معماری

روش کشت خون

عفونت جریان خون:
در اثر ورود باکتری به خون به طور کلی دو حالت ممکن است پیش بیاید: الف- باکتریمی ( باکتری وارد خون شود و تکثیر پیدا نکند)  ب- سپتی سمی ( باکتری وارد خون شده، تکثیر یافته ودر اثر رشد باکتری و آزاد شدن ترکیب های توکسیک واکنش های التهابی ایجاد گردد
در آزمایشگاه تشخیص موفق میکروارگانیسم های موجود در خون  به زمان نمونه گیری، میزان باکتری در خون، روش های جمع آوری نمونه، حجم خون، زمان کشت و دیگر عوامل موثر بستگی دارد.
زمان نمونه گیری:
این فاکتور نقش بسیار مهمی در افزایش حساسیت تشخیص سپتی سمی دارد و باید به دقت تعیین شود.
بهترین زمان برای خون گیری زمان حادث شدن تب و یا لرز است و گاهی در هر زمانی می توان خون گیری کرد مثلاٌ در مواردی که تب وجود دارد و یا افرادی که نقص سیستم ایمنی دارند.
الف- در برخی از بیماری ها، در دوره نخست بیماری باکتری عفونت وارد خون می شود. مثلا در لیپتوسپروز، تب تیفوئید و بروسلوز به ویژه دردو هفته نخست عفونت، باکتری در خون وجود دارد.
ب- در مواردی که منشأ سپتی سمی آبسه باشد، شرایط متفاوت است. معمولاً در فرد مبتلا به آبسه هنگامی که دچار پیک تب می شود به این معناست که باکتری وارد خون شده و سیستم ایمنی را برانگیخته و در حال پاک شدن و از بین رفتن است. معمولاً این دوره های تب معین است بنابراین با بررسی چند دوره متناوب می توان دوره را تعیین کرد. دراین گونه موارد مناسب ترین زمان نمونه گیری دقیقأ زمان پیش از آغاز تب در بیمار است.

روش نمونه گیری:
در نمونه گیری به منظور جلوگیری از آلوده شدن بیمار و یا خون گرفته شده با ارگانیسم های فلور نرمال پوست، لازم است این روند دقیق انجام شود.
-۱ نمونه گیر باید دست را ضد عفونی و از دستکش استریل استفاده نماید.
-۲ انتخاب رگ مناسب (از نمونه وریدی استفاده می شود)
-۳ شستشوی مکان خون گیری با پنبه آغشته به الکل ۷۰% با قطر حدود cm 5، در این جا لازم است پنبه الکلی به صورت دایره و از داخل به خارج کشیده شود.
-۴شستشوی مکان با آیودان ۲% (یا پوویدون – آیوداین) به صورت دایره های از داخل به خارج. یک دقیقه صبر کنید تا بتادین خشک شود. از تایمر استفاده کنید.
-۵ورود سوزن به رگ و خون گیری
-۶پس از برداشت شست و شوی محل با الکل ۷۰%.

میکرو ارگانیسم هایی که به صورت دائمی و یا گذرا در خون وجود دارند می توانند برای هر عضو بدن خطرناک باشند. این گونه ارگانیسم ها، افزون بر خطر درگیری دیگر اعضا و علامت های مربوط به عفونت آن عضو، می تواند اثرهای مستقیم درگیری خون را نیز داشته باشد.
قارچ ها، تک یاخته ها، ویروس ها و باکتری ها می توانند وارد خون شده و عفونت خون ایجاد کنند. روش تشخیصی هر یک متفاوت است و در این جا تنها به عفونت های ناشی از باکتری ها پرداخته می شود.
علامت های سپتی سمی عبارتند از: تب، افزایش دمای بدن، لرز، هایپرونتیلاسیون، آلکالوز تنفسی، ضایعات پوستی، تغییر وضعیت هوشیاری و در موارد پیشرفته شوک وکوآگولاسیون وسیع داخل رگی و رگ.

حجم خون:
برای بزرگ سالان ۳۰cc خون نیاز است در حالی که این میزان برای کودکان و نوجوانان ۱-۵cc می باشد.
برای بزرگ سالان لازم است خون با فاصله های نیم ساعته از ۳ رگ جدا و با سه ست خون گیری مجزا صورت گیرد.

محیط کشت:
محیط های کشت اولیه خون به صورت بطری های شیشه ای حاوی محیط های کشت مایع مانند  BHI براث و TSB     می باشد و در آن از ضد انعقاد SPS Sodium polyanethol Sulfate)) به میزان ۰٫۰۲۵-۰٫۰۳% استفاده شده است. برای جلوگیری از انعقاد خون از هپارین، EDTA و سیترات نباید استفاده نمود.
برای افزایش حساسیت می توان سوکروز، مانیتول یا سوربوز به محیط کشت افزود تا محیط هایپرتون شود. این گونه محیط ها Isotonic نامیده می شود.

روند های تشخیصی کشت خون:
محیط های کشت خون را در انکوباتور قرارداده و هر ۶ یا ۱۲ ساعت یک بار محیط ها را از نظر  وجود کدورت، همولیز، توده میکروبی یا قارچی و تولید گاز بررسی شود. در موارد مثبت چند قطره از محیط کشت خون را بر روی محیط های کشت جامد مانند بلاد اگار و یا شکلات قرارداده، چنان چه رشد دیده شد رنگ آمیزی از نمونه رشد کرده روی محیط انجام شود. در شرایط مختلف هوازی، بی هوازی و CO2 دار انکوبه شوند.
لازم به ذکر است که امروزه از روش های تجاری مختلفی جهت رشد بهتر و سریعتر باکتری ها استفاده می شود که تعدادی از این روش ها شامل:
a)Lysis centrifugation: یک سیتم تجاری است که شامل لوله هایی است که از موادی جهت لیز سلول، کاهش تولید کف و ضدانعقاد تشکیل شده است. میکروارگانیسم ها را سانتریفیوژ کرده، مایع رویی را جدا می کنند و رسوب را که شامل پاتوژن هاست در محیط جامد کشت می دهند. در این سیستم باکتری های درون سلولی مانند بروسلا راحت تر و سریع تر تشخیص داده می شوند .

b)BACTEC System: برخی از آزمایشگاه ها از سیستم BACTEC استفاده می کنند. در این سیستم گاز CO2 تولید شده توسط میکروارگانیسم ها اندازه گیری می شود.

Self-contain subculture system(c: یک سیستم تغییر یافته شامل یک بطری حاوی محیط کشت است که در قسمت پایین محیط براث و در قسمت بالای بطری یک محیط آگار دار وجود دارد که در آزمایشگاه به آن خون تلقیح        می شود. گاهی در آزمایشگاه برای کشت باکتری های خاص از روش های اختصاصی استفاده می شود به طور مثال در ارتباط با آندوکاردیت عفونی در صورتی که به باکتری های HACEK ( شامل هموفیلوس آنفلوانزا، اسینتوباکتر، کورینه باکتریوم هومینیس و کینگلا) مشکوک هستیم در هفته اول ساب کالچرهای متعدد در چند محیط مغذی و غنی شده چون buffered charcoal yeast extract انجام می شود.
بروسلا: حساسیت کشت در فاز حاد بیماری که سه هفته را در بر می گیرد۷۰-۹۰%  است. بهترین روش برای بالا بردن حساسیت کشت، استفاده از محیط های اختصاصی بروسلا، Trypticase Soy broth و CO2-10%و حرارت ۳۷°C  به مدت حداقل ۳-۴ هفته انکوباسیون است.
(Dسیستم های برداشت آنتی بیوتیک: برخی از ویال های کشت خون دارای ضد انعقاد، رزین کاتیونی، رزین جذب پلیمری برای برداشت آنتی بیوتیک از نمونه هستند.
e) کشف میکروارگانیسم با تغییر جریان الکتریسیته
رشد باکتری می تواند سبب تغییر امپدانس الکتریسته شود. در این روش الکترود را در محیط کشت قرار داده که به صورت دائمی تغییر امپدانس و در نتیجه رشد باکتری را مانیتور می کند.

ارگانیسم های عامل عفونت خون:
معمولاً عفونت های ادراری تناسلی عامل ۲۵% ازعفونت های خون، عفونت های تنفسی۲۰%، آبسه ها ۱۰%، عفونت زخم جراحی ۵% و سیستم صفراوی ۵%، عفونت های خون را سبب ساز می شوند.
از بین ارگانیسم های مهم عامل عفونت های خون نیز می توان از باکتری های خانواده انتروباکتریاسه، سودوموناس، استرپتوکوکوس های ویریدنس، انتروکوکوس، استرپتوکوکوس بوویس، استافیلوکوکوس اورئوس، استافیلوکوکوس های کواگولاز منفی، سالمونلا،  هموفیلوس،  باکتروئیدس و کوکسیلا نام برد.
بسیاری ازافرادی که به سپتی سمی مبتلا می شوند دارای فاکتور زمینه ساز هستند. این فاکتورها می توانند سیستم ایمنی ضعیف شده، از بین رفتن پوست بدن (سوختگی ها)، جراحات پوستی، اسپلنکتومی،  وجود شنت های خونی و  دریچه های مصنوعی قلب باشند.

پاسخ دهید