معماری
عکس ستون مهره ها

ستون فقرات (آناتومی،بیماری،آسیب،صدمات و درمان)

آشنایی با ستون فقرات،بیماریهای ستون فقرات،آسیب ها و صدمات به ستون فقرات،عکس ستون فقرات،مشکلات و التهاب،تومور و سرطان ستون فقرات انسان،بهترین نحوه نشستن

ستون فقرات در انسان از ۳۴ – ۳۳ مهره استخوانی تشکیل یافته است که ۲۴ عدد آنها آزاد و نسبت به یکدیگر متحرک هستند. ستون مهره‌ها علاوه بر اینکه وزن بدن را به راحتی تحمل می‌کند ، نخاع را که ساختمان عصبی بسیار ظریف و مهمی است، در داخل خود محافظت می‌کند. این ستون هم دارای ثبات و هم تحرک برای انجام فعالیتهای روزانه می باشد. بیماریهای ستون فقرات دارای تنوع و دسته بندیهای متفاوتی می باشد مانند بیماریهای مادرزادی، دژنراتیو، التهابی، عفونی، شکستگی ها، دفورمیتیها، ، و…. .که سه دسته شایع آنها آرتروزها، شکستگیها و تغییر شکلهای ستون فقرات می باشند.آسیب ستون فقرات می تواند منجر به ایجاد درد، کاهش تحرک ستون فقرات ، آسیبهای سیستم اعصاب ،و .. گردد.برای حفظ کارآمدی و سلامت آن توجه به یکسری اصول و مراعات آن ضروری می باشد که هدف این مقاله بیان آن موارد می باشد.

 

 ساختمان ستون فقرات

ستون فقرات یا ستون مهره‌ای یا “تیره پشت”  از مشخصات همه جانوران مهره‌دار است. ستون فقرات در انسان از ۳۴ – ۳۳ مهره استخوانی تشکیل یافته است که ۲۴ عدد آنها آزاد و نسبت به یکدیگر متحرک هستند. ۵ عدد آنها به هم متصل شده و استخوان خاجی را تشکیل می‌دهند. و ۵ – ۴ عدد از مهره‌ها نیز به یک قطعه استخوان به نام دنبالچه تبدیل شده‌اند. بنابراین تعداد مهره‌ها در افراد بالغ به ۲۶ قطعه تبدیل می‌گردد.
شمارش مهره‌ها نیز از بالا به پایین صورت گرفته و از ۵ قسمت تشکیل شده است: ناحیه گردنی (Cervical) هفت مهره – پشتی یا سینه‌ای (Thoracic) دوازده مهره – کمری (Lumbar) پنج مهره – استخوان خاجی (Sacrum) یک مهره و استخوان دنبالچه‌ای (Coccygeal) یک مهره . طول ستون مهره‌ها در مردان حدود ۷۰ سانتیمتر و در زنان حدود ۶۰ سانتیمتر است و ۴/۱ طول یک ستون مهره‌ای را دیسکهای بین مهره‌ای تشکیل می‌دهند.

ستون فقرات تکیه گاه محکم بدن است و بار سنگین سر ، دستها و تنه را که تقریبا ۳/۲ وزن تمام بدن است تحمل می‌کند. نخاع و ریشه‌هایی که از آن جدا می‌شوند طوری در داخل مهره‌ها قرار گرفته‌اند که هنگام حرکات طبیعی ستون فقرات هیچگونه آسیبی نمی‌بینند. به مهره های پشتی ستون فقرات ۱۲جفت دنده متصل می‌گردد که مانند محفظه ای دور قلب ، ریه‌ها و قسمتی از اعضای درون شکم را فرا گرفته و آنها را حفاظت می‌کند.

ساختمان یک مهره معمولی

هر مهره از یک بخش قدامی (تنه) و یک بخش خلفی (قوس مهره‌ای) ساخته شده و سوراخ مهره‌ای در بین این دو بخش قرار دارد در مجموع هر مهره از قسمتهای زیر تشکیل شده است:
تنه مهره: دارای ۵ سطح فوقانی ، تحتانی ، خلفی ،قدامی و طرفی است. سطح خلفی ، حد قدامی کانال نخاعی را می‌سازد و سطح فوقانی و تحتانی محل قرارگیری دیسک بین مهره‌هاست. تنه مهره در تحمل وزن بدن شرکت می‌نماید.قوس مهره‌ای که از نخاع محافظت می‌کند و از قسمتهای زیر تشکیل شده است. یک جفت پایه (Pedicle) که قسمتهای قدامی طرفی قوس مهره‌ای را تشکیل می‌دهد.

  1. یک جفت تیغه (Laminae) که قسمتهای خلفی قوس مهره‌ای را بوجود می‌آورند.
  2. هفت زایده که شامل ۴ زایده مفصلی (۲ تا فوقانی و ۲ تا تحتانی) ، دو زایده عرضی و یک زایده شوکی می‌باشد.

مهره‌های آزاد

مهره‌های آزاد شامل مهره‌های گردن ، مهره‌های پشتی و مهره‌های کمری هستند. مهره‌های آزاد به استثنای مهره اول و دوم گردن ، دارای ساختمان مشابهی هستند. دو مهره اول گردن (مهره اطلس و مهره محوری) ، ساختمان خاص دارند. زیرا این دو باید ستون فقرات را با کاسه سر متصل سازند. مهره اول گردن به نام اطلس ، تنه ندارد و به جای آن یک قوس قدامی دارد. در بالای این قوس از هر طرف یک حفره مفصلی برای دو برآمدگی استخوانی پس سری و در زیر آن دو زایده مفصلی برای اتصال به مهره دوم گردن (مهره محوری) وجود دارد. از تنه مهره دوم گردنی ، یک برآمدگی استخوانی به شکل دندان (زایده دندانی) به سمت بالا جدا می‌شود که با سطح درونی قوس قدامی اطلس دارای اتصالی مفصلی است.

استخوان خاجی (Sacrum)

استخوان خاجی از ۵ مهره که با یکدیگر جوش خورده‌اند، ساخته شده است. این استخوان جدار خلفی حفره لگن را تشکیل می‌دهد. شکل آن سه گوش و سطح قدامی آن قدری گود و سطح خلفی آن قدری برجسته است و از دو طرف به استخوان خاصره متصل می‌شود. اتصال استخوان خاجی با آخرین مهره کمر بوسیله دو زایده مفصلی فوقانی مهره‌ ا ی صورت می‌گیرد.

استخوان دنبالچه (Coccygeal)

این استخوان از ۵ – ۴ مهره کوچک به هم چسبیده تشکیل شده است که شکل مثلثی دارد و با رباطهای مفصلی به انتهای استخوان خاجی متصل است. دنبالچه در انسان ، منطبق با دم حیوانات پستاندار است که کوچک و بدون رشد مانده است.

مفاصل ستون فقرات

مفصل بین استخوان پس سری و اولین مهره گردن ، حرکات سر را به پایین و بالا و راست و چپ ، ممکن می‌سازد. زایده دندانی مهره دوم گردن بوسیله یک رباط عرضی به سطح درونی قوس قدامی مهره اطلس متصل است که موجب حرکت و گردش سر می‌شود. در رفتگی این مفصل و پارگی رباط عرضی ، خطر فرو رفتن مهره دوم گردن به داخل نخاع و مرگ فوری را در بردارد.

فیزیولوژی ستون فقرات

ستون مهره‌ها از ۲۶ مهره استخوانی تشکیل شده است. این مهره‌ها طوری به هم وصل شده‌اند که یک ستون استخوانی را درست کرده اند. در داخل هر کدام از مهره‌ها سوراخ بزرگی وجود دارد. این سوراخها در طول ستون مهره‌ها مجرایی را تشکیل می‌دهند که نخاع ، یعنی طنابی که از مغز جدا می‌شود در داخل آن قرار گرفته است. اتصال مهره‌ها به یکدیگر بسیار دقیق است و آن چنان استحکامی به ستون مهره‌ها می‌دهد که وزن بدن را به راحتی تحمل می‌کند و به چپ و راست؛ جلو و عقب نیز خم می‌شود، و در همین حال نخاع را که ساختمان عصبی بسیار ظریف و مهمی است، در داخل خود محافظت می‌کند.
در حالت طبیعی وقتی به ستون مهره‌ها از روبرو و یا از پشت نگاه می‌کنیم کاملا مستقیم است، یعنی هیچ انحرافی به اطراف ندارد؛ ولی وقتی از پهلو به آن نگاه می‌کنیم در آن انحناهایی دیده می‌شود، که در قسمت گردن و کمر به طرف داخل بدن فرو رفته و در ناحیه پشت و لگن برجسته است. این وضعیت باعث می‌شود که ستون مهره‌ها وزن بدن را خیلی بهتر تحمل کند و در عین حال، در موقع ایستادن انسان بتواند کنترل وزن و تعادل بدن خود را حفظ کند. ستون مهره‌ها در ناحیه گردن از ۷ مهره ، در سینه از ۱۲ مهره در قسمت کمر از ۵ مهره و در ناحیه لگن از ۲ استخوان ، یعنی استخوانهای خاجی و دنبلانچه ، درست شده است.

بیماریهای ستون فقرات

بیماریهای ستون فقرات دارای تنوع و دسته بندیهای متفاوتی می باشد مانند بیماریهای مادرزادی، دژنراتیو، التهابی، عفونی، شکستگی ها، دفورمیتیها، ، و…. .که سه دسته شایع آنها آرتروزها، شکستگیها و تغییر شکلهای ستون فقرات می باشند.

 

شکستگی ستون مهره‌ای

شکستگی جسم مهره یا قوس خلفی آن اغلب با خونریزی و تغییر مکان قطعات شکسته همراه است و در نتیجه ممکن است نخاع فشرده و له شود و یا قطع گردد که ضایعات عصبی حسی و یا حرکتی بسیار مهمی را ایجاد می‌کند. اگر ضایعه له شدن و یا قطع نخاع در نواحی پشتی و یا کمری باشد، هر دو پا از حرکت می‌افتد، رفلکسها از بین می‌رود و فلج شل عارض می‌گردد، کار اسفنگتر مثانه و مقعد مختل شده و ادرار خود به خود و قطره قطره از مثانه خارج می‌شود.

شکستگی ستون مهره ها
پس از مدتی ، تونوس از دست رفته عضلات (قدرت انقباض عضلات) مجددا بر‌می‌گردد و حتی از میزان طبیعی بیشتر می‌شود و اندام مربوطه به حال انقباض دائم درمی‌آید. خلاصه فلج شل به فلج سخت تبدیل می‌شود. اگر ضایعه در ستون مهره‌ای گردن باشد علاوه بر عوارض نامبرده در بالا ، هر دو اندام فوقانی نیز کم و بیش دچار اختلالات حسی و حرکتی خواهد شد. شکستگی و یا دررفتگی مهره اول خطرناک است، زیرا ممکن است به مرکز تنفس صدمه رسانده ، موجب مرگ فوری مصدوم گردد.

 

آرتروز ستون فقرات یا اسپوندیلوز :

با افزایش سن ،به مرور میزان آب و محتوای پروتئینی غضروف های بدن کاهش می یابد. این تغییرات موجب ضعیف تر شدن وشکنندگی بیشترمفاصل و سطوح غضروفی خواهد شد ( این تغییرات که اغلب با افزایش سن پدید می آیند در اصطلاح علمی دژنراسیون نامیده می شوند ) .همانطوریکه می دانید قسمت قابل توجه و مهمی از مهره های ستون فقرات و مفاصل بین مهره ای ( فاست ها ) از غضروف درست شده است و بهمین دلیل با گذشت زمان در معرض تغییرات دژنراتیو ( تغییر محتوای آب و پروتئین و تغییر حالت طبیعی ) می باشند .این تغییرات همان حالتیست که به اسم آرتروز ( در اصطلاح عامیانه اش ) نامیده می شود.دژنراسیون دیسک را در اصطلاح علمی اسپوندیلوزیس می نامند.رادیوگرافی ساده ، ام ، آر ، آی و سی تی اسکن می توانند اسپوندیلوز مهره ای را بصورت کاهش فاصله بین مهره های مجاور ، و در موارد پیشرفته بشکل تغییر شکل مهره های درگیر و دفورمه شدن آنها نشان دهند . مراحل زودرس و اولیه ی این تغییرلت در ام، آر، آی بشکل تیره رنگ شدن دیسک مبتلا در مقایسه با دیسک های سالم دیده می شوند .

وقتی دیسک بین مهره ای دچار این تغییرات شد استعداد بیشتری برای فتق و بیرون زدگی پیدا می کند. دژنراسیون دیسک میتواند باعث درد موضعی در محل مبتلا شود و این حالت در هر محلی از ستون فقرات محتمل است . درگیری دیسک های گردن باعث درد گردن خواهند شد ، دژنراسیون دیسک های ناحیه پشت با دردهای جدار قفسه سینه ، و درگیری دیسک های کمری باعث کمر دردهای آزار دهنده خواهند شد . این حالات در همه ی گروه های سنی می توانند دیده شوند اما در سالمندان شایع ترند . فتق بیشتر دیسک و بیرون زدگی قابل توجه تر آن می تواند علائم و مشکلات پیچیده تری را ایجاد کرده و حتی با دردهای انتشاری به دست یا پاها (دردهای سیاتیکی ) و یا علائم حسی ، حرکتی مثل ضعف در قدرت عضلانی و گاه بی اختیاری و عدم کنترل  ادرار و مدفوع زمانیکه اعصاب شبکه خاجی در گیر باشند و نیز ناتوانی در راه رفتن و لنگش پاها تظاهر کند .
 

تغییر شکل ستون مهره‌ای

دانش آموزی که در کلاس درس ساعتها روی نیمکت می‌نشیند، عضلات او در حالت سستی و استراحت بوده و تنفس او سطحی است، هوای کلاس نیز به علت زیادی شاگردان خفه و اکسیژن آن کم است و در نتیجه کودکان ضعیف و راشیتیسمی با پشت خمیده ، سینه مسطح و شانه‌های پایین افتاده ، به مرور زمان قوز پیدا می‌کنند. در خمیدگی ستون مهره‌ای و آشکار شدن قوز ، بندها و رباطهای سمت تحدب ستون فقرات بخصوص رباط مهره‌ای مشترک خلفی کشیده می‌شود و برعکس رباط مهره‌ای مشترک قدامی کوتاه می‌شود. اگر بیماری باز هم پیشرفت کند، به مرور از مقاومت جسم مهره در محل فشار کم می‌شود. کمی مقاومت جسم مهره موجب فرو رفتن قسمتی از قوس غضروف بین مهره‌ای در استخوان مهره می‌گردد.

عوامل بوجود آورنده صدمات ستون فقرات

عوامل زیادى باعث این عارضه مى‌شوند؛ از جمله کشیده شدن ماهیچه‌هاى پشت ، اسپاسم و پیچ خوردگى رباطها که استخوانها را به یکدیگر متصل مى‌کنند، از موارد دیگر مشکلات مفصلها و دیسک هستند. این مشکل اغلب زمانى اتفاق مى‌افتد که شما ماهیچه‌هایى را که براى مدتى بى‌حرکت مانده‌اند به ناگهان و شدیداً به حرکت در مى‌آورید. به عنوان مثال ناگهان مبل سنگینى را جابجا مى‌کنید و یا کارهاى سنگین منزل را انجام مى‌دهید. درد دیسک زمانى اتفاق مى‌افتاد که دیسک بین دو استخوان پاره می شود و به اعصاب فشار مى‌آورد و یا در موقع بلند کردن جسم سنگین دیسک فشرده  و جابجا مى‌شود.

آسیب‌های حاصل از درگیری ستون فقرات

چون طناب نخاعی حامل پیغامهای حسی و حرکتی بدن است در صورت آسیب رسیدن به آن، این ارتباط ممکن است صدمه دیده و می‌تواند منجر به از دست دادن یا تغییر حس، ایجاد درد و ضعف حرکتی شود. این همان اتفاقی است که به‌دنبال یک تصادف شدید بروز کرده و منجر به فلج شدن افراد می‌گردد. تعداد اندامهایی که در این موارد فلج می‌شوند بستگی به محل آسیب طناب نخاعی دارد. اگر صدمه به طناب نخاعی در ناحیه گردن رخ دهد، فلج و از دست دادن حس می‌تواند هم در دستها و هم در پاها ایجاد شود. با اینحال اگر آسیب در طناب نخاعی در قسمت‌های پایین تر سینه‌ای یا کمری رخ دهد ، فقط عضلات پاها دچار مشکل خواهند شد.

در اکثر صدمات ناحیه پشتی بدن، اعصابی که از طناب نخاعی خارج می‌شوند آسیب می‌بینند اما خود طناب نخاعی معمولاً کمتر آسیب می‌بیند. در اثر صدمات مستقیم به لیگامان‌ها، تاندون‌ها، مفصل‌ها و سایر ساختمانهایی که در مهره یا اطراف آن قرار دارد، درد می‌تواند فقط در همان قسمت پشت ایجاد گردد، اما به علت اینکه همان اعصابی که این بافتها را عصب رسانی می‌کنند همچنین پاها را نیز از نظر عصبی تغذیه می‌نمایند، بیماران ممکن است در پاهایشان هم درد ایجاد شود و آنها اینطور فکر کنند که مشکل اصلی درپاها است، در حالیکه علت اصلی را باید در مهره‌های کمری جستجو نمود .بعلاوه، ممکن است فشار وارد آمده بر روی اعصاب، همچنین تولید درد، تغییر در حس و ضعف عضلات پاها نماید . واضح است که پشت انسان دارای ساختمان پیچیده‌ای است. وقتی صدمه‌ای وارد می‌شود، به دلایل مختلفی پشت درد می‌تواند رخ دهد. خوشبختانه اکثر مشکلات ناحیه پشت یا کمر، بدون اینکه نیازی به بررسی‌های بیشتری باشد، بهبود می‌یابند. بنابراین بطور کلی برای پیدا کردن علت واقعی بروز کمردرد حاد، نیازی به انجام آزمایشها و بررسی‌های پیچیده وجود ندارد. با اینحال وقتی علایم خیلی شدید بوده و به مدت زیادی (بیش از شش هفته) طول بکشند، پیدا کردن علت بروز آنها اهمیت ویژه‌ای دارد.

راههای کسب تندرستی و جلوگیری از نارساییهای ستون فقرات

برای بهداشت ستون مهره‌ها بهتر است هنگام راه رفتن و نشستن، مهره‌ها درست و صاف بر یکدیگر سوار باشند و قوز نکنیم و اگر عادت قوز کردن داریم، آن را ترک کنیم. اندام صاف و خم نشده، نقش بسیار زیادی در زیبایی ، حس اقتدار و اعتماد به نفس دارد .ورزشهای کششی ، یوگا تحت نظر متخصص و شنا نیز در اکثر موارد پیشنهاد می‌شود.درمان دردهاى پیش رونده پشت باید بر اساس عوامل بوجود آورنده آنها مورد توجه قرار گیرند. ممکن است کاستن از وزن به درمان درد کمک کند، زیرا اضافه وزن دردهاى پشت را شدیدتر مى‌کند. تقویت ماهیچه‌ها و اصلاح وضعیت نشستن ، ایستادن و خوابیدن به درمان دردهاى پشت کمک فراوانى مى‌کند.

جلوگیری از وارد شدن فشار به ناحیه پشت هنگام فعالیت یا برداشتن بار و ….

هرگز اجسام را در حالت دولا کردن بدنتان از روى زمین بر ندارید، بلکه اشیا را با خم کردن باسن و زانوهایتان بلند کنید. در موقع حمل اجسام پشتتان را صاف نگه دارید و اشیا را در حالى که به بدنتان نزدیک کرده‌اید، حمل کنید. از چرخاندن یا کج کردن بدنتان هنگام بلند کردن اجسام اجتناب کنید. در موقع حمل اجسام سنگین به جاى کشیدن بهتر است آن را هل دهید. اگر مجبورید پشت میز ، فرمان اتومبیل یا کامیون براى ساعتها بنشینید هر چند وقت کمى استراحت کنید و با راست کردن بدن از خستگى آن بکاهید. کفشهاى پهن با پاشنه‌هاى کوتاه (۵/۲ سانتیمتر یا کمتر) بپوشید. بطور مداوم ورزش مناسب انجام دهید. داشتن زندگى پرتحرک به شما کمک خواهد کرد تا به درد پشت کمترى مبتلا شوید.

درست نشستن : بهترین روش نشستن

روى صندلى با یک پشتى باریک به نحوى بنشینید که پشتتان کاملاً صاف بوده و زانوهایتان کمى بالاتر از باسن قرار گیرند. براى این منظور صندلى خودتان را تنظیم کنید و یا با قرار دادن یک چهارپایه در زیر پاها سعى کنید همیشه صاف بنشینید. در موقع چرخیدن در روى صندلى هرگز تنها کمرتان را نچرخانید بلکه تمام بدنتان را بچرخانید. در موقع رانندگى مستقیم بنشینید و صندلى را به سمت جلو تنظیم کنید. نشستن به این روش به شما کمک مى‌کند تا براى کنترل ماشین به جلو خم نشوید. براى قرار گرفتن بهتر پشت فرمان ممکن است پتو یا حوله‌اى را در گودى کمرتان قرار دهید تا در سفرهاى طولانى خسته نشوید.

درست ایستادن: بهترین وضعیت ایستادن

اگر ناچارید براى مدت طولانى بایستید بهتر است یک پاى خود را روى چهارپایه کوچکى قرار داده و به خمیدگى ستون فقرات فشار بیاورید. هر ۵ تا ۱۵ دقیقه یک بار پاى دیگرتان را روى چهارپایه قرار دهید. در موقع ایستادن گوشها ، شانه‌ها و باسنتان باید در یک خط مستقیم قرار گیرند در حالى که سرتان به حالت مستقیم و شکم به طرف داخل کشیده شده است.

درست خوابیدن: بهترین حالت کمر در موقع خوابیدن

بسیاری از افراد از رختخواب خود دچار کمردرد یا پشت درد می شوند. این امر اغلب به این خاطر است که آن ها دارای تشک های نامناسب هستند که در قسمت هایی که وزن آن ها بیشتر است، تشک آن ها دچار فرو رفتگی و گودی می شود. تشک خواب باید از نوعی انتخاب شود که رویه آن به ضخامت حداقل دو سانتیمتر و نسبتاً سفت باشد و به آسانی دچار فرو رفتگی نشود.(حالتی بین نرم و سفت که تمایل بیشتری به سفتی دارد، لزومی ندارد تشک زیاد هم سفت و سخت باشد). گذاشتن چندین بالش زیر سر کار غلطی است، همان طور که بدون بالش خوابیدن کاری غیر صحیح است. باید سعی کنید گردن شما حالت صاف خود را در هنگام خواب حفظ کند. بهتر است به پهلو بخوابید در حالى که زانوها را به طرف شکم خم کرده‌اید. ممکن است بالشى را براى محافظت از گردن در زیر سرتان قرار دهید. همچنین بد نیست که بالشى نیز بین زانوهایتان قرار دهید. اگر خواستید به پشت بخوابید بالش کوچکى در زیر زانوها و حوله‌اى در گودى پشت قرار دهید. هرگز به روى شکم نخوابید مگر اینکه بالشى را در زیر شکمتان قرار داده باشید. از تشکهاى سفت و محکم استفاده کنید. اگر تشک شما بسیار نرم بود، تخته‌اى به قطر ۲/۱ اینچ در زیر تشک قرار دهید.

توجه به وضعیت بدن در هنگام کار

بهترین وضعیت برای کمر در هنگام کار، حفظ شکل طبیعی ستون مهره ها است. شکل طبیعی ستون مهره ها مشابه S کشیده است. در هنگام کار پشت و گردن خود را تا حد امکان صاف نگه دارید.

داشتن تناسب اندام

اگر وزن شما زیاد است، فشار زیادی بر روی پشت شما وارد خواهد آمد و هم چنین ممکن است وضعیت ایستادن شما هم بد باشد. کم کردن وزن نه تنها برای پشت و کمر شما مناسب است بلکه برای کل سلامتی شما نیز اهمیت دارد. انجام تمرینات ورزشی مناسب، نقش عمده ای در پیشگیری و درمان دردهای پشت و کمر دارد. قوی تر کردن عضلات اطراف ستون فقرات از اهمیت زیادی برخوردار است. متأسفانه بعضی از تمرینات ورزشی می توانند درد پشت یا کمر را بدتر کنند. لذا نباید هر حرکت ورزشی را بدون مطالعه و سرخود انجام داد. بعضی از بیماری ها می توانند باعث پشت درد یا کمردرد شوند. پشت درد یا کمردرد می تواند نشانه ای از یک بیماری مثل التهاب، اختلالات استخوانی و دردهای ارجاعی باشد. تغییراتی که در روند افزایش سن و پیری ایجاد می شود می تواند باعث مشکلات پشت و کمر در افراد مسن باشد. در خانم ها بعد از سن یائسگی، پوکی استخوان می تواند سبب پشت درد یا کمردرد و خمیدگی ستون فقرات شود.

فعالیت مناسب: تقویت ماهیچه‌هاى پشت با حرکات ورزشى

برخى از تمرینات خاص ماهیچه‌هاى پشت را قوى مى‌سازند. اگر به آرامى ماهیچه‌هاى پشتتان را بکشید به قدرت آن خواهید افزود. براى این کار به پشت بخوابید، سپس زانوهایتان را خم کرده و به آرامى زانوى چپ را به طرف سینه خودتان بالا بیاورید و ستون فقرات را به طرف زمین فشار دهید، در این حالت ۵ ثانیه باقى بمانید، سپس با یک استراحت کوتاه همین عمل را با پاى راست تکرار کنید. این تمرین را ده بار پى درپى با جابجا کردن پاى چپ به راست تکرار کنید. اگر ناگزیر به حرکات بدنى خاصى هستید پس بهتر است همیشه بدنتان را آماده و فعال نگه دارید. از اینرو شنا کردن و قدم زدن از مناسبترین ورزشها است. ” متحرک بودن”، الفباى درمان دردهاى ستون فقرات است. زمانی که ماهیچه ها درست کار می کنند، فرسودگى را می توان به تاخیر انداخت و ، می توانیم بار دیگر بر روى ستون فقرات خود تکیه کنیم…. “. انجام تمرینات ورزشى مناسب ، نقش عمده اى در پیشگیرى و درمان دردهاى پشت و کمر دارد. قوى تر کردن عضلات اطراف ستون فقرات از اهمیت زیادى برخوردار است. متأسفانه بعضى از تمرینات ورزشى مى توانند درد پشت یا کمر را بدتر کنند. لذا نباید هر حرکت ورزشى را بدون مطالعه و سرخود انجام داد.
” فیزیوتراپى”، تمرین هاى ورزشى که مخصوص هر فرد بیمار تعیین و تنظیم می شوند، از بین بردن فشارهاى روحى و آرامش اعصاب و در کنار همه این موارد، همراهى روانشناسان مجرب، جزء این برنامه کوتاه مدت هستند. … ”
توجه داشته باشید که خواب شبانگاهى مهمترین عمل درمانى و آرام بخش براى ستون مهره هاست. خوابیدن بر یک تختخواب مناسب، آسایشى است براى ستون فقرات. بر اساس یک سرى مطالعات انجام گرفته توسط محققان اسپانیائی، یک تشک نیمه سخت، که طبق استانداردهاى اروپایى سختى اى به میزان ۵/۶ را دارد، براى بدن ایده آل است. با استفاده از این نوع تشک، عوارض نیمى از افراد مورد آزمون، درمان شدند. هر فرد باید تشک مخصوص ویژگی هاى بدن خود را خریدارى کند. در این مورد که آیا تشک بایستى از هسته اى فنرى برخوردار باشد، از جنس لاتکس، ماده اى که از کائوچو گرفته می شود باشد و یا از ابر، می توان به متخصصین مراجعه کرد.
در مورد کسانى که دچار درد در ناحیه گردن هستند، نوع بالش نیز مهم است. در این صورت، باید از بالش هاى کوچک و کوتاه، یا بالش هایى به شکل یک استوانه کوچک براى قرار گرفتن در زیر گردن استفاده کرد. بهترین حالت براى ستون مهره ها در هنگام خواب، به پهلو خوابیدن و آنهم در حالیست که، پاها بصورت زاویه دار قرار بگیرند. در حالت خوابیدن بر روى شکم، مهره هاى ناحیه کمر به سمت پایین آویزان مانده و ماهیچه هاى این بخش را، دچار کشیدگى بیش از حد می کنند.

پیشگیری از بیماریهای ستون فقرات و تسکین درد آنها

کمپرس گرم ، درد و اسپاسم ماهیچه‌ها را کاهش مى‌دهد. پس براى ۲۰ تا ۳۰ دقیقه از کمپرس گرم سود ببرید. همچنین کمپرس یخ و ماساژ نیز ممکن است درد را کاهش دهد. براى تسکین ورم و درد مى‌توان ازداروهایى مانند :آسپرین ، استامینوفن ، نپروکسن ، کتوپروفن و ایبوپروفن با نظر پزشک استفاده نمود.

نکاتی در بهداشت ستون فقرات

بهداشت ستون فقرات اهمیت بسیارى در پیشگیرى از بیمارى بسیار شایع پشت درد یا کمردرد دارد.
هنگام بلند کردن صحیح بار و اشیاء ، هرگز با کمر خمیده بار را بلند نکنید.

  • براى بلند کردن بار پاهایتان را به اندازه عرض شانه باز کرده، پاى چپ را کمى جلوتر از پاى راست قرار دهید، زانوها را خم نمائید، بار را محکم و نزدیک به بدن خود بگیرید. پشت خود را صاف نگه دارید و با استفاده از نیروى پا ، بار را بلند کنید. نام این روش کینتیک (Kinetic) است.
    • در هنگام بلند کردن بار از پیچاندن کمر به طرفین اجتناب کنید. بارهاى سنگین را به تنهایى بلند نکنید.
    • دستگیره D شکل، حالتى براى دست فراهم مى کند ثا به نرمى روى سطوح ناهموار حرکت کنید.

    وضعیت بدن در هنگام کار.
    بهترین وضعیت براى کمر در هنگام کار، حفظ شکل طبیعى ستون مهره ها است. شکل طبیعى ستون مهره ها مشابه S کشیده است. در هنگام کار پشت و گردن خود را تا حد امکان صاف نگه دارید.
    وضعیت مناسب بدن در هنگام خواب. تشک خواب باید از نوعى انتخاب شود که رویه آن به ضخامت حداقل دو سانتیمتر و نسبتاً سفت باشد و به آسانى دچار فرو رفتگى نشود. (حالتى بین نرم و سفت که تمایل بیشترى به سفتى دارد ، لزومى ندارد تشک زیاد هم سفت و سخت باشد).گذاشتن چندین بالش زیر سر کار غلطى است ، همان طور که بدون بالش خوابیدن کارى غیر صحیح است. باید سعى کنید گردن شما حالت صاف خود را در هنگام خواب حفظ کند.
    تناسب اندام داشته باشید. کم کردن وزن زیادی نه تنها براى پشت و کمر شما مناسب است بلکه براى کل سلامتى شما نیز اهمیت دارد(۱۳-۱۲-۹).
    سخن آخراینکه :
    بعضى از بیمارى ها و اختلالات مى توانند باعث درد نواحی پشت یا کمرشوند. درد نواحی پشت یا کمرمى تواند نشانه اى از یک بیمارى مثل التهاب، اختلالات استخوانى و دردهاى ارجاعى باشد.ولی مسئله مهم بحث پیشگیری و تلاش برای کاهش و به تاخیر انداختن صدمات است که این مطلب جز با اطلاع از روشهای پیشگیرانه و اجرای آن امکان پذیر نیست.

پاسخ دهید