معماری
داروهای خوراکی کاهنده قند خون

داروهای خوراکی کاهنده قند خون

سولفونین اوره ها،تیازولیدون دیون ها،مهار کننده های آلفا گلوکوزیداز و…

 
1- سولفونین اوره ها
داروهایی مانند کلرو پروپامید و تولبوتامید و استوهگزا امید داروهای نسل قدیم هستند که به دلیل نیمه عمر طولانی و عوارض آنها مانند هیپوگلیسمی ( کاهش شدید قند خون) در حال حاضر استفاده نمی شوند.
نسل دوم شامل : داروهایی است که نیمه عمر کوتاه تری دارند و کنترل سطح گلوکز خون با آنها راحت تر است. از این دسته م ی توان به گلی بنکلامید و گلی کلازید اشاره کرد.
مکانیسم اثر: این گروه از دو روش اثر می کنند. 1- اثر بر روی پانکراس ( افزایش ترشح انسولین ) 2- اثرات محیطی ( کنترل تولید گلوکز در کبد، پاسخ دهی بهتر سلولها به انسولین با افزایش تعداد و حساسیت آسپتورانسولین )
در صورت مصرف یکی از داروهای این گروه و شکست درمان بهتر است گروه دارویی دیگری جایگزین شود. در صورت مصرف و کاهش پاسخ دهی بعد از چند سال بهتر است دوز مصرفی دارو افزایش یابد و اگربا بیشترین دوز مجاز نیز پاسخ مناسب گرفته نشد می بایست از انسولین نیز استفاده شود.
در چه بیمارانی سولفورنیل اوره ها پاسخ بهتری می دهند؟ 1- بیماران بالای 40 سال
2- افراد چاق 3- بیمارانی که سطح گلوکز خون آنها کمتر از 250 باشد4- بیمارانی که کمتر از 40 واحد انسولین در طول روز مصرف می کنند.
موارد احتیاط در مصرف سولفونیل اوره ها
1- بیماران مبتلا به دیابت نوع I 2- نارسایی کبد و کلیه 3- حساسيت به دارو 4- در اعمال جراحی و عفونتهای شدید الگوی درمان اندکی تغییر می کند.
اشکال دارویی
1- گلی بنگلامید(گلی بوراید) ، قرص های 5 میلی گرمی که یک یا دو بار در روز و قبل از مصرف غذا مصرف می شود. بیشینه مصرف 30 میلی گرم در روز می باشد.
طول اثر دارو حدود 24 ساعت است و مصرف یک یا دو بار آن در روز کافی است
2- گلی کلازید : قرص 80 میلی گرمی که مصرف آن یک تا 3 بار در روز و قبل از غذا مصرف می شود. طول اثر دارو 12-8 می باشد.
2- گروه تیازولیدون دیون ها
مكانيسم اثر
این گروه دارویی موجب کاهش مقاومت سلولها به انسولین شده و موجب مصرف گلوکز توسط این سلولها می شود. این گروه اثرات قابل ملاحظه ای در بسیاری در سلولهای بدن مانند سیستم ایمنی، تخمدانها ، جدار عروق و به ویژه سلولهای کبد و سلولهای چربی و عضله دارند.
از این گروه پیوگلی تازون در ایران موجود است
اشكال دارويي
پيوگلي تازون: قرص های 15و 30و 45 میلی گرم در دسترس هستند. میزان مصرف یک بار در روز و با حداقل دوز شروع می شود و در صورت نیاز اضافه می شود. این دارو به تنهایی یا با سایر داروها ( متفورمین ، گلی بنگلامید ، انسولین ) استفاده می شود.
عوارض جانبي
احتباس مايع و ادم، كم خوني، افزايش وزن، شكستگي استخوان در خانم ها
پيوگلي تازون در افراد مبتلا به بيماري هاي كبدي و نارسايي احتقاني قلب منع مصرف دارد.
3- مهار کننده های آلفا گلوکوزیداز
مكانيسم اثر
این داروها با مهار آنزیم آلفاگلی کوزید از هضم و جذب نشاسته و قندهای موجود در غذا را کاهش داده و موجب دفع آنها می شوند در نتیجه میزان گلوکز دریافتی از طریق غذا کاهش می یابد.
از این گروه به آکاربوز و میگلیتول مي توان اشاره كرد كه فقط آكاربوز در بازار دارويي ايران موجود است.
اشكال دارويي
آكاربوز: قرص هاي 50 و 100 ميلي گرمي در دسترس هستند .زمان مناسب مصرف درست پیش از غذا است.
عوارض جانبي
عوارض گوارشی شامل نفخ، اسهال و درد شکمی است. همچنین هیپوگلیسمی ممکن است در اوایل درمان اتفاق بیافتد.
4- داروهای محرک ترشح انسولین
مكانيسم اثر
این داروها آزاد سازی انسولین را از سلولهای بتا بیشتر می کنند. شروع اثر دارو سریع و نیمه عمر آن کوتاه است و از این دارو در کنترل قند خون پس از مصرف غذا استفاده می شود.
از اين دسته دارويي مي توان به رپاگلینید و ناتگلینید اشاره كرد كه فقط رپاگلينيد در ايران قابل تهيه مي باشد.
اشكال دارويي
رپاگلینید : قرص هاي 2و1و5/. میلی گرم در دسترس هستند. زمان مناسب برای مصرف درست پیش از غذا خوردن است.
عوارض جانبي
هيپوگليسمي (افت قند خون)
5- بيگوانيد ها
داروي معروف و پركاربرد اين دسته مت فورمين مي باشد.
مكانيسم اثر
مت فورمين با چند مکانیسم ( کاهش تولید گلوکز کبدی ، کاهش جذب گلوکز در دستگاه گوارش، افزایش برداشت گلوکز از خون، تحریک مستقیم متابولیسم گلوکز دربافت ها) موجب کاهش گلوکز خون می شود. مصرف این دارو به طور معمول موجب هیپوگلیسمی نمی شود. دفع این دارو بدون متابولیسم و از راه کلیه انجام می شود.
اشكال دارويي
مت فورمين: قرص هاي 500 ميلي گرمي در دسترس هستند.
عوارض جانبي
عارضه مهم آن اسیدوزلاکتیک که وابسته به دوز است. در مصرف طولانی موجب كاهش جذب ويتامين B12 مي شود. عوارض گوارشي
نكته:
متفورمین به ویژه در افراد دیابتی و چاق اثرات سودمندی دارد. برای کاهش عوارض گوارشی بهتر است دارو در چند روز تقسیم شود.در مصزف طولاني مدت بهتر است از B12 به صورت تزریقی استفاده شود. متفورمین مصارف دیگری نیز در درمان تخمدان پلی کیتیک ، عوارض ناشی از آن مانند نازایی دارد، همچنین به عنوان داروی کمکی در کاهش وزن و هیپرلیپدمی استفاده می شود