معماری
29

نگاهی به چگونگی عمل جراحی تعویض مفصل ران

نگاهی به چگونگی عمل جراحی تعویض مفصل ران
 
تعویض مفصل ران نوعی عمل جراحی است که به تعویض مفصل لگن هم معروف است. در عمل جراحی تعویض مفصل ران، پزشک جراح ارتوپد، مفصل ران بیمار را که خراب شده، برداشته و به جای آن یک مفصل مصنوعی می‌گذارد.
نگاهی به چگونگی عمل جراحی تعویض مفصل ران
اگر قصد انجام عمل جراحی تعویض مفصل ران را دارید یا آن را انجام داده‌اید، خواندن این سلسله مقاله‌ها را به شما توصیه می‌کنیم. در این مطالب، تمامی نکاتی را که در مورد مراقبت‌های قبل و بعد از جراحی باید بدانید، خواهید خواند.
توجه داشته باشید، تمامی توصیه‌هایی که در طول این مطالب داده می‌شوند، ممکن است برحسب شرایط بیمار و نوع عمل جراحی تغییر کنند. بنابراین قبل از استفاده از هر کدام از آنها با پزشک جراح خود صحبت کرده و نظر او را جویا شوید. همیشه و در همه حال تنها به نظر پزشک خود عمل کنید.

ساختمان مفصل ران چگونه است؟

استخوان لگن از قسمت‌های مختلفی درست شده است. در محلی که لگن به ران متصل می‌شود، مفصلی وجود دارد که به آن مفصل ران می‌گویند. این مفصل از دو قسمت تشکیل شده است.
  1. یک قسمت در بالا که به شکل یک کاسه است. به این کاسه حفره استابولوم می‌گویند. حفره استابولوم قسمتی از استخوان لگن است.
  2. یک قسمت در پایین که به شکل یک کره گرد است و به آن سر استخوان ران می‌گویند. سر استخوان ران، بالاترین قسمت این استخوان است. سر استخوان ران به توسط قسمتی به نام گردن استخوان ران به تنه استخوان ران، متصل می‌شود.
رباط‌های محکمی در اطراف مفصل ران وجود دارند که سر استخوان ران را درون حفره استابولوم پایدار کرده و مانع از جدا شدن این دو از هم می‌شوند. در سطح رویی سر استخوان ران و سطح درونی حفره استابولوم لایه‌ای از غضروف وجود دارد. در کسانی که مفصل ران آنها خراب شده و نیاز به جراحی تعویض مفصل پیدا می‌کنند، این لایه غضروفی از بین رفته است.

مفصل ران به چه عللی خراب می‌شود؟

شایع‌ترین علت خراب شدن مفصل ران، آرتروز یا ساییدگی مفصل است. اولین تغییری که در ساییدگی مفصل در همه انسان‌ها و با بالا رفتن سن، با شدت و ضعف متفاوت ایجاد می‌شود، ولی در بعضی شرایط زودتر به‌وجود می‌آید. این شرایط عبارتند از:
  • سیاه شدن سر استخوان ران یا نکروز سر استخوان ران می‌توانند موجب ساییده شدن زودهنگام این مفصل در سنین جوانی یا میانسالی شود. این بیماری بیشتر در افرادی دیده می‌شود که از داروهای موسوم به کورتون استفاده می‌کنند.
  • تغییر شکل مادرزادی حفره استابولوم در ناحیه لگن می‌توانند موجب شود، فرد در سنین حدود ۵۰-۳۰ سالگی دچار تخریب و ساییدگی مفصل ران شود. این مشکل در خانم‌ها بیشتر دیده می‌شود.
  • دررفتگی یا نیمه دررفتگی مادرزادی مفصل ران می‌توانند موجب آرتروز زودرس مفصل ران شود.
  • بد جوش خوردن شکستگی‌های استابولوم می‌توانند، موجب تخریب و ساییدگی مفصل ران شود.
  • ابتلا به بعضی از انواع روماتیسم مفصلی هم می‌توانند موجب خراب شدن مفصل ران شود.

جراحی تعویض مفصل ران چه کمکی به بیمار می‌کند؟

قبل از انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن، بسیاری از بیماران از خود ‌می‌پرسند این نوع جراحی چه کمکی می‌توانند به من بکند و بعد از جراحی چه تغییری در زندگی من رخ خواهد داد. در عمل جراحی تعویض مفصل لگن، مفصل خراب شده با یک مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود. این جایگزینی می‌تواند روی مشکلات زیر تاثیرگذار باشد.
۱-درد مفصل ران: وقتی مفصل ران در ناحیه لگن خراب می‌شود، بیمار دچار درد در این ناحیه می‌شود. به علت ساییده شدن سطوح ناهموار سر استخوان ران و حفره استابولوم، پایانه‌های درد در مفصل تحریک شده و بیمار احساس درد می‌کند. این حس درد موجب می‌شود تا بیمار سعی کند مفصل ران خود را زیاد حرکت ندهد، چون هر حرکتی در مفصل شدت درد را افزایش می‌دهد.
به‌تدریج فعالیت‌های روزانه بیمار محدودتر می‌شوند و وی به علت این درد از یک زندگی سالم و شاد محروم می‌شود. این درد موجب لنگش هم می‌شود. علت این است که بیمار سعی می‌کند در حین راه رفتن فشار کمتری روی اندام دردناک وارد کند و در نتیجه نمی‌تواند خوب راه برود. یعنی در حین راه رفتن دچار لنگیدن است.
درد مفصل ران بعد از تعویض مفصل کاملا یا تاحد زیادی از بین می‌رود. علت اینکه ذکر می‌شود تاحد زیادی از بین می‌رود، این است که بعضی از بیمارانی که دچار تخریب مفصل ران شده‌اند، مشکلات دیگری هم دارند. بطور مثال، تعدادی از این بیماران تنگی کانال نخاعی و یا بیرون‌زدگی دیسک کمری هم دارند و این مشکلات می‌توانند درد لگن را تشدید کنند. بعد از جراحی تعویض مفصل لگن، دردی که به علت ساییدگی مفصل ران ایجاد شده، کاملا از بین می‌رود، ولی دردی که به علت تنگی کانال نخاعی یا بیرون‌زدگی دیسک بین مهره‌ای در لگن حس می‌شده، بدون تغییر باقی می‌ماند.

۲-محدودیت حرکتی در مفصل: خراب شدن مفصل ران در ناحیه لگن موجب محدود شدن حرکات این مفصل می‌شود. سر استخوان ران دیگر نمی‌تواند به راحتی در داخل حفره استابولوم حرکت کند. البته مقداری از این محدودیت حرکت مربوط به سفت و غیرقابل انعطاف شدن رباط‌ها و تاندون‌های اطراف مفصل ران است. بعد از جراحی تعویض مفصل لگن، چون سر استخوان ران و کاسه استابولوم هر دو عوض شده‌اند، حرکت مفصل به راحتی انجام می‌شود. البته گاهی اوقات ممکن است به علت تغییرات شدیدی که در رباط‌ها و تاندون‌های اطراف مفصل ران ایجاد شده، این محدودیت حرکت بعد از جراحی بطور کامل رفع نشود، ولی می‌توان گفت که تا حد زیادی بهبود می‌یابد.

۳-کوتاه بودن اندام: به علت تخریب سر استخوان ران و کاهش ارتفاع آن، اندام تحتانی این بیماران کوتاه است. در مواردی این کوتاهی به علت جابه جا شدن سر استخوان ران به سمت بالا است. این کوتاهی می‌تواند موجب لنگش بیمار شود.
با تعویض مفصل ران این کوتاهی بطور کامل و یا تا حد زیادی از بین می‌رود. در صورتیکه کوتاهی در حدود ۴-۳ سانتی‌متر باشد، تقریبا به طور کامل درمان می‌شود، ولی در مواردی که میزان کوتاهی بیش از آن باشد ممکن است تصحیح کامل آن موجب بروز عوارضی مانند آسیب و فلج عصب سیاتیک شود. در این موارد پزشک معالج با احتیاط عمل کرده و کوتاهی اندام را در حد قابل قبولی جبران می‌کند.

۴-لنگش: در تخریب مفصل ران، بیمار در حین راه رفتن دچار لنگیدن می‌شود. این لنگش به علت درد، محدودیت حرکتی و کوتاهی اندام و ضعف عضلات لگن ایجاد می‌شود. در مورد سه علت اول بحث شد. در تخریب مفصل ران، بیمار به علت درد، سال‌ها نتوانسته خوب راه برود که نتیجه آن ضعیف شدن عضلات لگن است. ضعف عضلات لگن موجب می‌شود بیمار نتواند خوب راه برود و به بیان دیگر در حین راه رفتن دچار لنگش می‌شود.
تعویض مفصل لگن به‌خودی‌خود نمی‌تواند عضلات لگن را قوی کند، ولی با از بین رفتن درد، بیمار می‌تواند بعد از انجام جراحی، نرمش‌های خاصی را تحت‌نظر پزشک معالج انجام داده و به وسیله آنها عضلات ضعیف شده را قوی کند. قوی شدن این عضلات می‌توانند لنگش بیمار را بهبود داده یا کاملا از بین ببرد.

اقدامات قبل از تعویض مفصل لگن یا ران با یک مفصل مصنوعی

قبل از انجام جراحی تعویض مفصل ران انجام اقداماتی خاص ضروری است. مهم‌ترین آنها عبارتند از:
  • از ناحیه لگن شما عکس رادیوگرافی تهیه می‌شود. ممکن است نیاز باشد تا از روش‌های دیگر تصویربرداری مانند سی‌تی اسکن هم برای تعیین دقیق شکل مفصل استفاده شود. هرچه پزشک جراح بیشتر از شکل مفصل آسیب‌دیده شما اطلاع داشته باشد، بهتر می‌تواند آن را جراحی کند.
  • آزمایش‌های خون و ادار و نوار قلبی و عکس قفسه‌سینه از شما گرفته می‌شود.
  • در صورت لزوم بامتخصص بیهوشی یا متخصص قلب در مورد وضعیت سلامتی شما مشاوره می‌شود.
  • در صورتی‌که بیمار از قبل از دارو و یا داروهای خاصی استفاده می‌کند، باید همه آنها را به پزشک اطلاع دهد. اگر نام آنها را نمی‌شناسید، باید همه آنها را با خود به نزد پزشک برده و نشان دهید. بعضی داروها باید قبل از جراحی قطع شوند. بطور مثال، آسپرین یا بعضی داروهای رقیق کننده خون (مانند وارفارین یا پلاویکس) باید یک هفته قبل از انجام جراحی قطع شوند. تمام داروهای ضددرد مانند بروفن، دیکلوفناک، ایندومتاسین، ناپروکسن، پیروکسیکام و ملوکسیکام را یک هفته قبل از جراحی قطع کنید. مصرف سلکوکسیب یا استامینوفن اشکالی ندارد.
  • در صورتی‌که بیمار دچار عفونت در هر قسمتی از بدن خود باشد، باید آن را به پزشک خود اطلاع دهد. زخم‌ها و عفونت‌های پوستی و عفونت‌های دهان و دندان و عفونت‌های ادراری حتما باید به پزشک اطلاع داده شوند. هر عفونتی باید قبل از انجام جراحی تعویض مفصل ران به‌طور کامل درمان و برطرف شود. در غیر این صورت، ممکن است، بعد از جراحی، مفصل مصنوعی دچار عفونت شود.
  • قبل از جراحی تعویض مفصل ران بیماران باید به دندانپزشک مراجعه کند تا در صورتی‌که دندان خراب داشته باشد یا مشکلی در لثه یا محیط دهانی او باشد، بطور کامل درمان شود. تمامی درمان‌های دندانپزشکی باید حتی‌الامکان قبل از جراحی تعویض مفصل ران انجام شوند.

اقدامات قبل از بستری شدن در بیمارستان

  • مطمئن شوید روز بستری شدن در بیمارستان و روز عمل جراحی خود را می‌دانید. در روز بستری تمام مدارک پزشکی و وسایلی را که پزشک از شما خواسته، با خود به بیمارستان بیاورید.
  • اگر از بیمه تکمیلی با هر نوع بیمه دیگری استفاده می‌کنید، قبل از بستری شدن باید آن را به اطلاع شرکت بیمه خود برسانید.
  • قبل از بستری شدن در بیمارستان، مطمئن شوید تا نزدیکان شما در روز مرخص شدن در دسترس هستند تا اقدامات ترخیص را در بیمارستان انجام دهند و همچنین مطمئن شوید، نزدیکان شما حداقل به مدت یک هفته بعد از جراحی به‌طور ۲۴ ساعته به منظور مراقبت نزد شما خواهند بود.
  • قبل از بستری شدن در بیمارستان، وسایل مورد نیاز را مانند واکر یا یک جفت عصای زیر بغل، یک توالت فرنگی سیار با نشیمن بلند و یک صندلی با نشیمن بلند برای داخل حمام تهیه کنید.
  • از قبل محیط خانه را برای بعد از جراحی آماده کنید. در مورد خصوصیات خانه بعدا توضیحاتی داده خواهد شد.
  • داروهایی را که از قبل به علت بیماری‌های دیگر مصرف می‌کنید (مثل داروهای قلب یا فشار خون) پس از اینکه به اطلاع جراحی می‌رسانید و در صورتیکه منعی نداشته باشد، باید قبل و بعد از جراحی هم مصرف کنید. این داروها را باید باخود به بیمارستان بیاورید.
  • وسایل شخصی خود را از قبل آماده کنید تا آنها را در بیمارستان همراه خود داشته باشید.
  • بستری شدن در بیمارستان معمولا در روز قبل از جراحی است.

نکات مهم بعد از بستری شدن در بیمارستان

  • شب قبل از جراحی حمام بروید و تمام قسمت‌های بدن خود را خوب با آب و صابون بشویید.
  • بهتر است موی بدن خود را نتراشید. بهترین زمان برای کوتاه کردن موهای موضع عمل جراحی، در اطاق عمل و بلافاصله قبل از جراحی است.
  • حداقل از ۱۲ ساعت قبل از جراحی نباید چیزی بخورید یا بیاشامید.

رفتن به اطاق عمل

  • قبل از رفتن به اطاق عمل لباس‌های مخصوصی به بیمار پوشانیده شده و به اطاق عمل فرستاده می‌شود. بیمار ابتدا به یک اطاق انتظار می‌رود. زمان جراحی که رسید، وی با تخت یا صندلی چرخدار از این اطاق انتظار به اطاق اصلی جراحی منتقل می‌شود.
  • اطاق عمل جراحی یک اطاق بزرگ است که یک تخت در وسط آن وجود دارد. به آن تخت جراحی می‌گویند و بیمار برای جراحی روی آن قرار می‌گیرد. اطاق عمل معمولا به رنگ سبز یا آبی کمرنگ است. هوای آن قدری سرد است. در بالای اطاق و بالای تخت عمل، وسایلی که مورد استفاده متخصص بیهوشی است، قرار می‌گیرند. در اطراف اطاق هم میزهایی است که وسایل مورد استفاده جراح روی آن قرار گرفته است.
  • پرسنل اطاق عمل معمولا لباس‌های یک شکلی دارند که بر حسب وظیفه‌شان، ممکن است رنگ لباس آنها با هم متفاوت باشد، ولی همه آنها کلاه پارچه‌ای به سر داشته و ماسکی جلوی بینی و دهان خود قرار می‌دهند. این کلاه و ماسک برای جلوگیری از انتقال میکروب‌های بدن آنها به بیمار است./

پاسخ دهید