معماری

سيتومگالو ويروس

سيتومگالو ويروس‏ها، هرپس ‏ويروس‏هايى هستند كه در همه‏جا پراكنده بوده و عوامل شايعى از بيمارى در انسان مى‏باشند. اسم كلاسيك بيمارى حاصل، انكلوزيون سيتومگاليك است و اين نام‌گذارى به دليل بزرگ شدن سلول‏هاى آلوده با ويروس مى‏باشد. بيمارى انكلوزيون سيتومگاليك، عفونت منتشر نوزادان است، كه توسط عفونت داخل رحمى يا بلافاصله پس از تولد، توسط سيتومگالو ويروس ايجاد مى‏شود.

 

نماي باليني شماتيك عفونت سيتومگالو ويروس
نماي باليني شماتيك عفونت سيتومگالو ويروس

 

 

 

 

 
خصوصيات ويروس
سيتومگالو ويروس، از نظر محتويات ژنتيكى، غنى‏ترين ويروس در خانواده هرپس ‏ويروس‏هاى انسانى است. DNAژنوم آن به اندازه 240 كيلوباز، بسيار بزرگتر از ژنوم هرپس ‏ويروس است. فقط تعداد كمى از چندين پروتئين كد شده ويروسى (بيش از 200) آن شناخته شده است. اگرچه سيتومگالو ويروس انسانى اغلب از سلول‏هاى اپى‏تليال انسان ايزوله شده است اما دركشت سلولى فقط در فيبروبلاست‏هاى انسانى تكثير مى‏يابد.
سيتومگالو ويروس، اثر سيتوپاتيك اختصاصى بر روى كشت سلولى دارد. در سلول‏هاى آلوده با سيتومگالوويروس، علاوه بر انكلوزيون‏هاى مشخص درون هسته‏اى هرپس ‏ويروس‏ها، معمولاً انكلوزيون‏هاى سيتوپلاسمى در اطراف هسته سلول يافت مى‏شوند. سلول‏هاى چند هسته‏اى نيز مشاهده شده‏اند. برخى از سلول‏ها بسيار بزرگ مى‏شوند. سلول‏هاى سيتومگاليك حاوى انكلوزيون را مى‏توان در نمونه‏هاى به دست آمده از افراد آلوده يافت.

 
پاتوژنز و پاتولوژى
الف) ميزبان طبيعى:
سيتومگالوويروس ممكن است به چندين روش از فردى به فرد ديگر انتقال يابد. در تمام موارد، به تماس نزديك با ماده حاوى ويروس نياز مى‏باشد. دوره كمون بيمارى در كودكان طبيعى و در بزرگسالان، بعد از آلودگى با ويروس حدود 4 تا 8 هفته مى‏باشد. ويروس عفونت سيستميك ايجاد مى‏كند. ويروس مى‏تواند به صورت متناوب از گلو و ادرار، براى ماه تا سال‏ها بعد از عفونت اوليه آزاد شود.
ب) ميزبان مبتلا به نارسايى ايمنى:
عفونت اوليه با سيتومگالوويروس در ميزبان مبتلا به نارسايى ايمنى شديدتر از ميزبان طبيعى است.
ج) عفونت‏هاى مادرزادى و بعد از تولد:
عفونت‏هاى جنينى و نوزادى ناشى از سيتومگالو ويروس ممكن است شديد باشد. در آمريكا، سالانه حدود يك درصد از نوزادانى كه زنده متولد مى‏شوند، به عفونت‏هاى مادرزادى سيتومگالو ويروس مبتلا هستند.

 

دياگرام عفونت سيتومگالو ويروس در نوزادان

دياگرام عفونت سيتومگالو ويروس در نوزادان

 

 

 

 

 

 
سيتومگالو ويروس به هنگام عفونت اوليه جنين و عفونت عودكننده مادرى، مى‏تواند منتقل شود. بيمارى عمومى انكلوزيون سيتومگاليك اغلب به علت عفونت‏هاى اوليه مادرزادى ايجاد مى‏شود. برخلاف بيمارى سرخجه، هيچ‌گونه گزارشى وجود ندارد كه زمان باردارى در زمان عفونت مادرى بر بروز بيمارى در جنين مؤثر باشد. انتقال داخل رحمى در يك درصد از زنان سرم مثبت رخ مى‏دهد. سيتومگالو ويروس گاهى از طريق كانال زايمان و يا حتى از شير مادر به نوزاد منتقل مى‏شود.
يافته‏ هاى بالينى
الف) ميزبان‏هاى طبيعى:
عفونت اوليه با سيتومگالو ويروس در كودكان و بزرگسالان اغلب بدون نشانه است، ولى گاهى موجب بروز سندرم
مونونوكلئوز عفونى مى‏شود. ارتباطى بين وجود سيتومگالو ويروس و تنگى مجدد عروق بعد از مرمت و جراحى پلاستيك شريان قلب (آنژيوپلاستى كرونرى) وجود دارد.
ب) ميزبان‏هاى مبتلا به ضعف سيستم ايمنى:
هم شدت بيمارى و هم ميزان مرگ بر اثر عفونت‏هاى اوليه و عود كننده سيتومگالو ويروس در افراد مبتلا به نارسايى ايمنى افزايش مى‏يابد و پنومونى عارضه‏اى شايع است.
ج) عفونت‏هاى مادرزادى و نوزادى:
عفونت مادرزادى ممكن است به مرگ جنين منجر شود. بيمارى انكلوزيون سيتومگاليك نوزادان با گرفتار شدن سيستم عصبى مركزى و سيستم رتيكولواندوتليال همراه است.

 

 

تشخيص آزمايشگاهى
جداسازى ويروس:
فيبروبلاست‏هاى انسانى براى اهداف جداسازى به كار مى‏روند. ويروس را مى‏توان به راحتى از شستشوهاى گلو و ادرار به دست آورد. در كشت‏ها، 3-2 هفته براى ديدن تغييرات‏ سيتولوژيك، شامل كانون‏هاى كوچك سلول‏هاى شفاف و متورم، همراه با انكلوزيون‏هاى بزرگ داخل هسته‏اى، وقت لازم است. ويروس وابسته به سلول‏ها باقى مى‏ماند.
اپيدميولوژى
انسان، تنها ميزبان شناخته شده سيتومگالو ويروس است. انتقال ويروس بر اثر تماس نزديك از فردى به فرد ديگر انجام مى‏پذيرد. اين ويروس بعد از عفونت اوليه از ادرار، بزاق، منى، شير و ترشحات رحم انتشار مى‏يابد و توسط گلبول‏هاى سفيد خون حمل مى‏شود. انتشار دهانى و تنفسى احتمالاً راه عمده انتقال ويروس است. اين ويروس همچنين از طريق جفت، خون، پيوند عضو و به وسيله تماس جنسى منتقل مى‏شود.

 

منبع:ماهنامه اخبار ازمایشگاهی،شهاب فلاحي
دانشجوي دكتراي ويروس شناسي دانشگاه تربيت مدرس