معماری

کشت دستگاه عصبی مرکزی

در مواردی عفونت ممکن است به CNS ( دستگاه عصبی مرکزی) انتشار یابد که این راه ها شامل گسترش از طریق خون، گسترش مستقیم از کانون عفونی مجاور چون اوتیت مدیا، سینوزیت، ماستوئیدیت، اشکال آناتومی CNS به دنبال جراحی، تروما و …. و انتقال از طریق اعصاب که نادرترین راه محسوب می شود (مانند هرپس سیمپلکس).  تظاهرات عفونت های CNS بیشتر به صورت مننژیت (التهاب پرده های مننژ) و آنسفالیت (التهاب پارانشیم مغز) و آبسه مغز بروز می کند . جهت بررسی عفونت های CNS از نمونه مایع نخاع استفاده می شود.

جمع آوری و انتقال نمونه:
نمونه مایع نخاع به وسیله قرار دادن یک سوزن در فضای تحت عنکبوتیه نخاع کمری (فضای بین مهره های کمری در L4 و  L3) به روش آسپتیک جمع آوری می شود. سه یا چهار لوله استریل با  برچسب  نام  بیمار بر روی آنها  جهت جمع آوری نمونه مایع نخاع در نظر گرفته می شود. لوله های سوم یا چهارم جهت شمارش سلولی و شمارش افتراقی مورد استفاده قرار می گیرد. بقیه لوله ها جهت آزمایش های میکروب شناسی، بیوشیمیایی و سرولوژی مورد استفاده قرار می گیرند.  برای هر یک از آزمایش های فوق ۱ ml نمونه کافی است. حجم نمونه مایع نخاع در مورد مایکوباکتریوم توبرکلوزیس و کریپتوکوکوس نئوفورمنس ۱۰ ml  است.
نمونه مایع نخاع باید سریع به آزمایشگاه منتقل شود. در صورتی که امکان آزمایش سریع و به موقع وجود ندارد نباید نمونه ها را رها کرده و یا در یخچال گذاشت. باید آن را در ۳۷°C  انکوبه کرد. در مورد بررسی های ویروس شناسی نمونه مایع نخاع را تا ۲۴ ساعت می توان در یخچال نگهداری نموده و یا در ( -۷°C ) فریز نمود. رنگ و ظاهر نمونه از نظر کدورت و وجود لخته باید ثبت گردد.
در مطالعات باکتری شناسی، قارچ شناسی و انگل شناسی اولین مرحله بررسی نمونه مایع نخاع سانتریفوژ نمودن نمونه هایی با حجم بیش از  ۲ mlبه مدت ۱۵ دقیقه در ۱۵۰۰g می باشد.
پس از سانتریفوژ نمودن، مایع رویی را به داخل یک لوله استریل دیگر ریخته و  ۰٫۵ mlازآن را می گذاریم داخل لوله باقی  بماند. قبل از کشت به وسیله همزن، مایع رویی و رسوب را مخلوط کرده، ابتدا چند قطره از آن را روی محیط های مختلف مانند آگارخون دار یا شکلات آگار و یک براث غنی کننده مانند تایوگلیکولات تلقیح نموده و در۳۷°C قرار می دهیم و سپس از آن یک گسترش تهیه می نماییم.
رنگ آمیزی گسترش تهیه شده از رسوب:
بعد از اینکه رسوب به خوبی مخلوط شد یک قطره از آن را بر روی یک لام کاملأ تمیز قرار داده و بعد یک قطره دیگر از رسوب را مجدداً روی همان نقطه ای که قطره اول خشک شده قرار می دهیم. این عمل باعث تغلیظ  عناصری که در نمونه مایع نخاع ممکن است وجود داشته باشد، می گردد. رسوب را نباید پخش کرد زیرا ممکن است ایجاد اشکال در یافتن میکروارگانیسم های کم تعداد کند. تمام گسترش های رسوب نمونه مایع نخاع را پس از خشک شدن و فیکس کردن به روش گرم و یا آکریدین نارنجی رنگ آمیزی می کنیم . نتایج مثبت کاذب در رنگ آمیزی گرم به علت وجود لام های آلوده  می باشد. علاوه  بر روش های فوق در تشخیص از تست های تکمیلی دیگر نیز استفاده می شود.
رنگ آمیزی با مرکب چین: یک قطره رسوب CSF را با ۱/۳ حجم مرکب چین مخلوط و پس از قرار دادن لامل روی نمونه با بزرگ نمایی  ۴۰و ۱۰۰ میکروسکوپ بررسی شود. در صورت وجود، کپسول کریپتوکوکوس نئوفورمانس بی رنگ ولی پیکره قارچ و پیرامون آن به رنگ سیاه دیده می شود.
۱- در مننژیت باکتریایی، معمولاً مایع مغزی- نخاعی تعداد زیادی سلول های التهابی (بیش از ۱۰۰۰ سلول در میلی لیتر) به ویژه نوتروفیل ها، کاهش مقدار گلوکز مایع مغزی- نخاعی نسبت به سرم (معمولاً نسبت گلوکز CSF به سرم ۰٫۶است) و افزایش غلظت پروتئین دیده می شود.

باکتری های شایع عامل مننژیت:
عوامل مننژیت حاد عبارتند از: استرپتوکوکوس نومونیه،  هموفیلوس انفولانزا،  نایسریا مننجایتیدیس، استرپتوکوکوس آگالاکتیه، باسیل های گرم منفی، لیستریا منوسایتوژنز و عوامل مننژیت مزمن نیز بیشتر مایکو باکتریوم توبرکلوزیس، تک یاخته ها، برخی قارچ ها و ویروس ها هستند.
جمع اوری و انتقال نمونه:
معمولاًُ نمونه گیری از CSF با وارد کردن استریل سوزن به فضای ساب آراکنویید در نخاع کمری انجام می شود. در این روش بین ۳-۴ لوله از نمونه آماده شده و با فاصله برچسب زده می شود. لوله های ۳  و ۴ برای آزمایش های سلولی و افتراقی و لوله های نخست و دوم برای آزمایش های میکروبیولوژی و بیوشیمی استفاده می شوند. حجم نمونه بسته به ارگانیسم مورد شک متغیر است. برای نمونه، در صورتی که شک به مایکوباکتریوم توبرکلوزیس باشد حداقل به ۱۰ میلی لیتر نمونه احتیاج است.
نکته مهم: نمونه CSF باید هر چه سریع تر به آزمایشگاه منتقل شود. در صورت تأخیر در انتقال، مهم است که نمونه در یخچال گذاشته نشده و در دمای اتاق قرار داد. ( در صورتی که به مننژیت ویروسی شک باشد می توان نمونه را در یخچال گذاشت.)
پردازش نمونه ها:
در نخستین مرحله، نمونه ها به مدت ۱۵ دقیقه با دور RPM 1500 سانتریفیوژ می شود.
سوپرناتانت در لوله ای استریل ریخته شده و ml 0.5 از مایع اولیه در لوله ورتکس شده و سپس به ترتیب کشت، تهیه گسترش و رنگ آمیزی انجام می شود.

پاسخ دهید