معماری

روش کامل انجام آزمایش ادرار

نمونه ها را ردیف کرده و مشخصات ویا شماره پذیرش را در دفتر مخصوص مینویسیم
لوله های آزمایش را ردیف کرده و برای هر نمونه علامت گذاری یا شماره گذاری می کنیم تا دقیقاً مشخص باشد هر لوله آزمایش متعلق به کدام نمونه است
–    باید ازماژیک ویا علائمی استفاده نمود تا پاک نشود
نمونه ها را با تکان دادن آرام مخلوط کرده و به مقدار ۱۰ میلی لیتر در هر لوله آزمایش متعلق به همان نمونه می ریزیم
ظاهر نمونه ها را بررسی کرده واز نظر رنگ و کدورت مورد ارزیابی قرار می دهیم وبصورت زیر گزارش می کنیم:

الف) – رنگ :
بی رنگ (مانند آب) color less
– زرد کم رنگ (pale) light yellow
– کاهی (خیلی کم رنگ) straw
– زرد Yellow
– زرد تیره (پررنگ) (deep)Dark yellow
– نارنجی Orange
– زرد مایل به سبز Yellow- green
– زرد مایل به قهوه ای Yellow- brown
– سبز Green
– آبی مایل به سبز Blue – green
– صورتی Pink
– قرمز Red
– قهوه ای   Brown
– سیاه Dark

ب)- شفافیت (Appearance
–      شفاف     clear
– مه آلود  hazy
– کمی ابری slightly cloudy
– ابری  cloudy
– کدر turbid
– شیری  milky
۵-پس از ثبت ظاهر ادرار وزن مخصوص هر یک را اندازه گیری می کنیم :
– با آب مقطر دستگاه را صفر می کنیم
– آب مقطر را پاک کرده ویک قطره ادرار روی صفحه ریخته و پوشش مخصوص را روی قطره به شکل صحیح قرار می دهیم ۰
– عدد را خوانده وثبت می کنیم ۰
توجه :چنانچه مقدار گلوکز ویا پروتئین ادرار زیاد باشد وزن مخصوص ادرار به شکل زیر باید تصحیح گردد:

–    به ازاء یک گرم درصد پروتئین باید ۰۰۳/ ۰از وزن مخصوص ادرارکسرگردد
–    به ازاء یک گرم درصد گلوکز باید ۰۰۴/۰ از وزن مخصوص ادرار کسر گردد

–    چنانچه میزان وزن مخصوص ادرار بیشتر از میزان درجات دستگاه باشد آنرا با آب مقطر به نسبت   رقیق نموده و مجدداً وزن مخصوص را اندازه گیری و نتیجه را در فاکتور رقت ضرب می کنیم ۰ این ضرب با دوعدد سمت راست وزن مخصوص صورت می گیرد ۰ مثلاً ۰۱۰/۱ می شود ۰۲۰/۱ ۰

۶-نوار ادرا را کاملاً در ادرار فرو برده بطوریکه تمام بندها کاملاً آغشته به ادرار گردد سپس با تماس نک نوار ادرار به کناره لوله آ زمایش مازاد ادرار را خارج می کنیم ۰
– بعد از ۶۰ ثانیه حداکثر تا ۱۲۰ ثانیه (بستگی به دستور العمل شرکت سازنده) نوار را می خوانیم ونتایج را ثبت می کنیم۰
– به موارد مثبت ومنفی کاذب بر اساس دستورالعمل سازنده توجه نمائید۰
– چنانچه قند ادرار مثبت بود با نوار قند ادرار چک کرده ودر صورت تأیید مراتب رابه اطلاع بخش بیوشیمی برسانید۰

۷- لوله های حاوی ادرار را در سانتریفوژ قرار داده (کاملاً باید بالانس باشند) وبا

یک نیروی نسبی حدود ۴۰۰ به مدت ۵ دقیقه سانتریفوژ می کنیم

( ۲( RPM) * شعاع برحسب Cm* ( RCF = 1.118*10-5

– این مقدار در آزمایشگاه           معادل  ۱۵۰۰ دور در دقیقه خواهد بود۰

–    بعد از اتمام سانتریفوژ هرگز با ترمز دستگاه را متوقف نکنید۰

۸- بعد از سانتریفوژ روی محلول رویی یک قطره محلول سولفوسالیسیلیک ریخته
وپروتئین را بررسی می کنیم۰

۹- محلول رویی را دور ریخته ویا در صورت نیاز به بررسی ، در لوله آزمایش دیگری می ریزیم ۰

۱۰- رسوب باقی مانده را خوب مخلوط کرده و یک قطره روی لام قرار می دهیم

۱۱- کنارۀ لامل را به ادرار روی لام مماس کرده ولامل را آرام روی قطره رها می کنیم تا حبابی نشکیل نشود۰

۱۲- با بزرگ نمایی کم ( کست ها) و بزرگ نمایی زیاد x 40 (برای سلولها حداقل ده فیلد را بررسی کرده و میانگین را گزارش می کنیم ۰

۱۳- بهتر است حجم نهایی باقی مانده در ته لوله ۵/۰ سی سی باشد تا با استانداردهای جهانی سازگار باشد در اینصورت :

–    وجود یک سلول در هر پنج میدان   Rare          (HPF)

– وجود یک سلول در هر میدان Occasionally    (HPF)

–    وجود ۲-۵ سلول در هر میدان  FEW            (HPF)
–    وجود ۵-۱۰ سلول در هر میدان  (HPF)  Moderate

–    وجود ۱۰< سلول در هر میدان Many       (HPF)

–    در رابطه با اپی تلیال، RBC و WBC معمولاً به تعداد گزارش می شود ۰ در

–    اینصورت وجود ۲۰< سلول در هر میدان many  خواهد بود و کمتر ازآن باید

به عدد گزارش شود ۰( چون معمولاً رسوب نیم تا یک سی سی نیست )

–    وجود یک سلول قارچ نیز حائز اهمیت است وباید گزارش شود و اگر جوانه دار

–    باشد باید قید گردد:

–    Yeast cell with budding form were present

–    گاهی مخمرها پاهای کاذب دارند :

–    Yeast cell with pseudomycelum  form were present

–    وجود انگل های زیر در ادرار محتمل است وباید گزارش شوند حتی یک عدد :

–    ۱٫Ttrichomonas vaginalis
–    ۲٫Entrbus vermicularcs egg
–    ۳٫ Cyst of E.Histoliyt:ca                         بخاطر آلوده شدن نمونه با مدفوع

–    کریستالهای زیر غیر طبیعی هستند ودر صورت مشاهده باید با روش شیمیایی چک شوند:

۱-لوسین  ۲-تاپروزین ۳-سلیسئین ۴- کلسترل ۵- بیلی روبین ۶-سولفونامیدها

۷-رنگهای رادیو گرافی  ۸-آمپی سیلین ۹-

–    وجود ذرات چربی (قطرات چربی) ونشاسته در ادرار باید گزارش شود ( در

-صورت مشاهده ذرات زیاد چربی با اطمینان حاصل نمائید که بیمار از پماد
استفاده نکرده باشد.

–    بهتر است تعداد و نوع سلولهای اپی تلیال گزارش شود:

۱٫ Squamos epithelial cell

۲٫ Transitional Epithelial cell

۳٫ Rend (Round) Epithelial cell

–    اگر سلولهای اپی تلیال با دو هسته دیده شود ضمن گزارش حتماً باید بررسی
–    سیتولوژی پیشنهاد شود :
Some of the epithelial cells have two or more nucleus cytological study.

–    گاهی مواقع RBC ها بصورت حلقه و تو خالی دیدیه می شوند این حالت درار

قلیایی  شایع است وبه ghost cell  شهرت دارند۰

–    گاهی گلبولهای قرمز از نظر اندازه متغیر بوده و دارای زاویه هستند وقطعه

–    قطعه می باشند به این سلولها dysmorphic گویند و نشانه خون ریزی

گلومرولی است و باید گزارش شوند((RBC in dysmorphic form were present

–    گاهی تشخیص WBC از سلولهای اپی تلیال توپولی شکل است با اضافه کردن

یک قطره اسید استیک ۰۲/۰ هسته های گلبول سفید واضح تر می شوند.

–    در ادرار قلیایی و هیپوتونیک دانه های درخشان و آبی روشن که حرکات برونی

دارند در گلبول سفید دیده می شوند این سلولها را glitter cell گویند.

–    سلولهای اپی تلیال حاوی چربی که معمولاً در نفروز لیپیدی دیده شده ودر

سلولهای اپی تلیال تو پولی دیده می شود به oval fat body  معروفند و باید تعداد
آنها در HPF   گزارش شوند.

–    قطرات حاوی کلسترل در نور پلاریزه بصورت صلیب حالت در می آیند.

–    در بیماری ذخیره چربی در رسوب ادرار سلولهای بزرگ حاوی چربی یافت

می شوند این سلولها هیستیوسیت می باشند و با توجه به اندازۀ بزرگشان از

Oval fat body  قابل احتراقند.

–    وجود تعداد زیاد سیلندر معمولاً به همراه پروتئین اوری است .

–    تشخیص کریستالهای غیر طبیعی :

–    (روش عمل در دفتر محلولها)

حلال                             کریستال

آمونیاک ، Hcl رقیق                          سیستین

الکل ،محیط قلیا یی گرم                          کلسترل

حرارت ، قلیا                                      تیروزین

اسید استیک ،Hcl ،سود،اتر                   بیلی روبین

استن                                               سولفونامید

NaoH 10%                                کریستال رادیوگرافی

در یخچال به شکل دسته ای در می آیند(b-undles)    آمپی سیلیین

۹-
– وجود اسپرم در ادرار باید گزارش شود.

–    وجود آرتی فکتها باید در رسوب ادرار مورد توجه قرار گیرد (مانند قطرات

روغن ،دانه های نشاسته (پودر تا لک )و……).

–    در تشخیص کریستال به PH ادرار توجه نمائید.

–    گاهی به دلیل سرد بودن ادرار کریستالهای اورات باعث کدر شدن آن می شود.

در چنین مواقعی کافی است نمونه ادرار را به مدت چند دقیقه در محیط۳۷ درجه

قرار داد تا اوراتها مجدداً حل شوند.

–    تفاوت هموگلوبین اوری و میوگلوبین اوری :

–    در هموگلوبین اوری سرم خون بیمار صورتی یا قرمز است وادرار قرمز تا

رنگ سیاه (کدر)  ولی در میوگلوبین اوری سرم تقریباً بی رنگ است .ولی ادرار

قرمز تا قهوه ای سیاه است.

– در میوگلوبین اوری سطح سرمی CPK  و آلدولاز

–    الکتروفورز

– بوی ادرار:     در فنیل کتون اوری           بوی لانۀ موش

عفونت میکربی                بوی آمونیاک

کتون اوری                     بوی میوه

–    در شیل یا کیلوس (chylus = زمان دفع چربی از ادرار) رنگ ادرار سفید

می شود.
–    در قسمت هموگلوبین اوری ومیوگلوبین اوری و دفع ترکیبات آهن رنگ ادرار

ممکن است قهوه ای سیاه شود.

–    نوار ادرار قبل از سانتریفوژ کردن ادرار باید زده شود . و دمای ادرار به ۹

درجه حرارت اتاق برسد.

–    پروتئین اوری وگلوکز اوری روی وزن مخصوص اثر زیاد دارند ولی روی

اسمولالیتی تاثیری اندک دارند۰

–    هر واحد وزن مخصوص تقریباً برابر ۴۰mosmol اگر دو رقم سمت راست

SG را در ۴۰ ضرب کنیم میزان تقریبی اسمولالیتی بدست می آید:

SG=1/030    ۳۰*۴۰=۱۲۰۰                        ا سمول

–    اگر وزن مخصوص ادرار بیش از۰۳۵/۱ شود باید به تزریق ماده حاجب شک

شک نمود.
–    در بیماری مزمن کلیه و آنمی داسی شکل قدرت تغلیظ ادرار کاهش می یابد.

–    alkaline tide یعنی قلیایی شدن ادرار بعد از خوردن غذا

–    در موارد زیر علی رغم نرمال بودن قند خون ممکن است قند ادرار مثبت شود:

– سیستینوز     – مسمومیت با سرب   – سندرم فانکونی   – گالاکتوزمی
– مولتیپل مایلوما

–    در حاملگی به علت افزایش سرعت گلومرولار که در پی افزایش حجم خون رخ

می دهدفرصت جذب کافی از کلیه ها نبوده وقند به میزان اندک (Trace) وارد

ادرار می شود.

–    در نوزادان سالم ۱۰تا ۱۴ روز اول زندگی ممکن است دفع ادراری گلوکز

گالاکتوز، و فروکتوز و لاکتوز و نیز حاملگی بعد از زایمان با دفع ادراری لاکتوز
آزمون مثبت داشته باشند۰

–    در روش روزمره اندازه گیری اجسام کتونی به اندازه گیری استو استیک اسید

حساس تر است .(واکنش روترا با استفاده ازمعرف  سدیم نیتروپروساید)

–    آستانه تشخیص استو استیک با نور حدودmg% 5-10 (بانداستون) اگر ادرار را

– نسبت  رقیق نمائیم و باز مثبت شود در واقع  مقدار استواستیک اسید%mg 50-25
خواهد بود۰
–    قطعه نمایش خون در نوار ادرار درهماچوری و هموگلوبین اوری چگونه است؟

*  هماچوری : رنگ دانه دانه شدن

*  هموگلوبین اوری: یکنواخت رنگ می گیرد۰

–    در موارد زیر ممکن است پروتئین با نوار ادرار منفی ولی با سولفوسالیسیلیک

مثبت شود۰

–    رنگ عکس برداری (ماده حاجب )

– پنی سیلین ومتابولیتهای  آن

–    دفع گلوبین از ادرار

–    برای تهیه استاندارد و پروتئین جهت اندازه گیری پروتئین ادرار باید از سرم

کنترل رقیق شده  در سالین استفاده شود۰

–    مقادیر زیاد اسید اسکور بیک در ادرار موجب منفی کاذب عوامل زیر می شود:

-گلوکز  – خون  – گلبول سفید به روش استراز – نیتریت

–    کریستال اسید اوریک گاهی با کریستال cystin اشتباه می شود۰اما اسید اوریک

در محلول قلیا و سیستئین در محلول اسید کلریدریک حل می شود۰

ضمن اینکه اسیداوریک زیر نور پلاریزه انکسار مضاعف (birefrgnt) هستند

–    ادرار قلیایی باعث حل شدن کستهای ادراری می شوند۰

–    در موارد زیر علی رغم وجود سلولهای چرکی در رسوب ادرار کشت منفی

می شود( پیوری استریل)

-عفونت با میکربهای غیر معمولی یا بی هوازی

–    عفونت با کلامید یا با تراکوماتیس یوروپلاسما یورولیتیکم

–    عفونت با میکرب سل

–    سنگ  کلیه

–    نفریت ناشی از لوپوس

–    گاهی ذرات اورات آمورف روی کست هپالن را پوشانده و به نظر کست

گرانولار می آید

– نحوه تشخیص:

–    مشاهده کریستالهای اورات در زمینه میدان میکروسکوپی

–    حل کردن کریستالهای ادرار با گرما

–    اورات آمورف با اسیدی کردن ادرار به اسید اوریک تبدیل می گردد۰

–    ادرار صبح اول وقت (حداقل ۴ ساعت در مثانه مانده باشد) مناسب ترین نمونه

برای تجزیه ادرار است ۰

–    وجود ملانین و هموژنیستیک اسید ( در آلکاتیونوری) باعث سیاه شدن ادرار با

مانده شدن می گردد۰
–    در میان آزمونهای ادراری آزمون پروتئین کمترین تاثیر پذیری را در اثر ماندن
ادرار دارد۰
–    کمترین مقدار PH ادرار که کلیه قادر به ایجاد آن است ۵/۴ می باشد۰
–    اوره و اسید اوریک و قند روی SG و اسمولالیت اثر دارد ولی پروتئین و لیپید
روی اسمولالیت اثر ندارد ولی باعث بالا رفتن SG  می شود۰
–    داروی ریفامپین و کلروپرومازین باعث مثبت کاذب باند بیلی روبین در نوار

ادرار می شود۰
در بیماریهای التهابی کلیه ورد پیوند میزان ائوزینوفیل و گلبول سفید تک هسته ای
در رسوب ادرار کمی است تا ۳۰% گلبول سفید ادرار را شامل شود۰
–    glitter cell در SG کمتر از ۰۲۰/۱ ایجاد می شود۰
–    حجم استاندارد آزمایش ادرار حدود ۱۲ سی سی است و اگر کمتر بود بهتراست
با سرم فیزیولوژی حجم آن را به cc12 رساند ۰ و سپس نتایج را در فاکتور رقت
ضرب نمود۰
–    وزن مخصوص کمتر از ۰۱۰/۱ گلبول قرمز و کست هیالین را متلاشی میکند
–    عفونت با میکرب گاردنرن در مثانه یا دستگاه ژنیتال باکلوسل (clue cell) همراه است ۰
–    وجود رشته های ماهیچه ای در ادرار نشانه آلودگی با مدفوع یا فیچول ویا
ویسکورکتال (vesicorectal) است۰
–    برخی منابع قراردادهای گزارش را بصورت زیر مطرح می کند:
–    ۱۲سی سی ادرار به مدت ۵ دقیقه در دورg 450
–    حل شدن رسوب در ۵/۰ سی سی ادرار
–    مشاهده و شمارش WBC و RBC در HPF
–    مشاهده و شمارش کریستال و سلول اپی تلیال وکست و گزارش کیفی
(Many, Mod, Few)

گزارش                       گزارش                    متوسط در میدان
(اندک)      Few                 +                           ۵-۱
( چند تا)a Few                   + +                      ۲۰-۵
( متوسط)Moderate            + + +                  ۵۰-۲۰
( زیاد)Many                     + + + +                ۵۰<
( خیلی زیاد)  Numerous                                غیر قابل شمارش

–    آدیس کانت شمارش سلولهای رسوب در رسوب ادرار و یا کست در ادرار تصادفی (۱۲ ساعته) در این روش ادرار ۱۲ ساعت را جمع آوری نموده و حجم آن را اندازه گیری می کند سپس ۱۰ سی سی از آن را سانتریفوژ کرده
و رسوب را در یک سی سی حل نموده وبا هموسیتوقر می شمارند۰
۵- سایر آزمایشاتی که روی نمونه ادرار صورت می گیرد:
۱- Bance jonse protein
۲-Addis count
۳-آزمایش پروتئین و کراتی نین روی ادرار ۲۴ ساعته
۴- آزمایش حاملگی
۵- اختلالات متابولیکی :

–    فنیل کتونوری
–  آزمون لوله ای کلریدفریک
– آزمون فیستیکس
– تیروزینوری:
– آزمون تیروزونفتل

–    آلکاپتون اوری :

-آزمون لوله ای کلریدفریک
-آزمون قلیایی (             )

–    ملانوری :
–  آزمون لوله ای کلرید فریک
– آزمون ارلیخ
– آزمون نیترو پروسیدسدیم

–    اخنلالات موکوپلی ساکارید:
–    سیستینوری
–    اختلالات پورفرین

–    پروتئین بنز جونز: این پروتئین در ۴۰ تا ۶۰ درجه باعث کدورت شده و با ادامه حرارت در ۱۰۰ درجه دوباره حل می شود۰

–    تعداد WBC و RBC به تعدادHPF گزارش می شود
–    اپی تلیال ، کست وکریستال  بصورت کم ، متوسط، زیاد در LPF گزارش
می شود

۱۰-۱۵ سی سی ادرار به مدت      (اندک)         few             +              ۵-۱
۵ دقیقه با دور g450                  ( چندتا)  a few                + +         ۲۰-۵
( متوسط) moderate       + +  +  ۵۰ -۲۰
( زیاد) many                + + + +    ۵۰<

پاسخ دهید