لیتیم (روش مصرف،عوارض و خطرات،موارد استفاده)

قرص لیتیم,لیتیم در مواد غذایی,عنصر لیتیم,لیتیوم چیست,عوارض کمبود لیتیوم در بدن,قرص لیتیرام ۳۰۰,لیتیوم خون,کمبود لیتیوم در خون,خطرات و مسمومیا با لیتیم,دوز دارویی مصرف لیتیم
طبقه بندی فارماکولوژیک: کاتیون یک ظرفیتی
طبقه بندی درمانی: ضد مانیا، ضد سایکوز
طبقه بندی مصرف در بارداری: ردهD

اشکال دارویی:
Tablet: 300 mg
Tablet,Extended Release: 400 mg
Capsule, Extended Release: 400mg

موارد مصرف لیتیم

لیتیم به صورت دو نمک خوراکی در دسترس می باشد(کربنات لیتیم، سیترات لیتیم) که اغلب لیتیم به صورت کربنات لیتیم خوراکی مصرف می شود.لیتیم علایم و نشانه های بیماری مانیک – دپرسیو را کنترل می کند،داروی اصلی در اختلال دو قطبی لیتیم می باشد. کاربرد دیگر این دارو در کنترل حملات حاد و پرخاشگری بیماران اسکیزوفرن ، عقب ماندگی ذهنی موثر می باشد.

مکانیسم اثر
اثر ضد مانیک و ضد سایکوتیک این دارو ناشی از رقابت لیتیم با کاتیونهای دیگر برای تبادل در پمپ یونی سدیم-پتاسیم و در نتیجه تغییر مبادله کاتیونی در سطح بافتی است.

فارماکوکینیتیک
جذب:سرعت و وسعت جذب دارو بر حسب شکل مصرف آن متفاوت است. بعد از مصرف خوراکی جذب دارو طی شش ساعت کامل می شود.
پخش: به طور گسترده در سرتاسر بدن، از جمله شیر و عرق ترشح می شود.غلضت این دارو در غده تیروئید، استخوان و بافت مغز بیش از غلظت سرمی آن است.حداکثر اثر دارو طی ۳۰ دقیقه تا سه ساعت حاصل می شود.غلظت پایدار سرمی دارو طی ۱۲ ساعت به دست می آید، که در این موقع برای تعیین غلظت حداقل(Trough) در خون باید نمونه گیری شود.اثرات درمانی طی ۵-۱۰ روز شروع شده و طی سه هفته به حداکثر می رسد.حدود غلظت درمانی دارو        mEq/L  ۱٫۲-۰٫۶ است.اگر غلظت سرمی دارو به   mEq/L  ۲-۱٫۵ برسد، عوارض جانبی آن افزایش می یابد ولی این غلظت ها ممکن است در درمان مانیای حاد ضروری باشند.مسمومیت دارویی معمولا در غلظتهای بیش از mEq/L  ۲ بروز می کند.

متابولیسم:متابولیزه نمی شود.
دفع: ۹۵ در صد به صورت تغییر نیافته از طریق ادرار دفع می شود.حدود ۵۰-۸۰ درصد یک دوز مصرف شده طی ۲۴ ساعت دفع می شود. میزان عملکرد کلیه سرعت دفع دارو را تعیین می کند.

موارد منع مصرف
حساسیت مفرط شناخته شده به دارو، در بیمارانی که پیس میکر قلبی دارند، صدمات مغزی،  دهیدراتاسیون ،کاهش سدیم

موارد احتیاط
بیماری قلبی-عروقی،اختلال کار کلیه(تاخیر در دفع دارو ممکن است موجب مسمومیت با لیتیم و دیابت بیمزه شود که با افزایش تشنگی و دفعادرار در ۵۰-۳۰ درصد بیماران مشخص می شود)کمی حجم خون،تخلیه سدیم،یا دهیدراتاسیون(اثرات دارو را افزایش می دهد)، کم کاری تیروئید ، صرع و اختلالات تشنجی دیگر(ممکن است موجب القای حملات تشنجی شود). بسیاری از فراورده های خوراکی لیتیم حاوی تارترازین هستند که ممکن است موجب تشدید آسم یا اختلالات تنفسی در بیماران حساس به آسپرین گردد.

عوارض جانبی لیتیم

سیستم عصبی: لرزش یکی از شایع ترین عوارض درمان با لیتیم می باشد (خصوصا در دست ها و انگشتان).عدم تعادل، اختلال تکلم، افزایش فعالیت حرکتی از عوارض دیگر عصبی ناشی از مصرف دارو می باشد.
گوارشی: تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، اسهال،خشکی دهان، تشنگی و احساس طعم فلز در دهان.
چشم-گوش:وزوز گوش، اختلال بینایی(کاهش دید).
قلبی-عروقی: آریتمی، کمی فشار خون، برادیکاردی، تغییرات قابل برگشت ECG
ادراری-تناسلی: افزایش دفع ادرار، وجود قند در ادرار، بی اختیاری ادرار، مسمومیت کلیوی با مصرف طولانی مدت دارو
عوارض پوستی:آکنه شایع ترین عارضه پوستی دارو می باشد.خارش،کاهش یا از دادن حس، خشک و نازک شدن مو
متابولیک: زیادی قندخون به طور گذرا،گواتر،کم کاری تیروئید.
سایر عوارض:ادم و به دنبال آن افزایش وزن شایع می باشد که بیمار تشویق به رژیم غذایی و فعالیت جسمی می شود.

جدول عوارض و علائم  مسمومیت با لیتیم:

سطحعلائممداخلات
کمتر از   -۱mEq/Lit0.4         عوارض جانبی قابل انتظار

ترمور دست، پلی اوری و تشنگی خفیف، تهوع و ناراحتی عمومی و  چاقی

علائم اغلب در طی درمان برطرف           می شود.چاقی ممکن است با رژیم ،ورزش و تغذیه اصلاح شود
کمتر از  ۱٫۵mEq/Lit       علائم اولیه مسمومیت

تهوع،استفراغ،اسهال،تشنگی،پلی اوری، کندی تکلم،ضعف عضلات

دارو باید قطع شود و سطح لیتیم اندازه گیری شود.
۱٫۵-۲mEq/Litترمور شدید دست،آشفتگی گوارشی، گیجی، تحریک پذیری عضلانی، تغییرات EEG ، عدم هماهنگیدارو باید قطع شود و سطح لیتیم اندازه گیری شود.
۲-۲٫۵mEq/Lit      مسمومیت شدید

آتاکسی، تغییرات جدی EEG، تاری دید، حرکات کلونیک، تشنجات، افزایش بازده ادراری،بهت، کاهش شدید فشار خون، کوما، مرگ به دنبال شکایات ریوی

آنتی دوت شناخته شده ای برای مسمومیت با لیتیوم وجود ندارد. دارو قطع شود و مایعات زیاد به بیمار داده شود . اگر بیمار هوشیار است یک استفراغ آور داده شود. شستشوی معده جهت دفع لیتیم از بدن
بیش از mEq/Lit 2.5گیجی، بی اختیاری ادرار و مدفوع، کوما، آریتمی قلبی، کلاپس گردش خون محیطی، درد شکمی،پروتئین اوری، اولیگوری و مرگعلاوه بر مداخلات فوق، همودیالیز در موارد شدیدتر موثر است.

 

تداخل دارویی

  • مصرف همزمان با مدرهای تیازیدی ممکن است دفع کلیوی این دارو را کاهش داده و موجب افزایش مسمومیت با لیتیم شود.
  • ایندومتاسین، فنیل بوتازون،پیروکسیکام و سایر داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی،دفع کلیوی لیتیم را کاهش می دهند.
  • تتراسیکلینها، فنی توئین،کاربامازپین و متیل دوپا ممکن است مسمومیت با لیتیم را افزایش دهند.
  • ضداسیدها و سایر داروهای حاوی سدیم، کلسیم، تئوفیلین، آمینوفیلین یا کافئین ممکن است دفع لیتیم را از طریق رقابت در دفع کلیوی افزایش داده و موجب کاهش اثر درمانی آن شوند.
  • مصرف همزمان با هالوپریدول ممکن است موجب بروز آنسفالوپاتی شدید شود، که با اغتشاش شعور، لرزش، اثرات اکستراپیرامیدال و ضعف مشخص می شود.این ترکیب باید با احتیاط تجویز شود.

ملاحظات پرستاری
بیمار از نظر بروز علائم ادم یا افزایش ناگهانی وزن بدن باید تحت مراقبت باشد.
برای جبران از دست رفتن شدید آب و املاح از طریق تعریق یا اسهال طولانی، مصرف مایعات و نمک باید تنظیم گردد. در شرایط معمولی بیمار باید ml/day  ۳۰۰۰-۲۵۰۰  مایعات و رژیم غذایی متعادل با نمک کافی مصرف نماید.
بیمار باید کارت هویت پزشکی حاوی اطلاعات مربوط به موارد اضطراری و سمیت دارو را همراه داشته باشد.
برای کاهش تحریکات گوارشی، لیتیم باید بعد از غذا و همراه مقدار زیادی آب یا شیر مصرف شود.
بیمار باید از نظر غلظت سرمی دارو و علائم مسمومیت پیگیری گردد.
لیتیم ممکن است تحمل گلوکز را در بیماران دیابتی تغییر دهد.غلظت خونی گلوکز باید به طور دقیق پیگیری شود.
عملکرد کلیه و تیروئید بیمار باید هر ۶-۱۲ ماه ارزیابی شود.
غلظت لیتیم در شیر ۳۳-۵۰ درصد غلظت سرمی آن در بدن مادر می باشد.از شیردهی در دوران مصرف لیتیم باید اجتناب کرد.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده