معماری
عکس سنگ کلیه

سنگ کلیه (علائم و نشانه،درمان گیاهی،درد کلیه)

سنگ های کلیوی رسوبات سختی هستند که در داخل کلیه ها و از نمک های اسیدی و املاح ساخته می شوند.

علل ایجاد سنگ های کلیوی متعدد اند، ولی شایع ترین علت غلیظ شدن ادرار است که باعث کریستالی شدن و چسبیدن مواد معدنی به یکدیگر می گردد.

حرکت و عبور سنگ کلیه غالبا با درد همراه است. به طور معمول درد از ناحیه پهلو و یا کمر، دقیقا در زیر دنده ها شروع می شود و به سمت تحتانی شکم و یا لگن حرکت می کند. زمانی که  سنگ وارد مجاری ادراری می شود، شدت درد تغییر می یابد.

معمولا سنگ های کلیوی منجر به بروز آسیب جبران ناپذیر نمی شوند.

صرف نظر از داروهای مسکن و نوشیدن مقادیر زیادی مایعات، درمان های دیگر غیر ضروری اند، ولیکن به هر جهت درمان می تواند در پیشگیری از سنگ های مکرر در افراد مستعد کمک کننده باشد.

 

علایم

یک سنگ کلیه زمانی منجر به ظهور علائم  می شود که وارد میزنای شود. میزنای یا حالب، لوله ارتباط دهنده کلیه و مثانه است. در این زمان علائم و نشانه های زیر ظهور می کنند:

درد شدید در ناحیه پهلو و کمر، درست در زیر دنده ها

درد منتشرشونده به سمت تحتانی شکم و لگن

درد در هنگام دفع ادرار

ادرار صورتی ، قرمز یا قهوه ای رنگ

تهوع و استفراغ

احساس نیاز مداوم به دفع ادرار

تب و لرز در صورت وجود عفونت

 

علل

معمولا سنگ های کلیوی یک علت خاص ندارند. غالبا تعدادی از عوامل در ترکیب با هم  شرایطی را ایجاد می کنند که فرد را مستعد ابتلا به سنگ کلیه می سازند.

سنگ کلیه زمانی ایجاد می شود که اجزای ادرار (شامل:  مایع ادرار، املاح مختلف و اسیدها) از حالت تعادل خارج شوند. در چنین شرایطی ادرار شما حاوی مواد کریستالی بیشتری خواهد بود، همچون کریستال های کلسیم، اگزالات و اسید اوریک، و مایع موجود نیز قادر به رقیق سازی آنها نخواهد بود و به موازات تشکیل کریستال ها، ادرار دچار کمبود موادی می شود که قادرند از چسبیدن کریستال ها به یکدیگر و تشکیل سنگ جلوگیری کنند. در چنین شرایطی احتمال تشکیل سنگ های کلیوی افزایش می یابد.

 

زمان مراجعه به پزشک

در صورت مشاهده علائم و یا نشانه های شدید و نگران کننده ، به پزشک معالجتان مراجعه نمایید.

در صورت تجربه حالات زیر سریعا به اورژانس مراکز مراقبت پزشکی مراجعه نمایید :

درد بسیار شدیدی که اجازه آرام نشستن  را به شما نمی دهد.

درد همراه با تهوع و استفراغ

درد همراه با تب و لرز

 

در صورت وجود سنگ کوچک منفرد بدون عارضه انسداد و عفونت ممکن است به درمان خاصی نیاز نباشد.

 

– در مورد سنگ های بزرگتری که خودبه خود دفع نشده و باعث ایجاد عوراض ، عفونت یا درد شدید شده اند اقدامات درمانی به منظور حذف آنها لازم است . روش های مختلف درمانی در این زمینه عبارتند از: حل کردن سنگ به طریق شیمیایی ، در آوردن سنگ با آندوسکوپ ، خارج کردن سنگ از طریق پوست ، سنگ شکنی با کمک امواج ماوراء صورت از خارج بدن [ESWL] ، و به ندرت جراحی باز. سایر رویکردهای درمانی جدید نیز در دست بررسی است .

 

– سنگ های ناشی از بالا بودن میزان کلسیم بدن ممکن است نیازمند برداشت جراحی بافت پاراتیرویید غیرطبیعی باشند.

 

رژیم غذایی در افراد مبتلا به سنگ کلیه

 

-اگر نوع سنگ کلیه کلسیمی یا فسفری باشد، از مصرف فرآورده های لبنی ، شکلات و نارگیل خودداری کنید.

-اگر نوع سنگ کلیه فسفاته باشد، رژیم غذایی حاوی اسیدها به اسیدی نگه داشتن مختصر ادرار کمک می کند.

-اگر نوع سنگ کلیه، اسیداوریکی یا سیستینی باشد، رژیم غذایی حاوی مواد قلیایی به قلیایی نگه داشتن مختصر ادرار کمک می کند.

-در مورد همه انواع سنگهای کلیه،نوشیدن روزانه حداقل ۱۳ لیوان مایعات (و بیشتر از همه آب خالص ) ضروری است.

رژیم غذایی کم چربی و پرفیر نیز توصیه می گردد.

 

در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمایید:

اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان دارای علایم سنگ کلیه باشید.

– اگر افزایش درجه حرارت تا ۳۸/۳ درجه سانتیگراد

– اگر بروز علایم عفونت کلیه (سوزش و ناراحتی هنگام ادرار کردن یا احساس مکرر نیاز فوری به ادرار کردن )

-اگر دچارعلایم جدید و غیرقابل توجیه شده اید.داروهای تجویزی ممکن است با عوارض جانبی همراه باشند.

 

انواع سنگ های کلیوی

بیشتر سنگ های کلیوی حاوی بیش از یک نوع کریستال هستند. دانستن نوع سنگ های کلیوی به تشخیص علت های ایجاد کننده ی سنگ کمک خواهد کرد و در تعیین راهکارهای کلیدی به منظور کاهش خطر تولید سنگ های بیشتر در آینده، مفید خواهد بود.

انواع سنگ های کلیوی عبارتند از:

* سنگ های کلسیمی : بیشتر سنگ های کلیوی از نوع سنگ های کلسیمی و معمولا در فرم اگزالات کلسیم هستند. برخی میوه ها و سبزیجات و نیز آجیل و کاکائو حاوی سطوح بالایی از اگزالات هستند. کبد نیز اگزالات تولید می کند. عوامل غذایی ، مقادیر بالای ویتامین D ، عمل جراحی روده و دیگر نارسایی های متابولیکی، غلظت کلسیم و یا اگزالات را در ادرار افزایش می دهند. سنگ های کلسیمی در شکل فسفات کلسیمی نیز وجود دارند.

* سنگ های ناشی از عفونت : برخی سنگ ها در پاسخ به عفونت شکل می گیرند، مانند عفونت دستگاه ادراری. این نوع سنگ ها می توانند به سرعت ایجاد شده و بزرگ شوند.

* سنگ های اسیداوریکی: این نوع سنگ ها در افرادی که دچار دهیدراتاسیون یا از دست دهی آب بدن شده اند، ایجاد می گردند؛ مانند افراد استفاده کننده از رژیم های پرپروتئین و یا افراد مبتلا به نقرس. عوامل ژنتیکی و نارسایی های مرتبط با بافت های سازنده خون نیز در مستعد سازی فرد در ابتلا به سنگ های اسیداوریکی نقش دارند.

* سنگ های سیستین : این نوع سنگ ها درصد کمی را به خود اختصاص می دهند و در افراد دچار نوعی نارسایی کلیوی ارثی تشکیل می شوند. این نارسایی ارثی منجر به دفع مقادیر بالایی از برخی اسیدهای آمینه می شود (سیستینوریا).

* انواع دیگر:  برخی انواع نادر سنگ های کلیوی نیز می توانند ایجاد گردند.

 

عوامل زمینه ساز بروز سنگ کلیه:

۱- کم تحرکی:

یکی از عوامل زمینه ساز بروز سنگ کلیه کم تحرکی است.کم تحرکی که مثلاً در هنگام بیماری یا ناتوانی رخ می دهد، می تواند سبب برداشت کلسیم بیشتری از استخوان شده ، لذا غلظت کلسیم در ادرار افزایش می یابد.

۲- پرکاری تیروئید:

پرکاری تیروئید اولیه، سبب افزایش دفع کلسیم می شود. حدود دوسوم افرادی که بیماری غد د درون ریز دارند، مبتلا به سنگ کلیه می شوند. در عین حال این اختلال تنها ۵% موارد سنگ های کلسیمی را در بر می گیرد.

 

۳- اسیدوز توبولی کلیه:

اسیدوز توبولی کلیه یکی دیگر از عوامل زمینه ساز در بروز سنگ کلیه است.در اثر نقص در تولید آمونیاک به وسیله ی کلیه، افزایش دفع کلسیم (توسط کلیه) ایجاد می شود.

 

۴- مصرف زیاد نمک :

براساس مطالعات، مصرف زیاد نمک سبب افزایش دفع کلسیم درادرار می شود.

 

۵- افزایش کلسیم ادرار با علت ناشناخته :

برخی افراد حتی با مصرف رژیم غذایی کم کلسیم، به دلایل ناشناخته روزانه تا ۵۰۰ میلی گرم کلسیم دفع می کنند.

 

۶- افزایش اگزالات ادرار:

حدود نیمی از سنگ های کلسیمی به این ترکیب متصل می شوند. اگزالات به طور طبیعی تنها در چند ماده ی غذایی وجود دارد و دسترسی بدن به اگزالات به میزان جذب و دفع آن بستگی دارد، که در همه ی افراد این نسبت یکسان نیست.

 

۷- پروتئین حیوانی:

رژیم غذایی پر پروتئین  همراه با افزایش دفع کلسیم، اگزالات و اورات است. در واقع مصرف زیاد پروتئین حیوانی با بار اسیدی آن (۱ میلی اکی والان هیدرژن در هر گرم پروتئین ) سبب افزایش دفع کلسیم می شود. لذا برخی محققان، رژیم های غذایی گیاهی را به افراد مستعد ابتلا به سنگ های کلیه توصیه می کنند.

 

۸- فیبر غذایی:

افزایش فیبر غذایی، سبب کاهش عوامل خطر تشکیل سنگ به خصوص سنگ های کلسیمی می شود.

 

بهترین سنگ شکن ها

از خوردنی های مناسب برای کسانی که کلیه سنگ ساز دارند، بنویسید.سنگ کلیه انواعی مثل کلسیمی، اسید اوریکی، سیستئینی و عفونی دارد.
اگر کلیه سنگ ساز دارید، ادرار کردن از میان صافی یا فیلتری توری مانند سبب دسترسی احتمالی شما به سنگ های کوچک دفع شده خواهد شد.
ابتدا باید نوع این سنگ ها از طریق آزمایش مشخص شود، زیرا اطلاع از نوع سنگ در شیوه درمان، کاهش آن و آنچه باید خورد یا نخورد، اهمیت بسیار دارد.

افراد چاق، کسانی که قبلا سنگ کلیه داشته اند، آنها که عادت به نوشیدن آب کافی ندارند، اشخاصی که میزان کلسیم یا اسید اوریک در آزمایش ادرارشان زیاد است، بیماران دچار پرکاری غده پاراتیروئید، مصرف کنندگان گوشت و مواد پروتئینی زیادتر از حد تعادل و… بیش از دیگران مستعد ساخته شدن و افزایش سنگ در کلیه اند.
به طور کلی بهترین خوردنی، آب و بدترینش نمک زیاد است. از آن جا که سنگ کلیه اغلب به سبب کمبود آب در بدن، تعریق زیاد، زندگی در مناطق خشک و کم آب، ساخته یا حجیم تر می شود، تغییر عادات خوردن، نوشیدن بیشتر آب و کاهش نمک مصرفی، میزان و حجم سنگ را کم می کند.
راحت تر و مطمئن ترید اگر به قدری آب بخورید که روزانه حداقل دو تا دو و نیم لیتر ادرار کنید.
مقدار مورد نیاز نمک برای هر فرد، روزانه کمتر از شش گرم است، اما یادتان باشد فقط نمکی را که از نمکدان روی غذا می پاشید مبنای محاسبه ندانید؛ به اغلب خوراکی های آماده نیز قبلا نمک افزوده شده و باید حساب شود.

متخصصان اورولوژی و کلیه و ادرار، بهترین کسانی اند که می توانند فهرست خوردنی ها و مقدارشان را بر حسب نوع سنگ بگویند.
تشکیل سنگ های کلسیمی در کلیه های سنگ ساز شیوع بیشتری دارد؛ ساخت این سنگ ها با خوردن داروهای تجویز شده از سوی پزشک کم می شود که معمولا حاوی فسفات سدیم یا ترکیبات افزاینده ادرار مثل سینترات پتاسیم است.
کسانی که سنگ های کلیه آنها از نوع اسید اوریک است می توانند پس از مشورت و دستور پزشک، مقداری جوش شیرین مصرف کنند. جوش شیرین یا داروهایی با خاصیت آن، باعث قلیایی شدن آب اسیدی درون کلیه ها می شود.
در بین مردم معمولی، خوردن جوشانده کاکل ذرت، خربزه، هندوانه زرد، ماءالشعیر گازدار و مانند اینها رواج بیشتری دارد.
پیروی از این کار عالمانه و خردمندانه نیست زیرا چنان که گفته شد اول باید نوع سنگ مشخص شود، سپس بر حسب دُز تشخیصی پزشک، داروی متعادل کننده کلسیم یا اسید مصرف شود، یا در موارد پرکاری غدد و عفونی بودن سنگ ها روش های علمی دقیق تر و درست تر، اعم از دارویی یا لاپاراسکوپی پیش گرفته شود.

 

تشخیص و درمان سنگ های کلیوی

تست های تشخیصی

چنان چه پزشک مشکوک به وجود سنگ کلیوی شود، تست ها و فرایندهایی را به منظور تشخیص قطعی ترتیب می دهد که عبارت هستند از:

* آزمایش خون

آزمایشات خون، افزایش کلسیم و یا اسید اوریک بالا را در خون شما آشکار می کنند. آزمایش خون به پزشک این امکان را می دهد تا احتمال دیگر بیماری ها را بررسی کرده و سلامت کلیه های شما را ارزیابی کند.

* آزمایش ادرار

در صورت ابتلا به سنگ کلیه، آزمایش ادرار ۲۴ ساعته نشان دهنده ی مقادیر املاح زیادی در سنگ دفع شده خواهد بود.

* آزمایش های  تصویری

تست های تصویری هر نوع سنگی را در دستگاه ادراری شما نشان می دهند. تست های تصویری معمولاً شامل سی تی اسکن و در برخی موارد غیر معمول شامل اشعه X می باشند.

* آنالیز سنگ های دفع شده

از شما خواسته می شود که در هنگام دفع ادرار از یک صافی استفاده کنید تا هر تعداد سنگ دفع شده ای را جمع آوری نمایید. از این طریق سنگ ها برای تست های آزمایشگاهی جمع آوری می شوند. آنالیزهای آزمایشگاهی، ساختار و نوع سنگ های کلیوی را آشکار می سازند. پزشک از این دسته اطلاعات به منظور تعیین علت تشکیل سنگ استفاده می کند و نیز برنامه ای برای پیشگیری از تشکیل سنگ های کلیوی در آینده تنظیم خواهد کرد.

 

درمان و داروها

درمان سنگ کلیوی بسته به نوع و علت تشکیل آن متفاوت است.

درمان سنگ های کوچکی که با علائم خفیفی همراه هستند:

بسیاری از سنگ های کلیوی به درمان های تهاجمی نیاز ندارند. شما از طریق روش های زیر قادر خواهید بود یک سنگ کوچک را از دستگاه ادراری عبور داده و دفع کنید:

* نوشیدن آب

نوشیدن ۹/۱ تا ۸/۲ لیتر آب در روز به شستشوی سیستم ادراری کمک می کند.

* مُسکن ها

عبور یک سنگ کوچک با درد و ناراحتی همراه خواهد بود. پزشک در جهت تسکین دردهای متوسط، مُسکن تجویز خواهد کرد به عنوان نمونه ایبوپروفن(ادویل، موترین و غیره )، استامینوفن(تیلنول و غیره) و یا ناپروکسن.

 

درمان سنگ های بزرگ و انواعی که منتهی به علائم و نشانه های شدید تر می شوند:

آن دسته از سنگ های کلیوی که با درمان های ساده و سنتی قابل درمان نیستند(یعنی بزرگ تر از آن هستند که بتوانند به خودی خود دفع شوند و همچنین منجر به خون ریزی، آسیب کلیه و عفونت پیش رونده ی دستگاه ادراری شده اند) به درمان های تهاجمی نیاز دارند. این نوع درمان ها و فرایند ها عبارت هستند از:

* استفاده از امواج صوتی

در این فرایند سنگ شکنی از امواج صوتی به منظور تولید ارتعاشات قوی به نام امواج شوکی استفاده می کنند که سنگ را به تکه های بسیار ریزی خرد می کند که این خرده ها از طریق ادرار دفع می شوند. این فرایند صدای بلندی تولید می کند و با درد متوسطی نیز همراه است بنابراین برای راحتی بیشتر یا تحت بی هوشی خفیفی قرار می گیرید و یا از مُسکن ها استفاده می کنند. نوع فرایند بسته به تجهیزات مورد استفاده متفاوت است.

سنگ شکنی از طریق امواج شوکی ممکن است منجر به خون ریزی از طریق ادرار، کبود شدگی در ناحیه ی کمر یا شکم و خون ریزی در اطراف کلیه و یا ارگان های مجاور شود. عبور خرده های سنگ از دستگاه ادراری نیز می تواند با درد و ناراحتی همراه باشد.

* جراحی به منظور حذف سنگ های بزرگ

به منظور درآوردن سنگ های بزرگ، کلیه را باز می کنند. در واقع از طریق جراحی برش کوچکی در ناحیه ی کمر بیمار ایجاد می کنند. زمانی از این نوع جراحی استفاده می شود که درمان از طریق امواج شوکی ناموفق بوده و یا سنگ موجود بسیار بزرگ باشد.

* استفاده از یورتروسکوپ در حذف سنگ

در برخی موارد به منظور درمان سنگ کلیه از یورتروسکوپ استفاده می شود که وسیله ای برای مشاهده ی درون دستگاه ادراری است.

بدین شکل که لوله ی مجهز به دوربین آندوسکوپ را از طریق مثانه به سمت حالب عبور می دهند و نهایتاً آن را به سمت سنگ حرکت می دهند.

زمانی که محل سنگ تعیین شد از طریق ابزار خاصی آن را به تکه های ریزی می شکنند تا از طریق ادرار دفع گردد.

* جراحی غده ی پاراتیروئید

برخی از سنگ های کلسیمی به دلیل فعالیت بیش از حد غدد پاراتیروئید ایجاد می شوند. غدد پاراتیروئید در ۴ گوشه ی غده ی تیروئید شما واقع هستند. زمانی که این غدد بیش از حد هورمون پاراتیروئید ترشح کنند، سطوح کلسیم بدن افزایش می یابد و منتج به دفع مقادیر بالایی کلسیم از ادرار می گردد. یک تومور خوش خیم در یکی از ۴ غده ی پاراتیروئید می تواند منجر به ایجاد چنین شرایطی شود. معمولاً جراحان این نوع تومورها و یا غدد پاراتیروئید را از طریق جراحی خارج می سازند.

 

پیشگیری از تشکیل سنگ های کلیوی

درمان های سنتی

درمان های سنتی(مانند ماساژ، داروهای گیاهی و…) نمی توانند سنگ کلیه را درمان کنند ولی زمانی که در ترکیب با توصیه های پزشک مورد استفاده قرار گیرند در کاهش ریسک ابتلا به سنگ های کلیوی کمک کننده خواهند بود.

برخی منابع، درمان های سنتی به شرح زیر را پیشنهاد کرده اند:

* آب لیمو و آب پرتقال

از لحاظ تئوری، نوشیدن آب لیمو یا آب پرتقال می تواند ریسک سنگ های کلیوی را کاهش دهد. سطوح اسید سیتریک موجود در آب لیمو و آب پرتقال می تواند سطوح کلسیم موجود در ادرار را کاهش داده و منتهی به تشکیل کمتر سنگ های کلسیمی شود ولی هیچ مطالعه ای این فرضیه را ثابت نکرده است. چنان چه از نوشیدن آب طعم دار شده با لیمو و یا آب پرتقال لذت می برید، خواهید دید که با مصرف این مواد ریسک تشکیل سنگ های کلسیمی را در کلیه ی خود کاهش می دهید. به هر جهت شواهد کافی برای پیشنهاد کردن این فرضیه به همه افراد وجود ندارند.

* چای

نوشیدن روزانه یک فنجان چای سبز یا سیاه ریسک ابتلا به سنگ کلیه را کاهش می دهد. در یک مطالعه زنانی که بیشترین میزان چای سیاه را می نوشیدند ریسک سنگ های کلیوی در آن ها کمتر بود. این مطالعه از دقت بالایی برخوردار نبود و تنها زنان را مورد بررسی قرار داده بود بنابراین مدارک و دلایل محکمی دال بر اثربخشی چای در کاهش ابتلا به سنگ کلیه در اختیارمان قرار نمی دهد. به هر جهت چای حاوی مقادیر بالایی اگزالات می باشد بنابراین، چنان چه ادرار شما حاوی مقادیر بالایی اگزالات باشد پزشک تان شما را از نوشیدن چای منع خواهد کرد.

 

پیشگیری

تغییر و اصلاح سبک زندگی:

در صورت اجرای راه کارهای زیر خطر تشکیل سنگ کلیه را کاهش می دهید:

* نوشیدن آب کافی در طول روز

آب زیادی در طول روز بنوشید. معمولاً پزشکان به افراد با سابقه ی سنگ کلیه مصرف آب زیاد و دفع ۵/۲ لیتر ادرار در روز را توصیه می کنند. پزشک از شما می خواهد که میزان برون دهی ادرار خود را اندازه گرفته تا مطمئن شوید در روز  به مقدار کافی آب دریافت می کنید. افرادی که در آب و هوای گرم و خشک زندگی می کنند و نیز آن دسته از افرادی که به طور مکرر ورزش می کنند به آب دریافتی بیشتری نیاز دارند تا بتوانند مقدار ادرار کافی در طی روز داشته باشند.

* استفاده از غذاهای غنی از اگزالات را محدود کنید

چنان چه بدن شما مستعد تشکیل سنگ های اگزالاتی باشد، پزشک تان اجتناب از غذاهای غنی از اگزالات را توصیه خواهد نمود.

این مواد غذایی عبارت هستند از ریواس، چغندر، بامیه، سیب زمینی شیرین، چای، شکلات و محصولات سویا.

* انتخاب رژیم غذایی کم نمک و محدود از نظر پروتئین حیوانی

مقدار نمک دریافتی خود را کاهش داده و غذاهایی با منابع پروتئین غیر حیوانی انتخاب کنید مانند آجیل و دانه های روغنی و یا حبوبات. از این طریق احتمال تشکیل سنگ کلیوی را کاهش می دهید.

* به دریافت مواد غذایی غنی از کلسیم ادامه دهید ولی از دریافت مکمل کلسیم اجتناب کنید

کلسیم موجود در مواد غذایی اثری بر ریسک ابتلا به سنگ های کلیوی ندارد. به خوردن مواد غذایی غنی از کلسیم ادامه دهید مگر این که پزشک تان توصیه ای غیر از این داشته باشد. پیش از دریافت مکمل کلسیم با پزشک خود مشورت کنید چرا که دریافت مکمل کلسیم با ریسک افزایش یافته ی سنگ های کلیوی مرتبط است. البته چنین ریسکی با دریافت مکمل همراه غذا کاهش می یابد.

از پزشک خود بخواهید شما را به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد تا رژیم غذایی مناسب شرایط شما را تنظیم نماید.

 

داروهای مورد استفاده در پیشگیری:

داروهای مورد استفاده، سطوح اسیدی و قلیایی ادرار را کنترل می کنند و برای افراد مستعد تشکیل برخی سنگ های کلیوی مفید هستند.

نوع داروی تجویزی توسط پزشک به نوع سنگ بستگی دارد:

* سنگ های کلسیمی: به منظور جلوگیری از تشکیل سنگ های کلسیمی، دیورتیک تیازیدی و یا داروی حاوی فسفات تجویز می شود.

* سنگ های اسید اوریکی: به منظور کاهش سطوح اسید اوریک ادرار و خون، داروی آلوپورینول(زیلوپریم، آلوپریم) و یک داروی نگهدارنده ی ادرار در فاز قلیایی تجویز می شود. در برخی موارد آلوپورینول همراه با یک داروی قلیایی کننده، منتج به حل شدن سنگ های اسید اوریکی می گردند.

* سنگ های استروویت: در جهت جلوگیری از تشکیل این نوع سنگ ها، توصیه ها و استراتژی هایی به منظور پاک نگه داشتن ادرار از باکتری های ایجاد کننده ی عفونت پیشنهاد می شود. استفاده ی طولانی مدت از آنتی بیوتیک ها با دوز کم نیز در رسیدن به این هدف کمک کننده خواهد بود.

* سنگ های سیستین: درمان سنگ های سیستین دشوار است. پزشک داروهای خاصی به منظور قلیایی ساختن ادرار و یا باند کردن سیستین در ادرار تجویز خواهد کرد و علاوه بر آن توصیه به دفع مقادیر زیادی ادرار از طریق نوشیدن مقادیر فراوان آب خواهد نمود.

 

درمان گیاهی سنگ کلیه

مصرف ماکارونی بدون سبوس و نان هایی که از آرد سفید درست می شوند و فاقد سبوس هستند، می تواند باعث به وجود آوردن سنگ کلیه شود. نان و ماکارونی بدون سبوس باعث رشد و زیادشدن میکروب های بد داخل روده می شود و سموم این میکروب ها تولید سنگ صفرا و کلیه می کند. علاوه بر ماکارونی و نان بدون سبوس، غذاهایی که طبع سرد دارند می توانند باعث ایجاد سنگ کلیه شوند.

برنامه غذایی افرادی که مستعد سنگ کلیه هستند باید زیرنظر متخصص طب سنتی باشد تا احتمال به وجود آمدن سنگ به حداقل برسد. مصرف لبنیات به ویژه شیر می تواند باعث ایجاد رسوب کلسیم در کلیه شود به همین دلیل باید این گروه از مواد غذایی را همراه با مصلح (ماده غذایی که باعث بهبود کیفیت یک ماده غذایی می شود) آن استفاده کرد تا باعث ایجاد سنگ کلیه نشود.

مصرف لبنیات همراه با مصلح

شیر و لبنیات باید حتما با مصلح مصرف شوند تا باعث رسوب کلسیم در کلیه ها نشوند. نوشیدن شیر به همراه دارچین می تواند برای این منظور مفید باشد. همچنین اضافه کردن عسل به شیر می تواند به هضم بهتر آن کمک کند و مانع از رسوب کلسیم در کلیه و سنگ کلیه شود. بسیاری از افراد مواد غذایی را در وعده صبحانه قرار می دهند که طبع سرد دارند و باید با مواد غذایی که طبع گرم دارند جایگزین شوند؛ بری مثال برای صبحانه باید ارده، شیر و عسل استفاده کرد یا اینکه ارده را همراه با شیره خرما و انگور استفاده کرد.

خوردن نان، پنیر و گردو در شب توصیه می شود چون جذب کلسیم در شب بیشتر است و در کلیه رسوب نمی کند. کشک یک ماده غذایی است که در آن مقدار زیادی کلسیم وجود دارد و به سلامت استخوان ها کمک می کند، اما از دیدگاه طب سنتی این ماده غذایی در صورتی که با مصلح مصرف نشود می تواند باعث ایجاد سنگ کلیه شود و کشک باید حتما با گردو خورده شود و اگر کشک به صورت مایع باشد باید داخل آن حتما نعناع و سیر داغ ریخت تا از رسوب در کلیه پیشگیری کنند.

برخی از افراد عادت دارند که همراه با ماهی ماست می خورند یا اینکه بعد از خوردن ماهی شیر می نوشند، انجام این کار در کوتاه مدت باعث می شود که مواد زائد و کلسیم در کلیه رسوب کند و باعث به وجود آمدن سنگ کلیه شود. علاوه بر تغذیه، یک سری عادت ها وجود دارند که می توانند باعث به وجود آمدن سنگ کلیه شوند؛ برای مثال نشستن بر زمین می تواند سنگ کلیه ایجاد کند.

خربزه ضدسنگ

برای درمان سنگ کلیه درمان های زیادی وجود دارد که متخصص طب سنتی با توجه به شرایط بیمار و نوع سنگ یکی از درمان ها را پیشنهاد می کند. یکی از درمان هایی که برای از بین بردن سنگ کلیه پیشنهاد می شود، استفاده از خربزه است. خربزه می تواند به عنوان یک دارو در درمان سنگ های کلیه موثر باشد و به بهبود عملکرد سیستم ادراری و کلیوی کمک کند. یکی از راه هایی که در طب سنتی برای درمان سنگ کلیه وجود دارد استفاده از تخم خربزه است. برای این منظور باید تخم خربزه را خشک کرد و بعد از بودادن آن را آسیاب کرد و خورد.

یکی دیگر از راه های استفاده از تخم خربزه این است که مقدار یک سیر (۷۵ گرم) تخم خربزه را در یک پارچه توری مانند که می توان بالای آن را گره زد، ریخت و بعد آن را در یک و نیم تا ۲ لیتر آب ریخت و جوشاند. جوشیدن این مخلوط تا زمانی که آب نصف شود باید ادامه داشته باشد، بعد از آن باید پارچه را از داخل آب درآورد و فشار داد تا شیره تخم خربزه از پارچه خارج شود. بعد از آن باید به این شیره یک قاشق غذاخوری پودر رازیانه اضافه شود. این ترکیب را باید در آش ریخت و می توان به آش، سیرک و والک (سبزی های کوهی) هم اضافه کرد.

خوردن یک قاچ (حدفاصل ۲ خط روی خربزه یک قاچ محسوب می شود) خربزه با پوست، یکی دیگر از راه های از بین بردن سنگ کلیه است. افرادی که نمی توانند خربزه را با پوست بخورند می توانند آن را رنده کنند و بخورند. خربزه علاوه بر اینکه در درمان سنگ کلیه مفید است، می تواند به درمان مشکلات پروستات هم کمک کند. افرادی که نارسایی کلیه دارند هم می توانند پس از مشورت با متخصص طب سنتی از خربزه استفاده کنند، مصرف خربزه به مدت ۳ روز پشت سر هم می تواند تا حدود زیادی به درمان سنگ کلیه کمک کند.

خربزه ای که برای درمان سنگ کلیه استفاده می شود باید ارگانیک باشد در غیر این صورت، مقدار زیادی سموم وارد بدن می شود که می تواند مشکلات زیادی را برای بدن به وجود بیاورد. علاوه بر خربزه می توان برای درمان سنگ کلیه از پرتقال هم کمک گرفت. برای این منظور باید ۳ روز پشت سر هم از پرتقال به عنوان غذا استفاده کرد و در این مدت فرد نباید هیچ نوع ماده غذایی دیگری را بخورد، البته پرتقالی که برای این منظور انتخاب می شود باید شیرین باشد تا معده را اذیت نکند.

پرتقال حاوی ماده ای به نام «اگزالات» است و سنگ کلیه هم از «کلسیم اگزالات» ساخته شده است و زمانی که اگزالات پرتقال در کنار «کلسیم اگزالات» سنگ کلیه قرار می گیرد، باعث جداشدن کلسیم می شود و کلسیم جداشده از اگزالات از بدن خارج می شود.

طالبی یا روغن بادام؟!

یکی از راه های درمان سنگ کلیه خوردن طالبی است. افرادی که مبتلا به سنگ کلیه هستند باید به مدت ۱۴ شب به جای شام فقط طالبی بخورند. طالبی را نباید در صبح زود مصرف کرد و حتما باید در وعده عصر یا شام از آن استفاده شود. علاوه بر طالبی برای درمان سنگ کلیه می توان از روغن بادام شیرین استفاده کرد. یکی لیوان آب ولرم را باید با یک استکان کوچک (۲۰ سی سی) روغن بادام شیرین ترکیب کرد و آن را نوشید، البته باید از اصل بودن روغن بادام شیرین اطمینان پیدا کرد.

گیاهان سنگ شکن

برگ توت فرنگی می تواند به درمان سنگ کلیه کمک کند. افرادی که به سنگ کلیه مبتلا هستند می توانند ۴۰ گرم از برگ توت فرنگی را با یک لیتر آب به مدت ۳ تا ۴ دقیقه بجوشانند. سپس، این محلول را هر ۵ ساعت یک بار بنوشند. افرادی که به سنگ کلیه مبتلا هستند می توانند نصف استکان آب کرفس را با عرق بهارنارنج ترکیب کنند و قبل از هر غذا بنوشند. استفاده از دانه بوداده خرمالو یکی دیگر از درمان های سنگ کلیه است باید دانه خرمالوی بو داده شده را آسیاب کرد و یک قاشق چای خوری از پودر آن در یک لیوان آب جوش به مدت ۲۰ دقیقه دم کرد. خوردن این نوشیدنی به مدت ۳ روز برای رفع سنگ توصیه می شود.

رفع قولنج

قولنج کلیوی می تواند همراه با سنگ یا بدون سنگ باشد، این قولنج درد بسیار شدیدی را برای بیمار ایجاد می کند. برای رفع قولنج بدون تورم کلیوی، باید بعد از هر غذا ۶عدد مغز فندق خام خورده شود. اگر قولنج همراه با سنگ باشد می تواند از گل ختمی، بابونه و پنیرک استفاده کرد. برای این منظور باید از هر گیاه به مقدار ۱۰۰ گرم در ۷ تا ۸ لیتر آب ریخت و جوشاند، سپس باید این ترکیب را صاف کرد و در وان ریخت و در آن نشست. انجام این کار باعث خروج سنگ از حالب می شود و درد از بین می رود.

درمان سنگ های کوچک

برای تشخیص اندازه سنگ باید حتما سونوگرافی انجام داده و برای درمان سنگ کلیه باید از متخصص طب سنتی کمک گرفت. برخی از افراد از گیاهانی استفاده می کنند که مدر (ادرارآور) هستند، گیاهان مدر فقط برای درمان سنگ های کوچک کاربرد دارند و در صورت استفاده در مورد سنگ های بزرگ، این کار باعث جا به جایی سنگ می شوند و مشکلات بیشتری را به وجود می آورند. استفاد از برگ مو می تواند به درمان سنگ های کوچک کمک کند و باعث خارج شدن سنگ از طریق مثانه شود. نوشیدن ماءالشعیر یکی دیگر از راه هایی است که می تواند به دفع سنگ های کوچک کمک کند، البته ماءالشعیر بیشتر حالت مدر دارد.

برگ پنیرک

برگ پنیرک خاصیت نرم کننده دارد و در درمان گلودرد و سرفه کاربرد دارد. پنیرک را می توان برای از بین بردن سنگ کلیه هم استفاده کرد. افرادی که سنگ کلیه دارند، باید ۱۰۰ گرم از برگ پنیرک را در یک و نیم لیتر آب بجوشانند و بعد از ۲ تا ۳ دقیقه جوشیدن، آن را صاف کنند و در یک لیوان بریزند. اضافه کردن یک قاشق غذاخوری روغن زیتون به این نوشیدنی توصیف می شود، پنیرک را باید قبل از هر غذا نوشید.

اگر سنگ کلیه باعث ایجاد درد شود و در کلیه یا حالب جا به جا شده باشد، باید ۱۰۰ گرم برگ پنیرک را با ۱۰۰ گرم گل بابونه ترکیب کرد و جوشاند، سپس به آن یک قاشق غذاخوری روغن زیتون اضافه کرد و قبل از غذا نوشید. این نوشیدنی سنگ را کاملا خرد می کند و سنگ بدون هیچ دردی از بدن خارج می شود.

 

توصیه های مهم در سنگ کلیه
نوشیدن مایعات
۱- نوشیدن زیاد مایعات

در سنگ های کلیوی، نوشیدن آب و مایعات فراوان مهم است. مایعات باعث رقیق شدن ادرار می شوند.

به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه می شود که هر ساعت ۱ تا ۲ لیوان آب بنوشند و در فصول گرم سال و هنگام ورزش، مقدار آب مصرفی را باید بیشتر کرد.

تقریبا ۵۰ درصد مایعات دریافتی، به صورت ادرار دفع می شوند. از رنگ ادرارتان می توانید متوجه شوید که آیا به مقدار کافی مایعات مصرف کرده اید یا نه. ا

گر رنگ ادرار زرد روشن باشد، نشان می دهد به مقدار نیاز بدنتان، مایعات نوشیده اید.

۲- کلسیم

کلسیم موجود در غذاها، در روده ی کوچک جذب می شود. بدن به این عنصر غذایی برای فعالیت های مختلف نیاز دارد. مقدار اضافی کلسیم از طریق کلیه ها دفع می شود.

بهترین منابع غذایی کلسیم عبارتند از: شیر، پنیر و ماست. این مواد غذایی به خوبی جذب بدن می شوند. سبزیجات برگ سبز نیز دارای مقدار کمی کلسیم هستند.

مقدار کلسیم موجود در منابع غذایی آن
کلسیم

۲۸ گرم پنیر                               ۲۰۷- ۱۵۵میلی گرم

نصف لیوان ماست                     ۲۰۰ میلی گرم

نصف لیوان ماکارونی و پنیر        ۲۰۰ میلی گرم

۱ لیوان بستنی وانیلی              ۱۷۶ میلی گرم

۱ لیوان شیر سرد                      ۱۷۶ میلی گرم

۴/۳ لیوان جو                            ۱۶۳ میلی گرم

۱ ساقه بروکلی                       ۱۵۰ میلی گرم

۱ تکه پیتزا                               ۱۵۰ میلی گرم

نصف لیوان سرشیر                 ۱۵۰ میلی گرم

به طور کلی، افرادی که باید به مقدار کم کلسیم مصرف کنند، مانند بیماران مبتلا به سنگ کلیه ، نباید منابع غذایی کلسیم را از رژیم غذایی خود حذف کنند، زیرا بدن به کلسیم احتیاج دارد؛ برای مثال بیماران مرد مبتلا به سنگ کلیه روزانه ۸۰۰ میلی گرم، زنان قبل از یائسگی روزانه ۱۰۰۰ میلی گرم و زنان یائسه روزانه  ۱۲۰۰ میلی گرم کلسیم را باید از منابع غذایی آن دریافت کنند.

اگر پزشک برای فرد مبتلا به سنگ کلیه ، مکمل کلسیم بدهد، فرد می تواند با مشورت پزشک، مکمل پتاسیم و منیزیم را نیز مصرف کند تا از تشکیل سنگ کلیه جلوگیری شود.

مقدار منیزیم و پتاسیم در بدن بسیاری از بیماران مبتلا به سنگ کلیه، کم است. فرآورده های گیاهی دارای منیزیوم و پتاسیم زیادی هستند.
۳-  اسید اگزالیک یا اگزالات
منابع غذایی اگزالات

اگزالات غالبا در غذاهای گیاهی یافت می شود. کلسیم با اگزالات در روده ترکیب می شود. این ترکیب، باعث کاهش قدرت جذب کلسیم می گردد. گاهی، سنگ های اگزالات کلسیم در اثر کافی نبودن کلسیم در روده به وجود می آید. در نتیجه مقدار زیادی اگزالات برای دفع از بدن به طرف کلیه ها می رود.

در سنگ های کلیوی از نوع اگزالات کلسیم، بیمار بهتر است منابع غذایی اگزالات را در رژیم غذایی خود کاهش دهد. متخصصان تغذیه، به این افراد توصیه به مصرف ۵۰ میلی گرم اگزالات در روز می کنند.

اگزالات در بیشتر غذاها وجود دارد، اما در ریواس، اسفناج، توت فرنگی ، شکلات، سبوس گندم ، آجیل، چغندر و چای از همه بیشتر است.

در نصف لیوان از مواد غذایی زیر بیشتر از ۱۰ میلی گرم اگزالات وجود دارد:

لوبیا – چغندر- کرفس- کاکائو – برگ های سبز تیره سبزیجات- اسفناج – جعفری – کیک های میوه ای – بادمجان – نارنج – ریواس – بامیه – تره فرنگی – لیمو شیرین و لیمو ترش – پرتقال – مویز – سویا- توت فرنگی – چای – سبوس گندم – قهوه (بیشتر از ۱لیوان)
۴- شکر، نمک و پروتئین حیوانی

افزایش مصرف این مواد، سنگ های کلسیم یا اگزالات کلسیم را به وجود می آورد. آزمایشات انجام گرفته بر روی بیماران دارای سنگ کلیه نشان داده است که کاهش مقدار نمک و پروتئین حیوانی بسیار مفیدتر از کاهش کلسیم دریافتی می باشد.
نمک و شکر

– قند و شکر : برخی مواد غذایی به طور طبیعی دارای قند هستند که مصرف آنها جای نگرانی ندارد. اما به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه می شود از مصرف مواد غذایی شیرین مثل شیرینی، شکلات، کیک و …. ، و از افزودن شکر به غذای خود پرهیز کنند.

– نمک : کاهش مقدار نمک در رژیم غذایی، مقدار کلسیم دفع شده از طریق ادرار را کاهش می دهد. توصیه می شود بیماران مبتلا به سنگ کلیه بین ۲ تا ۳ گرم در روز نمک مصرف کنند. به طور کلی، مصرف زیاد نمک باعث اختلال در عملکرد کلیه، ایجاد سنگ کلیه، نرمی و شکنندگی استخوان ها ، افزایش فشار خون، بیماری قلبی و سرطان های معده و کلیه می شود.

– پروتئین حیوانی : بدن برای رشد، ساخت عضله، ترمیم و بازسازی بافت ها نیاز به پروتئین دارد، اما افزایش مصرف پروتئین حیوانی روی دفع املاح خاصی از ادرار که احتمال تشکیل سنگ کلیه را افزایش می دهند، موثر است. بنابراین به بیماران مبتلا به سنگ کلیه توصیه می شود بیشتر از نیاز بدنشان پروتئین مصرف نکنند و تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه باشند.
منابع غذایی کوآنزیم q10

تغییرات پروتئین در داخل بدن:

– پروتئین می تواند تبدیل به اگزالات شده و از طریق ادرار دفع شود. علاوه بر آن، پروتئین موجب افزایش کلسیم دفعی می شود. پس اگزالات و کلسیم هر دو با هم از ادرار خارج می شوند و این خود باعث تشکیل سنگ کلیه می شود.

– بعد از مصرف پروتئین حیوانی، محصول زائدی به نام اوره (Urea) به وجود می آید. حال اگر عملکرد کلیه ها کم شده باشد، کلیه ها قادر به خارج کردن اوره نیستند.

بنابراین، باید پروتئین حیوانی را کم مصرف کنند.
۵- فیبر نامحلول
منابع غذایی فیبر

فیبر یکی از اجزای گیاهان می باشد. دو نوع فیبر وجود دارد: فیبر محلول و فیبر نامحلول. هر دوی این فیبرها برای بدن لازم هستند.

اما فیبر نامحلول موجب کاهش دفع کلسیم از ادرار می شود. همچنین باعث افزایش حرکت روده می گردد و به همین خاطر زمان کمی برای جذب کلسیم وجود خواهد داشت.

این فیبر در روده با کلسیم ترکیب می شود، بنابراین کلسیم به جای خارج شدن از بدن به وسیله ادرار، با مدفوع از بدن خارج می شود.

فیبر نامحلول در سبوس غلات، گندم، برنج، جو و چاودار یافت می شود.
۶- ویتامین C
ویتامین c و پرتقال

هنگامی که ویتامین C توسط بدن مورد استفاده قرار می گیرد، اگزالات تولید می شود. افزایش مصرف ویتامین C باعث افزایش مقدار دفعی اگزالات می شود.

ویتامین C همچنین باعث اسیدی شدن ادرار می شود و این خود سبب افزایش وجود کریستال در کلیه می گردد.

بنابراین هنگامی که پزشک یا متخصص تغذیه، مقدار اگزالات را در رژیم غذایی بیمار کاهش می دهد، نباید مکمل ویتامین C مصرف کرد.

۷- فسفر

کلیه بیمار، قادر به خارج کردن فسفر از خون نیست و این باعث افزایش فسفر در خون می شود. افزایش فسفر در خون می تواند منجر به از دست دادن زیاد کلسیم از استخوان ها و در نتیجه پوکی استخوان ها و زود شکستن آنها گردد. پس بهتر است افراد مبتلا به سنگ کلیه ، مصرف فسفر را نیز در رژیم خود کم کنند.

منابع غذایی فسفر عبارتند از: لبنیات، لوبیا، نخود، عدس، آجیل، کره بادام زمینی و میگو.

پاسخ دهید