معماری
تخته سیاه و گچ

خطرات تخته سیاه و گچ برای معلمان

کارکنان مشاغل مختلف در جامعه با مشکلات و مسائل خاص خود روبه‌رو هستند و گاهی عوامل خطرسازی آن‌ها را تهدید می‌کند. معلمان و آموزگاران هم از این امر مستثنا نیستند و در حین فعالیت فرهنگی و آموزشی خود با عواملی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که در مواردی می‌تواند سلامت آن‌ها را به خطر بیندازد.

عوامل فیزیکی محیط کار از مسائلی هستند که معلمان را تهدید می‌کنند. کار کردن با گچ و تخته‌سیاه از مهم‌ترین عواملی است که نه‌تنها برای معلمان مشکلات پوستی ایجاد می‌کند بلکه می‌تواند ناراحتی‌های تنفسی هم برای آن‌ها ایجاد کند. هرچند امروزه در بسیاری از مدارس کشور از تخته سفید و ماژیک استفاده می‌شود اما آن هم به‌نوبه خود می‌تواند سلامت معلمان را به خطر بیندازد.
 حتما از دستکش استفاده کنید
گچ و تخته‌سیاه علاوه بر حساسیت‌های تنفسی، تحریکات پوستی و اگزماهای پوستی هم ایجاد می‌کند. شاید اگر فردی هرازچندگاهی به گچ دست بزند مشکلی برایش پیش نیاید، اما تماس مستقیم دست با پودر گچ به مدت طولانی و چندین ساعت در روز حتما سبب حساسیت پوستی، التهاب و قرمزی می‌شود. اگزماهای پوستی در معلمان به خاطر خشکی مفرطی است که در اثر تماس مداوم پودر گچ با سطح پوست دست آن‌ها به وجود می‌آید.

این عارضه چندان خطرناک نیست و با رعایت یک‌سری اصول به‌راحتی قابل‌کنترل و پیشگیری است. معلمان باید هنگام استفاده از گچ ابتدا دستکش نایلونی به دست کنند و روی آن از دستکش نخی استفاده کنند. پوشیدن دستکش نخی به‌تنهایی نمی‌تواند از ابتلا به اگزما جلوگیری کند.

معلمان معمولا تصور می‌کنند پوشیدن دستکش نخی از ایجاد حساسیت‌های پوستی جلوگیری می‌کند اما دستکش‌های نخی به طور کامل از پوست دست حفاظت نمی‌کنند و پودر گچ از منافذ آن با دست آن‌ها تماس پیدا می‌کند، به همین دلیل حتما باید از دستکش نایلونی زیر دستکش پارچه‌ای استفاده شود.
 با دستتان تخته را پاک نکنید
در بسیاری از مراکز آموزشی تخته‌سیاه و گچ جای خود را به تخته‌های وایت‌بورد و ماژیک داده‌اند که در این صورت خطر ایجاد حساسیت‌های پوستی وجود ندارد. متاسفانه برخی از دبیران گاهی برای پاک کردن نوشته‌های تخته از دستشان استفاده می‌کنند که در این حالت عوارض و خطرات جدی‌تری مطرح است.

معمولا در ماژیک‌ها از رنگدانه‌های سمی استفاده می‌شود و اگر ماژیک با دست پاک شود منافذ سطح پوست دست به این رنگدانه‌ها آلوده می‌شوند.

اگر دستی که به ماژیک آلوده‌شده با دهان تماس پیدا کند این رنگدانه‌های سمی وارد دستگاه گوارش می‌شود و باعث بروز «جذب سیستمیک» می‌شود.جذب سیستمیک در بلندمدت سبب به وجود آمدن سرطان در قسمت‌های مختلف بدن می‌شود، ازجمله سرطان خون، سرطان معده، سرطان سینه، سرطان روده و… هرچند این مسئله به‌عنوان مقاله‌ای علمی و مستند ارائه نشده و تحقیق جامعی هم درباره آن صورت نگرفته، اما با توجه به تاثیر رنگ‌دانه‌های شیمیایی که نقش رادیکال‌های آزاد را بازی می‌کنند این احتمال وجود دارد.

بنابراین توصیه می‌شود در مراکز آموزشی، که از تخته‌سیاه و گچ استفاده می‌شود، معلمان برای جلوگیری از ابتلا به حساسیت و اگزمای پوستی حتما از دستکش استفاده کنند و در مراکزی که از وایت‌بورد و ماژیک استفاده می‌شود حتما برای پاک کردن تخته از تخته‌پاک‌کن استفاده شود.

در صورتی که در اثر تماس طولانی‌مدت دست با گچ اگزما ایجاد شده باشد توصیه می‌شود به پزشک مراجعه کنید. چون اگزمای دست انواع مختلفی دارد برای درمان بسته به نظر پزشک داروهای متفاوتی تجویز می‌شود، از این رو خوددرمانی به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود.
 از تخته‌ پاک‌کن مرطوب استفاده کنید
بهتر است معلمان هنگام پاک کردن تخته‌سیاه تخته‌پاک‌کن را کمی مرطوب کنند و با اسفنج مرطوب آن را پاک کنند و بعد از خشک شدن تخته دوباره روی آن بنویسند.گرد گچی که بعد از پاک کردن تخته در فضا پخش می‌شود به‌خصوص برای افرادی که زمینه ژنتیکی ابتلا به حساسیت را دارند و یا مبتلا به بیماری‌های تنفسی مثل آسم هستند مضر است و سبب بروز واکنش‌های تنفسی می‌شود.

افرادی که به مشکلات تنفسی از قبیل آسم مبتلا هستند باید احتیاط بیشتری کنند و کمتر در معرض مواد آلرژی‌زا و حساسیت‌زا قرار بگیرند. به‌محض اینکه علائم آلرژی در آن‌ها بروز کند باید آن را کنترل کنند و احتیاط‌ها و پیشگیری‌های لازم را به عمل آورند تا از پیشرفت آن جلوگیری شود.