بیماری های کلیوی و مصرف پتاسیم

چرا میزان پتاسیم در بدن شما اهمیت دارد؟
وظیفه اصلی کلیه ها در بدن تصفیه خون از مایعات اضافی و مواد دفعی است. این اندام لوبیایی شکل روزانه 120 تا 150 لیتر از خون بدن را تصفیه کرده و یک تا دو لیتر ادرار تولید کرده و از تجمع مواد زائد در بدن جلوگیری می کند. این اندام همچنین به تنظیم الکترولیت هایی مانند سدیم، پتاسیم و فسفر در بدن کمک
می کند. عملکرد کلیه ها در بیماری های کلیوی کاهش می یابد و توانایی آن ها در تنظیم پتاسیم مختل شده، باعث تجمع بیش از حد و خطرآفرین پتاسیم در بدن می شود. این در حالی است که اثر برخی از داروهایی که برای این بیماران تجویز می شود، این افزایش پتاسیم را تشدید می کند. افزایش پتاسیم خون معمولاً در طول هفته ها و ماه ها پیشرفت کرده و منجر به ایجاد احساس خستگی یا تهوع می شود.

اگر پتاسیم خون به طور ناگهانی افزایش یابد، ممکن است علایمی مانند تنفس سخت، درد قفسه سینه یا تپش قلب تجربه شود. در صورتی که مبتلا به بیماری کلیوی بوده و علایم فوق الذکر را تجربه کردید، سریعاً با اورژانس تماس بگیرید؛ چرا که در این حالت که هایپرکالمی نامیده می شود نیاز به اقدامات درمانی اورژانسی وجود دارد.

بیماران کلیوی چگونه می توانند میزان پتاسیم بدنشان را کاهش دهند؟

یکی از بهترین راه ها برای کاهش پتاسیم بدن ایجاد تغییر در رژیم غذایی روزانه است. برای ایجاد این تغییر لازم است بدانید پتاسیم در کدام غذاها زیاد و در کدام غذاها کم است. همچنین مطالعه برچسب غذاها ضروری است.

توجه داشته باشید که تنها نوع ماده مصرفی شما اهمیت ندارد، بلکه میزان ماده مصرفی هم حائز اهمیت است. به همین علت لازم است تا میزان مصرف شما از غذاهای مختلف توسط یک متخصص تغذیه تنظیم شود؛ چراکه مصرف زیاد از موادغذایی حاوی میزان زیاد پتاسیم ممکن است پتاسیم خون شما را در حد خطرناکی بالا ببرد.

غذاهایی که باید به رژیم غذایی خود اضافه کنید

هر غذایی که در هر سهم خود حاوی حداکثر 200 میلی گرم پتاسیم باشد، کم پتاسیم به حساب می آید:

توت ها مانند توت فرنگی و زغال اخته
سیب
گریپ فروت
آناناس
قره قاط و آب قره قاط
گل کلم
بروکلی
بادمجان
لوبیا سبز
برنج سفید
پاستای سفید
نان سفید
ماهی سالمون

چرا میزان پتاسیم در بدن شما اهمیت دارد؟

غذاهایی که باید محدود یا حذف شوند:

هر ماده غذایی که در یک واحد خود بیشتر از 200 میلی گرم پتاسیم داشته باشد، پرپتاسیم در نظر گرفته
می شود. این مواد غذایی باید در مقادیر بسیار کم مصرف شده یا کاملاً حذف شوند:

موز
آووکادو
کشمش
آلو خشک و آب آلو
پرتقال و آب پرتقال
گوجه فرنگی، آب گوجه فرنگی و سس گوجه فرنگی
عدس
اسفناج
کلم بروکسل
نخود خردشده
سیب زمینی
کدو حلوایی
زردآلوی خشک شده
برنج قهوه ای
غلات سبوس دار
شیر
شیر کم سدیم
آجیل
گوشت گاو
گوشت مرغ
ماهی تن

چطور می توان پتاسیم موجود در میوه و سبزیجات را کاهش داد؟

اگر می توانید میوه های تازه و یخ زده را جایگزین میوه و سبزیجات کنسروی کنید. پتاسیم موجود در غذاهای کنسروی در آب موجود در آن ها وارد می شود. اگر این آب را بنوشید یا در غذاهای خود استفاده کنید، باعث افزایش میزان پتاسیم بدن شما می شود.

در بیشتر موارد آب این مواد غذایی میزان زیادی سدیم نیز دارد که باعث تجمع آب در بدن می شود. این موضوع می تواند برای کلیه های شما خطرناک باشد که در مورد آب گوشت نیز صدق می کند؛ بنابراین مواظب باشید از آب گوشت در غذاهای خود استفاده نکنید. اگر تمام مواد غذایی که در منزل دارید کنسروی هستند، قبل از مصرف، آب آن ها را کاملاً تخلیه کنید تا مقداری از پتاسیم موجود در آن ها کاهش یابد.

بنیاد ملی کلیه برای کاهش سطح پتاسیم سیب زمینی، سیب زمینی شیرین، هویج، چغندر، کدو تنبل و کلم موارد زیر را پیشنهاد می دهد:

سبزیجات را پوست کنده و آن ها را در آب سرد بگذارید تا رنگشان سیاه نشود.
سبزیجات را به تکه هایی با ضخامت 4.5 سانتی متر برش دهید.
سبزیجات را برای چند دقیقه با آب گرم بشوئید.
سبزیجات را به مدت دو ساعت در10 برابر میزان آب گرم بخیسانید.
اگر می خواهید سبزیجات را برای مدت طولانی تری در آب بخیسانید، هر چهار ساعت یک بار آب آن را عوض کنید.
دوباره سبزیجات را با آب گرم آبکشی کنید.
سبزیجات را با 5 برابر میزان آب بپزید.

خطر مصرف پتاسیم اضافه چیست؟

افرادی که مشکل کلیوی ندارند، به روزانه 4700 میلی گرم پتاسیم نیاز دارند، ولی این مقدار برای افرادی که مبتلا به بیماری کلیوی هستند، کمتر بوده و 1500 تا 2700 میلی گرم در روز است.

اگر مبتلا به بیماری مزمن کلیه هستید، لازم است تا ماهی یک بار با مراجعه به پزشک سطوح پتاسیم خونتان را مورد بررسی قرار دهید. با استفاده از یک آزمایش خون ساده، میزان پتاسیم خون بر حسب میلی گرم در لیتر به دست می آید.

سطوح پتاسیم به این شرح دسته بندی می شوند:

میزان طبیعی پتاسیم خون: 3.5 تا 5 میلی مول در لیتر

میزان مرزی پتاسیم خون: 5.1 تا 6 میلی مول در لیتر

میزان خطر: 6 میلی مول در لیتر یا بیشتر

از رژیم درمانگرتان بخواهید میزان پتاسیم مصرفی روزانه تان را مشخص کند، تا هم موادمغذی مورد نیاز به بدنتان برسد و هم از مصرف زیاد پتاسیم جلوگیری شود.

افزایش پتاسیم خون در بسیاری از موارد با هیچ علایمی همراه نیست، بنابراین پایش سطوح پتاسیم اهمیت دارد، اما ممکن است با علایم زیر نیز همراه باشد:

خستگی
ضعف
بی حسی یا گزگز
تهوع
استفراغ
درد قفسه سینه
ضربان قلب نامنظم

بیماری کلیوی چطور می تواند بر سایر نیازهای تغذیه ای اثر بگذارد؟

اگر مبتلا به بیماری کلیوی هستید، تأمین نیازهای تغذیه ای آسان تر از آن چیزی است که فکرش را می کنید. نکته اساسی در رژیم بیماران کلیوی شناخت غذاهایی است که باید از رژیم غذایی روزانه حذف شوند و غذاهایی که مجاز به مصرف آن ها هستند.

مصرف کمتر پروتئین هایی مانند گوشت قرمز و مرغ اهمیت دارد. مصرف بیشتر گروه پروتئین ها باعث کار بیشتر کلیه ها می شود. با کنترل رژیم غذایی، می توانید میزان دریافت پروتئین خود را کاهش دهید.

مصرف زیاد سدیم نیز باعث افزایش مصرف مایعات و در نتیجه تورم می شود که برای کلیه ها خطرناک است. سدیم یک جزء مخفی در بسیاری از غذاهای بسته بندی است؛ برای اطلاع از میزان سدیم غذاها باید برچسب روی آن ها را مطالعه کنید. به جای نمک می توانید از سایر افزودنی های فاقد سدیم و پتاسیم استفاده کنید.

مصرف اتصال شونده های فسفر همراه غذا در افراد مبتلا به بیماری های کلیوی ضروری است. با استفاده از این داروها از افزایش خیلی زیاد سطوح فسفر خون جلوگیری می شود. اگر سطوح فسفر خیلی افزایش یابد، باعث کاهش سطوح کلسیم خون و در نتیجه ضعیف شدن استخوان ها می شود.

شما همچنین باید میزان دریافت کلسترول و چربی رژیم غذایی خود را کاهش دهید. هضم این غذاها در مواقعی که کلیه ها به خوبی کار نمی کنند، برای بدن سخت تر است. اضافه وزن به علت رژیم غذایی فقیر، به کلیه ها فشار می آورد.

آیا بیماران کلیوی می توانند از غذاهای خارج از منزل استفاده کنند؟

ممکن است در ابتدا تصور کنید نمی توانید از غذاهای خارج از منزل استفاده کنید، ولی شما می توانید تقریباً در هر رستورانی غذایی پیدا کنید که برای کلیه ها مضر نیستند. برای مثال گوشت کبابی یا غذاهای دریایی گزینه های مناسبی هستند. به جای غذاهای حاوی سیب زمینی مانند سیب زمینی سرخ شده، کبابی یا پخته
می توانید سالاد مصرف کنید. اگر رستوران ایتالیایی را انتخاب می کنید، از مصرف سس و پپرونی خودداری کنید. به جای این موارد می توانید از سالاد ساده و پاستایی که در پایه سس آن از سیب زمینی استفاده نشده است، مصرف کنید. اگر تمایل به مصرف غذای هندی دارید، بیشتر از غذاهای تهیه شده از کاری مصرف کنید و مراقب باشید تا غذاهای حاوی عدس نخورید. شما می توانید برای مدیریت بهتر غذاهای دریافتی تان یک پرس کوچک برای غذاهای پرسدیم و پرپتاسیم سفارش دهید. غذاهای چینی و ژاپنی حاوی مقدار زیادی سدیم هستند؛ اگر می خواهید در این رستوران ها غذا بخورید، بیشتر دقت کنید و بیشتر غذاهای آبپز را دنبال کنید. سس سویا، سس ماهی یا هر مادۀ غذایی حاوی مونوسدیم گلوتامات را به غذای خود اضافه نکنید. گوشت های فرآوری شده نیز حاوی میزان بالایی نمک هستند و باید از مصرف آن ها اجتناب کنید.

اگر مبتلا به بیماری کلیوی هستید، کاهش دریافت پتاسیم یک جنبه مهم از زندگی روزانه شما خواهد بود. اگر بیماری کلیوی شما پیشرونده است، نیازهای رژیمی تان به طور مدام تغییر کرده و نیاز است مورد بررسی قرار گیرد. برای این منظور نیاز است تا علاوه بر پزشک متخصص کلیه، با یک رژیم درمانگر بیماران کلیوی نیز مشورت کنید. متخصص تغذیه به شما خواهد آموخت که چطور برچسب روی غذاها را مطالعه کنید، مواد مغذی مجاز و مورد نیاز بدنتان را محاسبه کرده و در صورت نیاز برایتان رژیم غذایی هفته به هفته تنظیم خواهد کرد. با یادگیری استفاده از ادویه جات مختلف در آشپزی، از مصرف زیاد نمک برای مزه دار کردن غذاها جلوگیری کنید. مصرف بیش از اندازه مایعات حتی آب، بار اضافه ای را به کلیه ها وارد خواهد کرد. متخصص تغذیه همچنین میزان آب روزانه مورد نیاز شما را تعیین می کند.

منبع

http://www.healthline.com/health/kidney-health/kidney-disease-and-potassium

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده