معماری
اونیکوگریفوزیس پا

لکونیشیا

بیماری‌های ناخن در تشخیص افتراقی با انیکومایکوزیس

لکونیشیا

لکونیشیا یا لکه‌های سفید (تصویر شماره 53) در ناخن‌ها بسیار شایع هستند و علت آن ناشناخته است. اینکه آنها را مربوط به کمبود کلسیم تلقی می‌کنند یک عقیده‌ی غیر علمی (popular myth) است، احتمال اینکه مربوط به ترومای ضعیف هم باشند مشکوک به نظر می‌رسد. سفید شدن ناخن شایع‌ترین تغییر رنگ ناخن است که ممکن است مادرزادی یا اکتسابی، کامل، نسبی یا خطی باشد. فرم ارثی، اتوزوم غالب و ناشایع است. فرم اکتسابی گاهی نشانه یک بیماری حاد مثل خطوط(mee’line) در مسمومیت با آرسنیک است، ولی اکثراً بیماری شدید همراه آن نیست. رنگ سفید به علت شاخی شدن ناکامل است طوری که هسته یا بقایای هسته‌ی سلولی در صفحه ناخن باقی می‌ماند. به علت ضعیف بودن کراتین، ناخن تمایل به شکستن دارد. لکونیشیا باید از سفید شدن ناخن در اثر عفونت‌های حاصله از قارچ‌ها و یا تغییر رنگ ناشی از هیپوآلبومینمی افتراق داده شود. خطوط سفید ناخن در بیماری داریر نیز دیده می‌شود.

لکونیشیا

لکونیشیا

اختلالات دیگر و کمتر شایع ناخن‌ها، ثانوی به تروما به ترتیب شامل موارد زیر هستند:

تیک عادتی (habit tic)، دیستروفی تیغه‌ای (lamellar dystrophy)، وسائل تزئین کننده ناخن یا آرایش ناخن‌ها (nail cosmetics)، رشد ناخن بطرف داخل پوست (ingrowing toenails)، اونیکوگریفوز (onychogryphosis)

 

تیک عادتی

تصویر شماره 53- لکنیشیا

تیک عادتی

این حالت در یک یا هر دو ناخن شست دست دیده می‌شود و مربوط به چنگ زدن و یا خراشیدن (scratching) تکرار شونده صفحه‌ی ناخن یا برداشتن (picking) کوتیکول با ناخن انگشت سبابه همان دست می‌باشد. یک دپرسیون طولی در امتداد ناخن با شیارها یا برآمدگی‌هائی که یکدیگر را قطع می‌کنند دیده می‌شود . حالت شیاردار افقی کوچک‌تر یا جزئی‌تر  ممکن است در نتیجه اشتیاق زیاد بیمار با فشار به عقب کشاندن کوتیکول‌ها نتیجه شود. اگر بیمار از این تمرین دست بردارد وضعیت اصلاح می‌شود.

اين وضعيت یک عادت نه چندان شایع است و اغلب موجب یک بدشکلی مشخص می‌گردد. آسیب معمولاً بر یک یا هر دو ناخن شست دست بواسطه انگشتان همان دست وارد می‌شود. انگشت در چین ناخنی دورسال قرار می‌گیرد و سپس به جلو در روی صفحه ناخن کشیده می‌شود و این عمل مکرراً تکرار می‌گردد. آسیب وارده در قسمتی مربوط به این عمل است و در قسمتی نیز بواسطه چیدن کوتیکول می‌باشد. جدا شدن کوتیکول از ناخن قابل توجه است. با شیوع کمتر، انگشت دست دیگر برای چیدن کوتیکول بکار می‌رود. آسیب حاصله معمولاً شکل یک فرو رفتگی به پهنای تقریبی دو میلی‌متر در قسمت مرکزی ناخن و از کوتیکول تا نوک ناخن را می‌گیرد و از آن تعدادی ستیغ‌های عرضی تقریباً تا کناره‌های ناخن امتداد می‌یابند. این فرو رفتگی همیشه وجود نداشته و ممکن است در یک ناخن شست دست موجود باشد و در دیگری دیده نشود. وقتی فرورفتگی وجود ندارد، ستیغ عرضی تنها نشانه مشهود است. وجود یا نبود یک فرورفتگی احتمالاً به نیروی وارده آن انگشتی که آسیب می‌رساند بستگی دارد. در موارد کمی انگشتی بغیر از انگشت شست دست متحمل بدشکلی می‌گردد و در این موارد شست دست، انگشت آسیب رساننده می‌باشد. بیمار معمولاً از تیک عادتی خود کاملاً آگاه است، امّا هنگامی که علت بدشکلی ناخن او برایش بیان می‌شود، متعجب می‌گردد. مشابه ناخن جویدن، این رفتار به سختی قابل ترک است. تنها مواردی که احتمالاً با این بدشکلی اشتباه می‌شوند عبارتند از دیستروفی قسمت میانی (دیستروفیا مدیانا کانالیفورمیس هلر)، درماتیت گرفتار کننده ناخن و ترومای وارده بعلل مختلف. در درماتیت، ستیغ‌های عرضی نظم کمتری از تیک عادتی داشته و احتمالاً مدرکی از درماتیت در آن انگشت، یا تاریخچه تازه‌ای از درماتیت وجود دارد. در دیستروفی میانی، یک شکاف حقیقی تا پائین ناخن وجود دارد و برجستگی‌های طرفی نمای پر دارند. گاهگاهی ستیغ عرضی نتیجهء به عقب رانده شدن شدید کوتیکول در طی مانیکور کردن است، یا آنکه ممکن است در اثر فشار شدید مکرر در نوک ناخن باشد. این مورد در صورت قطع عادت یا در صورت پانسمان بسته انگشت گرفتار برای مدت کافی قابل درمان است.

دیستروفی لاملار

این یک وضعیت بسیار شایع است و موجب شکاف در انتهای صفحه ناخن بصورت لایه‌هائی مي‌شود (تصاویر شماره 56 و 57). این حالت در هر دو جنس دیده می‌شود اما عمدتاً زنان هستند که از این وضعیت شکایت می‌کنند. علت احتمالی این عارضه این است که دست‌ها بطور مداوم در داخل یا خارج از آب قرار می‌گیرند، صفحه ناخن نرم شده و سپس خشک می‌شود، بنابر این سلول‌های صفحه ناخن بطور مؤثر به یکدیگر نمی‌چسبند و تجزیه و شکاف اتفاق می‌افتد. این وضعیت بیشتر در بانوان خانه‌دار دیده می‌شود و با توصیه به آنها که تماس دست‌ها با آب را کم کنند و یا از پوشش‌های محافظت کننده مناسب استفاده کنند قابل اصلاح است.

تصویر شماره 56- دیستروفی تیغه‌ای

دیستروفی تیغه‌ای

 

 

آرایش ناخن‌ها (nail cosmetics)

پوشش‌های چسبنده بر روی ناخن و ناخن‌های مصنوعی ممکن است موجب دیستروفی‌های ناخن شوند. اینگونه مواد منفذدار نیستند و بنابراین از تبادل آزاد طبیعی رطوبت بین ناخن و اتمسفر جلوگیری می‌کنند. هنگامی که این پوشش‌ها یا ناخن‌های مصنوعی برداشته می‌شوند قسمت‌هائی از صفحه‌ی ناخن به همراه چسب کشیده می‌شود. این مسئله موجب ایجاد یک سطح نامنظم شده و ناخن را به لایه‌هائی تجزیه می‌کند و ممکن است لکونیشیا و اونیکولیز ایجاد شود. ناخن‌های مصنوعی ممكن است با مخلوط کردن یک محلول منومر و پودر پلیمر آکریلیک که بر روی ناخن ساخته شده و سپس شکل می‌گیرند ظاهر ناخن را بهبود بخشند. آکریلیک یک حساس کننده (sensitizer) تماسی قوی با پوست است و اگر بیماران نسبت به آن حساسیت نشان دهند ممکن است اونیکولیز و سپسیس اتفاق افتد. فرمالین با سخت کننده‌های ناخن آمیخته می‌شود و ممکن است اونیکولیز ایجاد کند. مواد شیمیائی دیگر مانند فنل نیز گاهی اوقات به زیباسازهای ناخن اضافه می‌شوند و گاهی ممکن است موجب اپیدمی‌هائی از اونیکولیز و سایر اختلالات ناخن شوند. درماتیت تماسی نیز ممکن است نسبت به nail varnish ایجاد شود و ناخن‌ها خودشان تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند، اما درماتیت در آن نواحی از پوست که بوسیله‌ی ناخن‌ها لمس می‌شوند، ایجاد می‌شود. این‌ها معمولاً روی پوست صورت، بویژه فک، اطراف دهان و چشم‌ها و گردن می‌باشند.

 

ناخن‌هاي فرو رفته در گوشت (ناخنک)

اين مشكل که مربوط به ترومای مزمن است بيشتر در ناخن‌هاي پا مشـاهده مي‌گردد و علت آن كوتاه كردن نامناسب ناخن‌ها و پوشش كفش تنگ مي‌باشد كه باعث مي‌گردد گوشه ناخن بدرون گوشت فرو رود. وضعیت دردناکی است و احتمال عفونت در آن بالا است. ناخن‌ها بايد بصورت افقی (در امتداد خط راست) کوتاه شوند؛ یعنی گوشه‌های آن کوتاه نشود. درد و ناراحتی و تغییرات التهابی و بدنبال آن بافت گرانولاسیون ممکن است ایجاد شود (تصاویر شماره 58 و 59). این حالت ممکن است در نتیجه‌ی عفونت کچلی ناخن پا و یا در نتیجه‌ی درمان طولانی مدت عفونت قارچی انگشت پا ایجاد شود. بستر ناخن در عفونت‌های مزمن ممکن است کوچک شده و بنابراین رشد مجدد و نرمال ناخن بعد از درمان را نتواند در خود جای دهد. کنترل و اداره‌ی این وضعیت شامل استفاده از کفش‌هائی است که هیچگونه فشاری به ناخن وارد نکند، همچنین کوتاه کردن ناخن بصورت افقی و مرطوب کردن و خیساندن محل ضایعه با پرمنگنات پتاسیم بعنوان یک عامل ضد عفونت و استفاده از پنبه‌ی هیدروفیل (cotton wool) در زیر لبه‌ها یا گوشه‌های ناخن برای کمک به اینکه ناخن بطور مستقیم رشد کند، ضروري است. بافت گرانولاسیون اضافی را می‌توان کوتریزه (cauterized) کرد. گاهی اوقات اعمال جراحی مورد نیاز است.

ناخنک

تصویر شماره 58- ناخنک. بافت گرانولاسیون برآمده در اطراف ناخن انگشت شست دیده می‌شود. کفش‌های تنگ بعلت ترومای مزمن شایع‌ترین علت است. این بیمار همچنین عفونت تینا داشته که موجب رشد آبنرمال ناخن شده است.

تصویر شماره 59- ناخنک. وضعیتی که در تصویر شماره 58 نشان داده شده به جراحی و درمان تینا با گریزوفولوین پاسخ داده است.

 

ناخنک پا

 

 

اونیکوگریفوزیس

این وضعیت معمولاً انگشت بزرگ پا را مبتلا می‌کند و مجدداً ترومای مزمن عامل مهمی در این رابطه است. ناخن‌ها بصورت زمخت و ضخیم و سخت و کشیده و دراز درآمده (تصویر 60) و تمایل دارند که خمیده شده و تا حدودی شبیه به شاخ قوچ شوند (تصویر 61). بسته به سن بیمار این وضعیت را ممکن است بوسیله کوتاه کردن منظم ناخن توسط پزشک متخصص پا (chiropodist) در حالت کنترل نگاه داشت و یا اینکه ممکن است ناخن برداشته شود، اگرچه مجددا بصورت آبنرمال رشد خواهد کرد و برداشت آن نیز باید تکرار شود.اونیکوگریفوزیس

تصویر شماره 60- اونیکوگریفوزیس. ترومای مزمن جزئی و ظاهراً بی‌اهمیت عاقبت با رشد ناخن انگشت شست مداخله می‌کند و ناخن‌ها به سمت خارج رشد کرده و ضخیم شده و تغییر رنگ می‌یابند.

 

تصویر شماره 61- اونیکوگریفوزیس. ناخن‌ها ممکن است بی‌نهایت ضخیم شده و بیش از حد خمیده شوند.

 اونیکوگریفوزیس پا

اونیکوگریفوزیس

دکتر محمد قهری آزمایشگاه تشخیص طبی رسالت

ماهنامه اخبار آزمایشگاهی