معماری
کیست تخمدان

انواع عوارض کیست تخمدان

تخمدان ها یک جفت جسم بادامی شکل هستند که به اندازه ۲*۳* ۴ سانتیمتر در دو طرف لوله های رحم قرار دارند و وظیفه آنها، ترشح هورمون استروژن و پروژسترون است که موجب سیکل قاعدگی می شوند.
چون تخمدان درون حفره لگن قرار دارد، در بیشتر موارد بیماری‌های آن بدون علامت است و فقط با انجام سونوگرافی به طور اتفاقی کشف می شود.
ولی اگر توده تخمدان در حال بزرگ شدن سریع باشد، سبب اتساع شکم یا درد یا احساس ناراحتی در قسمت تحتانی شکم یا ایجاد علایم مرتبط با روده، مثل یبوست یا سیری زود هنگام و یا علایم ادراری مثل تکرر ادرار و یا حتی انسداد پیشابراه یا مثانه می شود.
اگر تومور از نظر هورمونی فعال باشد، می تواند خونریزی غیر طبیعی رحم را ایجاد کند ودر صورت پیچ خوردن پایه عروقی تخمدان‌، درد شدید و حاد رخ می دهد.
همچنین پارگی ناگهانی کیست، باعث درد و خونریزی در لگن می شود. انواع کیست تخمدان، عبارتند از:
کیست عملکردی تخمدان، کیست فولیکولی تخمدان ، کیست جسم زرد ، کیست تکالوتئینی ، کیست اندومتریوما تخمدان و کیست درموئید تخمدان .

  کیست عملکردی تخمدان

این کیست ها خوش خیم هستند و علایم ندارند و نیاز به جراحی ندارند و به طور اتفاقی در سونوگرافی کشف شده ،با درمان انتظاری ناپدید می شوند .

کشیدن سیگار، باعث افزایش خطر ابتلا به این نوع کیست می شود و قرص های ضد بارداری، سبب کاهش ابتلا می شود.

  کیست فولیکولی تخمدان

شایع ترین کیست،کیست عملکردی تخمدان است که به ندرت به هشت سانتیمتر می رسد.اگر قطر فولیکول به بیش از سه سانتیمتر برسد، آن را کیست در نظر می گیرند.

این کیست معمولا اتفاقی کشف می شود ولی ممکن است پاره شوند و باعث درد و نشانه های صفاقی شود. این کیست با درمان انتظاری در عرض ۴ تا ۸ هفته از بین می رود.

  کیست جسم زرد

این کیست شیوع کمتری دارد؛ از بزرگ شدن جسم زرد که باقی مانده فولیکول آزاد شده است، پدید می آید؛ معمولا خودبه خود پسرفت می کند.ولی بیمارانی که درمان ضد انعقاد دریافت می کنند، در معرض خطر بالایی از پارگی کیست وخونریزی شدید هستند که اکثرا در روز ۲۰تا۲۶سیکل قاعدگی است.

  کیست تکالوتئینی

این نوع کیست،نادرترین نوع کیست تخمدان است که دو طرفه است  و در ارتباط با حاملگی یا مصرف قرص های القای تخمک گذاری دیده می شود.

این کیست ها چند حفره‌ای هستند و ممکن است خیلی بزرگ شوند ولی درمان انتظاری است و خود به خود پسرفت می کند.

  کیست اندومتریوما تخمدان

آندومتریوز، یعنی وجود بافت اندومتر رحم که در جایی غیر از رحم باشد  که یکی از مناطق شایع تخمدان است؛ محتویات قهوه ای،سبز،شکلاتی و گاهی خون و لخته دارد که گاهی به اندازه ۶ تا۸ سانتیمتر می رسد . باعث التهاب و چسبندگی بین بافت ها و حتی بستن لوله‌های رحمی و درد لگنی و نازایی می شود.
اغلب دو طرف است و درمانش هم دارویی و هم جراحی بسته به شرایط بیمار دارد.
هورمون استروژن، باعث تحریک بزرگ شدن و عود کیست می شود.
کیست درموئید تخمدان :
کیستی خوش خیم که دارای محتویات چربی، مو وکلسیم و بافت های دیگر است و طی سال های باروری رخ می دهند ولی بعد از۴۰سالگی، باید به فکر تغییرات بد خیمی بود .

خطر پیچ خوران کیست زیاد است،جراحی لاپاراسکوپیک آن بلامانع است.
توده بدخیم تخمدان، دارای خصوصیات زیر است
اگر در سونوگرافی، توده های تو پر، دو طرفه، ثابت و نامنظم ویا بیشتر از ده سانتیمتر که دیواره ضخیم دارد یا باعث آسیت”وجود مایع داخل حفره شکم ” وندول های کولدوساک “ضایعات گره مانند خلف لگن “باشد،شک به بد خیمی را برمی انگیزد که برای بررسی بیشتر می‌توان از سونوگرافی کالرداپلر یا آزمایشات تومور مارکر یا سی تی اسکن و MRI کمک گرفت و بیمار را برای جراحی کاندید کرد.
  تدابیر درمانی
درمان توده لگن، به تشخیص صحیح آن بستگی دارد و به همین دلیل لازم است توضیحاتی در مورد تشخیص ضایعه به بیمار ارایه ودر مورد سیر بیماری، شرحی بیان شود و پزشک روش انتخابی خود و دلایل این انتخاب را توضیح دهد؛ چرا که درمان بر اساس علایم بیمار و اثرات بعدی روی آینده و سلامت بیمار انجام می‌گیرد.به همه این دلایل، امید است جامعه پزشکی در ارایه خدمت به هموطنان خود هرروز موفق تر از قبل باشد.