشیده شود. در نمای MLO، عضلات ریه باید از بالا تا ۴/۱ فوقانی خارجی پستان و زیر بغـل به صورت ابلیک و تا زیر نوک پستان یا حتی پائین تر قابل رویت باشد. شکل عضلات باید هلالی باشد که نشان دهنده ریلاکس ( شل ) بودن عضلات است. حتی میان پستان باید نقطه سانتر  MLOباشد.
۱- خیلی مهم است که  compressionدر طول تصویربرداری انجام شود و نوک پستان باید در این نما، نشان داده شود و همچنین قسمتی از شکم باید قابل رویت باشد به علامت این‌که تمام پستان در فیلد هست .
۲- برای گرفتن نمای  MLO، تکنولوژیست ماموگرافی به تیوب زاویه ۶۰ – ۳۰ می دهد ، صفحه نگه دارنده ماموگرافی که حامل کاست فیلم یا دتکتور دیجیتال است پستان را نگه  می دارد . صفحه نگه دارنده باید با عضلات قفسه سینه موازی باشد و لبه بالایی صفحه نگه دارنده باید هم سطح زیر بغل باشد.
۳ – در طی نمای  MLOبیمار باید با  Standماموگرافی زاویه ۴۵ درجه داشته باشد . تکنولوژیست از بیمار می خواهد که آرنج خود را بالا برده و با دست دستگیره دستگاه را بگیرد، بیمار کمی به طرف جلو خم می شود، تکنولوژیست باید بازو و پستان را بالا کشیده و قسمت وسط پستان را به طرف جلو بکشد. تکنولوژیست سپس کمپرسور را خواهد بست ، به طوری که فقط استخوان کلاویکل نمایان باشد .
۴- پس از اینکه کمپرسور ثابت شد و تکنولوژیست اطمینان حاصل می کند که هیچ مشکلی در فیلد تصویر وجود ندارد. سپس از بیمار پوزیشن داده شده می خواهد که همانطور بایستد و خودش برای اکسپوز، اتاق را ترک می کند.

نمای ( CC (Cranio – Caudal view
در نمای  CCپستان از بالا تصویربرداری می شود. این نما هم در ماموگرافی معمولی و هم در ماموگرافی تشخیصی به عمل می آید. در نمای  CCباید بافت غده های پستان کاملا قابل رویت شوند. بافت چربی نزدیک عضلات پستان باید به صورت نوارهای تیره مشخص باشد و در پشت آنان باید عضلات قفسه سینه دیده شود . نوک پستان (nipple) باید  مشخص باشد .
۱-  تـکـنــولــوژیـســت مـامـوگـرافـی ، پستـان را حداکثر  cm2 بالا می آورد و ارتفاع صفحه نگه دارنده را تنظیم می کند .در نتیجه بیمار می تواند صفحه نگهدارنده را با دستش لمس کند .
۲- تکنولوژیست، در امتداد خط میانی پستان مورد نظر یا پشت سر بیمار می ایستد و از بیمار می خواهد که سرش را به سمت او برگرداند. سـپـس تـکـنـولوژیست پشت و شانه بیمار را به سمت جلو برده و به صفحه نگهدارنده نزدیک مـی کـنـد. تـکـنـولوژیست با دست دیگرش زیر پستان بیمار را نگه داشته و آن را روی < صفحه نـگـهـدارنـده> مـی گذارد. پستان  به طرف خود بـیـمـار چـرخـانـده مـی شـود، در نـتـیـجـه قـسمت خارجی پستان به سمت جلو می چرخد .
۳- سپس تکنولوژیست کمپرسور را می بندد تا اطمینان حاصل کند که هیچ قسمتی در قسمت لترال به جا نمانده است. تکنولوژیست می تواند دسـت خـود را بـر روی شـانـه بـیـمـار گـذاشته و پوست بیمار را کشیده و اطمینان حاصل کند که هـیـچ چـیز خارج از فیلد اشعه  Xنیست .وقتی کـمـپـرسـور فـیـکـس شـد تکنولوژیست از بیمار مـی‌خواهد تا همانطور بایستد و خودش برای اکسپوز اتاق را ترک می کند .

نمای ( ML (Medio – lateral view
در نمای  MLاز مرکز قفسه سینه به سمت خارج  تصویربرداری می شود. اگر نمای ابلیک گرفته نـشـود، پـوزیـشـن  Medio – lateralمـمـکـن است بر‌نمای  latero – medialارجحیت داشته باشد. در‌نمای  MLتصاویر پستان از قسمت خارجی پــســتــــان بــــه ســمــــت قــســمـــت مـــرکـــز قــفــســـه تصویربرداری می شود تا ناحیه لترال (خارجی) پستـان جـایـی که بیشترین تغییرات پاتولوژیک یافت می شود به فیلم نزدیک‌تر باشد. به هر حال اگر پزشک قسمت میانی پستان را بیشتر مد نظر داشته باشد نمای  MLممکن است انتخاب شود. در نـمــای  ML عـضــلات ریــه بــایـد بـه صـورت باندهای روشن باریک حداقل در نیمی از تصویر دیده شود. نوک پستان باید در تصویر دیده شود و قسمتی از شکم باید در زیر پستان دیده شود .

پوزیشن بیمار برای نمای ML
۱- تکنولوژیست تیوب اشعه  Xرا با زاویه لترال ۹۰ قرار می دهد و باید مطمئن شد که  Markerدرست انتخاب شده است.
۲- تکنولوژیست ارتفاع صفحه نگه دارنده را تا حدود زیر بغل تنظیم کرده و از بیمار می خواهد تا بازوی خود را به سمت جلو کشیده و به موازات صفحه نگه دارنده قرار دهد. سـپــس پـسـتــان بـیـمــار را از پـائیـن بـه سمـت خـارج کشیـده و کمپـرسـور را مـی بنـدد، تکنولوژیست دست دیگرش را روی پشت بیمار گذاشته و بیمار را به سمت stand می‌برد. اگر پستان دیگر در فیلد قرار گرفت تکنولوژیست از بیمار می خواهد تا آن را از فیلد خارج کند. در بعضی ازموارد از یک پلاستر کاغذی برای خارج کردن پستان از فیلد استفاده می شود. تکنولوژیست پلاستر را به جناق سینه بیمار می چسباند و پستان را به عقب به سمت پشت بیمار می کشد.
۳- وقتی کمپرسور ثابت شد، تکنولوژیست از بیمار می خواهد همانطور بماند و برای اکسپوز اتاق را ترک می کند.

نمای ( LM ( Latero – Medial view
نمای LM تصویربرداری پستان از قسمت خارجی به سمت مرکز قفسه است، وقتی که پزشک قسمت میانی پستان را بیشتر مد نظر داشته باشد نمای  LMاستفاده می شود.
۱- برای نمای  LMتکنولوژیست تیوب را در حالت ۹۰ قرار می دهد. باید اطمینان حاصل کرد که مارکرهای صحیح استفاده شده است. ارتفاع صفحه نگه دارنده تا بالای استرنوم تنظیم می شود و صفحه نگه دارنده در بین دو پستان بیمار قرار می گیرد .
۲- تکنولوژیست از بیمار می خواهد که بازوهای خود را بالا برده و دست های خود را روی دستگیره دستگاه قرار داده طوری که آرنج هایش بالا قرار گیرند و همچنین از بیمار خواسته می شود چانه خود را تا جایی که امکان دارد به سوی لبه صفحه نگهدارنده ببرد . پستان بیمار از پائین به سمت خارج کشیده می شود و کمپرسور بسته می شود. بیمار به سمت صفحه نگه دارنده برده می شود.. اطمینان حاصل کنید که بازوی بیمار تحت فشار نیست.
۳- از بیمار خواسته می شود که همان‌طور بایستد و تکنولوژیست برای اکسپوز اتاق را ترک  می کند.

عدم استفاده از سونوگرافی ، MRI یا دیگر آزمایشات برای تشخیص سرطان پستان
اخیـراً ، مـامـوگـرافـی تنهـا آزمـایشی است که تــوســط ســازمــان FDA آمــریـکـا بـرای کمـک بـه تـشـخـیــص ســرطـان پـسـتـان در زنـانـی کـه هـیـچ عـلامتـی ( مثـل تـوده ) نـدارنـد توصیه می شود. ماموگرافی به تشخیص حداکثر ۸۵% از سرطان  های پستان کمک می کند و باعث کاهش ۲% از مرگ و میرهای ناشی از سرطان پستان در ۱۰ سال گـذشتـه شـده اسـت. سـونوگرافی، MRI و دیگر آزمـایشـات وقتـی مفیـدنـد کـه ابتـدا حـالـت غیـر طـبـیـعـی تـوسـط ماموگرافی یا معاینات فیزیکی تشخیص داده شود .
این آزمایشات به خاطر محدودیت هایی که در جـدول۱ نـوشـتـه شـده اسـت تـوسـط FDA به عنوان اولین آزمایش توصیه نمی شود .روی هم رفته ماموگرافی حداکثر ۹۰- ۸۵% از کل سرطان ها را می تواند تشخیص دهد. در حالی که اکثر قــریــب بــه اتـفــاق حــالــت هــای غـیــر نــرمــال بــا مــامــوگــرافــی قــابـل تـشـخـیـص اسـت، قـسـمـت کوچکی از حالت های غیر نرمال قابل تشخیص نیستند. بعضی مواقع یک بافت غیر طیبعی قابل تشخیص نیست زیرا  آن با دانسیته بافت اطرافش یکی است. هدف ماموگرافی سعی در تشخیص سرطان پستان در خانم ها است، بدون توجه به علائم آن. اگر بیمار توده یا یک تغییر دیگری در پستـان دارد و جـواب مـاموگرافی منفی است ( سرطان یا بافت مشکوک ندارد) بیمار باید قانع شود که پیگیری‌های بیشتر باید توسط پزشک انجام شود. در موارد شبیه به این که توده (Lump) مشکوک نیست ممکن است مسئله با معاینات بـالینـی پستـان یا ماموگرافی مجدد بعد از ۶ ماه بـــررســـی شـــود. گــزارش مــامــوگــرافــی  مـنـفــی (Negative) نبـایـد ایـن طور معنی شود که هیچ احتمالی برای سرطان وجود ندارد و همچنین به ایـن معنـی نیست که پستان نرمال است. بیشتر حــــالــــت هـــای غـیـــر طـبـیـعـــی تـغـیـیـــراتـــی مـثـــل کلسیفیکاسیون یا  mass دارند. فقط وقتی که آن ناحیه تغییر مهمی نسبت به ماموگرافی بیماران دیـگـر داشـتـه بـاشـد حـالت غیر طبیعی گزارش مــــــی‌شـــــود و ایـــــن دلـــیـــلـــــی بـــــرای ضـــــرورت ماموگرافی‌های منظم و مقایسه آن ها با فیلم  های قبلی است.

پاسخ دهید