اسکن تالیوم (فواید و مزیت،خطرات و عوارض)

اسکن تالیوم، یکی از شایع‌ترین روش‌های بررسی عملکرد قلب و از ابزارهای مهمی است که می‌تواند نحوه جریان خون قلب را نشان دهد. در این روش، مواد رادیواکتیو مثل تالیوم، تکنوزیوم و ایندیوم که بعد از تزریق بخش زیادی از آنها به وسیله گردش خون به بافت قلب می‌روند و جذب سلول‌های آن می‌شوند، برای عکسبرداری از بافت قلب، استفاده می‌شوند. از آنجا که بیش از ۹۰ درصد جذب این مواد به وسیله بافت قلب است، تصویر بسیار خوبی از میوکارد و بافت عضله قلب ایجاد می‌شود. این اسکن، در ۲ فاز استراحت و ورزش و استرس انجام می‌‌شود.
اولین کاری که در مراکز پزشکی هسته‌ای برای بیمار انجام می‌شود، این است که در حالت استراحت مواد رادیواکتیو را به او تزریق می‌کنند و بعد از حداکثر جذب این مواد به‌‌وسیله قلب، از قلب در همان حالت استراحت عکسبرداری می‌شود.

در مرحله بعد، با روش‌های مختلفی به قلب استرس می‌دهند تا معلوم شود نحوه خونرسانی به قلب در شرایط استراحت نسبت به شرایط استرس، تغییر می‌کند یا نه. در واقع، اگر یکی از رگ‌های قلب تنگ شده و این تنگی در حدی باشد که در حالت ورزش، استرس و فعالیت در خونرسانی به قلب اختلال ایجاد کند، میزان جذب تالیوم در این بخش دچار مشکل، کم می‌شود و نقص و اختلال مشخص خواهد شد؛ یعنی به بیمار ورزشی می‌دهند که ضربان قلبش را تا حداقل ۸۰درصد ضربان افزایش دهد و این عضو در شرایط استرسی قرار بگیرد تا مشخص شود آیا اختلال پرشدگی در بافت میوکارد اتفاق می‌افتد یا نه.

اگر به هر دلیل مثل ناتوانی، سن بالای بیمار یا وجود بلوک‌های قلبی در او، نتوان با اسکن تالیوم تست ورزش انجام داد، موادی به بیمار تزریق می‌شود تا ضربان قلب بالا برود. اگر همه بافت قلب همزمان بعد از استرس نتواند به طور طبیعی گسترش پیدا کند و خونرسانی انجام نشود، نشان‌دهنده این است که در بخشی از آن، گرفتگی عروق وجود دارد. در واقع، وقتی ضربان قلب به بالای ۱۴۰ و ۱۵۰ ضربه می‌رسد، رگ به‌دلیل تنگی، نمی‌تواند خون را به صورت طبیعی به قلب برساند و اختلال پرشدگی ایجاد می‌شود. اسکن تالیوم فقط برای مشخص شدن گرفتگی احتمالی عروق به کار نمی‌رود.

این اسکن می‌تواند نشان دهد چقدر از بافت قلب عملکرد طبیعی دارد و زنده است و مخصوصا بعد از سکته‌های قلبی، برای مشخص کردن میزان زنده بودن سلول‌های قلبی استفاده می‌شود.در واقع، این اسکن، ابزار دقیق‌تر و کامل‌تری نسبت به تست ورزش برای بررسی نحوه خونرسانی میوکارد است.

قبل از اسکن تالیوم چه کنیم؟
بیمارانی که به توصیه پزشک قرار است اسکن تالیوم برایشان انجام شود، باید در این‌باره با پزشک خود صحبت کنند و اطلاعات و راهنمایی‌هایی از او بگیرند. اما به‌طور کلی باید بدانند این کار به‌صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری انجام می‌شود. در مراکزی که اسکن هسته‌ای انجام می‌گیرد، نکاتی به بیماران یادآوری می‌شود که باید قبل از انجام اسکن به آنها توجه کنند؛ مثل قطع مصرف داروهایی که اسکن تالیوم را مختل می‌کنند زیرا همان‌طور که گفته شد، در فاز استرس این اسکن، ضربان قلب باید بالا برود، بنابراین بیمار باید تحت‌نظر پزشک، مصرف داروهایی مانند قرص متورال، پروپرانولول، آتنولول، داروهای بلوک‌کننده کلسیم، داروهای ضدآریتمی، قرص‌های فشارخون، داروهای قلبی مانند نیتروگلیسیرین و… بین ۲۴ یا ۴۸ ساعت قبل از انجام اسکن قطع کند. بعضی داروهای ریوی هم در برخی روش‌های اسکن تالیوم تداخل ایجاد می‌کنند و مصرف آنها باید تحت‌نظر پزشک قطع شود؛ مثل قرص‌های تئوفیلین و آمینوفیلین. البته مسئولان مراکز هسته‌ای، بعد از مشخص شدن روش اسکن، این نکات را به بیمار گوشزد می‌کنند تا مصرف داروهایی که روی ضربان و ریتم قلب و نحوه خونرسانی به عروق کرونر تاثیر دارند، با نظارت پزشک قطع شود. علاوه بر این، بهتر است روز اسکن، داروها و نوشیدنی‌های محرک مثل قهوه و چای پررنگ استفاده نشود. نکته مهم دیگر این است که خانم‌های در سنین باروری، اسکن تالیوم را با احتیاط انجام دهند زیرا درست است که بیش از ۹۰درصد تالیوم در بافت میوکارد جذب می‌شود اما می‌تواند در تخمدان‌ها، کبد، طحال و حتی ریه هم جذب داشته باشد بنابراین برای خانم‌های باردار کاملا ممنوع است.

بعد از اسکن تالیوم چه کنیم؟
افرادی که در تماس نزدیک با بچه‌های زیر ۵سال هستند، باید بسیار مراقب باشند زیرا متاسفانه تشعشع و تاثیر تالیوم که یک ماده رادیواکتیو است، تا ۴-۳ روز بعد از انجام اسکن و تزریق، در بدن می‌ماند و در ترشحات بدن، ادرار و مدفوع هم وجود دارد و می‌تواند روی بچه‌ها، خانم‌های باردار و جنین آنها تاثیر منفی داشته باشد، بنابراین کسانی که اسکن تالیوم انجام داده‌اند، حداقل ۳ روز به هیچ‌وجه نباید تماس نزدیک با این افراد داشته باشند. البته دوز آن برای خود بیمار در حداکثر است و برای اطرافیان او بسیار کم خواهد بود اما از آنجا که مواد رادیواکتیو است، می‌تواند مسمومیت با مواد رادیواکتیو، ضعف و بی‌حالی ایجاد کند و روی ارگان‌های مختلف بدن تاثیر بگذارد.
بعد از انجام اسکن تالیوم، بیمار می‌تواند مصرف داروهای خود را دوباره مانند سابق از سر بگیرد. البته از آنجا که بخشی از این مواد به‌وسیله کبد و صفرا جذب و دفع می‌شود، به این بیماران توصیه می‌شود شیر و مایعات زیادی بنوشند تا به دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو از بدن کمک شود.

میزان حساسیت و اختصاصیت آزمون تالیوم اسکن چقدر است؟
اگر برای افرادی که واقعا طبق معیارهای علمی برای تست ورزش انتخاب می‌شوند، واقعا تست ورزش ایده‌آل و استاندارد انجام شود، ۷۰-۶۵ درصد حساسیت تشخیصی دارد. اگر اسکن تالیوم استاندارد انجام شود، ۹۰-۸۷ درصد موارد حساسیت دارد و می‌تواند نشان دهد آیا گرفتگی عروق کرونر وجود دارد یا نه. اما عیب اسکن تالیوم این است که لزوما همیشه اختلال‌هایی که در اسکن تالیوم می‌بینیم، به دلیل گرفتگی رگ نیست و ممکن است پارازیت و عوامل دیگری هم در نتیجه آن تاثیر داشته باشد بنابراین حساسیت آن بالاست ولی اختصاصی بودن اسکن تالیوم خیلی بالا نیست. استاندارد طلایی برای بررسی عروق کرونر، آنژیوگرافی است که صددرصد تنگی و مشکلات آن را مشخص می‌کند.

اسکن تالیوم برای چه افرادی نباید انجام ‌شود؟
معمولا پزشکان افرادی که خطر و احتمال گرفتگی عروق کرونر در آنها خیلی پایین باشد، مثل خانم یا آقای زیر ۴۰ سال که عامل خطر جدی نداشته باشد، بی‌جهت برای اسکن نمی‌فرستند زیرا به غیر از عوارض این اسکن، احتمال گرفتن نتیجه مثبت کاذب در آن بالاست. از سوی دیگر، برخی افراد طبق جدول‌هایی، پرخطر هستند، مثلا در خیلی از موارد، برای بیماری با درد شدید قلبی، دیابت، سن بالای ۶۰ سال، نوار قلب مشکل‌دار، سیگار، فشارخون و زمینه خانوادگی، شواهد و قرائن به نفع احتمال درگیری وسیع عروق کرونر بسیار زیاد است، بنابراین باید برای او کاری انجام شود که تشخیص قطعی را برای پزشک امکان‌پذیر کند نه اسکن تالیوم. اسکن تالیوم و تست ورزش می‌تواند برای گروهی که بین این ۲ گروه (جوان‌ها و افراد پرخطر) جای می‌گیرند، ابزار تشخیصی مناسبی باشد.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده