روش زندگی با دیابت

دیابت شایع‌ترین بیماری متابولیک (مجموع نشانه‌هایی که به اختلال در وضعیت سوخت‌وساز بدن اشاره دارد) در سرتاسر دنیا از جمله ایران است و همان‌طور که می‌دانید، نشانه اصلی آن افزایش قندخون است. مطمئنا هیچ‌کس یک‌شبه به دیابت مبتلا نمی‌شود. یعنی این‌طور نیست که یک فرد کاملا سالم صبح که از خواب بیدار می‌شود به دیابت مبتلا شده باشد. فردی که امروز تشخیص دیابت می‌گیرد، از مدت‌ها قبل دچار علائم پره‌دیابت یا پیش‌دیابت بوده و چه‌بسا اگر متوجه می‌شد، می‌توانست از بروز آن پیشگیری کند. مثلا کسی که به نشانگان متابولیک مبتلاست باید بداند مستعد دیابت است. نشانگان متابولیک با داشتن ۳ مورد از این ۵ مورد مشخص می‌شود؛ بزرگ بودن محیط دور شکم، بالا بودن تری‌گلیسرید خون، پایین بودن چربی خوب خون (HDL)، افزایش مرزی فشار و قندخون. حدود ۳۰ تا ۵۵ درصد در گروه‌های مختلف جمعیتی در ایران به این نشانگان مبتلا هستند.

دیابت یک بیماری جدی مزمن است که با افزایش میزان قند (گلوکز) خون مشخص می‌شود. شایع‌ترین گونه آن دیابت نوع۲ است که معمولا، هنگامی بزرگسالان را متبلا می‌کند که بدن به انسولین مقاوم می‌شود یا به اندازه کافی انسولین نمی‌سازد. شیوع دیابت نوع۲ در ۳ دهه گذشته به‌طور چشمگیری در تمام کشورها بالا رفته است. برای افراد مبتلا به دیابت، دسترسی به درمان مقرون‌به‌صرفه از جمله انسولین، برای بقا ضروری است. هدف پذیرفته‌شده در سراسر جهان، توقف افزایش دیابت و چاقی تا سال ۲۰۲۵ میلادی است.
دیابت نام رایجی برای طیفی از بیماری‌ها از جمله دیابت شیرین نوع۱ و نوع۲، دیابت بیمزه و دیابت بارداری است. در همه این شرایط، شیوه ترشح انسولین از لوزالمعده (عضوی در دستگاه گوارش) یا چگونگی واکنش بدن به این هورمون تحت تاثیر قرار می‌گیرد. باتوجه به نوع و شدت دیابت می‌توان با رژیم غذایی مناسب، کاهش وزن، داروهای خوراکی یا انسولین تزریقی و استنشاقی بیماری را کنترل کرد. دیابت به طیف وسیعی از عوارض کوتاه و بلندمدت مانند مشکلات پا و چشم و بیماری‌های عروقی می‌انجامد.
این بیماری سالانه باعث مرگ حدود ۵ میلیون نفر می‌شود که بیش از ۸۰‌درصد آنها، در کشورهای با درآمد کم و متوسط زندگی می‌کنند. سازمان جهانی بهداشت تخمین‌زده دیابت تا سال ۲۰۳۰ میلادی به هفتمین علت اصلی مرگ‌ومیر تبدیل خواهد شد.
با گذشت زمان، قندخون بالا می‌تواند هر عضو حیاتی از بدن را ویران کند و باعث حملات قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه، نابینایی، ناتوانی جنسی و عفونت‌هایی شود که ممکن است به قطع عضو بینجامد، اما درمان مناسب، می‌تواند تاثیر دیابت را به حداقل برساند. حتی بیماران دارای دیابت نوع۱می‌توانند زندگی طولانی و سالمی داشته باشند، به شرطی که قندخون خود را به شدت کنترل کنند.

انواع دیابت

دیابت نوع۱ (که پیش‌تر با عنوان دیابت وابسته به انسولین یا دیابت نوجوانان شناخته می‌شد) با فقدان تولید انسولین مشخص می‌شود. علت آن شناخته‌شده نیست، اما تصور می‌شود که در نتیجه ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد می‌شود. این بیماری با دانش کنونی قابل‌پیشگیری نیست. علائم آن شامل دفع بیش‌ازحد ادرار (پرادراری)، تشنگی (پرنوشی)، گرسنگی دائمی، کاهش وزن، تغییرات بینایی و خستگی است. امکان دارد این علائم به‌طور ناگهانی ایجاد شوند. افراد دارای دیابت نوع۱ معمولا برای بقا به تزریق انسولین نیاز دارند.

دیابت نوع۲ (که قبلا دیابت غیروابسته به انسولین یا بزرگسالان نامیده می‌شد) حدود ۹۰‌درصد از تمام موارد را شامل می‌شود. این بیماران اغلب انسولین خود را تولید می‌کنند، اما کافی نیست یا اینکه قادر نیستند به درستی از آن استفاده کنند. این بیماری اغلب ناشی از اضافه‌وزن و کم‌تحرکی است. ممکن است نشانه‌های آن شبیه دیابت نوع۱ باشد، اما اغلب کمتر شاخص هستند. در نتیجه، شاید این بیماری چند سال پس از شروع تشخیص داده شود؛ زمانی که عوارض بروز پیدا می‌کنند.
در گذشته این نوع از دیابت فقط در بزرگسالان دیده می‌شد، اما اخیرا این بیماری به‌طور فزاینده‌ای در کودکان و نوجوانان گزارش شده است، به‌طوری که در برخی از نقاط جهان دیابت نوع۲، به گونه اصلی دیابت در کودکان تبدیل شده است.
دیابت بارداری، افزایش قندخونی است که برای اولین بار در دوران بارداری شناسایی می‌شود. در این عارضه، میزان گلوکز خون بالاتر از حد طبیعی، اما هنوز پایین‌تر از تشخیص دیابت است. خطر عوارض در زنان دارای این بیماری، حین بارداری و وضع حمل افزایش می‌یابد و احتمال ابتلا به دیابت نوع۲ در آینده، در آنها و کودکانشان بالا می‌رود. دیابت بارداری در غربالگری پیش از زایمان تشخیص داده می‌شود.
عدم تحمل گلوکز (IGT) و اختلال قندخون ناشتا (IFG)، شرایط واسطه میان حالت طبیعی و دیابت هستند. افراد دارای این عارضه‌ها، در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت نوع۲ هستند؛ اگرچه قابل‌اجتناب است.
رایج‌ترین علایم و نشانه‌های دیابت
• تشنگی دائمی
• تکرر ادرار
• گرسنگی شدید
• کاهش وزن
• خستگی و خواب‌آلودگی
• تحریک‌پذیری
• تاری دید
• بهبود زخم آهسته
• پوست خشک و خارش‌دار
• خواب رفتن و سوزن‌سوزن شدن دست و پا
• عفونت‌های مکرر، مانند عفونت لثه‌ها، پوست و واژن

حقایق دیابت
• دیابت یک بار بزرگ و در حال رشد است؛ ۴۱۵ میلیون بزرگسال مبتلا به دیابت در سال ۲۰۱۵ میلادی زندگی می‌کردند. انتظار می‌رود این تعداد تا سال ۲۰۴۰میلادی، به حدود ۶۴۲ میلیون یا یکی از هر ۱۰ بزرگسال افزایش یابد.
• دیابت در ۱ نفر از هر ۲ فرد بالغ مبتلا، تشخیص داده نشده است.
• بسیاری از افراد دارای دیابت نوع۲، برای مدتی طولانی بدون آگاهی از بیماری خود زندگی می‌کنند. در زمان تشخیص، ممکن است عوارض دیابت ظاهر شده باشند.
• می‌توان با داشتن شیوه زندگی سالم‌تر، مانع ۷۰‌درصد از موارد دیابت نوع۲ شد یا آنها را به تاخیر انداخت که تا سال ۲۰۴۰ میلادی، معادل ۱۶۰ میلیون مورد است.
• اکنون ۱۲درصد از مجموع هزینه‌های جهانی سلامت (حدود ۶۷۰ میلیارد دلار آمریکا) در بزرگسالان دارای دیابت صرف می‌شود.
• تعداد افراد مبتلا به دیابت در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط به رشد خود ادامه خواهد داد و تهدیدی برای توسعه پایدار است. برای مثال انتظار می‌رود تعداد افراد دارای دیابت در آفریقا در سال ۲۰۴۰ میلادی، ۲ برابر شود.

غلبه بر دیابت
شعار روز جهانی بهداشت ۲۰۱۶ میلادی نیز «شکست دیابت» است. دیابت که زمانی به‌عنوان بیماری مرفهین خوانده می‌شد، در همه جا در حال افزایش است و اکنون در کشورهای در حال توسعه بیشتر شایع است.
بسیاری از عوارض این بیماری قابل‌پیشگیری است. فناوری‌ها و داروها برای زندگی سالم مبتلایان به دیابت موجود هستند، اما هنوز کسانی که به این وسایل نیاز دارند، به آنها دسترسی ندارند.
دسترسی به این داروهای ضروری و فناوری، در کشورهای با درآمد کم و متوسط که بیشتر افراد مبتلا به دیابت در آنها زندگی می‌کنند، به شدت ناکافی است. برای مثال، وسایل اندازه‌گیری قندخون و قند ادرار که فناوری‌های اساسی لازم برای تشخیص و نظارت هستند، در کمتر از نیمی از کشورهای کم‌درآمد در دسترس‌اند، درحالی‌که این رقم در کشورهای با درآمد بالا، بیش از ۹۰‌درصد است. به‌طور مشابه، تنها ۲۳درصد از کشورهای کم‌درآمد گزارش کرده‌اند که انسولین در مراکز مراقبت‌های اولیه دولتی موجود است که در تضاد با ۹۶‌درصد از کشورهای با درآمد بالاست.
همچنین دولت‌ها باید سرمایه‌گذاری بیشتری در نظارت بهتر بر دیابت، از جمله دسترسی به درمان موردنیاز انجام دهند. تعداد افراد مبتلا به دیابت در منطقه خاورمیانه احتمالا تا سال ۲۰۴۰ میلادی بیش از ۲ برابر خواهد شد.
در برخی از کشورهای خاورمیانه، تعداد مبتلایان به دیابت برابر یک‌پنجم مجموع بالغان است و همچنان در حال افزایش است. هزینه مدیریت این بیماری می‌تواند به ۲‌درصد از تولید ناخالص داخلی منطقه برسد. متاسفانه میزان فعالیت جسمانی در خاورمیانه از کل جهان کمتر است.

عوارض دیابت
• خطر حمله قلبی و سکته مغزی در بزرگسالان مبتلا به دیابت، ۳-۲ برابر افزایش می‌یابد.
• کاهش جریان خون در پا همراه با نوروپاتی (آسیب‌های عصبی)، خطر زخم پا، عفونت و نیاز احتمالی به قطع عضو را بالا می‌برد.
• رتینوپاتی دیابتی یکی از علل مهم نابینایی است و در نتیجه آسیب طولانی‌مدت و انباشته به عروق خونی کوچک در شبکیه چشم ایجاد می‌شود. ۶/۲‌درصد از نابینایی در جهان ناشی از دیابت است. بیش از یک‌سوم افراد دیابتی، به نوعی از رتینوپاتی دیابتی دچار می‌شوند. مدیریت دقیق دیابت و غربالگری برای بیماری‌های چشم افراد دیابتی می‌تواند به جلوگیری از اختلالات بینایی کمک کند.
• دیابت یکی از علل اصلی نارسایی کلیه است.
• دیابت در بسیاری از کشورها، یکی از علل اصلی قطع عضو پاست. نرخ قطع عضو در بیماران دیابتی، ۲۰-۱۰برابر بیشتر شده است.

اهمیت صبحانه سالم
موضوع روز جهانی «دیابت» از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۶ میلادی، «زندگی سالم و دیابت» خواهد بود ولی امسال، تمرکزش بر «شروع هر روز با صبحانه سالم» است. یک صبحانه سالم باید کمک کند تا سطح قندخون بیش‌ازحد بالا نرود و در طول صبح نیز شما را سیر نگه دارد. گرچه غلات و نان معمولا ارزان هستند، اما این مواد به‌طور معمول میزان قندخون را به سرعت بالا می‌برند و شما را تا پیش از ناهار گرسنه می‌گذارند. اگر برای صبحانه آبمیوه می‌نوشید، این عادت را کنار بگذارید یا فقط یک لیوان کوچک‌ مصرف کنید. یک لیوان ۱۵۰ میلی‌لیتری آب پرتقال شیرین‌نشده حاوی حدود ۱۵ گرم کربوهیدرات و ۱۳ گرم شکر است.
۷ راه‌ کاهش خطر دیابت
اقدامات ساده مرتبط با شیوه زندگی، در پیشگیری یا به تاخیر انداختن بروز دیابت نوع۲ موثر هستند. برای جلوگیری از دیابت نوع۲ و عوارض آن به این نکات توجه کنید:
۱٫ استفاده از یک رژیم غذایی سالم و متعادل
۲٫ ورزش به‌صورت منظم و فعالیت متوسط تا شدید حداقل ۳ ساعت در هفته
۳٫ اطمینان از نداشتن اضافه وزن و چاقی
۴٫ حذف غذاهای فرآوری‌شده و تنقلات غیرضروری با محتوای قند بالا از رژیم غذایی
۵٫ بررسی فشارخون بالا یا میزان کلسترول غیرعادی
۶٫ مصرف سبزیجات برگ‌دار، میوه‌های تازه، غلات کامل، گوشت بدون چربی، ماست شیرین‌نشده و آجیل
۷٫ اجتناب از مصرف دخانیات؛ چراکه ثابت شده است که سیگار کشیدن خطر ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی- عروقی را افزایش می‌دهد.
امروزه بیشتر مراکز بالینی معتبر مربوط به پره‌دیابت و دیابت نوع۲ که در بزرگسالی شروع می‌شود، به این نتیجه رسیده‌اند که گام اول و کلیدی برای بهبود پره‌دیابت اصلاح شیوه زندگی است و اقداماتی که اغلب آنها به این افراد توصیه می‌کنند به شرح زیر هستند:
• روی وزن خود کنترل داشته باشید.
• حداقل هفته‌ای ۵ مرتبه و هر مرتبه ۶۰-۳۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط انجام دهید.
• رژیم غذایی کم‌چرب و حاوی مقادیر فیبر کافی مصرف کنید.
• مراقب فشار خون خود باشید و برای کاهش آن نمک دریافتی‌تان را کاهش دهید.
• از مصرف مشروبات الکلی به‌طور جدی پرهیز کنید.
• سطح کلسترول خون خود را کاهش دهید و آن را به سطوحی برسانید که برای افراد مبتلا به دیابتی توصیه می‌شود.
درست است که دیابت زمینه ژنتیکی دارد اما با رعایت اصول سلامت و تغییر شیوه زندگی، احتمال بروز این ژن کاهش خواهد یافت. اگر امروز متوجه شدید خودتان، دوستان یا اعضای خانواده‌تان به دیابت مبتلا شده‌اند، خوب است به جای زانوی غم بغل گرفتن، تلاش کنید اطلاعات کافی در مورد دیابت پیدا کنید و بدانید بعد از ابتلا به این بیماری چه کار باید انجام دهید و چگونه به خود و دیگران کمک کنید. در صفحات «سبک زندگی» این هفته، ما در این راه به شما کمک خواهیم کرد. با ما همراه شوید.

دیابت و ورزش
هم کودکان و هم بزرگسالان به تحرک کافی نیاز دارند. متاسفانه بیشتر ما به ساعت‌های طولانی پشت میزنشینی و رفت و آمد با اتومبیل شخصی عادت کرده‌ایم و تحرک لازم را در زندگی روزمره‌مان نداریم و این خطر دیابتی‌ها را نیز تهدید می‌کند. یک برنامه ورزشی منظم و ممتد می‌تواند قندخون را تثبیت کند، نیاز به دارو را کاهش دهد و تغییرات وزن را کنترل کند. البته قبل از شروع ورزش باید با پزشک مشورت کرد. به‌طور کلی، ورزش مناسب این افراد، ورزشی است که فشار زیادی روی پاها وارد نمی‌کند (مثل دوچرخه و قایق‌سواری) و این افراد باید، اصول مراقبت از پاها را دقیقا اجرا کنند. اگر قندخون شما بالاست (بالای ۲۵۰ در افراد مبتلا به دیابت نوع۲ یا بالای ۲۰۰ برای افراد نوع۱)، باید ورزش را تا هنگام پایین آمدن قندخون به تعویق انداخت. در مواقعی که علائمی مانند درد پشت ساق یا سردی پاها هنگام فعالیت بدنی وجود دارد، انجام بعضی ورزش‌ها مخصوصا پیاده‌روی متناوب به‌طوری که همراه با استراحت کافی در فواصل راه رفتن باشد، کمک زیادی در بهتر شدن علائم می‌کند.
افراد مبتلا به دیابت قبل از شروع ورزش باید موارد زیر را انجام دهند:
• اندازه‌گیری قندخون قبل و بعد از فعالیت و هر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در طول ورزش‌های طولانی (بسیاری از فعالیت‌ها ۵۰۰ تا ۶۰۰ کالری انرژی در ساعت مصرف می‌کنند). اگر قندخون شما زیر ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر بود، یک خوراکی سرپایی حاوی ۲۰ تا ۳۰ گرم کربوهیدرات قبل از شروع ورزش مصرف کنید.
• علائم و نشانه‌های پایین افتادن قندخون را بشناسید؛ برای مثال سرگیجه، تعریق، لرز و دوبینی
• شروع ورزش ۱ تا ۲ ساعت بعد از غذا خوردن مناسب است.
• پرهیز از ورزش در زمانی که اوج فعالیت انسولین است، مثلا ورزش صبحگاهی مناسب است. افرادی که به دیابت نوع۱ مبتلا هستند، باید از ورزش هنگام عصر تا آنجا که ممکن است پرهیز کنند.
• تنظیم کردن مقدار مصرف انسولین در صورتی که ضرورت داشته باشد. در این مورد باید به توصیه‌های پزشک عمل کرد و معمولا به معنی کاهش مقدار انسولین کوتاه‌اثر، قبل از ورزش است.
• افرادی که قرص‌های خوراکی ضددیابت استفاده می‌کنند باید با پزشک خود مشورت کنند.
• بعد از ورزش‌های سخت و طولانی، ممکن است به کربوهیدرات اضافه‌تری در ۲۴ ساعت برای جایگزینی کربوهیدرات سوخته‌شده نیاز داشته باشید.
• کفش مناسب، که دارای یک لایه نرم باشد و از نظر طول و پهنا به انگشتان فشار نیاورد و پا در آن کاملا راحت باشد، بپوشید. جوراب‌ها نیز باید مناسب (نخی) انتخاب شوند و رطوبت پا را بگیرند و پاها را خشک نگه دارند.
• از یک دستبند یا برچسب شناسایی بیماری دیابت که به آسانی قابل دیدن باشد، استفاده کنید.

دیابت و افسردگی
به گفته‌ متخصصان، شیوع افسردگی بین افراد مبتلا به دیابت ۲۵ درصد است؛ یعنی از هر ۴ فرد مبتلا یکی افسرده می‌شود که این آمار بالاست. در سال ۲۰۰۰ میلادی نتایج پژوهش‌های آمریکایی نشان داد میزان خودکشی بین افراد افسرده بین ۲ تا ۹ درصد است؛ یعنی ۲ تا ۹ درصد افراد افسرده دست به خودکشی می‌زنند. در حالی که این افراد باید بدانند که می‌توانند با انجام کارهای ساده‌ای، بیماری خود را به خوبی مدیریت کنند و تنها کاری که لازم است انجام دهند این است که تغییراتی در تغذیه و شیوه زندگی‌شان ایجاد کنند. افراد مبتلا به دیابت، فرآیند روان‌شناختی معینی را تجربه می‌کنند. مراحل این فرآیند به شرح زیر است:
– اولین مرحله‌ای که تجربه می‌شود، «شوک» است. مواجهه اولیه با بیماری، غالبا همراه با ناباوری است.
– در مرحله بعد «انکار» رخ می‌دهد، فرد وجود بیماری را نمی‌پذیرد.
– مرحله سوم «چانه‌زنی» است. در این مرحله بیمار قول می‌دهد اگر بیماری وجود نداشته باشد، همه کارها را خوب انجام بدهد.
– «خشم» از مراحلی است که تجربه آن برای پذیرش واقعیت در زندگی ضروری است.
– «افسردگی» از دیگر مراحل برخورد با بیماری است که به فرد اجازه فرآیند ترمیم را می‌دهد.
– آخرین مرحله، «پذیرش» است. در این مرحله واقعیت وجود بیماری پذیرفته می‌شود. درک این موضوع که بیماری مزمن به معنای انتهای زندگی نیست و تنها نیاز به تغییراتی در روش زندگی وجود دارد و امید به اینکه همیشه موارد جدیدی در زندگی ساخته و معرفی می‌شوند. توجه به این نکته که تمرکز بر امروز و توانمندی‌های فرد در آن با وجود شرایط مزمن می‌تواند در مواجهه با بیماری کمک‌کننده باشد.
با ظهور عوارض دیابت، فرد احساس درماندگی و ناکامی می‌کند. عوارض هیجانی و تنش روانی نقش مهمی در کنترل قندخون در بیماری دیابت دارند. تنش روانی می‌تواند مقدار قندخون بیمار را تغییر دهد. این تغییر از ۲ طریق ایجاد می‌شود؛ اولا بیماران تحت تنش روانی، مراقبت خوبی از خود ندارند، مثلا تغذیه‌شان نامناسب است و کمتر ورزش می‌کنند. ثانیا هورمون‌های تنش روانی می‌توانند مستقیما باعث تغییر در سطح قندخون بیمار شوند.

دیابت و مهمانی
برخی از بیماران مبتلا به دیابت در زندگی روزمره، رژیم غذایی سالم و مناسب خود را به خوبی دنبال می‌کنند اما به محض اینکه میهمانی، مسافرت یا تعطیلاتی پیش بیاید، همه برنامه‌هایشان به هم می‌ریزد و هر چه تلاش کرده بودند تا قندخون خود را به میزان دلخواه برسانند، نقش بر آب می‌شود. محققان مرکز تحقیقات غدد توصیه‌هایی برای این افراد دارند:
در میهمانی‌ها اگر خودتان میزبان باشید و بخواهید غذا را تهیه کنید، احتمالا در طول میهمانی و هنگام ناهار یا شام کمتر غذا می‌خورید، ولی اگر میهمان باشید، برای نشان دادن مراتب تقدیر و تشکر خود به میزبان حتما فکر می‌کنید باید میوه و شیرینی، پیش‌غذا، غذا و دسر بخورید اما شما که به دیابت مبتلا هستید، باید میان انواع غذاهای چرب، پرکالری، دسرها و پیش‌غذاهای پر از شکر، غذای مناسبی برای خود پیدا کنید و از خوردن غذاهای چرب و خیلی شیرین بپرهیزید. یقینا میزبان شما اگر بداند دیابتیک هستید، از شما نخواهد رنجید.
بهتر است بیماران مبتلا به دیابت در ایام تعطیلات و میهمانی، به جای مصرف تنقلات از انواع میوه و سبزی بیشتری استفاده کنند. مصرف میوه و سبزی،‌ بسیاری از آب و املاح مورد نیاز بدن را تامین می‌کند و فرد با خوردن این مواد، گرایش کمتری به مصرف تنقلات و انواع شیرینی دارد. در ایام تعطیلات که به سفر و میهمانی می‌روید، دستگاه گلوکومتر خود را در چمدان قرار دهید و کنترل کنید تعداد نوارهای کافی برای آن را همراه برده‌اید.

باید در این ایام به‌طور مرتب قندخون خود را اندازه‌گیری و با محاسبات دقیق غذاهای مختلف را مصرف کنید. برای کمک به مبتلایان به دیابت و افراد در خطر ابتلا شاخص گلایسمیک مواد مختلف تعریف شده که آن را با GI نشان می‌دهند.

این شاخص عبارت است از تاثیر مواد غذایی مختلف بر میزان قندخون در فاصله کوتاهی پس از خوردن، که دامنه‌ای از ۱ تا ۱۰۰ را به خود اختصاص می‌دهد. غذاهایی با شاخص گلایسمیک کمتر از ۵۰ در تامین سلامت نقش مهم‌تری ایفا می‌کنند.
رژیم غذایی حاوی غذاهای دارای شاخص گلایسمیک پایین می‌تواند برای مدت طولانی‌تری احساس سیری در شما ایجاد کند.
شما با انتخاب غذاهای با GI پایین می‌توانید در کنترل قندخونتان قدم موثری بردارید.
– سیب‌زمینی‌های تازه (جدید) نسبت به سیب‌زمینی‌های قدیمی‌تر، GIپایین‌تری دارند، سیب‌زمینی شیرین نیز دارای GI پایینی است.
– نان‌های حاوی مقادیر زیاد سبوس، GI پایین‌تری نسبت به سایر انواع نان‌هاست.
– بیسکویت‌های حاوی سبوس، GI کمتری نسبت به سایر بیسکویت‌ها دارند.
– کیک‌های حاوی میوه‌ها و مغزها حاوی GI پایین‌تری هستند.
– میوه‌هایی که حاوی دانه‌های سخت هستند (مثل هلو)، سیب و مرکبات، GI پایین‌تری نسبت به میوه‌های گرمسیری مانند موز، طالبی، آناناس و… دارند.

دیابت و رانندگی
رانندگی برای فرد دیابتی منعی ندارد اما برای پیشگیری از افت قندخون حین رانندگی این نکات را رعایت کنید:
– اگر انسولین مصرف می‌کنید، قبل از شروع رانندگی، غذا یا میان‌وعده خود را مصرف و در صورت امکان قندخونتان را بررسی کنید.
– در مسافرت‌های طولانی هر ۲ ساعت توقف و میان‌وعده خود را مصرف کنید.
– پس از انجام ورزش یا فعالیت جسمی بیش از حد، که قند پایین می‌افتد یا هنگام غروب که از محل کار برمی‌گردید، امکان کاهش قندخون وجود دارد.
– همیشه داخل اتومبیل خود مواد غذایی مانند قند، آبنبات، بیسکویت یا آبمیوه همراه داشته باشید.
– هر گاه متوجه نخستین علامت‌های کاهش قندخون شدید، به سرعت توقف و مواد غذایی کافی میل کنید تا علامت‌ها از بین بروند. طی این مدت از اتومبیل‌تان خارج نشوید.
بیماران دیابتی در موارد زیر نباید رانندگی کنند:
• حملات شدید یا مکرر افت قندخون
• نداشتن علامت‌های هشداردهنده افت قندخون
• آسیب‌های چشمی ناشی از دیابت مانند کاهش دید
• آسیب شدید عصبی ناشی از دیابت
• عدم مراجعه منظم به پزشک برای کنترل قندخون
بیماران دیابتی وابسته به انسولین بهتر است به‌عنوان راننده تاکسی، اتوبوس و نیز به‌عنوان راننده ماشین‌های سنگین فعالیت نکنند.

دیابت و دندانپزشکی
افراد مبتلا به دیابت، مستعد ابتلا به بیماری دهان، دندان و لثه هستند، به‌طوری که بیماری لثه در افراد مبتلا به دیابت ۳ برابر افراد سالم است. ۷۰ درصد مبتلایان به دیابت در سن بالای ۴۰ سال دچار عفونت ریشه دندان‌ها و عفونت مزمن لثه مبتلا می‌‌شوند.

در دیابت مقاومت نسوج دور دندان (لثه و استخوان) نسبت به فعالیت‌های میکروبی کاهش می‌یابد که احتمالا‌ این مساله به‌دلیل اختلال در پاسخ سلول‌های دفاعی بدن است. البته تغییرات خود بافت‌های نرم و استخوانی دور دندان هم در ایجاد زمینه مساعد موثر هستند. در ایجاد بیماری‌های دهانی-دندانی در دیابت علاوه بر خود دیابت، تحریکات موضعی نقش حساس و ویژه‌ای دارند.

منظور از تحریکات موضعی وجود پلاک‌های دندانی است که مجموعه‌ای از خرده‌های مواد غذایی، ترکیبات بزاقی و به‌خصوص میکروب‌های داخل دهان هستند. اگر این پلاک‌های دندانی روزانه از روی دندان‌ها و لثه‌ها برداشته نشوند، بعد از مدتی به علت رسوب تدریجی مواد معدنی روی آنها، سخت‌تر می‌شوند و هنگام مسواک کردن یا غذا خوردن باعث زخمی شدن و خونریزی لثه خواهدشد.

بنابراین افراد مبتلا به دیابت باید مراقبت‌های بهداشتی ویژه‌ای در مورد دهان و دندان خود انجام دهند که این کار شامل مسواک زدن و کشیدن نخ دندان و استفاده از دهانشویه‌های کلروهگزیدین (۱۲/۰ درصد) یا ژل کلروهگزیدین (۲/۰ درصد) ۲ بار در روز (مستقل از مصرف خمیردندان استفاده شود، زیرا کلروهگزیدین با خمیردندان غیرفعال می‌شود) است که می‌تواند سبب کنترل بسیاری از انواع شدید مشکلات لثه و دندان‌ها شود.

مراقبت‌های دندان‌پزشکی برای بررسی و محافظت از سلامت بافت لثه و تامین درمان‌های مورد نیاز هر ۶ ماه یکبار برای افراد مبتلا به دیابتی ضروری است.

دیابت و اعصاب
نوروپاتی یکی از عوارض دیررس بیماری دیابت است که در این وضعیت حس درد در بیمار مبتلا ضعیف می‌شود و عوامل محرک اعصاب حسی مانند فشار، سرما، گرما و درد موجب بروز زخم‌های مزمن مقاوم به درمان دارویی می‌شود. بنابراین این بیماران باید مراقب بدن و به‌خصوص پاهایشان باشند و انگشتان خود را از قرار گرفتن در معرض عوامل محرک محافظت کنند.

مثلا نباید با پای برهنه راه بروند و ‌هنگام استفاده از ناخن‌گیر برای جلوگیری از زخم شدن بسیار مراقب باشند. این افراد همچنین نباید از بالشتک‌های حرارت‌زا یا سایر ابزارهای گرم‌کننده برای گرم کردن پاها استفاده کنند.

قند و استرس

شکی نیست که استرس باعث وخیم‌تر شدن هر نوع بیماری می‌شود. مبتلایان به دیابت نیز مستثنی نیستند و آنها نیز با ابتلا به دیابت، دوره‌ای از بحران‌های روانی را سپری می‌کنند که ممکن است باعث شود تعادل در قندخون و کنترل بیماری دیابت با تاخیر مواجه شود، بنابراین این افراد از نظر روانی به آموزش و مشاوره نیاز دارند.
البته استرس از دیدگاه افراد متفاوت، تعاریف متفاوتی دارد ولی از نظر لغوی به معنای فشار و تنیدگی است. در هر صورت، روان‌شناسان می‌گویند هرگونه فشار جسمی و روانی که به بدن فرد وارد ‌شود، «استرس» نام دارد. عده‌ای هم استرس را نتیجه سازگاری بدن با عامل محرک می‌دانند. محرک به ۲ گروه بیرونی و درونی تقسیم می‌شود. محرک بیرونی ممکن است خارجی باشد مانند ترافیک، محرک درونی نیز می‌تواند افکار و باورهای اشتباه باشد (حدود ۱۲۵ فکر سمی در افراد دیابتیک شناسایی شده است). کتاب‌های متعددی درباره از بین بردن استرس نوشته شده ولی این کتاب‌ها از دیدگاه علمی مشکلاتی دارند چون همه استرس‌ها به کنترل نیاز ندارند.استرس‌ها به ۲ گروه خوب و بد تقسیم می‌شوند. استرس خوب استرسی است که فرد برای انجام کارهای معمولی به آن نیاز دارد. استرس خوب در افراد دیابتیک باعث می‌شود این افراد قندخونشان را اندازه بگیرند. در صورتی که این استرس از حد خود بگذرد و فرد مبتلا باوجود اینکه در اندازه‌گیری بار اول مشکلی نداشته، باز هم در این فکر باشد که الان قندخونم چقدر شده و دوباره آن را اندازه بگیرم، به استرس بد تبدیل خواهد شد. به طور کگی، پاسخ به استرس دارای ۳ مرحله است. در مرحله اول، علامت‌های استرس ظاهر می‌شود. در مرحله دوم، فرد تلاش می‌کند تا تعادل را حفظ کند و در مرحله سوم فرد متوجه می‌شود که نمی‌تواند بر آن غلبه کند و دچار فرسودگی می‌شود و نیاز به کمک دارد. آنچه در ادامه این مطلب «سلامت روان» این هفته می‌خوانید،‌رابطه دیابت و استرس است و راه‌هایی برای کنترل استرس.

استرس در افراد مبتلا به دیابت ۴ علامت ایجاد می‌کند:
۱٫ علایم هیجانی و عاطفی: در نشانه‌های هیجانی و عاطفی فرد بی‌قرار، خشمگین و زودرنج است. گاهی هم احساس گناه می‌کند یا به سرزنش خود می‌پردازد.
۲٫ علایم‌ شناختی: در این مرحله فرد دچار اختلال در حافظه، تمرکز و توجه می‌شود. فراموشی، تصمیم‌گیری‌های اشتباه و هجوم افکار منفی همراه با یاس نیز وجود دارد.
۳٫ علایم‌ رفتاری: بیمار به‌دلیل استرس زیاد دچار بی‌اشتهایی یا پرخوری می‌شود که هر ۲ شکل آن برای فرد دیابتی مضر است. پرخاشگری، دندان‌قروچه، آشفتگی، دست‌پاچگی و اختلالات جنسی جزو انواع دیگر استرس‌های رفتاری هستند.
۴٫ علایم ‌جسمانی: نشانه‌های جسمانی مانند سردرد، تنگی‌نفس، تنفس تند، تعریق، افزایش فشارخون، گرفتگی و درد در عضلات شانه و مفاصل، احساس خستگی شدید، اختلالات خواب، لرزش در صدا، ناراحتی‌های پوستی، اختلال در سیستم ایمنی بدن و اختلالات در دستگاه گوارش از این گروه هستند.
شباهت علایم استرس و افت قند
نکته مهم این است که نشانه‌های افت قندخون و استرس شباهت زیادی به هم دارند. روش افتراقی برای تشخیص بدین‌گونه است؛ ابتدا قندخون اندازه گرفته شود. در صورتی که گلوکومتر وجود نداشته باشد باید یک ماده زودجذب قندی مصرف شود. اگر نشانه‌های جسمانی به‌دلیل افت قندخون باشد، با خوردن یک ماده خوراکی بعد از مدتی برطرف خواهد شد. در غیر این صورت استرس وجود دارد.

رارهای مقابله با استرس
راهکارهای مقابله با استرس را از یک منظر کلی می‌توان به انواع زیر تقسیم کرد:

انکار: روش اول انکار است که روش نادرستی محسوب می‌شود و در بعضی از بیماران دیده می‌شود. فرد بیماری را جدی نمی‌گیرد و سعی دارد از واقعیت فرار کند و با دلیل‌تراشی و سرزنش خود و دیگران از موضوع فرار می‌کند. گاهی هم به رفتارهای پرخطر مثل پرخوری، مصرف الکل و حتی کار کردن بیش از حد و… روی می‌آورد. پس بیمار باید هر چه سریع‌تر از مرحله انکار خارج شود.

حل مساله: روش دوم استفاده از روش‌های مقابله سالم است. در این موارد معمولا فرد به کمک نیاز دارد. منبع استرس مشخص می‌شود و با حفظ آرامش بهترین راهکار برای مقابله پیدا خواهدشد. مقابله با استرس با چند توصیه ساده عملی نیست و فرد باید چند روشی که روان‌شناس توصیه می‌کند، چند هفته انجام دهد تا به‌تدریج به شیوه جدید زندگی عادت کند.
۱-۲٫ تغییر تفکر: مرحله اول در این روش تغییر در تفکر است و فرد پراسترس باید به دقت فکر کند و به این ۳سوال جواب دهد: آیا طرز فکرم درست است؟ اگر فرد دیگری در موقعیت من بود، به او چه می‌گفتم؟ فرض کنیم اتفاق افتاده است، در حال حاضر چه کاری می‌توانم انجام دهم؟
۲-۲٫ اصلاح عادت‌ها: تغییر دیگر در شیوه زندگی، دقت در آداب خوردن و خوابیدن است. مصرف آب باید به مقدار کافی باشد. خواب بیماران مبتلا به دیابت باید کافی باشد. خواب یک فرد بالغ حدود ۸-۷ ساعت است. با افزایش سن، تعداد ساعات خواب کمتر می‌شود. غذا خوردن این افراد باید با آرامش کامل و مطابق توصیه‌های پزشک باشد. کارهای لذت‌بخش را نباید از زندگی حذف کنند و تحرک باید به اندازه کافی باشد.
۳-۲٫ آرام‌سازی ذهنی‌عضلانی: آموزش آرام‌سازی ذهنی‌‌عضلانی نیز حتما باید زیرنظر روان‌شناس انجام شود. استرس باعث سفت شدن عضلات، تپش قلب و تند شدن تنفس می‌شود. در این روش به فرد آموزش داده می‌شود که در طول ۱ دقیقه حدود ۱۲-۱۰ بار نفس بکشد. عضلات کل بدن با ۱۰ شماره سفت و با
۱۰ شماره شل می‌شود. در نهایت به آرام‌سازی ذهنی می‌رسیم. در ذهن فضایی مانند یک جنگل سرسبز و آرام تصور می‌کنیم و خود را دارون آن فضا تجسم می‌کنیم.

یادمان باشد که…
زندگی همیشه مطابق میل ما پیش نمی‌رود. باید با مسایل و بیماری‌ها کنار آمد.
نمی‌توانیم از همه اطرافیان انتظار داشته باشیم که ما را قبول داشته باشند. ۶۰درصد افرادی که اضطراب دارند به این دلیل است که نمی‌توانند نظر مساعد دیگران را جلب کنند. هنگام ازدواج به صراحت درباره بیماری با همسر آینده یا خانواده او صحبت کنید و از پذیرش و رد پذیرش آنها نگران نباشید.
با مسائل زندگی روبرو شوید. اجتناب از واقعیت نسبت به روبرو شدن با آن به مراتب کار دشوارتری است. به‌هیچ‌وجه خود را سرزنش نکنید.
وقتی فردی دچار تفکر همه یا هیچ است، تفکر او حد وسط ندارد. مثلا فرد مبتلا به دیابت این انتظار را دارد که قندخون ناشتا در او مانند افراد سالم ۱۰۰ یا زیر ۱۰۰ باشد یا در طول بیماری دیابت هیچ مشکلی برایش ایجاد نشود. این نوع طرز تفکر فقط باعث آزار بیمار می‌شود.
فاجعه‌سازی نکنید. ممکن است فرد دیابتیک فکر کند با این بیماری دیگر نمی‌تواند کار کند. این شیوه تفکر کاملا اشتباه است. بیماران دیابتی مانند افراد غیردیابتی می‌توانند حضور فعال و موثری در جامعه داشته باشند.
پیش‎بینی اشتباه را کنار بگذارید. جملاتی مانند: «بالاخره پای من قطع می‌شود»، «بالاخره چشمم را از دست می‌دهم»، پیش‌بینی‌های اشتباهی هستند. افرادی که به بیماری خود اهمیت می‌دهند و قندخونشان را کنترل می‌کنند دچار عوارض ناشی از دیابت نمی‌شوند.
به خودتان برچسب نزنید. بعضی از افراد مبتلا به خودشان می‌گویند «بیمار»، «قندی»، «بی‌عرضه»، «گناهکار» و… این برچسب‌ها اعتماد به‌نفس و کیفیت زندگی را از نظر روانی پایین می‌آورد.
هر حرفی را به خود نگیرید. گاهی در یک جمع دیگران درباره مضرات پرخوری و چاقی صحبت می‌کنند و فرد مبتلا به دیابت فکر می‌کند به او طعنه می‌زنند.

 

آرام باش و استرست را کنترل کن» یکی از جملاتی است که تقریبا هر روز آن را می‌شنویم. اما حجم استرس‌های روزانه‌ای که بر وجودمان وارد می‌شود به قدری زیاد شده که اغلب باور کنترل‌پذیر بودن آن را از دست داده‌ایم. در صورتی که به این مرحله برسیم، یعنی خودمان را آماده ابتلا به بیماری‌های مختلفی همچون دیابت کرده‌ایم.

برخی گمان می‌کنند اگر مراقب میزان قند مصرفی خود باشند، دیگر از ابتلا به بیماری جهانشمولی همچون دیابت در امان خواهند بود؛ اما ما امروز به مناسبت روز جهانی دیابت (۱۴ نوامبر/۲۴ آبان) می‌خواهیم به شما یادآوری کنیم تنها مصرف مواد قندی زیاد، تغذیه نامناسب، کم‌تحرکی و چاقی، افزایش سن، عوامل ژنتیک و نژادی نیستند که بدن شما را مستعد ابتلا به دیابت می‌کنند، بلکه استرس و اضطراب را نیز باید به این فهرست اضافه کرد.

دیابت؛ ارمغان زندگی شهری

دکتر سیدحسین صمدانی‌فرد، متخصص بیماری‌های غدد داخلی و متابولیسم در گفت‌وگو با جام‌جم در پاسخ به این پرسش که استرس چگونه می‌تواند باعث ابتلای فرد به دیابت شود، می‌گوید: زندگی شهری و استرس‌های خودساخته ناشی از آن باعث شده مشکلات جدی گریبان همه ما را بگیرد که یکی از آنها دیابت است. وی ادامه می‌دهد: استرس به عنوان یک مساله روانشناختی تعریف می‌شود. به همین دلیل اغلب این سوال مطرح می‌شود که آیا این مساله روحی، تاثیری بر بدن دارد که باید گفت، بله تاثیرگذار است. متخصص بیماری‌های غدد داخلی و متابولیسم خاطرنشان می‌کند: هنگام وقوع استرس متاثر از مثلا پیدا کردن جای پارک، ترافیک، پشت چراغ قرمز ایستادن یا هر اتفاق دیگر، سه بخش دستگاه عصبی، غدد درون‌ریز و دستگاه ایمنی بدن فعال می‌شوند.

وی ادامه می‌دهد: تحریک دستگاه عصبی خودکار باعث افزایش ضربان قلب، سردرد، تنفس تند، رنگ‌پریدگی، اختلالات گوارشی، تهوع، کم‌خوابی، بدخوابی، بی‌خوابی و کابوس‌های شبانه می‌شود که این واکنش‌ها با شدت استرس و زمینه روحی ـ روانی فرد مستعد به دیابت ارتباط مستقیم دارد.

وی ادامه می‌دهد: غدد درون‌ریز، هیپوتالاموس، هیپوفیز و فوق‌کلیه هنگام مواجهه با استرس برانگیخته و باعث ترشح بیش از حد طبیعی هورمون‌های کورتیزول و کاتکول آمین‌ها، گلوکاگون، سرریز شدن آنها به جریان خون و تاثیر منفی در بدن می‌شوند. این هورمون‌ها که ضدانسولین هستند باعث افزایش قندخون می‌شوند.

این متخصص بیماری‌های غدد داخلی و متابولیسم تأکید می‌کند: هورمون‌های استرس به‌طور طبیعی در بدن همه ما وجود دارد و برای آن یک کارکرد مثبت تعریف شده است. یعنی وقتی فرد در موقعیت خطرناکی همچون حمله حیوانات و … قرار می‌گیرد افزایش قندخون، ضربان قلب و فشار خون باعث می‌شود فرد احساس خطر کرده، برای فرار و نجات جان خود اقدام کند. اما نوع زندگی‌های امروزی باعث شده استرس شکل منفی پیدا کند و سطح قندخون، ضربان قلب و فشار خون همچنان بالا بماند.

کاهش سیستم ایمنی بدن با استرس

افزایش سطح کورتیزول در افرادی که مدام در معرض استرس و تنش قرار دارند نه‌تنها باعث کاهش سیستم ایمنی بدن آنها، بلکه باعث بروز هیپرگلیسمی (قند خون پایین) مداوم و ایجاد یک موقعیت پیش دیابت می‌شود. وقتی این مسأله با عواملی همچون ورزش نکردن و تغذیه نامناسب همراه شود، سرانجام دیابت نمایان می‌شود.

دکتر صمدانی‌فرد نقش استرس را در تضعیف فعالیت سلول‌های مدافع ایمنی در ابتلای فرد به بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سرطان و دیابت بسیار مهم عنوان می‌کند و می‌گوید: ریسک ابتلا به دیابت ناشی از استرس در افرادی که زمینه ژنتیک دارند، بسیار بالاتر از افراد عادی است.

وی تأکید می‌کند: فردی که والدینش به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند، احتمال مبتلاشدنش به دیابت تقریبا صددرصد است و استرس می‌تواند در زمان و شدت ابتلا موثر باشد.این گونه نیست که استرس به تنهایی باعث ابتلای فرد به دیابت شود.

این متخصص بیماری‌های غدد داخلی و متابولیسم معتقد است باید با استفاده از راهکارهای کنترل استرس و ایجاد آرامش، سیستم ایمنی بدن خودمان را قوی نگه داریم تا مانع بروز مشکلات ناشی از استرس در قلب، مغز و قندخون شویم.

کنترل استرس توسط دیابتی‌ها

مدیریت استرس تنها به افراد در معرض خطر محدود نمی‌شود.اتفاقا مبتلایان به دیابت نیز باید بر کنترل استرس خود بسیار مصرتر باشند.

دکتر صمدانی‌فرد خطاب به دیابتی‌ها می‌گوید: نمی‌توان توصیه کرد هرگونه استرس را می‌توان از زندگی حذف کرد؛ اما کنترل و مدیریت آن امکانپذیر است. به همین دلیل ما به بیمارانمان توصیه می‌کنیم حتی اگر پاسخ دادن به تلفنی باعث بروز استرس در آنها می‌شود، به آن پاسخ ندهند. در غیر این‌صورت باید منتظر به هم خوردن تعادل قند خونشان باشند.

وی خاطرنشان می‌کند: علاوه بر این به افراد پیشنهاد می‌کنیم برای زندگی خود برنامه ریزی داشته باشند تا بتوانند کارهای خود را با آرامش و بدون استرس انجام بدهند. در صورتی که فردی احساس می‌کند به تنهایی امکان کنترل استرس ندارد، مشاوره با متخصصان توصیه می‌شود. این اقدام ریسک ابتلا به دیابت را می‌تواند بسیار کاهش دهد.

افزودن دستگاه تست قند به یکی از لوازم خانه

خطر افزایش تعداد مبتلایان به دیابت در کشورمان باعث شده این روزها بیشتر شاهد تشویق فعالان بهداشتی کشور برای تهیه رایگان دستگاه‌های گلوکومتر یا گلوکزمتر (سنجش میزان قند خون) در برخی داروخانه‌ها و جشنواره‌های محلات باشیم. حضور این دستگاه در خانه همچون دستگاه اندازه‌گیری فشار خون در تشخیص زود هنگام و پیشگیری از پیشرفت دیابت بسیار مهم و موثر است.

چرا باید قندمان را چک کنیم

متخصصان همیشه توصیه می‌کنند هر چه بیماری در مراحل اولیه و زودهنگام تشخیص داده شود، به همان میزان کنترل و درمان بیماری راحت‌تر است. این توصیه در ارتباط با دیابت کمی متفاوت است. درمان سایر بیماری‌ها زمانی آغاز می‌شود که علائمی از بیماری در بدن بروز کند، اما قندخون باید قبل از نمایان شدن علائم به صورت منظم و دوره‌ای بررسی شود تا با تشخیص زودهنگام درمان وعوارض ناشی از دیابت کاهش یابد.

زمان آغاز کنترل قندخون

اصولا رسم بر این است افراد معمولی از ۴۵ سالگی به بعد قندشان را هر سه سال یکبار چک کنند. اما در جامعه ما که دیابت متاثر از سبک زندگی غلط، تغذیه نامناسب، نژاد و عوامل ژنتیک است، بررسی تعادل قند خون باید از سنین پایین‌تر با فواصل زمانی کوتاه‌تر انجام شود.

حتی اگر همه اعضای خانواده‌تان گرفتار دیابت شده‌اند، معنایش این نیست که شما هم دیابت می‌گیرید و اگر در ژن‌هایتان رد آشکاری از این بیماری ندارید، باز هم معنایش این نیست که دیابت هرگز سراغتان نمی‌آید. دیابت که پرهزینه‌ترین بیماری غدد در جهان نام گرفته، در هردو ثانیه 10 قربانی می‌گیرد و به گفته محققان، 70 درصد مبتلایان آن از بیماری خود خبر ندارند. اگر می‌خواهید بفهمید احتمال ابتلای شما به این بیماری چقدر است و برای پیشگیری از آن چه باید بکنید، در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.

چاقید؟
اضافه‌وزن و چاقی یکی از موثرترین عوامل در ایجاد این بیماری است. این در حالی است که به گفته محققان، افراد چاق تنها با کم کردن 5 درصد وزنشان، 70 درصد احتمال دیابتی شدنشان را کاهش می‌دهند.

پشت‌میزنشین یا بازنشسته‌اید؟
کم‌تحرکی یکی دیگر از عوامل زمینه‌ساز دیابت است. محققان معتقدند پشت‌میزنشین‌ها یا کسانی که ساعات زیادی از روزشان را مقابل تلویزیون می‌گذرانند، در معرض ابتلا به دیابت قرار دارند، درحالی‌که بررسی‌ها نشان می‌دهد یک‌بار در هفته ورزش کردن، احتمال دچار شدن به این بیماری ناتوان‌کننده را تا 30 درصد کاهش می‌دهد.

شیفتی کار می‌کنید؟
اگر شیفت‌های کاری‌تان چرخشی است، باید بیشتر از دیگران مراقب سطح قند خونتان باشید. محققان می‌گویند کار کردن در این شرایط، احتمال ابتلا به دیابت نوع دو را تا 42 درصد بالا می‌برد. از نظر آن‌ها تغییر در ساعات خواب‌وبیداری می‌تواند فعالیت غدد را تحت تاثیر قرار دهد و در درازمدت زمینه‌ساز ابتلا به دیابت شود.

تیروئیدتان کم‌کار است؟
دچار بودن به برخی بیماری‌ها می‌تواند خطر دیابتی شدن را بالا ببرد. یکی از بیماری‌هایی که می‌تواند زمینه ابتلا به دیابت را فراهم کند، کم‌کاری تیروئید است. به گفته محققان کم‌کاری تیروئید خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را تا ۱۳ درصد افزایش می‌دهد. همچنین از نظر محققان افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید، که دارای علائم پیش‌دیابت هستند، ۴۰ درصد بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند.

گروه خونی AB دارید؟
زنانی که گروه خونی B دارند، 30 درصد بیشتر از کسانی که گروه خونی‌شان O است، در معرض ابتلا به دیابت قرار دارند و صاحبان گروه خونی A، 21 درصد بیشتر از کسانی که گروه خونی‌شان O است دیابت می‌گیرند. گروه‌های خونی AB 17 درصد بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به دیابت نوع دو قرار دارند.

با رئیستان خوب نیستید؟
تنش‌های محیط کار، ساعات کار طولانی، کار کردن با رئیس بدخلق یا همکارهای ناسازگار و نداشتن امنیت شغلی، احتمال ابتلا به دیابت را بالا می‌برد. از نظر محققان افرادی که در چنین شرایطی کار می‌کنند، بین 2 تا 46 درصد بیشتر از دیگران مبتلا به دیابت می‌شوند.

کمبود ویتامین دارید؟
مصرف به اندازه برخی از ویتامین‌ها می‌تواند به کنترل شدن سطح قند خونتان کمک کند. اگر در رژیم غذایی‌تان جای کافی برای خوراکی‌های حاوی ویتامین C، A و D باز کرده‌اید، نیازی نیست چندان نگران ابتلا به دیابت نوع دو باشید. محققان می‌گویند این ویتامین‌ها خطر دیابتی شدن را پایین می‌آورند.
چه باید خورد؟

اگر احساس می‌کنید یکی از این عوامل ممکن است شما را به دیابت دچار کند، دور سوسیس و کالباس را خط بکشید و در عین حال در رژیم غذایی روزانه‌تان این تغییرات را ایجاد کنید. به باور متخصصان خوراکی‌هایی که در ادامه آورده‌ایم، می‌توانند سطح قند خون شما را پایین نگه دارند.

نان سبوس‌دار: برای اینکه خطر ابتلا به دیابت را تا 25 درصد پایین بیاورید، سراغ غلات سبوس‌دار بروید. محققان می‌گویند کسانی که بلغور جو، برنج قهوه‌ای و نان سبوس‌دار می‌خورند، کمتر به دیابت مبتلا می‌شوند. البته از نظر محققان از میان همه انواع خوراکی‌های کربوهیدرات‌دار، نان می‌تواند میان‌وعده مناسب‌تری برای دیابتی‌ها باشد. پس اگر به این مشکل دچار شده‌اید و یا به خاطر سابقه خانوادگی‌تان می‌ترسید دیابت بگیرید، همیشه یک‌تکه نان در کیفتان داشته باشید تا به‌محض افت قند خون سراغش بروید.

گردو: یکی از مفیدترین تنقلات برای دیابتی‌ها گردوست. اگر هرروز 55 گرم گردو بخورید، بعد از سه ماه عملکرد رگ‌های خونی‌تان بهتر می‌شود، سطح کلسترول LDLخونتان پایین می‌آید و احتمال ابتلایتان به دیابت هم کمتر می‌شود. اما تنها این فایده‌ها با خوردن هرروزه گردو به بدنتان نمی‌رسد، محققان می‌گویند گردوخورها قلب سالم‌تری نیز دارند.

گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی، موز: اگر سهم سبزیجات و میوه‌هایی مثل گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی و موز را در رژیم غذایی‌تان بیشتر کنید، دیابت سراغ‌تان نمی‌آید. این خوراکی‌ها سرشار از پتاسیم هستند و گذشته از حفظ سلامت قلب و کلیه‌های شما، با خطر دیابتی شدنتان هم مبارزه می‌کنند. بررسی‌های محققان ثابت کرده است که کمبود پتاسیم، دلیل ابتلای بسیاری از بیماران دیابتی به این مشکل است و حتی از نظر محققان، دلیل ابتلای بسیاری از سیاه‌پوستان به این بیماری، کمبود پتاسیم در بدن آنان است.

ماست: مصرف یک وعده بیشتر از ماست در روز خطر ابتلا به دیابت را 18 درصد پایین می‌آورد. محققان می‌گویند فراورده‌های لبنی، به‌ویژه ماست، یکی از بهترین داروها برای پیشگیری از ابتلا به دیابت هستند. مطالعات پژوهشگران نشان می‌دهد مصرف 4 تا 5 واحد ماست در هفته، خطر ابتلا به دیابت را پایین می‌آورد.

تخم‌مرغ: کمبود ویتامین D احتمال دچار شدن شما به دیابت را بالا می‌برد. اگر به خاطر کار یا شرایط زندگی‌تان نمی‌توانید در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیرید و ذخیره ویتامین D بدنتان را بالا ببرید، به خوراکی‌هایی که می‌توانند این ویتامین را به بدنتان برسانند پناه ببرید. تخم‌مرغ یکی از بهترین منابع دریافت این ویتامین است که با مصرف آن خطر دیابتی شدنتان کمتر می‌شود.

منبع:سلامت

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده