پیشگیری و درمان عوارض پوستی دیابت در افراد مسن

با اینکه عوارض پوستی دیابت، به شدت عوارض عروقی و عصبی که در کلیه‌ها، قلب و چشم رخ می‌دهد، نیست؛ اما لازم است همه مبتلایان به بیماری دیابت، به‌خصوص افرادی که سال‌هاست با این بیماری زندگی می‌کنند و اغلب آنها هم از مرز میانسالی عبور کرده‌اند، عوارض پوستی بیماری را بشناسند.

خشکی پوست
مبتلایان به دیابت نمی‌توانند قندخون را بسوزانند و قند داخل خون‌شان باقی‌ می‌ماند و باعث افزایش غلظت خون می‌شود. خون برای متعادل کردن غلظت باید آب جذب کند. آب جذب‌شده از کلیه‌ها به‌صورت پرادراری دفع می‌شود. پوست اولین نقطه از بدن است که برای کاهش غلظت خون، آب در اختیار عروق قرار می‌دهد و دچار کم‌آبی و به دنبال آن خشکی می‌‌شود. حداقل دوسوم مبتلایان به دیابت، یک علامت پوستی دارند. خشکی پوست شایع‌ترین علامت اولیه در این افراد است. برخی افراد مسن و حتی جوان‌ترها زمانی که با شکایت خشکی پوست مراجعه می‌کنند، بعد از بررسی‌های بیشتر معلوم می‌شود به دیابت مبتلا هستند. البته بعضی از این بیماران از وجود دیابت اطلاع ندارند و بعد از آزمایش خون معلوم می‌شود.
یک توصیه: مهم‌ترین راه‌های جلوگیری از خشکی پوست، کنترل بیماری و استفاده از مرطوب‌کننده، پرهیز از آب داغ هنگام دوش گرفتن و… است.

کراتوزپیلاریا پوست‌ مرغی
کراتوز پیلار یا پوست مرغی، عارضه دیگری است که در افراد دیابتی مشاهده می‌شود؛ یعنی پوست مانند مرغ پرکنده، دانه‌دانه و زبر است و ضایعات روی پوست بازو، ران، باسن و بالای ابرو ظاهر می‌شوند. ۱۰درصد از افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، دیابت دارند. پوست مرغی ظاهر پوست را تغییر می‌دهد و همین مساله ممکن است برای بیمار آزاردهنده باشد ولی بیماری خطرناک نیست و نیازی به درمان ندارد.
یک توصیه: اگرچه این عارضه خطرناک نیست و نیازی به درمان ندارد اما کرم‌های مرطوب‌کننده و بعضی از کرم‌های ترکیبی می‌تواند به بهتر شدن ظاهر پوست کمک کند.

زخم‌دیابتی
قندخون بالا، باعث تنگی شدید عروق و مختل شدن گردش خون می‌شود. تنگی عروق در اندام‌های انتهایی به‌خصوص پاها خیلی شدیدتر است. به همین دلیل اختلالات عروقی که باعث زخم می‌شوند بیشتر در پاها ایجاد می‌شوند.
یک توصیه: درمان زخم‌های ناشی از دیابت معمولا مشکل، پرهزینه و زمان‌بر است. در مرکز تحقیقات پوست تهران، مرکز ترمیم زخم وجود دارد. تعداد بسیار زیادی از مراجعان به این مراکز معمولا میانسالان و سالمندان هستند که دچار زخم‌های مزمن ناشی از دیابت شده‌اند.

کاروتنوزیس
کاروتن ماده‌ای است که در هویج و میوه‌های زرد وجود دارد. وقتی مقدار کاروتن در غذای فرد زیاد باشد، کف دست و پا زرد می‌شود زیرا اضافه کاروتن در کف دست و پا رسوب می‌کند. در بیماران دیابتیک کاروتنوزیس اتفاق می‌افتد اما ربطی به خوردن میوه‌های زردرنگ ندارد. این مورد نادر است و بیماران نباید نگران شوند.
یک توصیه: برای پیشگیری از بروز این عارضه و برای رفع هرچه‌سریع‌تر آن، بیماران باید مراقب کنترل قندخون خود باشند.

لکه‌های پوستی
لکه‌های پوستی نیز در ۴۰درصد از بیماران مبتلا به دیابت دیده می‌شود. لکه‌ها ابتدا دانه‌های قرمزرنگ و کوچکی هستند ولی به‌تدریج از حاشیه پیشرفت می‌کنند و گاهی به هم وصل می‌شوند. لکه‌ها گرد بیضی و کمی فرورفته هستند و رنگشان با گذشت زمان تیره‌تر می‌شود. این لکه‌ها نیز در اندام‌های انتهایی به‌خصوص ساق پا که عروق بیشتر تحت تاثیر دیابت قرار می‌گیرند، ایجاد می‌شوند. مردان ۲برابر زنان و افراد دیابتیک ۵ برابر بیشتر از افراد معمولی دچار لکه‌های پوستی می‌شوند.
یک توصیه: این ضایعات خطرناک نیستند و نیازی به درمان ندارند، هرچند ممکن است از بین نروند و سال‌ها باقی بمانند.

تغییر شکل مو و ناخن
مشکلات مو و ناخن مانند مشکلات پوستی پرسروصدا نیستند. موهای فرد مبتلا به دیابت کنترل‌نشده، بدحالت و خشک می‌شوند. عمر دوران تلوژن مو کوتاه‌تر و تارهای مو نازک‌تر می‌شوند. نازکی و خشکی مو باعث می‌شود موهای سر کم‌پشت به نظر برسند.

یک توصیه: موها باید تمیز شسته شوند. روغن‌های مرطوب‌کننده مخصوص سر وجود دارد که بیماران می‌توانند آن را از داروخانه‌ها تهیه کنند. ناخن‌ها نیز خشک و تردشده و با ضربه‌های معمولی دچار ترک‌های طولی می‌شوند و حتی ممکن است از بستر جدا شوند. گاهی هم جدا شدن ناخن باعث عفونت می‌شود. در مبتلایان به دیابت احتمال عفونت‌های قارچی پوست و باکتریایی در انگشتان پا بیشتر می‌شود. بیماران مبتلا به دیابت همیشه باید پاهای خود را از نظر وجود عفونت و زخم بررسی کنند. هر روز پاها را با آب و صابون بشویند و خشک کنند. پا نباید مرطوب بماند زیرا می‌تواند محل مناسبی برای رشد قارچ‌ها باشد. کفش‌ها باید نرم و راحت و جوراب نخی و عرق‌گیر باشد. کنترل دیابت باعث از بین رفتن علائم در مو و ناخن می‌شود. درمان زخم‌های ناشی از بیماری دیابت بسیار مشکل، پرهزینه و وقت‌گیر است.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده