معماری
فست فود

رابطه فست فود بر رگ های قلب

 

بیماران جوان به علت نداشتن رگ‌های جانبی فعال در قلب به دنبال سکته دچار آسیب‌ شدیدتری در بافت قلب می‌شوند

رژیمی که امروزه مورد تایید همه منابع علمی است، رژیمی به نام DASH است که برای بیماران مبتلا به فشارخون بالا بسیار مفید است ولی برای بیماران قلبی و افرادی که دچار گرفتگی عروق قلبی هستند هم کاربرد خوبی دارد. در این رژیم غذایی مصرف انواع میوه و سبزی بیمار به بیش از ۵/۴ فنجان در روز، میزان مصرف ماهی ۳ بار در هفته، مصرف غلات کامل بیشتر از ۳ بار در روز ( نان‌های سبوس‌دار مثل نان جو)، محدودیت سدیم به کمتر از ۱۵۰۰ میلی‌گرم یا ۶ گرم در روز و کاهش نوشابه‌های گازدار به کمتر از ۴۵۰ کیلوکالری در هفته می‌رسد.
سروش ۳۳ ساله است. ۱۰ سالی است که به علت قبولی در دانشگاه از شهرستان به تهران مهاجرت کرده است. او چندی پیش دچار تنگی‌نفس هنگام راه‌رفتن شد. با مراجعه به پزشک و بررسی‌های بیشتر معلوم شد دچار تنگی در یکی از عروق قلبی است. سروش می‌گوید مصرف غذاهای حاضری و فست‌فود عادت روزانه اوست. البته در خانواده او چند نفر به بیماری قلبی مبتلا هستند اما برادر ۵۰ ساله‌اش کاملا سالم است و مشکلی ندارد. سروش می‌خواهد بداند چرا در این سن کم دچار گرفتگی عروق قلبی شده؟ و آیا تغییر در شیوه زندگی و مصرف فست‌فود باعث این بیماری شده است

 

دکتر مهدی کریمی، متخصص قلب و عروق:

گرفتگی عروق قلبی از چه سنی شروع می‌شود؟

گرفتگی عروق قلبی به علت رسوب پلاک‌های چربی ایجاد و تقریبا از سن ۲۰ سالگی شروع می‌شود و در همه انسان‌ها اتفاق می‌افتد ولی میزان رسوب پلاک‌ها در طول سالیان، به نوع زندگی فرد بستگی دارد. یعنی با رعایت نکاتی می‌توان شدت آن را به تاخیر انداخت.

عوامل خطری که باعث گرفتگی عروق می‌شوند، کدام‌اند؟

اولین عامل خطر فشارخون بالاست. فشارخونی که بیشتر از۹۰/۱۴۰ میلی‌متر جیوه باشد، به‌عنوان بیماری فشارخون محسوب و باعث آسیب به دیواره عروق می‌شود. دومین عامل دیابت است که این بیماری هم به دیواره عروق آسیب می‌رساند و باعث تجمع پلاک می‌شود. سومین عامل استعمال سیگار است.

مصرف روزانه بیش از ۲۰ نخ سیگار، احتمال بیماری قلبی- عروقی را ۳-۲ برابر بیشتر می‌کند. مصرف سیگار در بعضی خانم‌ها به‌خصوص اگر همراه با مصرف قرص‌های ضدبارداری باشد، ممکن است باعث آسیب به عروق قلبی شود.

چهارمین عامل چربی‌خون است. چربی‌خون ۲ نوع است؛ چربی مضر یا LDL که باعث رسوب در عروق قلبی می‌شود و چربی خوب یا HDL که در عروق قلبی رسوب نمی‌کند. چربی مضر برای قلب بیشتر کلسترولی است. سابقه خانوادگی نیز به میزان ۴۰-۳۵ درصد در بروز این بیماری نقش دارد.

اگر در خانواده‌ای سن بروز بیماری‌های قلبی مثل سکته قلبی و نیاز به آنژیوگرافی و… در نزدیکان مرد کمتر از ۵۰ سال و در نزدیکان زن کمتر از ۶۰-۵۵ سال باشد، بقیه افراد مستعد ابتلا به بیماری‌های قلبی مثل گرفتگی عروقی و… هستند.
پس می‌توان گفت بیمار این هفته ما ژن ابتلا به بیماری قلبی را داشته زیرا چند نفر از اعضای خانواده، به بیماری قلبی مبتلا هستند؟
بله، یک عامل خطر مهم دارند. چنین افرادی باید بیش از دیگران مراقب سلامت خود باشند. البته امروزه داروهایی وجود دارد که به‌عنوان پیشگیری زودرس برای افراد مستعد تجویز می‌شود ولی داشتن ژن ابتلا به بیماری قلبی به این معنا نیست که همه افراد خانواده یک به یک به بیماری قلبی مبتلا شوند. ممکن است بعضی افراد خانواده ژن معیوب را دریافت نکرده باشند.
آیا می‌توان گفت سن ابتلا به گرفتگی‌های عروق قلبی در جوان‌های امروزی بیشتر شده است؟
شاید هم بتوان گفت روش‌های تشخیصی که برای تشخیص بیماری‌های قلبی استفاده می‌شود، نسبت به گذشته خیلی پیشرفته‌تر شده‌اند. قبلا بیماران جوان دچار مرگ ناگهانی می‌شدند؛ یعنی مرگ در عرض ۲۴ ساعت از شروع علائم اتفاق می‌افتاد که علت۹۰ درصد این نوع از مرگ بیماری‌های قلبی- عروقی یا همان گرفتگی عروق است. البته مرگ ناگهانی در جوانان معمولا علت ارثی و مادرزادی دارد، ولی به هر حال زندگی ماشینی جدید، تغذیه نامناسب و رفتارهای پرخطر بیماری‌های قلبی را در جوانان افزایش داده است. بیماران زیادی در سنین ۲۰ تا ۴۰ سال به مرکز قلب تهران مراجعه می‌کنند که با انجام آنژیوگرافی، تشخیص تنگی عروق در آنها تایید می‌شود.
یعنی احتمال سکته قلبی در این افراد بالاتر است؟
بله، ولی باید تلاش کنیم افراد مستعد قبل از سکته قلبی شناسایی شوند زیرا بیماران جوان به علت نداشتن رگ‌های جانبی فعال در قلب به دنبال سکته دچار آسیب‌ شدیدتری به بافت قلب می‌شوند. افراد با ورزش می‌توانند رگ‌های جانبی را زودتر فعال کنند. البته ۵۰ درصد از افرادی که دچار سکته قلبی می‌شوند، چربی‌خون بالا ندارند و در ۲۰ درصد از این بیماران هم اصلا عامل خطری پیدا نمی‌شود.
برای فردی که دچار تنگی عروق قلبی شده چه‌کار می‌توان انجام داد؟
باید مشخص شود تنگی عروق در چه سطحی است. اگر تنگی در یکی از عروق قلبی بیشتر از ۷۰ درصد و بیمار نیز دچار تنگی‌نفس و دردی باشد که با راه‌رفتن تشدید شود، به آنژیوپلاستی نیاز است، ولی در تنگی‌های کمتر از ۷۰ درصد و بدون علامت نیازی به آنژیوپلاستی بیمار نیست و با دارو می‌توان بیماری را کنترل کرد. گرچه این داروها نمی‌توانند پلاک‌ها را از بین ببرند ولی می‌توانند جلوی بدتر شدن وضعیت را بگیرند یا به اصطلاح پلاک‌ها را خاموش کنند.
منظورتان از پلاک خاموش چیست؟
۲ نوع پلاک وجود دارد؛ پلاک‌های خاموش که فعالیتی ندارند و پلاک‌هایی که شکننده‌اند. داروها پلاک‌های شکننده را خاموش می‌کنند و مانع چسبیدن لخته روی آنها می‌شوند. حتی در مقالات آمده که افراد سالم هم می‌توانند بعضی داروها را بعد از ۵۰-۴۰ سالگی مصرف کنند تا دچار بیماری‌های قلبی، مغزی و… نشوند، ولی با وجود همه پیشرفت‌ها در زمینه دارویی باز هم پزشکان ترجیح می‌دهند از راه‌های معمول مانند فعالیت فیزیکی، رژیم غذایی مناسب و… جلوی بروز چنین بیماری‌هایی را بگیرند.
آیا همه بیمارانی که دچار تنگی عروق قلبی هستند الزاما درد قفسه‌سینه یا تنگی‌نفس دارند؟
از علائم شایع بیماری‌های قلبی، شکایت از دردی است که بیمار از ناحیه گوش و فک تا ناحیه ناف دارد. دردهای قلبی همیشه در قفسه‌سینه حس نمی‌شوند. بعضی از بیماران ممکن است از درد پشت، بعضی دیگر از درد دست چپ و حتی معده و… شکایت کنند، ولی تفاوت آشکاری که دردهای قلبی با دردهای اندام‌های اطراف قلب دارند این است که دردهای قلبی با فعالیت افزایش می‌یابند و با استراحت هم بهتر می‌شوند.

 

آیا واقعا غذاهای آماده می‌توانند چنین عارضه‌ای ایجاد کنند؟
۳ گروه غذای اصلی، کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها هستند که در مصرف همه آنها باید تعادل برقرار شود. هر عاملی که باعث افزایش وزن شود و چربی و کلسترول را بالا ببرد، طبیعی است که شرایط را برای ابتلای فرد به بیماری‌های قلبی فراهم خواهد کرد، اما نمی‌توان گفت چربی‌ها بدترند یا کربوهیدرات‌ها و… زیرا ثابت شده افرادی که انرژی خود را به‌طور متعادل از چربی و کربوهیدرات می‌گیرند، کمتر در معرض بیماری‌های قلبی هستند تا افرادی که انرژی بدن را فقط از راه مصرف کربوهیدرات تامین می‌کنند و چربی را کلا حذف کردند.

مصرف کربوهیدرات زیاد، باعث افزایش انسولین در خون می‌شود و انسولین زیاد نیز موجب تنگی عروق قلبی خواهدشد. حتی ثابت شده اگر چربی در بدن از حدی پایین‌تر باشد، احتمال بیماری‌های قلبی بالاتر می‌رود. در رژیم‌های جدید همه مواد غذایی به طور متعادل در روز مصرف می‌شوند و هیچ کس نباید با این عنوان که اضافه وزن دارد مثلا چربی را به‌طور کامل از برنامه غذایی خود کنار بگذارد. فست‌فودها بیشتر از اینکه صدمه‌ای به قلب و عروق وارد کنند برای اندام‌های دیگر مضر هستند. نمک و نیتراتی که در فست‌فود وجود دارند، خطر بروز سرطان معده را افزایش می‌دهند.

توصیه من این است که غذاهای فست‌فودی محدود شوند، به‌خصوص غذاهایی که فرآوری‌شده هستند. گوشت گاو یا گوسفند به تنهایی باعث بیماری قلبی نمی‌شود یا افراد با خوردن یکی- دو وعده پیتزا و همبرگر و آبگوشت چرب بیمار نمی‌شوند اما گوشت‌های فرآوری که به کالباس تبدیل می‌شوند، نیترات و نمک دارند و این ۲ عامل است که روی قلب تاثیر منفی می‌گذارد.
 بعضی افراد مجردند یا در طول روز بیرون از خانه هستند و نمی‌توانند غذای خانگی مصرف کنند. برای این افراد چکار باید کرد؟
این افراد باید حداقل هر ۶ ماه یکبار چربی خوب و بد خون، تری‌گلیسرید، کلسترول و قندخونشان را اندازه بگیرند تا به محض به‌هم خوردن مقدار آنها در آزمایش اقدام کنند و با ورزش یا مصرف دارو و… این موارد اصلاح شود. به هر حال با متعادل کردن این عوامل احتمال بروز بیماری‌های قلبی مانند گرفتگی عروق کمتر می‌شود.
هر ۶ ماه باید ۵ عامل را بررسی کنید
اصطلاحی به نام نشانگان متابولیک وجود دارد. این نشانگان دارای ۵ فاکتور است و هر کس بتواند این ۵ فاکتور را متعادل نگه دارد، احتمال اینکه در آینده به بیماری‌های قلبی- عروقی مبتلا شود، کاهش می‌یابد. این ۵ فاکتور شامل دور کمر آقایان کمتر از ۱۰۲ و خانم‌ها کمتر از ۸۸ سانتی‌متر، میزان تری‌گلیسرید خون کمتر از ۱۵۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر، فشارخون کمتر از ۸۵/۱۳۰ میلی‌متر جیوه، میزان قندخون ناشتا کمتر از ۱۱۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و میزان چربی‌خون خوب در آقایان بیشتر از ۴۰ و در خانم‌ها بیشتر از ۵۰ است. توصیه می‌کنم افراد در معرض خطر هر ۶ ماه این ۵ مورد را بررسی کنند.