معماری

ويروس واريسلا زوستر

بيمارى آبله ‏مرغان يا واريسلا خفيف و بسيار مسرى است كه به طور عمده در كودكان ديده مى‏شود. اين بيمارى با بثورات وزيكلى پوست و غشاء مخاطى مشخص مى‏گردد. ممكن است اين بيمارى در بزرگسالان و كودكانى كه سيستم ايمنى آنها مختل شده است، شديد باشد.
بيمارى زوستر (زونا) به طور پراكنده (اسپوراديك) رخ مى‏دهد، بزرگسالان و كودكان مبتلا به نارسايى ايمنى را ناتوان مى‏سازد و به وسيله راش‏هاى پوستى و گرفتارى يك گانگلياى حسى، مشخص مى‏شود. ضايعات حاصل از زوستر مشابه ضايعات واريسلا مى‏باشد.

 

خصوصيات ويروس

شكل ظاهرى ويروس واريسلاـ زوستر مشابه ويروس هرپس ‏سيمپلكس مى‏باشد. اين ويروس، مخزن حيوانى ندارد. اين ويروس در محيط كشت حاصل از جنين انسان با اثر سيتوپاتيك تكثير مى‏يابد و اجسام انكلوزيون مشخص درون هسته‏اى را توليد مى‏كند. اثرات سيتوپاتيك حاصل از اين ويروس، موضعى بوده و در مقايسه با ويروس هرپس‏ سيمپلكس، آهسته‏تر انتشار مى‏يابد. اين ويروس عفونى
در درون سلول باقى مى‏ماند و تكثير ويروس از طريق سلول‏هاى آلوده آسانتر از مايع حاصل از كشت بافتى است. عامل بيمارى واريسلا همان عامل بيمارى زوستر است.

پاتوژنز و پاتولوژى

الف) واريسلا:
راه ورود اين ويروس از مخاط مجراى فوقانى تنفسى يا ملتحمه چشم مى‏باشد. پس از تكثير اوليه در غدد لنفاوى منطقه‏اى، ويرمى اوليه، ويروس را پخش كرده و ويروس در كبد و طحال تكثير مى‏كند.

 

نماي باليني شماتيك عفونت واريسلا زوستر

 

 

 

 

 

نماي باليني شماتيك عفونت واريسلا زوستر

ويرمى ثانويه شامل سلول‏هاى عفونى مونونوكلئار (تك هسته‏اى) است كه ويروس را به پوست، جايى كه راش تيپيك ايجاد مى‏شود، منتقل مى‏كند. تورم سلول‏هاى اپى‏تليال، تخريب بالونى سلولها و تجمع مايع بافتى باعث ايجاد شكل وزيكولى مى‏شود. اينترفرون همچنين ممكن است در تكثير و انتشار ويروس دخالت كند.

 

 

 

ب) زوستر:

هيستوپاتولوژى ضايعات زوستر با ضايعات آبله ‏مرغان مشابه است. در اين بيمارى التهاب حاد در اعصاب و گانگلياى حسى نيز ظاهر مى‏شود و اغلب فقط يك گانگلياى حسى گرفتار مى‏گردد. به طور كلى، توزيع ضايعات پوستى با مناطقى ارتباط دارند كه از گانگلياى ريشه خلفى مبتلا، عصب مى‏گيرند. هنوز شناخته نشده است كه چه عاملى موجب فعاليت مجدد عفونت‏هاى مخفى ويروس واريسلاـ زوستر در گانگليا مى‏شود. تصور شده است كه ايمنى مبهمى (Waning)، تكثير ويروس را درگانگليا مقدور مى‏سازد و موجب درد و التهاب شديد مى‏شود. سپس اين ويروس در سطح پوست به طرف پايين عصب حركت كرده و تشكيل وزيكل مى‏دهد. ايمنى سلولى احتمالاً مهم‏ترين عامل دفاعى ميزبان در محدود نگهداشتن ويروس واريسلاـ زوستر مى‏باشد. فعاليت مجدد زوستر، اسپوراديك بوده و بندرت عود مى‏كند.

 

اثرات سيتوپاتيك واريسلا زوستر در كشت سلول

اثرات سيتوپاتيك واريسلا زوستر در كشت سلول

 

 

 

 

 

 

ب) زوستر:

زونا در افرادى كه ايمنى ضعيف دارند، در نتيجه درمان يا افزايش سن رخ مى‏دهد، ولى برخى موارد در افراد سالم هم ديده مى‏شود. اين بيمارى با تب شروع مى‏شود و با درد شديدى در ناحيه‏اى از پوست يا مخاط همراه مى‏باشد كه آن ناحيه از يك يا گروهى از اعصاب و گانگلياى حسى، عصب دريافت مى‏كند. چند روز بعد از شروع درد، وزيكل‏هاى متعددى بر روى منطقه‏اى از پوست كه حس آن توسط اعصاب مبتلا تأمين مى‏شود، ظاهر مى‏گردد. بثورات معمولاً يك طرفه بوده، تنه و سر و گردن بيشتر از ساير نقاط بدن گرفتار مى‏شوند. شايع‏ترين عارضه بعد از بيمارى زوستر در افراد مسن، نورالژياى هرپسى است.

زونا

 

تشخيص آزمايشگاهى

روش‏هاى سريع تشخيصى براى نشان دادن تمايز هرپس‏ ويروس‏ها به كار مى‏رود. آنتى‏ژن‏هاى اختصاصى يا DNAويروس را مى‏توان در مايع وزيكول، تراشه‏هاى پوستى يا بيوپسى، مشاهده كرد. هرپس‏ ويروس‏ها از پاكس ‏ويروس‏ها توسط ظاهر مورفولوژيك ذرات در مايعات وزيكولى و مشاهده آنها توسط ميكروسكوپ الكترونى قابل تمايز هستند. آگلوتيناسيون لاتكس و آنزيم ايمونواسى قابل مشاهده است. روش آزمايشگاهى انتخابى، به هدف آزمايش و امكانات آزمايشگاهى بستگى دارد. ايمنى وابسته به سلول بسيار مهم است ولى اثبات آن مشكل مى‏باشد.

 

منبع:ماهنامه اخبار ازمایشگاهی ، شهاب فلاحي
دانشجوي دكتراي ويروس شناسي دانشگاه تربيت مدرس