خانه > تغذیه > اسید فولیک و علائم کمبود و غذاهای سرشار از فولیک اسید

اسید فولیک و علائم کمبود و غذاهای سرشار از فولیک اسید

اسید فولیک نخستین بار از برگ اسفناج به دست آمد و نام آن از کلمه “فولیوم” به معنی برگ، گرفته شده است. فولاسین یک اصطلاح عمومی است که به اسید فولیک و سایر موادی که دارای فعالیت بیوشیمیایی اسید فولیک هستند، اطلاق می‌گردد. اسید فولیک از 3 بخش اصلی شامل یک مشتق پتریدینی، پاراآمینوبنزوئیک اسید (PABA) و اسید گلوتامیک ساخته شده است. اسید فولیک در گیاهان به صورت کنژوگه با یک گلوتامات و در کبد به صورت کنژوگه با پنتاگلوتامیل نگهداری می‌شود. میزان RDA فولات برای مردان و زنان 400 میکروگرم می‌باشد.

داروهای سولفونامیدی با رقابت با PABA، موجب کاهش تولید اسید فولیک در باکتری و مرگ آنها می‌شود.

شکل کوآنزیمی اسید فولیک، حالتی است که به N5، C6، C7 و N8 آن، هیدروژن متصل شده باشد که این ترکیب، تتراهیدروفولات (THF یا HF4) نام دارد. مشتقات غذایی اسید فولیک توسط آنزیم‌های روده‌ای به فرم منوگلوتامیل فولات شکسته شده و جذب می‌شوند. بخش عمده‌ای از این ترکیب توسط آنزیم فولات‌ردوکتاز سلول‌های روده‌ای با کمک NADPH، تبدیل به تتراهیدروفولات می‌گردد.

THFدر واکنش‌های آنزیمی به عنوان حامل حدواسط یک ترکیب کربنی مانند -CH2، -CHO، -CH=NH و … عمل می‌نماید. N5 و N10 گروه‌های فعال ملکول هستند که با اتصال ترکیبات فوق به خود، آنها را از ترکیبی به ترکیب دیگر منتقل نموده و یا از ترکیبی برمی‌دارند.

اسید فولیک

سرین به عنوان منبع اصلی واحدهای یک کربنی، در ارتباط با TH4، گروه متیلن خود را به TH4 داده و آن را به N5 و N10– متیلن تترا هیدروفولات که نقشی محوری در متابولیسم واحدهای یک کربنه برعهده دارد، می‌تواند به فرم متیل احیا شود و در تبدیل هموسیستئین به متیونین با عمل کوآنزیمی ویتامین B12 شرکت نماید. N5 و N10– متیلن تتراهیدروفولات می‌تواند به فرم متنیل اکسید شود که از هیدراته شدن آن، فرم‌های N10– فرمیل‌ تتراهیدروفولات و یا N5– فرمیل تتراهیدروفولات حاصل می‌آید.

N5– فرمیل تتراهیدروفولات ساختاری پایدار بوده و به اسید فولینیک مشهور است. از این فرم اسید فولیک می‌توان برای برای تجویز دارویی فولات احیا شده استفاده نمود.

کمبود فولات موجب آنمی مگالوبلاستیک می‌شود. اسید فولیک برای متیلاسیون و تولید زیرواحدهای DNA مانند تیمین ضروری می‌باشد و از این رو، کمبود آن امکان تقسیم سلولی را از بین می‌برد و در نتیجه، سلول‌ها افزایش حجم پیدا کرده و امکان تقسیم پیدا می‌نمایند.

مهارکنند‌های آنزیم فولات‌ردوکتاز نیز در واقع شرایط کمبود اسید فولیک را ایجاد می‌کنند. تری‌متوپریم با مهار اختصاصی فولات ردوکتاز باکتریایی، باعث مرگ باکتری‌های گرم منفی می‌گردد و لذا نقش آنتی‌بیوتیکی دارد.

متوترکسات با تأثیر بر فولات‌ردوکتاز انسانی، امکان تقسیم سلول‌های سرطانی را از آنها می‌گیرد. با توجه به تعاملات ویتامین B12 و فولات در واکنش متیونین‌سنتاز، کم‌خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 را می‌توان با مصرف فولات اضافی در غذا درمان نمود، اما هموسیستئینوری، متیل‌مالونیک اسیدوری و یا اختلالات عصبی بدین گونه درمان نمی‌شوند.

تجویز روانه 400 میکروگرم اسید فولیک در حوالی دوره لقاح به میزان قابل‌توجهی احتمال بروز نقایص لوله عصبی مانند اسپینابیفیدا را کاهش می‌دهد.