معماری
Dicrocoelium-dendriticum-Morphology-300x186

دیکروسلیوم دندریتیکوم

دیکروسلیوم جز ترماتودهای انگلی است. تگومنت صاف و بدون خار است. در سطح شکمی دارای دو بادکش دهانی و بطنی است. دستگاه گوارشی ساده و ناقص است که شامل دهان، (که در داخل بادکش دهانی باز می‌شود)، حلق و مری و سکومها می‌باشد. سکومها بدون انشعابند و از لحاظ فرمول تناسلی درست برعکس فاسیولا می‌باشد یعنی  که هم بیضه‌ها و هم تخمدان کپسوله یا لوبوله هستند. بیضه‌ها همیشه بزرگتر از تخمدان است. محل بیضه‌ها پشت بادکش بطنی است و تخمدان کوچکتر کپسوله و کروی‌تر در قسمت خلفی کرم است.

 

دیکروسلیوم دندرتیکوم :

Family : Dicrocoelidae

Genus  : Dicrocoelium

Species : Dicrocoelium dendriticum

این  گونه را D.Lanceolatum و دوو کوچک کبدی و یا کپلک کوچک کبدی نیز می‌گویند.

جزو مهمترین ترماتودهای انگلی است و این کرم در داخل مجاری صفراوی کبد در گاو و گوسفند و بز، انواع equ، انواع car ، خوک و گراز و بندرت انسان زندگی می‌کنند. اندازه کرم بالغ در گوسفند cm1/1-8/0 و عرض cm5/0-4/0 است کرمی است با بدنی لانستی شکل (شکل سرنیزه‌ای) تگومنت شفاف است و از ورای آن اندامهای داخلی دیده می‌شوند. تگومنت صاف و بدون خار است. در سطح شکمی دارای دو بادکش دهانی و بطنی است. دستگاه گوارشی ساده و ناقص است که شامل دهان، (که در داخل بادکش دهانی باز می‌شود)، حلق و مری و سکومها می‌باشد. سکومها بدون انشعابند و از لحاظ فرمول تناسلی درست برعکس فاسیولا می‌باشد یعنی  که هم بیضه‌ها و هم تخمدان کپسوله یا لوبوله هستند. بیضه‌ها همیشه بزرگتر از تخمدان است. محل بیضه‌ها پشت بادکش بطنی است و تخمدان کوچکتر کپسوله و کروی‌تر در قسمت خلفی کرم است. از تخمدان لوله‌های تناسلی شامل اویدوکت یا تخم بر، اووتیپ، و لوله رحمی امتداد می‌یابد که در نهایت به منفذ تناسلی مشترک که در فاصله بین بادکش دهانی و بطنی قرار دارد ختم می‌شود. تخمها در داخل لوله رحم به شکل بیضی، دریچه‌دار، به رنگ قهوه‌ای تیره و با اندازه ۲۵-۲۰ قابل تشخیص هستند. غدد زرده‌ای یا وتیلوژن در طرفین بدن کرم و تنها در قسمت میانی بدن کرم دیده می‌شود.

اندازه این کرم نیز همانند فاسیولا نسبت مستقیم با جثه میزبان نهایی دارد.

سیر تکاملی: کرم بالغ تخمهای خودش را توسط مدفوع به بیرون دفع می‌کند این تخمها در صورتیکه توسط میزبان واسط اولیه از گروه حلزون های خاکزی خورده شوند در بدن اینها میراسیدیوم تشکیل می‌شود حلزونهای میزبان واسط عبارتند از: سیونلا لوبریکا، هلیسلا و زبرینا دتریتا Cionella lubrica, Helicella, Zebrina detrita میراسیدیوم سپس تبدیل به اسپوروسیست نسل I و II می‌شود (این ترماتود فاقد ردی است) از اسپوروسیست نسل II مستقیماً سرکر بوجود می‌آید که سرکرها بهنگام هوای مرطوب و بارانی از بدن حلزونها توسط یکسری از ترشحات لعاب‌دار و لزج بنام توده‌توپی‌های ژلاتینی یا Slime – balls خارج می‌شوند

که این توده حاوی توده‌های سرکری است که این توده‌های ژلاتینی مورد تغذیه میزبان

واسط ثانویه از گروه مورچه‌های formica fusca قرار می‌گیرد بعداً در بدن مورچه به متاسرکر تبدیل می‌شود(مخصوصاً در سیستم عصبی مورچه‌ها بویژه در مغز مورچه‌ها متاسرکر تشکیل می‌شود و باعث فلجی عضلات فکی مورچه‌ها می‌شود در نتیجه تغذیه نکرده و فلج می‌شود

و روی علوفه می‌ماند و مورد تغذیه میزبان نهایی قرار می‌گیرد) چون انسان معمولاً کمتر تمایل به استفاده از غذاهای دارای مورچه دارد کمتر آلوده به دیکروسلیوم می‌شود. متاسرکرهای خورده شده توسط میزبان نهایی بخاطر شیمیو تاکسی شدید مخصوصاً به املاح صفراوی بطور مستقیم از داخل روده از طریق مجرای کلدوک از روده وارد کبد می‌شود و مجاری را آلود می‌کند.

علائم بیماری: بیماری حاصله دیکروسلیوزیس است که علائم آن تا حدود زیادی شبیه فاسیولوز می‌باشد ولی بدلیل کوچک بودن دیکروسلیوم نسبت به فاسیولا مجاری صفراوی کوچک هم درگیر خواهد شد. بنابراین تورم مجاری صفراوی و سیروز کبدی و فیبروز دردیکروسلیوزیس شدیدتر از فاسیولوزیس است که علائم بصورت کم‌خونی، آماس یا التهاب، یرقان و لاغری یا کاشکسی دیده خواهد شد.

 

ﺑﻴﻤﺎری ﺣﺎﺻﻞ از اﻧﮕﻞ دﻳﻜﺮوﺳﻠﻴﻮم ﮔﻮﻳﻨﺪ  ﺟﺰء ﺑﻴﻤﺎرﻳﻬﺎی ﻣﺸﺘﺮک ﺑﻴﻦ اﻧﺴﺎن و دام ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ .

ﻋﺎﻣﻞ ﺑﻴﻤﺎری :

اﻧﮕﻠﻲ اﺳﺖ ﺑﻨـﺎم دﻳﻜﺮوﺳـﻠﻴﻮم دﻧـﺪرﻳﺘﻴﻜﻮم Dicrocoelium dendriticum ﻛـﻪ در

ﻣﺠﺎری ﺻﻔﺮاوی ﭘﺴﺘﺎﻧﺪاران زﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و ﺷﻜﻠﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﻧﻴﺰه ﺑﻪ ﻃﻮل ﺗﺎ ۱۲ ۶ ﻣﻴﻠﻲ ﻣﺘﺮ ﺑـﺎ

ﺗﮕﻮﻣﻨﺖ ﺷﻔﺎف ﻛﻪ از ورای آن اﻧﺪام ﻫﺎی داﺧﻠﻲ ﻗﺎﺑﻞ روﻳﺖ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ .

ﭼﺮﺧﻪ زﻧﺪﮔﻲ اﻧﮕﻠﻲ دﻳﻜﺮوﺳﻠﻴﻮم :

در ﻣﺠﺎری ﺻﻔﺮاوی ﻛﺒﺪ ﻧﺸﺨﻮارﻛﻨﻨﺪﮔﺎن ﻛﻮﭼﻚ و ﺑﺰرگ ، ﺗﻚ ﺳﻤﻲ ﻫﺎ ، ﺧﻮک ، ﺧﺮﮔﻮش ، ﺳـﮓ و اﻧﺴـﺎن زﻧـﺪﮔﻲ

ﻣﻲ ﻛﻨﺪ . اﻳﻦ اﻧﮕﻞ ﺟﻬﺖ ﺗﻜﺎﻣﻞ ﺧﻮد اﺣﺘﻴﺎج ﺑﻪ ﺳﻪ ﻣﻴﺰﺑﺎن دارد. ﺗﺨﻤﻬﺎی اﻧﮕﻠﻲ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻣﺪﻓﻮع دام آﻟـﻮده دﻓـﻊ ﻣـﻲ ﺷـﻮد ﻛـﻪ

ﺑﻌﻨﻮان ﻣﻴﺰﺑﺎن اﺻﻠﻲ اﻧﮕﻠﻲ ﺗﻠﻘﻲ ﻣﻲﺷﻮد. اﻳﻦ ﺗﺨﻢﻫﺎ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺣﻠﺰون ﺧﺎک زی ﺑﻠﻌﻴﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﻛـﻪ ﻣﻴﺰﺑـﺎن واﺳـﻂ اول

اﻧﮕﻞ اﺳﺖ در داﺧﻞ ﺑﺪن ﺣﻠﺰون رﺷﺪ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺳﭙﺲ ﺑﺼـﻮرت ﺗـﻮده ژﻻﺗﻴﻨﻲ از ﺑﺪن ﺣﻠﺰون ﺧﺎرج ﺷﺪه و ﺳﭙﺲ ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﻣﻴﺰﺑﺎن واﺳـﻂ دوم

ﻛﻪ از ﻧﻮع ﻣﻮرﭼﻪ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ ﺑﻠﻌﻴﺪه ﻣـﻲ ﺷـﻮد و در آ ن رﺷـﺪ و ﺗﻐﻴﻴﺮاﺗـﻲ ﺻﻮرت ﻣﻲﮔﻴﺮد. اﻳﻦ ﻣﻮرﭼﻪ ( ﻫﺎ ﺣﺎوی ﻣﺘﺎ ﺳﺮﻛﺮ ) ﻫﻤﺮاه ﻋﻠﻮﻓﻪ و آب

ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻴﺰﺑﺎن ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻠﻌﻴﺪه ﺷﺪه و در ﻣﺤﻞ ﻣﺠﺮای ﺻﻔﺮاوی ﻣﻴﺰﺑـﺎن اﺻلی  ﻣﺴﺘﻘﺮ ﺷﺪه و ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻛﺮم ﺑﺎﻟﻎ ﻣﻲ شود.

اﻧﺘﺸﺎر ﺑﻴﻤﺎری :

اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎری در ﺗﻤﺎم ﻧﻘﺎط دﻧﻴﺎ و ﻛﺸﻮر اﻳﺮان اﻧﺘﺸﺎر دارد .

ﻧﺸﺎﻧﻪ ﺑﻴﻤﺎری در ﺣﻴﻮاﻧﺎت :

ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎی ﻛﻠﻴﻨﻴﻜﻲ ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اوﻟﻴﻪ ﻋﻔﻮﻧﺖ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻧﻤﺎﻳﺪ. در ﺧﻼل ﻣﻬﺎﺟﺮت از راه ﻫـﺎی

ﺻﻔﺮاوی ، اﺗﺴﺎع ﻣﺠﺮا ﺑﺎ آﺗﺮوﻓﻲ و دژﻧﺮاﺳﻴﻮن اﭘﻲ ﺗﻠﻴﻮم ﻣﺠﺮا و اﻟﺘﻬﺎب در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ﻋﻔﻮﻧﺖ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﻲﮔﺮدد. درﺻﻮرت

ﻣﻬﺎﺟﺮت از ﻃﺮﻳﻖ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺧﻮﻧﻲ ﺑﺎب ﻛﺒﺪ ، آﺳﻴﺐﻫﺎﻳﻲ در ﺟﺪار روده اﻳﺠﺎد ﻣﻲﺷﻮد و ﺑﺎﻋﺚ ﭘﺮﺧﻮﻧﻲ و ﺑﺰرگ ﺷﺪن ﻛﺒﺪ،

ﺑﺮوز ﺗﻐﻴﻴﺮات در رﻧﮓ و ﻗﻮام ﻛﺒﺪ و اﻧﺘﺸﺎر ﺧﻮﻧﺮﻳﺰی در ﺳﻄﺢ آن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲﺷﻮد ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﺳـﻴﺮوز ﻛﺒـﺪ ﻣﻨﺠـﺮ ﺷﻮد. ﻣﺮاﺣﻞ آﺧﺮ ﺑﻴﻤﺎری ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﻛﺒﺪ ﺑﺎ ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی اﺷﺎﻋﻪای ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ و اﻳﺠﺎد واﻛﻨﺶﻫﺎی اﺣﺘﻤﺎﻟﻲ ﻛـﻪ ﻣﻨﺠـﺮ ﺑـﻪ ﻫﭙﺎﺗﻴﺖ ﺑﻴﻨﺎﺑﻴﻨﻲ ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲسود. ﻏﺎﻟﺒﺎً ﻋﻔﻮﻧﺖﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﺮگ ﻣﻨﺘﻬﻲ ﻣﻲﺷﻮد در ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺗﻮﻟﻴﺪات ﺳﻤﻲ ﻣﺘﺎﺑﻮﻟﻴﻜﻲ اﻧﮕﻞﻫﺎ آﺛﺎر آﺳﻴﺐﺷﻨﺎﺳـﻲ آﺗﺮوﻓـﻲ ﻛﺒﺪ، ﻫﻴﭙﺮﭘﻼزی ﻃﺤﺎل، ﻟﻨﻔﺎدﻧﻴﺖ ، آﻧﺘﺮﻳﺖ ﻣﺨﺎﻃﻲ روده، ﻧﻔﺮﻳﺖ ، آﻣﻔﻴﺰم ﻟ، ا ﺘﻬﺎب رﻳﻪ، اﻟﺘﻬﺎب ﻃﻨـﺎب ﻧﺨـﺎﻋﻲ ﭘـﻴﺶ ﻣﻲ آید.

ﺑﻴﻤﺎری در اﻧﺴﺎن :

دﻳﻜﺮوﺳﻠﻴﻮزﻳﺲ اﻧﺴﺎن ﻧﺎدر ﺑﻮده ﻋﻤﺪﺗﺎً در ﻣﻨﺎﻃﻘﻲ ﺑﺎ ﭼﺮاﮔﺎﻫﻬﺎی ﺑﺴﻴﺎر وﺳﻴﻊ اﺗﻔﺎق ﻣﻲاﻓﺘﺪ. ﻣـﻮارد ﺑﻴﻤـﺎری

ﺑﺮاﺳﺎس ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﺗﺨﻢ اﻧﮕﻞ در ﻣﺪﻓﻮع ﺗﺸﺨﻴﺺ داده ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻧﺸﺎﻧﻪ ﻫﺎی ﺑﺎﻟﻴﻨﻲ دﻳﻜﺮوﺳﻠﻴﻮزﻳﺲ واﻗﻌﻲ ﻳﻜﻨﻮاﺧﺖ و

اﺧﺘﺼﺎﺻﻲ ﻧﻴﺴﺖ. ﻋﻤﻮﻣﺎً ﻋﻔﻮﻧﺖ ﺑﺎ دوره ﻃﻮﻻﻧﻲ ﻳﺒﻮﺳﺖ، اﺳﻬﺎل، ﺗﻬﻮع، اﺳﺘﻔﺮاغ ﺗﻈﺎﻫﺮ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳـﺪ . ﮔـﺎﻫﻲ ﺑﻴﻤـﺎری ﺑـﺎ

رﺧﻮت ، ﺳﺮدرد، ﺳﺮﮔﻴﺠﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﻴﺸﻮد ﺒﻛ در. ﺪ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎی ﻣﺸﻬﻮد را زردی ﭼﺸﻢ و ﭘﻮﺳﺖ و ﺑﺰرگ ﺷﺪن ﻛﺒﺪ و ﻃﺤﺎل

ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻴﮕﺮدد .

روش اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻴﻤﺎری :

اﻧﺘﻘﺎل ﺑﻴﻤﺎری ﺑﻪ ﭼﻨﺪﻳﻦ ﻓﺎﻛﺘﻮر ﻣﻮرد ﻧﻴﺎز اﻧﮕﻠﻲ واﺑﺴﺘﻪ اﺳﺖ. ﺗﺨﻢﻫﺎی ﻛﺮم ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﮔﻮﺳـﻔﻨﺪ و ﮔـﺎو آﻟـﻮده در ﺗﻤـﺎﻣﻲ

ﭼﺮاﮔﺎه دﻓﻊ ﻣﻲﺷﻮد. درﺻﻮرت وﺟﻮد ﻣﻴﺰﺑﺎﻧﺎن واﺳﻂ ﻣﻨﺎﺳﺐ _ ﺣﻠﺰون و ﻣﻮرﭼﻪ ) اﻧﮕﻞ ﻧﺪرﺗﺎً ﻗـﺎدر ﺑـﻪ ﺗﻜﻤﻴـﻞ ﭼﺮﺧـﻪ

زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮد و آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﺠﺪد ﻣﻴﺰﺑﺎﻧﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد. در ﺿﻤﻦ ﺣﻴﻮاﻧﺎت وﺣﺸﻲ ﺑﻌﻨﻮان ﻣﺨﺰن ﻣﻴﺰﺑﺎﻧﺎن ﻋﻤﻞ ﻣﻲﻧﻤﺎﻳﻨﺪ .

ﺗﺸﺨﻴﺺ و درﻣﺎن :

اﺳﺎﺳﺎً دو روش در ﺗﺸﺨﻴﺺ دﻳﻜﺮوﺳﻠﻴﻮزﻳﺲ ﺑﻜﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد. اﻳﻦ دو روش ﻋﺒﺎرت از :

روش اﺳﺘﺎﻧﺪارد آزﻣﺎﻳﺶ ﻣﺪﻓﻮع ﺟﻬﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﺋﻲ ﺗﺨﻢﻫﺎی وﻳﮋه اﻧﮕﻠﻲ ۲- روﺷﻬﺎی ﺗﺸﺨﻴﺺ ﺳﺮوﻟﻮژی

تشخیص: از طریق آزمایش مدفوعی و مشاهده تخمهاست.

درمان: توصیه می‌شود از داروی پرازی کوآنتل Praziquantel بصورت mg/kg B.w25-20 بشکل خوراکی یا داخل دهانی (شربت و قرص دارد) استفاده شود. در انسان هم همین دارو تجویز می‌شود. یکسری داروهای قدیمی هم است که عبارتند از:

تیابندازول mg/kg 300-200 که امروزه نیز در غیاب پرازی کوآنتل مصرف می‌شود.

Fuadin که داخل عضلانی تزریق می‌شد در حدود cm320 تزریق می‌شد بصورت Single dose
هگزاکلرواتان هم استفاده می‌شد که الان منسوخ شده است cm330/gr15 آب حل کرده و به حیوان خورانده می شد.

درﻣﺎن ﺑﻴﻤﺎری :

ﻫﻴﭽﻴﻚ از داروﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﺎ دز درﻣﺎﻧﻲ ﻣﺘﺪاول ﻗﺎدر ﺑﻪ دﻓﻊ ﻛﻠﻴﻪ ﻛﺮم ﻫﺎی ﺑﺎﻟﻎ ﻧﻴﺴـﺘﻨﺪ و ﻣﻘـﺎدﻳﺮ زﻳـﺎد داروی ﺿـﺪ

ﻛﺮﻣﻲ ﻻزم اﺳﺖ ﺗﺎ دﻳﻜﺮو ﺳﻠﻴﻮم را دﻓﻊ ﻛﻨﺪ .

ﭘﻴﺸﮕﻴﺮی و ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻴﻤﺎری :

اوﻟﻴﻦ اﻗﺪام ﻛﺎﻫﺶ ﺟﻤﻌﻴﺖ ﻣﻴﺰﺑﺎﻧﺎن واﺳﻄﻪ از ﻃﺮﻳﻖ ﺗﻐﻴﻴﺮ وﺿﻌﻴﺖ ﭼﺮاﮔﺎﻫﻬﺎی آﻟﻮده، ﻛﺸﺖ ﭼﺮاﮔﺎﻫﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﻐﻴﻴﺮات دوره-

ای، اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﻨﺘﺮل ﺑﻴﻮﻟﻮژی ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺟﻬﺖ از ﺑﻴﻦ ﺑﺮدن ﻣﻴﺰﺑﺎﻧﺎن واﺳﻂ. پیشگیری: مانند فاسیولوزاست که شامل ۱)درمان راهبردی با داروهای شیمیایی است. ۲) مبارزه با حلزونهای (cm8/0-5/0) میزبان واسط  ۳) کنترل مورچه‌ها: که مبارزه با مورچه‌ها و حلزون‌ها غیر ممکن است و عملی نیست

تخم کرم: تخم ها اغلب به شکل دی انگلیسی و گاها بیضی شکلند

اندازه:۳۵ میکرون طول و۲۰ تا ۳۰ میکرون عرض دارند

imagesل تخم دیکروسلیوم دندریتیکوم دیکروسلوم (2) دیکروسلوم 1-300x225 2-300x225 3-300x241 Dicrocoelium-dendriticum-Life-cycle3-300x253 Dicrocoelium-dendriticum-Life-cycle-2-300x237 Dicrocoelium-dendriticum-Life-cycle-300x243 Dicrocoelium-dendriticum-Morphology2-300x241 Dicrocoelium-dendriticum-Morphology-3-128x300 Dicrocoelium-dendriticum-Morphology-4-150x300 Dicrocoelium-dendriticum-Morphology-5-190x300 Dicrocoelium-dendriticum-Morphology-300x186 Dicrocoelium-dendriticum-Morphology-Egg-2-300x240

پاسخ دهید