معماری
استاف مقاوم به متی سیلین

استافیلوکوکوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA)

استافیلوکوک مقاوم به متی‌سیلین که به‌طور اختصار به آن (MRSA) گفته می‌شود عامل انواع مختلفی از عفونت‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک است. این نوع از استافیلوکوکوس ارئوس به آنتی‌بیوتیک‌های گروه بتالاکتام مثل پنی‌سیلین (متی‌سیلین- نافی‌سیلین-اگزاسیلین) و سفالوسپورین‌ها مقاوم است، بطوریکه این آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان عفونت‌های حاصل از آن اثری ندارند. با وجود این‌که باکتری استافیلوکوکوس ارئوس در بدن افراد سالم نیز وجود دارد ولی مقاومت در مقابل مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند منجر به ایجاد عفونت‌های شدید و حتی مرگ شود. شیوع MRSA بخصوص در عفونت‌های بیمارستانی، مراکز نگهداری بیماران، در بیماران دارای زخم باز، بیماران دارای کاتتر و پروتز که در بدن بکار رفته و همچنین در بیمارانی که ضعف سیستم ایمنی بدن دارند، بیشتر است.

استافیلوکوکوس ارئوس به‌عنوان یک پاتوژن شایع در ارتباط با مراقبت‌های بیمارستانی در سراسر جهان شناخته می‌شود (۱). استافیلوکوکوس ارئوس باکتری گرم مثبت، کاتالاز مثبت، هوازی بی‌هوازی اختیاری و بدون اسپور می‌باشد که در بخش قدامی سوراخ بینی (شایع‌ترین مکان کلونیزاسیون)، پوست به‌ویژه پوست آسیب‌دیده، واژن، زیربغل، ناحیه پرینه، ناف نوزادان تازه متولدشده و اوروفارنکس کلونیزه می‌شود (۲ و ۳).

این باکتری می‌تواند منجر به بروز عفونت‌های مختلفی در بیماران شود؛ ازجمله سپتی‌سمی، پنومونی، سپسیس وخیم، آرتریت سپتیک، استئومیلیت، سندرم شوک سمی پس از اعمال جراحی، فولیکولیت، کورک، کفگیرک، آبسه، مسمومیت غذایی، باکتریمی، اندوکاردیت و عفونت مجرای ادراری (UTI) اشاره نمود (۴).

بروز سویه‌های MRSA بلافاصله یک سال پس از معرفی متی‌سیلین در سال ۱۹۶۱ از بیمارستان‌های اروپایی گزارش شد (۶ و ۵). متی‌سیلین، پنی‌سیلین نیمه‌مصنوعی و نسبت به آنزیم‌های پنی‌سیلیناز (Penicillinase) مقاوم است. مقاومت به متی‌سیلین در سویه‌های MRSA از طریق تولید یک پروتئین اختصاصی اتصالی به پنی‌سیلین به نام PBP2a Penicillin Binding Protein 2a)) است که تمایل اتصالی بسیار ضعیف به آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتامی دارد (۸ و ۷). PBP2a با ژن mecA رمــــــــزگذاری می‌شــــــود و با کاســـــــت بزرگ ژنی متحرک SCCmec (Staphylococcal Cassettem Chromosome) منتقل شده و در کروموزوم سویه‌های مقاوم قرار دارد (۹). بر اساس خصوصیات این منطقه ژنی پنج تیپ اصلی از SCCmec (تیپ‌های V- I) وجود دارد؛ تیپ‌های I و IV و V عمدتاً سبب مقاومت به متی‌سیلین و سایر بتالاکتام‌ها می‌شوند، درحالی‌که تیپ‌های II و III غالباً باعث ایجاد مقاومت‌های چندگانه نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتامی و غیربتالاکتامی می‌گردند. به دلیل بیان غیریکنواخت ژن mec-A تست‌های تشخیصی و سنجش حساسیت ضدمیکروبی معمولی در تشخیص دقیق باکتری و مقاومت به متی‌سیلین ناتوانند، لذا لازم است برای تشخیص دقیق و کنترل بیماری از روش‌های دقیق، سریع و اختصاصی‌تر مانند واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز (PCR) استفاده گردد (۱۰).

استافیلوکوکوس اورئوس که بعد از اشریشیاکلی به‌عنوان دومین عامل ایجادکننده عفونت‌های بیمارستانی مطرح می‌باشد، بنابر منطقه جغرافیایی دستخوش تغییرات قابل‌توجهی در الگوی حساسیت آنتی‌بیوتیکی در طول سالیان گذشته شده است (۱۱ و ۲). افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی MRSA موجب گسترش عفونت‌ها و افزایش میزان مرگ‌ومیر، افزایش میزان جراحات وارده به بیماران بستری‌، افزایش هزینه‌های درمان و افزایش مدت بستری بیماران در بیمارستان شده و پزشکان را جهت درمان عفونت‌های ناشی از استافیلوکوکوس اورئوس با محدودیت‌های بسیاری مواجه کرده است (۱۲). کلونیزاسیون میکروارگانیسم یک مرحله ضروری در طی پاتوژنسیس عفونت با این باکتری محسوب می‌شود که ممکن است ماه‌ها یا سال‌ها باقی بماند (۱۳). بیماران کلونیزه شده با MRSA به‌عنوان یک مخزن برای انتقال بیماری در بیمارستان عمل می‌کنند (۱۴). همانند سویه‌های حساس استافیلوکوکوس اورئوس، کلونیزاسیون با MRSA نیز نقش عمده‌ای در بروز عفونت دارد. مطالعات انجام‌گرفته نشان می‌دهد که حامل بودن می‌تواند رابطه معنی‌داری با بروز عفونت در زخم‌ها یا صدمات پوستی و مخصوصاً پس از عمل جراحی داشته باشد. مدارک موجود حاکی از آن است که اگر فردی حامل استافیلوکوکوس اورئوس در بینی باشد ریسک ابتلای به عفونت پس از عمل جراحی در وی به میزان زیادی افزایش پیدا می‌کند (۱۵)، همچنین دریافته‌اند که در بیشتر از ۸۵% موارد، افراد مبتلا به باکتریمی استافیلوکوکوس اورئوس معمولاً دارای همان سویه باکتریال در بینی خود هستند (۱۵)، لذا شناسایی بیماران کلونیزه با MRSA در هنگام بستری شدن، نقش کلیدی در جلوگیری از گسترش عفونت در بیمارستان دارد.

استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA) از عوامل اصلی عفونت‌های بیمارستانی در سراسر جهان است. بطور معمول MRSAها در مراکز بهداشتی– درمانی و بیمارستان‌ها حضور دارند ولی در سال‌های اخیر در خارج از محیط بیمارستانی و مراکز بهداشتی نیز شیوع پیدا کرده‌اند. امروزهMRSA ها در دو گروه (HA-MRSA) Healthcare Associated MRSA و (CA-MRSA) Community Associated MRSA مورد بررسی قرار می‌گیرند.

عوامل ایجادکننده برای عفونت‌های HA-MRSA عبارت از همودیالیز، عمل جراحی، بستری در بیمارستان، حضور کاتتر یا یک وسیله زیرپوستی می‌باشد. هر عفونت MRSA در غیاب عوامل خطر برای HA-MRSA، عفونتCA-MRSA  محسوب می‌شود و عمدتاً در کودکان، ورزشکاران، افراد مسن، بیماران بخش اورژانس، جوامع فقیر شهری، زندانیان، بیماران سیستیک فیبروزیس، پرسنل نظامی، مردان هم‌جنس‌باز، بیماران HIV، دامپزشکان و دامداران، عفونت‌های پوست و بافت نرم، فاسیت نکروزدهنده، سپسیس وخیم، ترومبوفیلت سپتیک و … ایجاد می‌کند. عفونت‌های CA-MRSA به دلیل وجود توکسین پنتون والنتین (PVL) می‌تواند پنومونی نکروزان منجر به مرگ ایجاد کند. توکسین پنتون والنتین توسط اکثریت CA-MRSAها تولید می‌شود، درحالی‌که HA-MRSAها بندرت این توکسین را تولید می‌کنند. سویه‌های HA-MRSA معمولاً MDR (Multi drug resistant) هستند. البته اصطلاح مقاوم به متی‌سیلین در حقیقت نشان‌دهنده مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام است.

امروزه تنها آنتی‌بیوتیک انتخابی برای درمان عفونت‌های ناشی از سویه‌های MRSA، آنتی‌بیوتیک‌های گلیکوپپتیدی مانند ونکومایسین می‌باشد، البته بررسی‌های صورت‌گرفته بروز مقاومت نسبت به ونکومایسین البته در سطح پایین و به‌واسطه کسب ژن Van از انتروکوک و هم‌چنین تغییر در ساختار دیواره این باکتری را نشان می‌دهد (۱۷ و ۱۶).

میزان ناقلین بینی استافیلوکوکوس اورئوس در بالغین ۴۰-۲۰ درصد برآورد شده است و البته برحسب شرایط محیطی و فصلی حدود ۳۰ درصد از افراد همیشه ناقل استافیلوکوکوس در بینی و ۶۰ درصد به‌طور متناوب ناقل می‌باشند (۱۸).

 

References:

  1. Sattler CA, Mason JR EO, Kaplan SL.Prospective comparison of risk factors and demographic and clinical characteristics of community-acquired, methicillin-resistant versus methicillin susceptible Staphylococcus aureus infection in children. The Pediatric infectious disease journal. 2002;21(10):910-6.

 

  1. Ghaznavi-Rad E, Shamsudin MN, Sekawi Z, Khoon LY, Aziz MN, Hamat RA, et al.Predominance and emergence of clones of hospital-acquired methicillin-resistant Staphylococcus aureus in Malaysia. Journal of clinical microbiology. 2010;48(3):867-72.

 

  1. Morell EA, Balkin DM. Methicillin-resistant Staphylococcus aureus: a pervasive pathogen

highlights the need for new antimicrobial development. The Yale journal of biology and medicine. 2010;83(4):223-33.

 

  1. Mahon CR, Lehman DC, Manuselis G. Diagnostic microbiology. 3th ed., Saunders, 2007:369

 

  1. Jevons MP. Celbenin-resistant staphylococci.Br Med J 1961; 1: 124-5.

 

  1. Stewart GT, Holt RJ. Evolution of natural resistance to the newer penicillins. Br Med J 1963; 1: 308-11

 

  1. Sabath LD, Wallace SJ. The problems of drugresistant pathogenic bacteria. Factors influencing methicillin resistance in Staphylo-cocci. Ann N Y Acad Sci 1971; 182: 258-66

 

  1. Hartman BJ, Tomasz A. Low-affinity penicillinbinding protein associated with beta-lactam resistance in Staphylococcus aureus. J Bacteriol 1984; 158(2): 513-6.

 

  1. Ito T, Katayama Y, Hiramatsu K. Cloning and nucleotide sequence determination of the entire mec DNA of pre-methicillin-resistant Staphylococcus aureus N315. Antimicrob Agents Chemother 1999; 43(6):1449-58.

 

  1. Berglund C, Molling P, Joberg L. Predominance of Staphylococcal cassette chromosome (SCCmec) type IV among methicillin-Resistant Staphylococcus aureus(MRSA) in a Swedish country and presence of unknown SCCmec types with Panton-Valentine Leukocidin genes. Clin Microbiol Infect 2005; 11:447-

۴۵۶٫

 

  1. Graves SF, Kobayashi SD, DeLeo FR. Community-associated methicillin-resistant Staphylococcus aureus immune evasion and virulence. Journal of molecular medicine. 2010;88(2):109-14.

 

  1. Klevens RM, Morrison MA, Nadle J, Petit S, Gershman K, Ray S, et al. Invasive methicillinresistant Staphylococcus aureus infections in the United States. JAMA: the journal of the American Medical Association. 2007;298(15):1763-71.

 

  1. Cesur S, Cokkca F. Nasal carriage of methicillin-resistant Staphylococcus aureus among hospital staff and outpatients. Infect Control hosp Epidemiol 2004; 25(2):169-71
  2. Eveillard M, Martin Y, Hidri N, Boussougant Y, Joly-Guillou ML. Carriage of methicillin-resistant Staphylococcus aureus among hospital employees. Infect Control Hosp Epidermiol 2004;25(2):114-20
  3. Godwin PG, Choyce A, McCarthy S. The prevalence of MRSA carriage measured over five years in a constrict general hospital. Hospital Infection Society 2001:73-5
  4. Ghaznavi-Rad E, Shamsudin MN, Sekawi Z, van Belkum A, Neela V. A simplified

multiplex PCR assay for fast and easy discrimination of globally distributed staphylococcal cassette chromosome mec types in meticillin-resistant Staphylococcus aureus. Journal of medical microbiology. 2010;59(10):1135-9.

 

  1. Rajaduraipandi K, Mani K, Panneerselvam K, Mani M, Bhaskar M, Manikandan P.

Prevalence and antimicrobial susceptibility pattern of methicillin resistant Staphylococcus aureus: A multicentre study. Indian Journal of Medical Microbiology. 2006;24(1):34-8.

 

  1. Weber J(2005).Community associated methicillin resistant Staphylococcus aureus. CID. 41(supply4)

معین حمیدی کارشناس ارشد میکروبیولوژی

میعاد بنی‌طرفی- دانشجوی کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی میکروبی

پاسخ دهید