معماری
علائم و نشانه و راه درمان سندرم تونل کارپال
علائم و نشانه و راه درمان سندرم تونل کارپال

سندرم تونل کارپال یا سندرم مچ دست (علائم و نشانه،راه درمان)

سندرم تونل کارپال یا سندرم مچ دست یکی از بیماری‌هایی است که به واسطه فعالیت‌های شغلی ممکن است افراد را درگیر کند.

قرار گرفتن دست در موقعیت نامناسب و انجام حرکات تکراری و مداوم با مچ دست،چه کارهای ظریف و چه کارهای سنگین،در طولانی‌مدت هنگام انجام کارهایی مانند خیاطی، خانه‌داری، تایپ، کارهای هنری ظریف، نجاری، رانندگی با ماشین‌های سنگین، قالیبافی، مونتاژ، استفاده مداوم از ابزاری که باعث ارتعاش شدید دست می‌شود (مثل کار کردن با بیل مکانیکی) و همچنین استفاده بیش‌ازحد از موبایل می‌تواند باعث بروز این سندروم شود.

درواقع تونل کارپ کانالی است در مچ دست که عروق و اعصاب دست در آن قرار دارند.

یکی از این اعصاب عصبی است به نام «مدیان» که از وسط ساعد از سمت جلو پایین می‌آید و از وسط کانال مچ رد و وارد دست می‌شود و بعضی از انگشتان دست را عصب‌دهی می‌کند.

اگر به هر علتی کانال مچ دست که اعصاب از آن عبور می‌کند تنگ شود، عصب تحت فشار قرار می‌گیرد و این فشار به عصب آسیب می‌رساند. به آسیب‌دیدگی عصب مدیان مچ دست سندروم تونل کارپال گفته می‌شود.

اولین و شایع‌ترین علامت سندروم تونل کارپال احساس گزگز و خواب‌رفتگی در انگشتان دست است که شامل انگشت شست، اشاره، میانه و نیمه بیرونی انگشت حلقه می‌شود. این انگشت‌ها توسط عصب مدیان عصب‌دهی می‌شوند.

اگر این عصب تحت فشار قرار بگیرد احساس گزگز و خواب‌رفتگی در هرکدام از انگشتانی که نام برده شد ممکن است ایجاد شود، اما بیشتر انگشت میانه و شست دچار این حالت می‌شود.

درد مبهم در ناحیه مچ دست و احساس ضعف و سستی در دست هم از دیگر علائم این بیماری است. درواقع اگر فرد به احساس گزگز و خواب‌رفتگی در انگشتان توجه نکند و این مشکل پیشرفت کند، دیگر علائم از جمله درد و ضعف هم ظاهر می‌شود.

یکی از عوامل مستعدکننده ابتلا به سندروم مچ دست، شکل آناتومیک مچ دست است. افرادی که کانال مچ دست آن‌ها به‌طور مادرزادی تنگ‌تر است بیشتر در معرض ابتلا به این سندرم قرار دارند.

افرادی که سطح مقطع مچ دست آن‌ها به جای بیضی و مستطیل، مربع‌شکل است، یعنی اندازه طول مچ و قطر مچ آن‌ها یکسان یا نزدیک به هم است، معمولا کانال مچ دستشان تنگ‌تر است و برای ابتلا به این سندروم مستعدتر هستند.

یکی از دیگر عوامل ایجاد این سندروم پیدایش التهاب در کانال مچ دست است. پرخونی و تورم ناشی از التهاب در کانال مچ دست سبب فشار آمدن به عصب مدیان در کانال کارپال می‌شود و احتمال آسیب رساندن به عصب مدیان وجود دارد، چراکه التهاب همواره پرخونی و تورم ایجاد می‌کند و عصب تحت فشار قرار می‌گیرد.

در دوران بارداری، به‌خصوص در سه ماه سوم، که به علت تغییرات فیزیولوژیک آب و نمک در بدن جمع می‌شود، احتمال ابتلا به این سندروم در بعضی افراد افزایش پیدا می‌کند. البته اگر علت ایجاد سندروم فقط بارداری باشد یکی دو ماه بعد از زایمان و برطرف شدن تورم، علائم از بین می‌رود و سندرم رفع می‌شود.

کمبود بعضی از ویتامین‌ها مثل ویتامین‌های گروه B از آنجا که آسیب‌پذیری عصب را افزایش می‌دهند هم در بعضی از موارد می‌تواند عامل بروز این سندروم باشد. برای شروع درمان این سندروم ابتدا باید میزان و درجه درگیری عصب مشخص شود.

اگر درگیری عصب خفیف یا متوسط باشد با درمان غیرجراحی می‌توان بیماری را کنترل کرد. در این روش درمانی با استفاده از مچ‌بندهای طبی، استراحت دادن به دست و کاهش حرکات مچ و همچنین انجام ورزش‌هایی که سبب تقویت عضلات اطراف مچ دست می‌شود، فیزیوتراپی و تزریق داروهای ضدالتهاب در کانال کارپ ،که توسط پزشک انجام می‌شود،می‌توان سندروم را کنترل کرد، اما در موارد شدید فرد باید تحت عمل جراحی قرار بگیرد تا فشار از روی عصب برداشته و علائم برطرف شود.

برای پیشگیری از ابتلا به سندروم تونل کارپ باید از انجام حرکات تکراری و مداوم که سبب ایجاد خستگی در مچ دست می‌شود خودداری کرد. استفاده از ابزار استاندارد هنگام کار با دست، اجتناب از حمل اجسام سنگین به‌طور مداوم و طولانی‌مدت و خودداری از انجام حرکات تکراری به صورت سریع در طولانی‌مدت در پیشگیری از این بیماری می‌تواند موثر باشد.

بنابراین اگر هنگام کار کردن در ناحیه دست احساس خستگی کردید دقایقی استراحت کنید و بعد از رفع خستگی دوباره شروع به کار کنید. از طرفی هرچه عضلات ورزیده‌تر و قوی‌تر باشند احتمال آسیب‌پذیری عضلات و مفاصل کمتر می‌شود و هنگام انجام کار عضو مورد نظر دیرتر و کمتر احساس خستگی می‌کند.

بنابراین با انجام ورزش‌های مناسب و تقویت عضلات اطراف مچ دست هم می‌توانید از ابتلا به این سندرم پیشگیری کنید. تشخیص زودهنگام، مراجعه به‌موقع به پزشک و به‌کارگیری درمان مناسب، از آسیب جدی، پیشرفت بیماری و نیاز به جراحی پیشگیری می‌کند.