معماری
مایکوباکتریوم  لپره

مایکوباکتریوم لپره (مشخصات باکتری،روشهای تشخیص آزمایشگاهی)

مایکوباکتریوم  لپره ،نام دیگر این باکتری باسیل هانسن بوده و مختص انسان است ولی آرمادیلو به طور طبیعی به آن آلوده شده و گزارشاتی مبنی بر نقش احتمالی آن در انتقال #جذام به انسان وجود دارد.

مرفولوژی
مایکوباکتریوم لپره باسیل مقاوم به اسید بوده و در درون سلولها به شکل موازی یا توده های مدور به نام گلوبی می باشد. این باکتری فاقد هر گونه ضمائم مانند پیلی ، فلاژل و کپسول است. این باکتری در حضور پتریدین خاصیت اسید فاستی خود را از دست داده و از این نظر با سایر مایکوباکتریوم ها متفاوت است
خارجی ترین لایه این باکتری از گلیکولیپیدهای فتولیک تشکیل شده است. زنجیره تتراپپتید در پپتیدوگلیکان به جای آلانین حاوی گلیسین است.

متابولیسم
این باکتری تاکنون در محیط های باکتری شناسی سنتتیک قابلیت رشد و تکثیر نداشته و اغلب باسیل درون سلولهای    اپی تلیال ، اندوتلیال ، سلولهای رگ های خونی و یا درون سلولهای تک هسته ای تکثیر می یابد.

بیماریزایی
مایکوباکتریوم لپره عامل بیماری جذام است. بیماری جذام بیماری مزمن ، سیستمیک بوده که با نقاط فاقد حس تشخیص داده میشود. ضایعات در بافت های سرد بدن مانند پوست ، اعصاب سطحی بینی ، حنجره ، چشمها ، بیضه ها به وجود می آید. علاوه بر اختلالات نورولوژیک ضایعات گرانولوماتوز نیز ایجاد میشود. در جریان بیماری تحلیل استخوان و کوتاه شدن انگشتان تظاهر میکند. افرادی که HLA-DR2 هستند حساسیت بیشتری نسبت به ابتلا به بیماری جذام دارند.

انتقال : انتقال جذام تنها در ارتباطات نزديک طولاني مدت در يک محيط سربسته ممکن است ، به شرطي که شخص بيمار تحت درمان نباشد . بيمار از طريق عطسه يا سرفه در فضاي محدود بيماري را انتقال مي دهد . اين بيماري از طريق آميزشي و از مادر به جنين در بارداري منتقل نمي شود.

دکتر محمد حسین طباطبایی متخصص پوست، جذام را این گونه تعریف می کنند: جذام نوعی بیماری عفونی است که عامل آن میکروبی به نام مایکوباکتریوم لپرا است که نسبت نزدیکی با میکروب سل دارد(مایکو باکتریوم توبرکلوزیس) اما دو نوع متفاوت‌ هستند. این میکروب به طور عمده، پوست و اعصاب محیطی را گرفتار می ‌کند یعنی با اعصاب مرکزی مغز کار ندارد. ایشان در ادامه می گویند:

کسی که به جذام مبتلا می‌ شود، دو فاکتور را حتما دارد؛

اول استعداد ژنتیکی و سرشتی است. حدود 95 درصد مردم دنیا به‌ طور ژنتیکی مقاومت کامل در برابر آن دارند؛ یعنی اگر جزو این 95 درصد باشند، شبانه روز هم در تماس با میکروب قرار داده شوند، مبتلا نخواهند شد و فقط 5 درصد افراد به شرطی که فاکتور دوم را داشته باشند، احتمال دارد، بگیرند.

دوم، تماس‌های مکرر منظم و نزدیک و صمیمی برای ماه‌ ها و یا سال‌ ها با یک فرد جذامی از نوع واگیردار و عفونی که حتما درمان نشده باشد. همین مطلب بیانگر این است که جذام گرفتن به این راحتی‌ ها نیست و ترس از آن، ناشی از ناآگاهی است.

 

علائم اصلي جذام

در يک منطقه يا کشور آندميک ، هر فردي که يکي از علائم اصلي زير را نشان دهد بعنوان مبتلا به جذام تلقي مي شود :

۱ – ضايعه پوستي مطابق با جذام همراه با فقدان مشخص حس(در بالا توضیح داده شد)

۲ – اسميرهاي پوستي مثبت
آسيب عصبي عموماً در تنه هاي عصبي محيطي ، يکي ديگر از خصوصيات جذام است، که بصورت بي حسي پوست و يا ضعف ماهيچه هايي که توسط اعصاب مبتلا عصب دهي مي شوند ، مشخص مي گردد . در صورتيکه اين علائم وجود نداشته باشد ، کلفتي اعصاب به تنهايي اگر همراه با بي حسي يا ضعف عضلات نباشد ، اغلب علامت قابل اعتمادي از جذام نيستند .
اسمير پوستي مثبت در نسبت کمي از موارد ، در نمونه هاي گرفته شده از پوست مبتلايان ، پس از رنگ آميزي مناسب ، باسيل ميله اي شکل و قرمز رنگ جذام ممکن است مشاهده گردد . اين يافته براي بيماران جنبه تشخيصي دارد.

تشخیص جذام
از تراشه های حاصل از پوست یا مخاط بینی توسط اسکالپل و یا بیوپسی از پوست نرمه گوش گسترش تهیه نموده و سپس این گسترش ها با روش ذیل نلسون رنگ آمیزی می شوند. بیوپسی پوست و یا یک عصب ضخیم شده نمای بافت شناسی شاخص را برای بیماری جذام مشخص می کند. هیچ تست سرولوژی باارزشی برای شناسایی جذام وجود ندارد. در جذام آزمون های سرولوژی غیرتروپونمایی سیفیلیس به شکل کاذب مثبت میشوند. این باکتری دارای آنزیم فنولاز بوده که اختصاص به این باکتری داشته و با اثر این آنزیم بر روی دی ئیدروکسی فنیل آلانین (دوپا) آن را به ترکیب رنگی تبدیل نموده که جذب آن در 540 نانومتر میباشد. از این آنزیم برای تشخیص و افتراق مایکوباکتریوم لپره از سایر باکتری ها می توان بهره برد.

در آزمایش تعیین حیات باسیل جذام تست در پنجه موش از اندیکس مرفولوژیک قابل اعتمادتر است. اندیکس مرفولوژیک از نسبت باسیل هایی که یکنواخت رنگ میگیرند (باسیل زنده) به باسیل های که غیریکنواخت رنگ میگیرند (باسیل مرده) به دست می آید.

بررسی وضعیت ایمنی سلولار بیمار مبتلا به جذام می توان از تست لپرومین استفاده کرد. برای این تست مایکوباکتریوم لپره را در آرمادیلو تکثیر داده و باسیل ها توسط حرارت کشته و تغلیظ میشوند. ماده حاصله را به ساعد به صورت درون درمی تزریق نموده و واکنش پس از 48 تا 72 ساعت به نام واکنش فرناندز یا زودرس و پس از 6 هفته به نام واکنش میتسودا یا دیررس به شکل گرانولوم بررسی میشود.

پاسخ دهید