معماری
مسمومیت دارویی

اعتیاد به دارو

باربیتوراتها

پیش از ورود بنزودیازپینها به بازار باربیتوراتها فراوان نسخه می‌شدند اما اکنون بدلیل احتمال بالاتر سوءمصرف، وابستگی و مسمومیت مصرف آنها محدود شده است.

باربیتوراتهای شایع عبارتند از فنوباربیتال (طولانی‌اثر)، پنتوباربیتال، آموباربیتال و سکوباربیتال (کوتاه اثر) و تیوپنتال و متوهگزیتال (بسیار کوتاه‌اثر).

ترک باربیتوراتها میتواند مهلک باشد. اکثر نشانه‌ها طی سه روز اول ترک ظاهر می‌شود و تشنج عموماً در روز دوم و سوم بروز می‌کند.

 

درمان و توصیههای لازم

  • دوز مصرف روزانه را تعیین نمایید.
  • فنوباربیتال را جایگزین باربیتوراتهای کوتاه‌اثر کنید. ۳۰ میلی‌گرم فنوباربیتال معادل ۱۰۰ میلی‌گرم باربیتورات کوتاه‌اثر است.
  • هرروز ۱۰ درصد از دوز کلی را کم کنید.
  • در صورت عدم اعتماد به گزارش بیمار در مورد میزان ماده مصرفی، وی را به مراکز تخصصی ارجاع دهید. در مواردی که اظهارات بیمار در مورد دوز مصرف قابل اعتماد نیست از آزمون چالش پنتوباربیتال استفاده کنید.

 

آنتیکولینرژیکها

سوءمصرف آنتی‌کولینرژیکها در کسانی که دارو برایشان تجویز شده است و همچنین  در افراد وابسته به سایر مواد دیده شده است. اغلب سوءمصرف‌کنندکان آنتی‌کولینرژیکها افرادی هستند که  برای کنترل علائم اسکیزفرنی یا اختلالات خلقی، نورولپتیک  مصرف می‌کنند و آنتی‌کولینرژیکها را برای کاهش عوارض جانبی مصرف میکنند. بسیاری از بیماران داروهای آنتی‌کولینرژیک را  به دلیل آثار محرک و شادی‌آور به نورولپتیک ترجیح می‌دهند. ۱۷% از بیمارانی که آنتی‌کولینرژیک برایشان تجویز می‌شود. آنرا مورد abuse یا  misuse قرار می‌دهند. سوءمصرف همه داروهای آنتی‌کولینرژیک گزارش شده است ولی سوءمصرف تری‌هگزیفنیدیل (آرتان ) شایعتر است. روش خوراکی شایعترین روش مصرف است.

 

داروهای ضد درد

داروهای همچون آسپرین و استامینوفن خصوصاً وقتی در ترکیب با کدئین باشند مورد سوءمصرف قرار می‌گیرند. سوءمصرف این داروها می‌تواند به مشکلات گوارشی، مشکلات انعقادی، هیپوگلیسمی وصدمات کلیوی منجر شود. مصرف بیش از ۴ گرم در روز آسپرین و استامینوفن توصیه نمی‌گردد.

 

مسهلها

برخی از مردم اعتقاد دارند که اگر دفع مدفوع روزانه نداشته باشند نیاز به مصرف مسهل دارند. گاهی مسهل‌ها به هدف کاهش وزن مورد سوءمصرف قرار می‌گیرند. استفاده بیش ار حد از مسهل می‌تواند منجر به بروز اختلالات الکترولیتی خطرناک گردد.

 

آنتیهیستامینها

دارای خصوصیات سداتیو هستند و به این دلیل مورد سوءمصرف قرار می‌گیرند. بخصوص زمانی که همراه با سایر سداتیوها یا الکل مصرف شوند خطرناک هستند.

 

داروهای سینوزیت و سرماخوردگی

برخی ترکیبات شامل پسودوافدرین می‌باشد که  می‌تواند به عنوان محرک  مورد سوءمصرف قرار گیرند. عوارض جانبی عبارتند از: اضطراب، طپش قلب، بی‌خوابی، سردرد، افزایش فشارخون.

 

داروهای ضدسرفه

برخی از داروهای ضدسرفه محتوی کدئین می‌باشند و به همین دلیل مورد سوءمصرف قرار می‌گیرند. عوارض مصرف مشابه مصرف مواد شبه‌افیونی است.

 

آنتی‌بیوتیکها، ویتامینها، سرمها

هر چند این داروها معمولاً داروهای مورد abuse نیستند ولی misuse و استفاده نابجای آنها به وفور مشاهده می‌شود. در بسیاری از مواقع، افراد بدون نیاز به این داروها و بدون تجویز پزشک اقدام به مصرف این داروها می‌نمایند. تجویز غیرضروری این گونه داروها توسط پزشکان نیز به وفور مشاهده می‌گردد.

 

 

سازمان جهانی بهداشت با همکاری شبکه بین‌المللی مصرف منطقی داروها (WHO/INRUD) شاخصهای استانداردی را برای ارزیابی تجویزغیرمنطقی دارو ارائه داده است که مهمترین آن «میانگین تعداد اقلام دارویی در هر نسخه» می‌باشد. که این شاخص در دنیا کمتر از ۲ اعلام شده است ولی متأسفانه ایران با رقم ۶/۳ یکی از بالاترین مقادیر را داراست. یکی دیگر از این شاخصها «درصد نسخ حاوی داروی تزریقی» است. WHO/INRUD این شاخص را چنانکه کمتر از ۱۰ درصد باشد در حد مطلوب می‌داند. در حالیکه این شاخص در ایران بالغ بر ۲۰ درصد می‌شود.

 

درمان و توصیه‌های لازم

  • در خصوص عوارض مصرف بی‌رویه داروها به بیماران هشدار دهید.
  • از تجویز غیرضروری هرگونه دارویی بپرهیزید.
  • حتی‌الامکان از تجویز اشکال تزریقی اجتناب کنید مگر اینکه دارو به شکل خوراکی موجود نباشد و یا موارد فوریتی یا وقتی که دستگاه گوارش بیمار هیچ درمان دیگری را تحمل نکند.

پاسخ دهید