فاکتورهای خطرساز سقط جنین

سقط1

 

سقط جنین (miscarriage) یعنی از دست دادنِ حاملگی در بیست هفته اول. حدود پانزده تا بیست درصد از حاملگی‌های شناخته شده به سقط جنین منجر می‌شوند، و بیش از 80 درصد از این اتلاف ها قبل از دوازده هفتگی اتفاق می‌افتند.
این شامل موقعیت هایی كه شما تخمك بارور را قبل از گرفتن نتیجه‌ی مثبت تست باروری از دست می‌دهید نمی‌شود. مطالعات نشان داده اند كه 30 تا 50 درصد از تخمك های بارور قبل از این كه زن بفهمد كه باردار شده است، از بین می‌روند، چون آنقدر زود از دست می‌روند كه در زمان مقرر عادت ماهانه می‌شود – به عبارت دیگر زن اصلا متوجه نمی‌شود كه باردار بوده است.
اگر كودك را بعد از بیست هفتگی از دست بدهید، به آن مرده‌ زایی (stillbirth) می‌گویند.

چه چیز باعث سقط جنین می‌شود؟

بین 50 تا 70 درصد از سقط جنین‌ها در سه ماهه‌ی اول، نتیجه‌ی اتفاقات تصادفی هستند كه در اثر ناهنجاری‌های كروموزومی در تخمك بارور به وجود می‌آیند. در اغلب موارد، این به معنای آن است كه تخمك یا اسپرم تعداد كروموزمهای نادرستی داشته و در نتیجه، تخمك بارور نتوانسته به شكل نرمال رشد كند.
در موارد دیگر، سقط جنین در نتیجه‌ی مشكلاتی پیش می‌آید كه در حین فرایند پیچیده‌ی رشد نخستین اتفاق می‌افتند – مثلا، وقتی كه تخمك به درستی در رحم القا نشود یا جنین نقص ساختاری داشته باشد كه اجازه‌ی ادامه رشد پیدا نكند. از آنجا كه بیشتر مراقبین بهداشت بررسی‌های مفصل بعد از یك سقط جنین را انجام نمی‌دهند، معمولا نمی‌توان گفت كه چرا بارداری از دست رفته است. و حتی وقتی كه ارزیابی مفصلی به عمل می‌آید – مثلا بعد از آن كه دو یا سه سقط جنین متوالی داشته باشید – علت آن در نیمی از موارد همچنان ناشناخته می ماند.
وقتی كه تخم بارور مشكلات كروموزومی دارد، احتمالا دچار وضعیتی می‌شوید كه نطفه‌ی ناكام نامیده می شود (كه حالا در مجامع پزشكی معمولا به آن نقص باروری ابتدایی می‌گویند). در این موارد، تخم بارور در رحم القا می‌شود و جفت و كیسه‌ی جنین شروع به رشد می كنند، اما جنین حاصل از آن خیلی زود از رشد باز می‌ماند یا اصلا تشكیل نمی‌شود.
از آنجا كه جفت شروع به ترشح هورمون می‌كند، تست حاملگی شما مثبت می‌شود و نشانه‌های ابتدایی حاملگی را خواهید داشت، اما آزمایش آلتراسوند كیسه‌ی جنینی را خالی نمایش می‌دهد. در موارد دیگر، جنین اندكی رشد می‌كند اما دچار ناهنجاری هایی است كه ادامه حیات را غیرممكن می‌كند، و رشد قبل از شروع ضربان قلب باز می ایستد.
وقتی كه كودكتان ضربان قلب پیدا می‌كند – كه حدود 6 هفتگی با آلتراسوند قابل مشاهده است – احتمال سقط جنین به طرز چشمگیری كاهش می یابد.

چه چیزهایی ممكن است من را در معرض خطر سقط جنین قرار بدهد؟

اگرچه احتمال سقط جنین برای هر زنی وجود دارد، برخی بیشتر از دیگران احتمال سقط دارند. در اینجا چند فاكتور خطرساز را می‌ آوریم:
• سن: زنان مسن تر احتمال بیشتری به آبستنی با ناهنجاریهای كروموزومی و در نتیجه سقط دارند. در واقع، در زنان 40 ساله دوبرابر زنان 20 ساله احتمال انداختن بچه وجود دارد.
• سابقه‌ی سقط جنین: زنانی كه دو یا چند سقط جنین متوالی داشته اند بیشتر از زنان دیگر در معرض سقط مجدد هستند.
• اختلالات یا بیمارهای مزمن خاص: دیابتی كه درست كنترل نشده، اختلالات وراثتی در انعقاد خون، نقصهای خودایمنی مشخص (مثل سندروم انتی فسفو لیپید یا لوپوس) و اختلالات هورمونی خاص (مثل سندروم تخمدانی پلی كسیتیك).
• مشكلات رحمی یا گرنه‌ی رحمی: داشتن ناهنجاریهای مشخص رحمی یا گردن رحم ضعیف یا بطور نامعمولی كوتاه).
• سابقه نقص تولد یا مشكلات ژنتیكی: داشتن كودكی با نقص مادرزادی، یا سابقه خانوادگی (یا همسری با سابقه خانوادگی) مشكلات ژنتیكی.
• عفونت های خاص: تحقیقات نشان داده كه اگر شما لیستری، گوشك، سرخجه، سرخك، سیتومگالو ویروس، پاروو ویروس، سوزاك، اچ آی وی، و عفونتهای دیگری داشته باشید، احتمال خطر سقط جنین بالاتر است.
• سیگار كشیدن، میگساری، و مصرف مواد مخدر: سیگار كشیدن بسیار، مصرف الكل زیاد، و مواد مخدری مثل كوكائین و اكستازی در حین حاملگی باعث افزایش خطر سقط می‌شود. و برخی مطالعات نشان داده اند كه رابطه‌ای بین نوشیدن بیش از چهار فنجان قهوه در روز و خطر بالاتر سقط وجود دارد.
•  استفاده از داروهای بخصوص: برخی داروها با افزایش سقط جنین رابطه دارند، بنابراین مهم است كه با مراقب خود درباره بی‌خطر بودن داروهایی كه در زمان آبستنی مصرف می‌كنید صحبت كنید. این شامل تجویزها و داروهای بدون نسخه شامل داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDS) مثل ایبوپروفن و آسپیرین هم می‌شود.
• قرار گرفتن در معرض سموم محیطی: فاكتورهای محیطی كه خطر سقط را افزایش می‌دهند عبارتند از سرب و آرسنیك؛ برخی مواد شیمیایی مثل فرمالدئید، بنزن، و اكسید اتیلن؛ و مقادیر زیاد از تشعشع یا گازهای بیهوشی.
• فاكتورهای والد: درباره رابطه شرایط پدر با افزایش ریسكِ سقط در زوجین اطلاعات كمی در دسترس است، اگرچه این ریسك با افزایش سن پدر بالاتر می‌رود. محققان در حال مطالعه درباره میزان آسیب پذیریِ اسپرم توسط سموم محیطی و قدرت باروری تخم هستند. برخی مطالعات نشان داده اند كه وقتی پدر در معرض جیوه، سرب، و مواد شیمیایی صنعتی و آفت كشها قرار گرفته باشد خطر سقط بیشتر می‌شود.
خطر سقط جنین در شما با هر فرزندی كه به دنیا می‌آورید و در صورت بارداری سه ماه بعد از زایمان بیشتر می‌شود.

از روی چه نشانه هایی می‌توانم بفهمم كه سقط داشته ام؟

لك دیدن یا خونریزی مهبلی معمولا اولین نشانه‌ی سقط است. البته به یاد داشته باشید كه یكی از هر چهار زن باردار در اوایل بارداری خونریزی دارند و لك می‌بینند (لكه‌های خون روی زیرپوش یا دستمال توالت)، و نیمی از این بارداری‌ها به سقط منجر نمی‌شوند.
شاید درد شكمی هم داشته باشید كه معمولا بعد از اولین خونریزی شروع می‌شود. احساس انقباضات شكمی مداوم خفیف یا شدیدی دارید، یا احساسی شبیه درد پشت خفیف یا فشار در لگن خاصره. اگر درد و خونریزی را با هم دارید، احتمال دوام بارداری شما كمتر می‌شود.
خیلی مهم است دقت كنید كه خونریزی مهبلی یا درد در اوایل بارداری ممكن است نشانه‌ی بارداری مولار molar pregnancy یا بارداری خارج رحمی ectopic pregnancy باشد. اگر هركدام از این نشانه ها را داشتید، بلافاصله با دكتر یا ماما تماس بگیرید تا تشخیص دهد كه مشكل بالقوه‌ای ای هست كه نیاز به درمان فوری دارد یا خیر. همچنین، اگر RH خون شما منفی است، شاید تا دو سه روز بعد از اولین خونریزی نیاز به تزریقِ گلوبولین مصونیت RH داشته باشید، مگر آن كه پدر فرزندتان هم RH منفی باشد.
بعضی از سقط‌ها در اولین معاینه پیش زادی تشخیص داده می‌شوند، وقتی كه دكتر یا ماما نتواند صدای ضربان قلب نوزاد را بشنود یا متوجه شود كه رحم شما آنطور كه باید، بزرگتر نمی‌شود. (در اغلب موارد نطفه یا جنین چند هفته قبل از بروز نشانه‌هایی مثل خونریزی یا انقباضات شكمی دست از رشد می‌كشد). اگر مراقب شما شك به سقط جنین ببرد، دستور آزمایش آلتراسوند می‌دهد تا بفهمد در رحم شما چه خبر است و احتمالا آزمایش خون هم بدهد.

اگر فهمیدم كه در حال سقط جنین هستم چه باید بكنم؟

اگر در زمان حاملگی هركدام از نشانه هایی مثل خونریزی یا درد شكمی داشتید بلافاصله با دكتر یا مامای خود تماس بگیرید. مراقب شما را معاینه می‌كند تا بفهمد خونریزی از جانبِ گردنه رحم شما هست یا خیر، و رحم شما را هم معاینه می‌كند. همچنین ممكن است آزمایش خون بدهد تا هورمونِ hCG بارداری را اندازه بگیرد و اگر مقدار آن در خون شما رو به افزایش است آزمایش را در دو سه روز آینده تكرار كند.
اگر خونریزی یا درد شكمی دارید و مراقبتان كمترین شكی به بارداری خارج رحمی ببرد، بلافاصله آزمایش آلتراسوند انجام می‌دهد. اگر هیج نشانی از مشكل نباشد اما همچنان لك می‌بینید، حدود 7 هفته دیگر یك آلتراسوند دیگر انجام خواهید داد.
در این مرحله، اگر در سونوگرافی جنینی با ضربان قلب مشاهده گردید، شما بارداری دوام پذیری دارید و حالا خطر سقط در شما كمتر است، اما اگر همچنان خونریزی دارید لازم است كه بعدها آلتراسوند دیگری انجام دهید. اگر در سونوگرافی جنینی با اندازه مشخص دیده شد كه ضربان قلب ندارد، این به معنای آن است كه جنین زنده نمانده است.
اگر كیسه جنینی یا جنین كوچكتر از اندازه مورد نظر باشند، یعنی از زمان بندی مقرر جا مانده‌اید و اوضاع به آن خوبی كه فكر می كردید نیست. بسته به شرایط، باید سونوگرافی خود را طی یك تا دو هفته تجدید كنید و قبل از آن كه مراقب شما تشخیص آخر را بدهد آزمایش خون انجام دهید.
اگر در سه ماهه دوم هستید و سونوگرافی نشان می‌دهد كه گردنه رحم كوتاهتر می‌شود یا در حال باز شدن است، ممكن است دكتر تصمیم به عملی به نام سركلاژ Cerclage بگیرد كه طی آن برای جلوگیری از سقط جنین یا زایمان پیش از موعد گردنه رحم شما را با بخیه تنگ می‌كند. (این در شرایطی است كه نوزاد شما در آلتراسوند طبیعی باشد و هیچ نشانی از عفونت داخل رحمی نداشته باشید). سركلاژ بدون خطر هم نیست، و همه موافق نیستند كه شما گزینه مناسبی برای این كار باشید.
اگر نشانه های احتمالی سقط جنین را داشته باشید، پزشك یا مامای شما استراحت در بستر تجویز می‌كند بلكه احتمال سقط جنین را كاهش دهد – اما هیچ مدركی دال بر مفید بودن استراحت در تختخواب در درست نیست. وی ممكن است پیشنهاد كند كه در صورت خونریزی یا درد شكمی، مقاربت نكنید. مقاربت كردن باعث سقط جنین نمی‌شود، اما اگر این نشانه ها را دارید بهتر است از انجام آن خودداری كنید.
ممكن است چند هفته خونریزی خفیف یا درد شكمی داشته باشید. می‌توانید از نوار بهداشتی استفاده كنید اما استفاده از تامپون در این دوره ممنوع است و برای درد می‌توانید از استامینوفن استفاده كنید. اگر در حال سقط هستید، خونریزی و درد شكمی كمی قبل از گذراندن مرحله‌ی «محصول لقاح»– یعنی تشكیل جفت جنین و بافت جنینی یا نطفه‌ای كه متمایل به خاكستری است و لخته‌های خون دارد – بدتر می‌شود.
اگر می‌توانید، این بافت را در ظرفی تمیز نگه دارید چون ممكن است مراقب شما برای بررسی و آزمایشات جهت یافتن علت سقط جنین شما به آن احتیاج داشته باشد. در هر حال، شاید بخواهد در این مرحله شما را دوباره معاینه كند پس با او تماس بگیرید و بگویید چه اتفاقی افتاده است.

اگر مراقب به من گفت كه دیگر باردار نیستم اما هنوز بافت را از دست نداده‌ام چه كنم؟

راههای مختلفی برای این مسئله وجود دارد، و فكر خوبی است كه درباره خوبی و بدی هركدام با مراقب خود صحبت كنید. اگر تهدیدی برای سلامت شما وجود ندارد، شاید بهتر است بگذارید سقط در زمان خودش اتفاق بیفتد. (بیش از نیمی از زنان در عرض یك هفته بعد از آن كه می‌فهمند بارداری‌شان دوام‌پذیر نیست، خودبه خود سقط می‌كنند.) یا شاید بخواهید مدت زمان معینی صبر كنید تا ببینید احتمال برداشتن بافت قبل از موعد وجود دارد یا خیر.
در برخی موارد، می‌توانید از دارو برای تسریع فرایند سقط استفاده كنید، اگرچه این كار عوارضی نظیر تهوع، استفراغ، و اسهال دارد. حال بخواهید صبر كنید یا برای تسریع آن از دارو استفاده كنید، احتمال ان هست كه در اخر مجبور شوید بافت را با عمل جراحی خارج كنید.
از طرف دیگر، اگر دریابید كه احساساتی‌تر از آن هستید كه صبر كنید، یا صبر كردن برای انداختن دردناك است، شاید تصمیم بگیرید كه بافت را از بدنتان خارج كنند. این كار توسط كورتاژ ساكشنی یا اتساع و كورتاژ (D&C) انجام می‌گیرد. مطمئنا اگر مشكلی داشته باشید، مثل خونریزی قابل توجه یا نشانه‌های عفونت كه صبر كردن برای سقط را ناامن می‌كند، لازم است كه بلافاصله بافت را خارج كنند. و اگر این دومین یا سومین سقط متوالی شما باشد، مراقب شما ممكن است این عمل را تجویز كند تا بتوانند بافت برای مورد آزمایش ژنتیكی قرار دهند.

عمل كورتاژ چه شكلی است؟

این عمل معمولا نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد مگر این كه دچار عوارض شوید. و مثل هر جراحی دیگری، باید با شكم خالی بروید – یعنی از شب قبل هیچ مایعات یا غذایی نخورده باشید.
بیشتر ماماها ترجیح می‌دهند از كورتاژ ساكشنی (یا تخلیه مكشی) استفاده كنند چون كمی سریعتر و امن‌تر از روش سنتی D&C است، اگرچه برخی تركیبی از هردو روش را استفاده می‌كنند. در هركدام از عمل‌ها، دكتر سپكولومی را وارد مهبلِ شما كرده، گرنه‌ی رحم و مهبل را با محلول ضدعفونی می‌شوید، و گردنه رحم را با میله‌های فلزی باریك اتساع می‌دهد (مگر این كه گردنه رحم شما به دلیل دفع كردن مقداری از بافت خودبخود گشاد شده باشد). در بیشتر موارد، از طریق IV و بی حسی موضعی به شما مسكن داده می‌شود تا گردنه رحم شما را سرّ كند.
در كورتاژ ساكشنی، دكتر لوله پلاستیكی توخالی را از گردنه رحم  می‌گذراند و بافت را از رحم شما به بیرون مكش می‌كند. در روش D&C سنتی، پزشك از دستگاه قاشق شكلی كه كورت curette نام دارد استفاده می‌كند تا بافت را از دیواره رحم شما بتراشد. كل این عمل حدود 15 تا 20 دقیقه طول می‌كشد، اگرچه تخلیه بافت در كمتر از چند دقیقه انجام می‌گیرد. سرانجام، اگر خون شما RH منفی باشد، نیاز به تزریق گلوبولین مصونیتRH دارید مگر زمانی كه پدر بچه هم RH منفی باشد.

بعد از سقط جنین چه می‌شود؟

چه خود شما سقط كرده باشید و چه بافت را برداشته باشید، بعد از آن به مدت یك یا چند روز دردهای انقباضی خفیف شبیه قاعدگی دارید و یك یا دو هفته خونریزی خواهید داشت. به جای تامپون از نوار بهداشتی استفاده كنید و برای تسكین دردها از ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده كنید. از آمیزش، شنا كردن، دوش گرفتن، و استفاده از داروهای واژنی به مدت حداقل یك یا دو هفته پرهیز كنید تا زمانی كه خونریزی شما بند بیاید.
اگر به خونریزی شدید دچار شُدید (در عرض یك ساعت نوار بهداشتی شما خیس شد)، یكی از نشانه های عفونت را داشتید (مثل تب، دردناكی، یا ترشحات واژنی بویناك)، یا احساس درد شدید داشتید، بلافاصله با مراقب خود تماس بگیرید یا به بخش فوریتهای پزشكی بروید. اگر خونریزی شما شدید است و احساس ضعف، سرگیجه، یا منگی می‌كنید، ممكن است دچار شوك شوید. در چنین شرایطی بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید .

آیا یك بار سقط كردن به معنی آن است كه باز هم سقط جنین می‌كنم؟

نه. اگرچه حق دارید كه نگران احتمال سقط جنین بعدی باشید، اما متخصصان باروری یك مورد از دست دادن بارداری زودهنگام را نشانه‌ی وجود مشكلی در شما یا همسرتان تلقی نمی‌كنند.
بعضی مراقب‌ها بعد از دو سقط جنین متوالی، دستور آزمایشات ژنتیكی و خونی مخصوص می‌دهند تا بفهمند دلیل مشكل چیست، مخصوصا اگر بالای 35 سال داشته یا شرایط خاص پزشكی باشید. در شرایط بخصوص مثل وقتی كه در سه ماهه‌ی دوم سقط كنید یا به دلیل ضعف گرنه رحم زایمان زودرس در اوایل سه ماهه سوم داشته باشید، احتمالا بعد از یك سقط شما را به متخصص زایمان پرخطر ارجاع می‌دهند تا شرایط حاملگی شما را به دقت بررسی كند.

چه وقت می‌توانم دوباره بارداری را امتحان كنم؟

بهتر است كمی صبر كنید. چه خودبخود سقط كرده باشید و چه بافت را برداشته باشید، طی چهار تا شش هفته دوباره قاعده می‌شوید.
بعضی مراقبان می‌گویند كه بعد از این مدت دوباره می‌توانید آبستن شوید، اما برخی دیگر توصیه می‌كنند كه یك دوره قاعدگی دیگر را هم بگذرانید تا زمان بیشتری برای بهبود جسمی و روحی داشته باشید. (شاید لازم باشد در این مدت از لوازم جلوگیری استفاده كنید چون بلافاصله بعد از دو هفته از سقط شروع به تخمك گذاری می كنید.)

من نمی‌توانم با انداختن بچه‌ام كنار بیایم. چطور با آن مقابله كنم؟

حتی اگر از نظر جسمی آماده‌ی بارداری باشید، ممكن است از نظر احساسی آمادگی نداشته باشید. هر زنی به روش خودش با رنجِ از دست دادت زودهنگام بارداری كنار می‌آید.
بعضی زنها با معطوف كردن توجه خود به بارداری دوباره در اولین زمان ممكن این كار را می‌كنند. دیگران ترجیح می دهند تا ماهها بگذرد تا دوباره آمادگی آبستن شدن پیدا كنند. زمانی را صرف احساسات خودتان بكنید و كاری را كه برای شما و همسرتان بهتر است انجام دهید. اگر فكر می‌كنید فایده ای دارد، از مراقب خود بپرسید تا مشاور یا انجمن حمایت‌كننده‌ای را به شما معرفی كند.

منبع:نی نی سایت

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده