معماری

عفونت‌هاي هرپس ‏ويروس‏ها در انسان

هرپس‏ ويروس‏هايى كه عموماً انسان را آلوده مى‏كنند شامل ويروس هرپس‏ سيمپلكس تيپ 1 و 2، ويروس واريسلاـ زوستر، سيتومگالو ويروس، ويروس اپشتاين‌بار، هرپس ‏ويروس انسانى تيپ 6 و 7 و هرپس‏ ويروس تيپ 8 (در ارتباط با ساركوم كاپوزى) هستند. هرپس ‏ويروس B ميمون مى‏تواند انسان را نيز آلوده نمايد. حدود 100 ويروس در گروه هرپس وجود دارد كه انواع مختلفى از حيوانات را آلوده مى‏كنند.

 

خصوصيات هرپس‏ ويروس‏ها
ساختار و تركيب
هرپس‏ ويروس‏ها، گروه بزرگى از ويروس‏ها هستند. اعضاى مختلف آن، ساختار مشابهى دارند و توسط ميكروسكوپ الكترونى غير قابل تمايز هستند. تمام هرپس ‏ويروس‏ها داراى يك هسته مركزى از زنجير مضاعف DNAمارپيچى هستند كه به وسيله يك كپسيد پروتئينى با تقارن بيست وجهى احاطه
شده است. كپسيد از 162 كپسومر تشكيل شده است. نوكلئوكپسيد را پوششى احاطه كرده كه از غشاء هسته سلول ميزبان به دست آمده است و در سطح آن، بر آمدگى‏هاى گليكوپروتئينى با طول 8 نانومتر قرار دارد. گاهى لايه‏اى غيرشفاف بدون تقارن در حد فاصل بين كپسيد و پوشش به نام تگومنت ديده مى‏شود. قطر ذرات كامل ويروس داراى پوشش حدود 150 تا 200 نانومتر است. در صورتى كه قطر ويريون فاقد پوشش، حدود 100 نانومتر است. ژنوم هرپس ‏ويروس به صورت DNAى دو رشته‏اى (124 تا 235 Kbp) خطى مى‏باشد. خصوصيات برجسته DNA هرپس ‏ويروس، ترتيب توالى آن است. ژنوم هرپس ‏ويروس، توالى‏هاى انتهايى و توالى‏هاى مكرر داخلى دارد. در برخى از اعضاى اين گروه مانند ويروس‏هاى هرپس ‏سيمپلكس، ترتيب مجدد ژنوم موجب توليد ايزومرهاى متفاوت ژنوم مى‏شود. مقدار گوانين و سيتوزين موجود در DNAهرپس‏ ويروس‏ها از 31 درصد تا حدود 75 درصد متفاوت است. تشابه اندكى در توالى‏هاى DNA هرپس ‏ويروس‏هاى مختلف وجود دارد، اما توالى DNAتيپ يك و دو حدود 50 درصد و تيپ 6 و 7 انسانى حدود 30 تا 50 درصد به هم شباهت دارند.

 

طبقه ‏بندى
طبقه‏ بندى اعضاى متعدد خانواده هرپس‏ ويروس‏ها مشكل است. نوعى تقسيم‏بندى بر اساس خصوصيات بيولوژى آنها انجام گرفته است. آلفا هرپس‏ ويروس‏ها به سرعت تكثير يافته و ويروس‏هاى سيتوليتيكى هستند كه باعث تشكيل عفونت‏هاى مخفى در نورون‏ها مى‏گردند. ويروس هرپس‏ سيمپلكس (جنس سيمپلكس ويروس) و ويروس واريسلا زوستر (جنس واريسلو ويروس)، در اين گروه قرار دارند. تكثير بتا‌ هرپس ‏ويروس‏ها، آهسته است و ممكن است خاصيت سيتومگاليك (بزرگ شدن سلول‏هاى آلوده) داشته باشند و مخفيانه در غدد ترشحى و كليه ‏ها باقى بمانند. سيتومگالو ويروس در جنس سيتومگالو ويروس قرار دارد. همچنين اعضاى جنس روزئولوويروس به نام هرپس‏ ويروس‏هاى انسانى تيپ‏هاى 6 و 7 نام‌گذارى گرديده‏اند. اين ويروس‏ها، بر اساس خصوصيات بيولوژى، به عنوان گاما ويروس طبقه‏بندى مى‏شوند. زيرا لنفوسيت‏ها (لنفوتروپيك T) را آلوده مى‏كنند. در هر حال، آناليز مولكولى ژنوم آنها نشان مى‏دهد كه اين ويروس‏ها به بتا هرپس‏ ويروس شباهت بيشترى دارند. از گاما هرپس‏ ويروس‏ها مى‏توان ويروس اپشتاين‏بار (جنس لنفوكريپتوويروس) را كه سلول‏هاى لنفاوى را آلوده مى‏كند و در آنجا مخفى مى‏شود، به عنوان نمونه ذكر كرد. هرپس‏ويروس مرتبط با ساركوم كاپوزى را هرپس ‏ويروس تيپ 8 انسانى نام‌گذارى كرده‏اند و در جنس رادينوويروس قرار داده‏اند.

طبقه‌بندي هرپس ويروس‌ها

طبقه‌بندي هرپس ويروس‌ها

تكثير هرپس ‏ويروس
بعد از اتصال گليكو پروتئين‏هاى سطحى با گيرنده‏هاى اختصاصى سلول، ويروس با غشاى سلولى ادغام و به سلول ميزبان وارد مى‏شود. برخى هرپس‏ ويروس‏ها به گليكوزآمينوگليكانهاى سطح سلول و به طور عمده به هپاران سولفات اتصال مى‏يابند. اتصال ويروس همچنين شامل اتصال با يكى از چندين كورسپتور (براى مثال اعضاى ايمونوگلوبولين سوپر فاميلى) نيز مى‏باشد. مدت تكثير ويروس هرپس ‏سيمپلكس حدود 18 ساعت و سيتومگالو ويروس حدود 70 ساعت است. سلول‏هاى آلوده با هرپس ‏ويروس‏ها بالاخره از بين مى‏روند. سنتز ماكرومولكول‏هاى ميزبان در اوائل عفونت متوقف مى‏شود و هنگامى كه تكثير ويروس شروع مى‏شود، سنتز DNA سلول و سنتز پروتئين سلول متوقف مى‏شود. اثر سيتوپاتيك در هرپس ‏ويروس‏هاى مختلف انسانى با يكديگر متفاوت است.

شكل شماتيك همانندسازي هرپس ويروس‌ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منبع:ماهنامه اخبار ازمایشگاهی ،شهاب فلاحي
دانشجوي دكتراي ويروس شناسي دانشگاه تربيت مدرس