بی کربنات سدیم (عوارض و خطرات،نحوه مصرف)

داروی بی کربنات سدیم,مضرات بی کربنات سدیم,بی کربنات آمونیوم,بی کربنات سدیم خوراکی,بی کربنات چیست,ویال بی کربنات سدیم,بی کربنات پتاسیم,بی کربنات سدیم در ورزش
بی کربنات سدیم برای کاهش خطرات اسیدوز متابولیک در بیماری شدید کلیوی، بی کفایتی عروق ناشی از شوک یا دهیدراسیون شدید، ایست قلبی و اسیدوز لاکتیک اولیه شدید، به عنوان داروی کمکی در اسهال های شدید(که مقدار زیادی بی کربنات از دست رفته است)، در درمان مسمومیت با داروها از جمله باربی توراتها یا سالیسیلاتها و همچنین به عنوان قلیایی کننده ادرار برای افزایش حلالیت سولفونامیدها و پیشگیری از تشکیل کریستال و آسیب احتمالی کلیوی مصرف می شود. بی کربنات سدیم، برای کنترل زیادی پتاسیم خون در موارد اضطراری مصرف می شود.

مکانیسم اثر بی کربنات سدیم

بی کربنات سدیم غلظت بی کربنات پلاسما را افزایش داده، زیادی یون هیدروژن را بافره می نماید و pH خون را افزایش می دهدو در نتیجه تظاهرات بالینی اسیدوز را برطرف می کند. به عنوان قلیایی کننده ادرار، این دارو دفع یونهای بی کربنات آزاد را افزایش داده و بنابراین pH ادرار را بالا می برد.

فارماکوکینتیک
دفع این دارو کلیوی است . دی اکسید کربن ایجاد شده ناشی از دارو توسط ریه ها دفع می شود.

موارد منع مصرف
این دارو در آلکالوز متابولیک یا تنفسی، کاهش یون کلرور ناشی از استفراغ یا تخلیه مداوم دستگاه گوارش و کمی کلسیم خون نباید مصرف شود.

هشدارها
۱٫ این دارو در موارد زیر باید با احتیاط مصرف شود:
بی ادراری یا کم ادراری، حالات مرضی احتباس سدیم همراه با خیز( مانند سیروز کبدی، نارسایی احتقانی قلب، عیب کار کلیه و توکسمی آبستنی) و زیادی فشار خون.
۲٫ از آنجا که اسید متابولیک با تخلیه سدیم همراه است، بهتر است ابتدا با انفوزیون وریدی کلرور سدیم ایزوتونیک، کاهش سدیم خون را جبران نمود، مشروط بر این که کلیه ها تحت تأثیر قرار نگرفته و اسیدوز نیز آنقدر شدید نباشد که سبب بروز عیب کار کلیه شود. در چنین شرایطی، استفاده از محلول ایزوتونیک کلرور سدیم به تنهایی می تواند مؤثر باشد و سبب برقراری مجدد توانایی کلیه برای ایجاد بیکربنات شود.
۳٫ در اسیدوز کلیوی یا اسیدوز متابولیک شدید(به عنوان مثال در حالتی که pH خون کمتر از ۱/۷ است)، محلول بی کربنات سدیم همراه با کلرور سدیم انفوزیون می شود.
۴٫ درمان دراز مدت با بی کربنات سدیم توصیه نمی شود، زیرا خطر بروز آلکالوز متابولیک یا افزایش بیش از حد سدیم وجود دارد.
۵٫ مصرف مقادیر بیش از حد ممکن است موجب بروز کمی پتاسیم خون شود و بیمار را در معرض خطر آریتمی قلبی قرار دهد.
۶٫ تزریق سریع دارو، ممکن است موجب بروز آلکالوز شدید و احتمالاً تحریک پذیری زیاد یا تتانی شود.

تداخل دارویی
مصرف همزمان بیکربنات سدیم با متنامین، به علت قلیایی شدن ادرار ناشی از بیکربنات سدیم ممکن است اثربخشی متنامین را با مهار تبدیل این دارو به فرمالدئید کاهش دهد.

نکات قابل توصیه
۱٫ از آب مقطر استریل برای تزریق، محلول تزریقی کلرور سدیم یا محلول تزریقی دکستروز ۵% می توان برای رقیق نمودن محلول بی کربنات سدیم استفاده نمود.
۲٫ محلول بیکربنات سدیم را می توان از راه وریدی یا پس از رقیق کردن تا حد ایزوتونیک (۵/۱ درصد) از راه زیرجلدی، تزریق نمود. غلظت مناسب برای تزریق وریدی بر حسب نیاز و وضعیت بالینی بیمار، از ۵/۱ درصد تا ۵/۷ درصد می باشد.

مقدار مصرف
به عنوان قلیایی کننده سیستمیک در بزرگسالان و کودکان mEq/kg 1 تزریق وریدی می شود که در صورت نیاز هر ۱۰ دقیقه mEq/kg0/5 مجدداً تزریق می شود. در مواردی که درمان اضطراری اسیدوز متابولیک ضروری نباشد، mEq/kg5-2 طی ۸-۴ ساعت انفوزیون وریدی می شود. به عنوان قلیایی کننده ادرار، mEq/kg 5-2 طی ۸-۴ ساعت تزریق وریدی می شود.

موارد احتیاط
طی ایست قلبی یا شوک شدید، ممکن است آنالیز گاز خون شریانی، نتواند به طور دقیق اسیدوز بافتی یا وریدی را نشان دهد.
ممکن است تجویز بیش از حد بی کربنات سدیم میزان تحویل اکسیژن به بافت ها را مختل کند و سبب هیپوکالمی، هیپوکلسمی، هیپرناترمی و هیپراسمولالیته شود و استانه VF را کاهش دهد و عملکرد قلبی را مختل سازد.
مقدار مصرف:  meq/kg 1 و دوز تکراربراساس ABG
پس از انجام ABGبرای میزان بیکربنات از  روش زیر استفاده نمایید:
۰٫۳×اختلاف HCO3از۲۴×وزن :پس از محاسبه نصف دوز محاسبه شده تزریق گردد.
از تزریق بی رویه وزود هنگام بیکربنات در CPRپرهیز نمایید.
ویال بیکربنات آماده تزریق ۸٫۴% بوده است و ۵۰mEq /50 ml دارو دارد

تزریق وریدی
هنگام احیاء قلبی – ریوی نیازی به رقیق کردن نمیباشد.
دوز و سرعت تزریق: ۱  meq/kg طی ۱-۳  دقیقه
انفوزیون وریدی
برای انفوزیون وریدی دوز مورد نظر را به  N.S یا ۵۰۰٫ ml D5W اضافه کنید.
دوز و سرعت تزریق: ۲-۵  meq/kg طی ۴-۸ ساعت
نباید بیش از ۵ meq/hr تزریق نمود.

توجهات پرستاری
در صورت نشت دارو به بافت زیر جلدی نکروز شدید بافتی ایجاد میگردد.
با سرمهای D5W، N.S، D.S، ۰٫۴۵%، Saline و همچنین با KCl سازگاراست.
باقیمانده دارو نباید مصرف گردد.

اشکال دارویی
For Infusion:7.5%

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده