معماری
پیوند کبد

رژیم غذایی افرادی که پیوند کبد انجام می‌دهند

افرادی که پیوند کبدی زدند چه باید بخوردند؟رژیم غذایی کسانیکه مشکل کبدی دارند،بهترین غذاهای افراد پیوند کبدی

هر پیوند عضوی دو فاز حاد و مزمن دارد؛ فاز حاد کوتاه‌مدت است و بلافاصله بعد از عمل پیوند شروع می‌شود و تا حدود 6 هفته یا 2 ماه ادامه دارد.

فاز مزمن هم بعد از فاز حاد یعنی 2 ماه بعد از عمل پیوند شروع می‌شود. افرادی که در فاز حاد هستند باید برای جوش خوردن بهتر عضو پیوندی و برگشت آن به حالت طبیعی، غذای پروتئینی بیشتری مصرف کنند زیرا سطح سوخت‌وساز در افرادی که جراحی انجام می‌دهند، افزایش می‌یابد و باعث تحلیل عضلانی بیماران می‌شود.

پروتئین‌های دریافتی این افراد باید بیشتر از پروتئین‌های گیاهی تامین شود؛مانند پروتئین سویا که هم ارزش بیولوژیک بالایی دارد و هم درصد پروتئین آن بالاست و چون گیاه است، برای کبد مفیدتر است،

اما در فاز مزمن میزان مصرف پروتئین به حالت طبیعی برمی‌گردد و نیازی به دریافت پروتئین‌ بیشتر نیست. نکته دیگر اینکه بیماران پیوندی مجبورند مقدار زیادی داروهای کورتونی استفاده می‌کنند.

کورتون سرکوب‌کننده سیستم ایمنی است و به این منظور برای بیماران تجویز می‌شود که پیوند پس نزند اما از طرفی کورتون‌ها، باعث افزایش میزان قندخون هم می‌شوند.

به همین دلیل توصیه می‌شود بیماران از مواد قندی و قندهای ساده کمتری استفاده کنند. همچنین مصرف طولانی‌مدت داروهای کورتونی در افرادی که دچار چاقی و افزایش وزن هستند، افراد مستعد ابتلا به دیابت یا افرادی که در خانواده‌شان سابقه بیماری دیابت را داشته باشند، خطرناک است و می‌تواند آنها را به دیابت مبتلا کند.

به همین دلیل بیماران پیوندی به‌خصوص آنهایی که دوز بالایی از داروهای کورتونی یا دارویی به نام پردنیزولون که از گروه داروهای کورتونی است را استفاده می‌کنند، بهتر است قندهای ساده مانند شکر، قند، مربا، عسل و… را در رژیم غذایی‌شان محدود کنند.

متاسفانه بیشتر عسل‌های موجود در بازار حاوی شکر هستند و عسل طبیعی در بازار بسیار کم است. حتی عسل‌هایی که از جاهای معروف وارد بازار می‌شوند نیز حاوی مقداری شکر است.

 

نان‌های تصفیه‌شده به‌خصوص نان‌های سفید می‌توانند قندخون را بالا ببرند بنابراین بهتر است این بیماران نان‌های سبوس‌دار را جایگزین نان‌های سفید کنند.

لبنیات کم‌چرب هم حاوی پروتئین هستند. در واقع، شیر و لبنیات منبع خوبی از اسیدهای آمینه‌ از جمله فنیل‌آلانین است که می‌تواند برای بیماران پیوندی مفید باشد، اما میزان چربی لبنیاتی که استفاده می‌شود باید بسیار کم باشد.

در حال حاضر محصولاتی در بازار موجود است که حتی میزان چربی آنها صفر درصد است. این محصولات که سرشار از پروتئین و بدون چربی هستند برای بیماران پیوندی به‌خصوص بیماران پیوند کبد بسیار مفید است.

لبنیات پروبیوتیک هم انتخاب مناسبی برای بیماران پیوندی است. مقاله‌های متعددی نشان می‌دهد پروبیوتیک‌ها در بهبود علمکرد کبد تاثیر دارند.

پروبیوتیک‌ها یکسری باکتری‌های مفید هستند که در دستگاه گوارش یا دستگاه‌های مختلف بدن وجود دارند. باکتری‌های مفید می‌توانند به بهبود عملکرد سیستم گوارشی یا سایر قسمت‌ها کمک کنند. کبد هم جزیی از سیستم گوارشی است که از فواید مفید و ارزشمند پروبیوتیک‌ها بهره‌مند خواهد شد.

بیمارانی که پیوند کبد انجام داده‌اند، باید بسیار مراقب چربی مواد غذایی مصرفی‌شان باشند. این افراد می‌توانند ماکزیمم تا 30 درصد رژیم‌ غذایی‌شان از چربی استفاده کنند. این مقدار چربی هم باید از روغن‌های مفید مثل روغن زیتون تامین شود.

روغن زیتون می‌تواند در تقویت کارکرد کبد مفید باشد. سعی کنید روغن زیتونی که تهیه می‌کنید از نوع فوق بکر یا تصفیه نشده باشد زیرا روغن‌های تصفیه شده یا روغن‌ بدون بو، ارزش غذایی کمتری دارند.

روغن کانولا هم سرشار از اسیدهای چرب با چند پیوند 2گانه است و امگا3 بالایی دارد و برای افرادی که پیوند عضو کرده‌اند، بسیار مفید است. گردو و سایر مغزها هم اسیدهای چرب بالایی دارند که می‌توانند برای کبد مفید باشند، اما توصیه می‌شود از مصرف زیاد این مواد بپرهیزید و در طول روز نهایت 20 تا 30 عدد از مغزهای خام استفاده کنید.

مصرف مغزهای شور و تفت‌داده برای بیماران پیوندی مناسب نیست.  مصرف زیاد مغزها می‌تواند باعث افزایش وزن و چاقی شود. چاقی هم می‌تواند باعث چرب شدن کبد شود.

وزن بالا همچنین باعث افزایش عوامل التهابی می‌شود که می‌توانند کبد را پس بزنند، بنابراین وزن باید با رعایت و پیروی از یک رژیم کنترل شده زیر نظر متخصص تغذیه در محدوده طبیعی حفظ شود.

فعالیت بدنی نیز می‌تواند در کنار رژیم غذایی در حفظ وزن ایده‌آل موثر باشد. ادویه‌ها هم برای تقویت عملکرد کبد موثر هستند. بعضی از گیاهان مانند گیاه خارمریم می‌توانند برای تقویت سیستم ایمنی و تقویت سیستم کبد مفید باشند.

 

بین ویتامین‌ها، ویتامینی که برای بهبود کارکرد کبد مفید است و عملکرد آنتی‌اکسیدانی دارد، ویتامینE است. توصیه می‌شود بیمارانی که پیوند کبد انجام داده‌اند یک روز بعد از جراحی مصرف ویتامینE را شروع کنند.

درست است که منابع ویتامینE در مغزهای گیاهی است ولی چون نمی‌توان مغزها را به مقدار زیاد استفاده کرد می‌توان از مکمل‌های ویتامینE به صورت یک روز در میان بهره برد. بیمارانی که غذاهای دریایی مانند ماهی یا میگو کمتر در رژیم غذایی‌شان قرار دارد، می‌توانند از کپسول‌های امگا3 استفاده کنند.

امگا3 هم در تقویت عملکرد کبد مفید است. اگر بیماران پیوندی رژیم غذایی‌شان را رعایت کنند، وزنشان را در محدوده طبیعی نگه دارند و از مواد غذایی مفیدی که به برخی از آنها اشاره کردیم، استفاده کنند می‌توانند عملکرد کبد پیوند خورده را تقویت و حفظ کنند.

این افراد باید از خوردن مشروبات الکلی بپرهیزند، زیرا الکل هم مانند قندهای ساده در کبد به تری‌گلیسرید تبدیل می‌شود و می‌تواند کبد را چرب و مستعد نارسایی کند. محدودیت قند ساده باید تا آخر عمر ادامه داشته باشد.

قندهای ساده در فاز مزمن می‌توانند فقط 10-5 درصد رژیم غذایی بیماران را تشکیل بدهند نه بیشتر. به‌عنوان مثال در یک رژیم غذایی 2000 کیلوکالری می‌توان حدود 200-150 کیلوکالری را از قند ساده استفاده کرد که این مقدار معادل 3 قاشق غذاخوری عسل یا شکر در طول روز است. معمولا بین عسل و شکر، عسل به‌دلیل فواید دیگری هم که دارد، بهتر است.

یادتان باشد هر بافتی که پیوند زده می‌شود، مانند بافت اصلی بدن نیست و ممکن است بدن آن را به‌عنوان یک بافت بیگانه بشناسد، بنابراین اگر مراقب این بافت نباشید امکان پس زدن آن وجود دارد.

پاسخ دهید