معماری
دگزامتازون

دگزامتازون،نحوه مصرف،فواید و عوارض

دگزامتازون‌ (decadrol)

رده درمانی: کورتیکواستروئید .

اشکال دارویی: آمپول، قرص، قطره، شربت، پماد

عملکرد: کاهش التهاب، تضعیف سیستم ایمنی

مکانیسم اثر: در غلظت‌های بالای موضعی‌کورتیکواستروئیدها اثر مستقیم بر روی‌غشاء دارند. کورتیکواستروئیدها اگزودای سلولی و فیبرینی و انفیلتراسیون‌بافتی را کاهش می‌دهند. ممانعت از تشکیل کلاژن و بافت همبند، تأخیر درتولید مجدد سلولهای اپی‌تلیال، کاهش‌تشکیل عروق جدید پس از التهاب و کاهش نفوذپذیری مویرگ‌های متورم از دیگراثرات این دارو می‌باشد.

موارد مصرف:درمان‌حالت‌های التهابی و آلرژیک، بیماریهای خود ایمنی مانند لوپوس اریتماتو، آلرژی، پمفیگوس، آسم، کهیر، درمان روماتیسم مفصلی، نارسایی غده آدرنال و شوک آنافیلاکسی، التهاب چشم، پوست و مفاصل.

 

چگونگی استفاده از داروی دگزامتازون :‌

 

در صورتی که پزشک مقدار معینی از دارو را تجویز نموده است هرگز مقدار مصرف آن را کم و زیاد نکنید و به طور ناگهانی آن را قطع نکنید . قطع مصرف ناگهانی دارو می تواند باعث کاهش اشتها ، ناراحتی معده ، استفراغ ، گیجی و حواس پرتی ، سردرد ، تب و درد مفاصل و ماهیچه ها  ، پوسته ریزی و کاهش وزن شود در صورتی که دارو به صورت طولانی مدت مصرف شود پزشک شما حتماً مصرف آن را به تدریج برای شما کاهش خواهد داد تا زمانی که مقادیر مصرف ( دوزاژ دارو ) کاملاً سازگار با بدن شما شود .

( پس بنابراین هرگز آن را ناگهانی قطع نکنید . )

 

قبل از مصرف دگزامتازون به موارد زیر توجه داشته باشید :

 

۱-     در صورت حساسیت به دگزامتازون ، آسپرین یا هر داروی دیگری به پزشکتان توضیح دهید .

۲-   به پزشکتان در مورد همه داروهایی که استفاده می نمائید توضیح دهید مخصوصاً داروهایی مانند رقیق کننده های خون یا آنتی کواگولانت مانند وارفارین ، داروهای ضد روماتیسم ،آسپرین ، سیکلوسپورین ، دیگوکسین ، دیورتیک ها ، افدرین ، استروژن ، کتوکونازول ، قرصهای
ضد بارداری خوراکی ،فنوباربیتال ،فنی توئین ، ریفامپین ، تئوفیلین ، ویتامین ها

۳-     در صورتی که شما بیماری قارچی دارید ( به غیر از روی پوستتان ) نباید بدون اجازه پزشک از داروی دگزامتازون استفاده کنید .

۴-   در صورت داشتن هر یک از بیماریهای کبدی ، کلیوی ، روده ای ، بیماری قلبی ، دیابت ، اختلال در عملکرد غده تیروئید ، فشار خون بالا ، بیماریهای روانی ، میاستنی گراویس ، پوکی استخوان ، عفونت چشمی ، هرپس ، صرع و سل را مطلع سازید .

۵-     در صورت حاملگی و شیر دهی پزشک خود را مطلع سازید .

۶-     در صورت داشتن هر گونه عمل جراحی شامل عمل جراحی دندان و … پزشکتان را باید باخبر باشد .

۷-   در صورت داشتن سابقه هر گونه زخم ( زخم گوارشی ، زخم های باز و … ) و یا دریافت مقادیر مصرف ( دوزهای ) بالا از آسپیرین و یا داروهای ضد روماتیسم پزشکان را مطلع سازید .

 

محدودیت رژیم غذایی  هنگام مصرف :

 

بیمار باید در هنگام مصرف دارو یک رژیم کم سدیم ، کم نمک ، سرشاراز پتاسیم یا یک رژیم پروتئین داشته باشد .

دگزامتارون می تواند باعث ناراحتی معده نیزشود بنابراین بهتر است دارو با غذا یا شیر مصرف شود .

در صورت فراموش کردن یک نوبت از دارو به شرط آنکه فاصله زیادی تا زمان مصرف نوبت بعدی از دارو وجود داشته باشد آن نوبت به محض یاد آوری مصرف شود در غیر این صورت تنها نوبت دوم مصرف گردد .

 

عوارض جانبی دارو :‌

 

داروی دگزامتازون می توان باعث عوارض جانبی نیز بشود که در صورت طولانی شدن ویا از بین رفتن هر گونه ازاین علائم بایدپزشک را مطلع ساخت عوارض جانبی شامل :‌

۱-       تحریک پذیری و ناراحتی معده

۲-       استفراغ

۳-       سردرد

۴-       گیجی

۵-       بی خوابی

۶-       بی قراری

۷-       افسردگی

۸-       اضطراب

۹-       آکنه و جوش

۱۰-   افزایش رشد مو

۱۱-   بدن به آسانی کبود و کوفته می شود .

۱۲-   دوره های قاعدگی نامنظم یا غایب خواهد شد .

 

در صورت رویت هر یک از علائم زیر پزشک را فوری مطلع سازید :‌

۱ – راش پوستی       ۲- تورم در صورت ، اندام های انتهایی قوزک پا  ۳- اشکال و اختلال در بینایی ۴- سرماخوردگی یا عفونتی که برای مدت طولانی ادامه دار است .   ۵- ضعف عضلات   ۶- مدفوع سیاه یا قیری رنگ

 

 

سایرعوارض کورتیکواستروییدها :

 

پوکی استخوان ، چاقی ، اختلال حافظه ، قرمزی پوست ، افزایش میزان چربی که باعث پف کردن فرد و علامتی به نام صورت ماه شکل ( صورت گرد ) و تنه بوفالو ( تجمع چربی در نقاطی مانند سینه و پهلو ) افزایش تحلیل پروتئینی بافتی و اختلال ضربان قلب می گردد .در سرماخوردگی ها با وجود امکان رفع سریع ظاهر علائم، کورتیکو استروئیدها می توانند با تضعیف سیستم ایمنی بدن زمینه را برای تشدید حالات عفونی فراهم کرده و طول مدت بیماری را افزایش دهند.

 

سوالات رایج:

۱- دگزامتازون چه تاثیری در اشتها و چاق کردن دارد؟

پاسخ: دگزامتازون اشتها را زیاد می کند. علاوه بر آن از طریق ایجاد تورم در بدن شما را چاق می کند. در حقیقت یکی از عوارض استفاده زیاد از کورتون ها ایجاد تورم تدریجی در بدن و افزایش میزان چربی است که باعث پف کردن فرد شده و یا علامتی به نام ماه رخ! (یعنی گرد و پف کرده شدن صورت) می شود. در نتیجه بیمار احساس میکند که چاق و قوی بنیه شده است. اماحقیقت این است که تمام کورتون ها در استفاده مکرر باعث تحلیل رفتن عضلات وپوکی استخوان می شوند.در حقیقت دگزا متازون بدن شما را رسما به یک پفک تبدیل میکند.

۲-من هر وقت سرما می خورم تا دگزا نزنم خوب نمیشوم. چرا؟

پاسخ: اثر دگزامتازون در سرماخوردگیهای رایج بیشتر علامتی است. یعنی باعث سرکوب واکنشهای ایمنی میشود و در نتیجه علائم بیماری را میپوشاند. این قضیه در سرماخوردگی های ویروسی چندان اشکالی ایجاد نمی کند، اما در سرماخوردگیهای همراه با عفونت باکتریایی (مثلا انواع تب دار یا همراه با گلودرد چرکی) با سرکوب ایمنی بدن، برای باکتریهای فرصتی را برای سازماندهی نیروها و تکثیر فراهم میکند و در نتیجه ممکن است چند روز بعد منجر به شعله ور شدن بیماری و حتی ایجاد عفونتهای شدید تنفسی شود

۳- آیا دگزامتازون می تواند در دوپینگ و تقویت استفاده شود؟

پاسخ: کورتونها می توانند نوعی حالت خوش آنی در فرد ایجاد کنند که به euphoria موسوم است. همچنین باعث تغییرات آنی در میزان قند خون میشوند و بصورت کوتاه مدت ممکن است برخی توانایی های جسمانی را افزایش دهند. البته این داروها در دراز مدت هم باعث پوکی استخوان و هم ضعف ایمنی بدن میشوند بنابراین مصرف مکرر آن حتی به قصد دوپینگ اثرات معکوس خواهد داشت.

نکته: دگزامتازون جزو داروهای ممنوع دوپینگ است.

۴-آیا مصرف دگزامتازون در دوران حاملگی مجاز است؟

پاسخ: دگزامتازون از نظر مصرف در حاملگی جزو گروه c است. یعنی نه جزو داروهای بی خطر است و نه جزو داروهای خطرناک. در صورت صلاحدید پزشک در برخی موارد میتوان با قبول برخی عوارض جانبی از این دارو استفاده کرد. مصرف خودسرانه بویژه در حاملگی کاملا ممنوع است. زیرا ممکن است باعث سرکوب غده فوق کلیه در جنین شود.

۵-من مدتهاست که با تجویز پزشک برای تسکین برخی دردهای مفصلی خود از دگزا متازون استفاده میکنم. الان احساس میکنم حال بهتری دارم. آیا میتوانم دارو را قطع کنم؟

پاسخ: یک اصل کلی در استفاده دراز مدت از کورتون داریم. میزان مصرف کورتون به تدریج زیاد میشود و موقع قطع کردن دارو هم اینکار تدریجا صورت میگیرد. قطع تدریجی بصورت افزایش فواصل مصرف و کم کردن میزان داروی مصرف در هربار استفاده است. هیچگاه مقدار زیادی از کورتون را ناگهان مصرف نکنید یا ناگهان قطع نکنید.

 

 دگزامتازون

سایر اطلاعاتی که یک بیمار باید بداند :

 

  • پزشک شما ممکن است آزمایشاتی را بنویسد که دوز دارو و پاسخ بدن به داروی دگزامتازون را چک کنند این آزمایشات مخصوصا در کودکان به دلیل اثرات کاهش دهنده رشد استخوانی دگزامتازون اهمیت دارد .
  • در صورت بدتر شدن وضعیتتان سریعا پزشک را مطلع سازید .
  • هنکام مراجعه به پزشک به همراه خود کارتی را داشته باشید که بر روی آن مورد بادداشت شده باشد : تعداد دوزهای دریافتی به همراه تاریخ که در صورت افزایش و یا کاهش تدریجی آن به دقت نوشته شود .
  • این دارو ممکناست شما را نسبت به بیماری مستعد و آسیب پذیر کند اگربیمار شما در معرض بیماری آبله مرغان ، سرخک ، و یا سل در هنگام دریافت این دارو است به پزشک گزارش دهید . انجام واکسیناسیون یا هر گونه ایمن سازی دیگری و یا حتی انجام هر گونه تست پوستی تنها باید اجازه پزشک باشد .
  • هر گونه صدمه و آسیب یا نشانه های عفونت را ( تب ، درمان اتفاق می افتد ) را گزارش دهید .
  • پزشک امکان دارد وزن روزانه را از شما بخواهد بنابراین خو درا هر روز وزن کرده و هر گونه تغییر غیر طبیعی را به پزشک گزارش دهید .
  • اگر خلط بیمار شما ضخیم شده یا رنگش تغییر کرده است و به رنگ سبز با زرد درآمده ، پزشک را مطلع سازید زیرا این موارد می تواند نشانه عفونت باشد .
  • دگزامتازون می تواند باعث افزایش سطح خون شود بنابراین در صورتی که به بیماری دیابت (قند خون ) مبتلا هستید و همزمان این دارو را نیزاستفاده می کنید سطح قند خونتان را در منزل کنترل و پیگیری کنید تست گلوکز ( قند ) خون و تست ادراری گلوکز را به دفعات بیشتر انجام دهید و سپس به پزشکتان در مورد افزایش قند خونتان و یا وجود قند در ادرار حتماگزارش دهید بنابراین با توجه به مقادیر آزمایشات و البته با صلاحدید پزشکتان دوزداروهای دیابت شما و همچنین رژیم غذایی تان ممکن است تغییر یابد .

 

گردآوری:پارسیان لب

 

منابع:معاونت غذا و دارو،ویکی پدیا،عصرایران

پاسخ دهید