معماری

قارچ فرصت طلب پنموسیستیس جيرووسي

چرخه زندگی پنموسیستیس جيرووسي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
تصوير فوق چرخه زندگي گونه‌هاي مختلف پنموسيستيس را نشان مي‌دهد. اين قارچها در ريه پستانداران يافت مي‌شوند و هنگاميكه سيستم ايمني ميزبان ضعيف و ناتوان مي‌شود ايجاد عفونت مي‌نمايند. در اينصورت با تكثير خود (1) اغلب پنموني كشنده ايجاد مي‌شود. فاز غيرجنسي: فرمهاي تروفيك و توليد سلولهاي (1). فاز جنسي: فرمهاي تروفيك هاپلوئيدي كنژوكه شده (3) و تبديل به فرم (2) مي‌شوند. زيگوت يا اسپوروسيست (كيست‌هاي اوليه) بوجود مي‌آيند. ميوز و ميتوز بعدي به ايجاد 8 هسته هاپلوئيدي مي‌انجامد (3). اسپورها اشكال مختلفي را نشان مي‌دهند مانند اشكال كروي و فرمهاي كشيده و طويل. خارج شدن اسپوروسيستها بدنبال پاره شدن ديواره سلولي واقع مي‌شود و بعد از خارج شدن آنها اسپورهاي خالي شده كلاپس كرده اما مقداري از بقاياي سيتوپلاسمي در آنها باقي مي‌ماند(4).
پنموسیستیس جيرووسي(Pneumocystis jiroveci) كه قبلا پنموسيستيس كاريني (Pneumocystis carinii ) ناميده مي‌شد يك پاتوژن قارچي فرصت طلب مي‌باشد. گونه‌های جنس پنموسیستیس بعنوان پاتوژنهای قارچی فرصت طلب با پنمونی شدید و عوارض ریوی در افراد دارای ایمنی مختل شده در ارتباط است. در جمعیت افراد HIV +، درسالهای بعد از شروع درمان بسیار موثر ضد رتروویروسی(HAART)، کاهش قابل توجهی در بروز بیماری مشاهده شده است اگرچه در حقیقت باید گفت که شيوع آن به وضعيت ثابتی رسیده است.
استفاده بیشتر از درمانهای سرکوب کننده سیستم ایمنی در جمعیت HIV- مانند بدخیمی‌های هماتولوژیک و بیمارانی که پیوند بافت می‌گیرند موجب شده كه موارد عفونت پنموسیستیس در این گروهها افزایش یابد.
تحقیق در مورد مکانیسمهای دفاعی بدن بر علیه این ارگانیسم بدلیل دشواري‌هاي مربوط به کشت و یا فراهم کردن ارگانيسم در شرائط آزمایشگاهی مشکل بوده است. با این وجود مطالعات کلینیکی و تجربی ثابت کرده است که دفاع میزبان علیه ارگانیسم بصورت تلاش جمعی و مشترک بین پاسخهای هومورال، ایمنی با واسطه سلولی و ایمنی ذاتی است.
پنمونی پنموسیستیس تا جنگ جهانی دوم آنچنان مطرح نبود و بیشتر در بچه های مبتلا به سوء تغذیه مشاهده شده بود، بعد از آن عفونتهای پنموسیستیس در جمعیت بیماران با ایمنی مختل شده بصورت افزاینده‌ای آشکار شد، اما اپیدمی ایدز بیماری را در خط مقدم عفونتهای قارچی فرصت طلب درآورد. در طول این زمان مشاهدات جالب دیگر زمینه‌های پژوهشی مختلفی را در مورد این ارگانیسم برانگیخت. آنالیز ژنتیکی بیشتر نشان داد که پنموسیستیس جدا شده از گونه‌های مختلف (انسانها در مقابل جوندگان) اختلاف قابل توجهی در سکانس ژنی و کروموزومها دارند. اکنون پنموسیستیس کارینی نام مربوط به پاتوژن رت، پنموسيستيس كاريني موريس نام مربوط به پاتوژن موشی و پنموسيستيس جيرووسي برای پاتوژن انسانی در نظر گرفته شده است.

 

پنموسیستیس: قارچ یا پروتوزوآ
مقایسه سکانس 16s-like rRNA پنموسیستیس با 38 سکانس rRNA قارچی نشان می‌دهد که این ارگانیسم در طبقه‌بندي در بین آسکومیستها و بازیدیومیستها قرار دارد.
آنالیز DNA میتوکندریال نشان داده است که آپوسيتوكرومb پنموسیستیس، NADH دهیدروژناز و سیتوکروم اکسیداز ساب یونیت 2 با ارگانیسمهای قارچی60% و با پروتوزوآها 20% مشابهت دارد.
ژن مربوط به elongation factor-3 پنموسیستیس با همین ژن در ساکارومایسس سرویسیه 57% مطابقت دارد.
دیواره سلولی پنموسیستیس شامل اجزائی است که در ارگانیسمهای قارچی یافت می‌شود: در استخراج لیپیدی دیواره سلولی پنموسیستیس (توسط HPLC و GC-MS) استرولهای متعددی شامل کلسترول شناسائی شده است. همانند آسپرجیلوس فومیگاتوس و کاندیدا آلبیکنس، در دیواره سلولی پنموسیستیس نیز غلظت بالائی از beta-1, 3-glucans وجود دارد.

 

چگونه عفونتهای پنموسیستیس اتفاق می افتد؟
فرضیه‌هائی وجود دارد: 1- فعال شدن مجدد یک عفونت خاموش
2- اکتساب از طریق مواجهه محیطی
3- انتقال از انسان به انسان
انسان در عرض چند هفته اول زندگی با این ارگانیسم برخورد میکند و بیش از 80% اطفال در سن 4 سالگی تیترهای آنتی‌بادی قابل توجهی بر علیه ارگانیسم دارند. اگرچه درمان HAART بدوا تعداد موارد پنموسیستیس را کاهش داد، داده‌های اخیر حکایت از آن دارند که نه تنها عفونت با این ارگانیسم هنوز شایع است بلکه مرگ و میر قابل توجهی نیز در ارتباط با آن وجود دارد.
نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد که مرگ و میر در افراد مبتلا به پنموسیستیس آلوده به HIV که درمان HAARTرا دریافت نکرده بودند 63% بود در حالیکه این میزان در افراد مشابهی که HAART دریافت کرده‌اند 25% بوده است. بنابر این با وجود پائین آوردن ریسک ابتلاء، اما مرگ و میر همچنان با اهمیت است حتی در حضور HAART.

 

علل افزایش شیوع پنموسیستیس
1- افزایش عوامل ایمنوساپرس و عوامل کیموتراپوئتیک و کاربرد طولانی مدت آنها و یا دوزهای بالای آنها
2- روشهای تشخیصی بهبود یافته
3- اپیدمی ایدز
4- افزايش تجربه اطباء

 

جمعیتهای حساس
جمعیتهای بیمار بسیار حساس که بیشتر در معرض خطر عفونت پنموسیستیس هستند شامل مبتلايان به بيماريهاي زير هستند:
لنفوم غیر هوجکینی، لوسمی حاد لنفوبلاستیک، لوسمی میلوئید، لوسمی مزمن لنفوسیتیک و پیوند مغز استخوان
انتشار جغرافيائي
داراي انتشار جهاني در انسانها و حيوانات مي‌باشد. شواهد سرولوژيك نشان مي‌دهد كه اكثر بچه هاي سالم در سنين 3 و 4 سالگي با ارگانيسم برخورد كرده‌اند. پنوموني پنموسيستيس در افراد ايميونوكامپرومايزد و در اطفال نارس و آنهائي كه دچار سوء تغذيه هستند ديده مي‌شود.

اشكال كلينيكي
علائم پنموني پنموسيستيس شامل ديس‌پنه، سرفه خشك و تب مي‌باشد. راديوگرافي سينه ارتشاح دوطرفه را نشان مي‌دهد. لزيونهاي خارج ريوي كه بيشتر در عقده‌هاي لنفاوي، طحال، كبد و مغز استخوان پديد مي‌آيد در كمتر از 3% بيماران ديده مي‌شود. گرفتاري و ابتلاء افزاينده ريوي در صورت عدم درمان نوعا به سمت مرگ پيشروي مي‌كند.

 

تشخيص آزمايشگاهي
تشخيص اختصاصي بر اساس شناسائي پنموسيستيس جيرووسي در ترشحات برونكوپولمونري است كه از طريق جمع‌آوري خلط يا لاواژ برونكوآلوئولار (BAL) بدست آمده باشد. در وضعيت‌هائي كه از اين دو تكنيك نتوان استفاده كرد بيوپسي ترانس برونشيال يا بيوپسي باز از ريه ممكن است ضرورت يابند.

تروفوزوئيت ها و كيست‌هاي پنموسيستيس جيرووسي را مي‌توان با رنگهائي كه يا هسته تروفوزوئيت و مراحل داخل كيستي را رنگ مي‌كنند (مانند گيمسا) و يا ديواره كيست‌ها را رنگ مي‌كنند (مانند رنگ آميزيهاي نقره) رنگ نمود. علاوه بر اين با استفاده از ميكروسكوپ ايمونوفلئورسنس و آنتي‌باديهاي مونوكلونال مي توان ارگانيسم را با حساسيت بيشتري نسبت به روشهاي معمولي ميكروسكپي شناسائي كرد.

پنوموسیستیس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پنوموسیستیس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

درمان
داروي انتخابي تريمتوپريم سولفامتوكسازول است. داروهاي جانشين توصيه شده شامل پنتاميدين، تريمتوپريم به همراه داپسون، اتوواكوئون (atovaquone ) و پريماكين به اضافه كليندامايسين است.

 

منبع:ماهنامه اخبار آزمایشگاهی،دکتر محمد قهری