معماری
بچه

عمل سزارین

سزارین، رُستَم‌زایی یا رُستَمینه یک نوع زایمان غیرطبیعی است که در آن نوزاد با ایجاد برشی در دیواره شکم و رحم مادر خارج می‌گردد. در شرایط ویژه‌ای که زن باردار به دلایل پزشکی توانایی یک زایمان طبیعی را نداشته باشد از روش سزارین که نوعی عمل جراحی است استفاده می‌شود تا زایمان میسر گردد.

از آنجا که زایمان به صورت سزارین با درد کمتری برای زن باردار همراه است، این گونه زایمان بسیار شایع شده و تعداد زیادی از زنان باردار مایل به استفاده از این روش هستند. اگر چه سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند که حداکثر ۱۵ درصد از تولدها به روش سزارین انجام شوند، اما شیوع عمل سزارین در بسیاری کشورها بیش از این مقدار است، چنان که حدود ۳۰ درصد از تولدها در آمریکا و ۴۶ درصد تولدها در چین به روش سزارین انجام می‌گیرد. در ایران نیز گرایش زیادی به تولد نوزاد به روش سزارین وجود دارد. ایران پس از برزیل دومین کشوری است که بیشترین آمار سزارین را به خود اختصاص داده است. پس از ایران، مکزیک قرار دارد. اتریش و هلند به‌عنوان کمترین میزان سزارین با ١۵ ‌درصد شناخته می‌شوند.
شرایطی که عمل سزارین ضروری است

نوزاد حاصل زایمان سزارین.

در صورتی که فرد قبلا سزارین کرده باشد.
زمانی که فرزند در رحم مدفوع کرده باشد.
جفت سر راهی
رگ سر راهی
نمایش بند ناف.
دیسترس جنین در سن بالای ۲۴ هفته
دیستوشی زایمان (مانند توقف زایمانی، عدم تناسب سر جنین با لگن مادر)
پرولاپس بند ناف
وجود تب خال تناسلی
دو قلویی وقتی که جنین اول با نمایش سر نباشد
دوقلوهای منوآمنیونی
جنین بزرگتر از ۴٫۵ کیلوگرم
وجود ناهنجاری‌های رحمی در مادر(رحم دوشاخ)
اغلب موارد پرزنتاسیون بریچ

عوارض سزارین

سزارین می‌تواند به توصیه پزشک درمانگر و به دلایل مختلفی ازجمله زایمان‌های پیشین مادر و مشکلات جنین انجام شود. به اعتقاد بسیاری از مادران، سزارین روش ساده و بدون درد برای طی کردن فرآیند زایمان است؛ این درحالی است که بسیاری از مادران از عوارض و مشکلات پس از زایمان سزارین بی‌اطلاع هستند. به موازات افزایش سزارین، میانگین سن هنگام تولد نوزادان یک تا ٣ هفته کمتر شده و بیشتر تولد‌ها قبل از شروع علایم زایمان اتفاق می‌افتد. تولد بدون علایم زایمان یعنی زایمان زودرس و ممکن است از نظر تعریف نوزاد نارس نباشد ولی به خاطر این‌که بین یک تا ٣ هفته از زندگی داخل رحم به‌طور عمد محروم شده است می‌تواند تبعات بسیار زیادی در پی داشته باشد.
مادر

عوارض شبیه سایر عمل جراحی مانند (چسبندگی‌ها، عوارض بیهوشی، خطر از دست دادن حجم زیادی از خون)، احتمال بروز حاملگی‌های پر خطر در آینده (جفت اکرتا، جفت سر راهی، طولانی شدن زمان زایمان، زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد) می‌باشدعفونت‌های مثانه و رحم و آسیب سیستم ادراری ازجمله عوارضیدیگر است. همچنین سزارین ممکن است در بارداری‌های بعدی مشکلاتی مثل سخت جدا شدن جفت از رحم را ایجاد کند.
نوزاد

کودکان سزارینی ۵۰ ‌درصد بیشتر در معرض ابتلا به آسم، دیابت، چاقی، آلرژی و سلیاک هستند.
تاریخچه
در ایران

در این زمینه اطلاع دقیقی در دست نیست، اما وجود داستانی در شاهنامهٔ فردوسی مشخص می‌سازد که این شیوهٔ زایمان در ایران قدمتی هزاران ساله دارد. در شاهنامهٔ فردوسی، هنگامی که رودابه، همسر زال و مادر رستم قصد زایمان و به دنیا آوردن رستم را دارد به علت درشتی هیکل رستم با مشکل مواجه شده و درد بسیاری را متحمل می‌شود. زال برای حل این مشکل و نجات جان همسر و فرزندش از سیمرغ کمک می‌خواهد و این پرندهٔ افسانه‌ای روشی که امروز به سزارین شهرت دارد را به زال آموزش می‌دهد.

در فرهنگ ایران این عمل نخستین بار برای زایش رستم انجام شده و ریشهٔ نام «رستم‌زایی» یا «رستمانه» از آن داستان است.

در اروپا مشابه این روایت برای تولد سزار نقل می‌شود و ریشهٔ نام سزارین نیز از آن است.
توصیه قبل از سزارین

اگر برای اولین بار است که باردار شده اید و از نظر پزشکی، مشکلی برای انجام زایمان طبیعی ندارید، به شما توصیه می کنیم حتما زایمان طبیعی داشته باشید. اما اگر ممنوعیت پزشکی دارید و یا زایمان قبلی خود را به صورت سزارین انجام داده اید، می توانید با رعایت موارد زیر، به تسهیل عمل سزارین خود کمک زیادی کنید.

۱- شرکت در کلاس های آمادگی انجام عمل سزارینبسیاری از بیمارستان ها قبل از انجام زایمان، کلاس هایی را برای آموزش نکات مهم و ضروری برای قبل و حین و بعد از زایمان، در اختیار مادران قرار می دهند.شما مادران عزیز می توانید با شرکت در این کلاس ها، علاوه بر افزایش آگاهی های خود، به تسهیل انجام سزارین کمک کنید.

۲- رعایت تمام دستورالعمل های پزشک متخصص زنانتمام توصیه های پزشک متخصص زنان از قبیل رعایت رژیم غذایی قبل از انجام عمل سزارین را باید رعایت کنید.از آنجا که در طی عمل سزارین، فرد تحت بیهوشی قرار می گیرد، لذا حداقل ۱۲ ساعت قبل از انجام عمل سزارین هیچ گونه ماده غذایی نباید مصرف شود و اگر رعایت نشود، سلامتی مادر و نوزاد در طی عمل سزارین به خطر می افتد.قبل از رفتن به بیمارستان و انجام عمل سزارین، حتما به حمام بروید. حمام کردن بلافاصله قبل از عمل سزارین، علاوه بر رعایت نظافت، سبب می شود تا روحیه شاداب تری برای زایمان پیدا کنید

۳- مصرف مواد غذایی مناسب و مغذی حدود ۲۴ ساعت قبل از انجام عمل سزارینشما می توانید حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از انجام عمل سزارین، وعده غذایی مناسب و مغذی میل کنید و از آن لذت ببرید . ۴- دوش گرفتن قبل از انجام عمل سزارینقبل از رفتن به بیمارستان و انجام عمل سزارین، حتما به حمام بروید. حمام کردن بلافاصله قبل از عمل سزارین، علاوه بر رعایت نظافت، سبب می شود تا روحیه شاداب تری برای زایمان پیدا کنید.

۵- درخواست از پزشک برای انجام بی حسی موضعیبسیاری از پزشکان عمل جراحی سزارین را با بیهوشی عمومی انجام می دهند. در این صورت مادر پس از به دنیا آمدن نوزاد خود، نمی تواند صدای او را بشنود و در بیهوشی به سر می برد. اگر شما مایل باشید و از نظر پزشکی هم مانعی برای این کار وجود نداشته باشد، می توانید از پزشک خود درخواست کنید تا شما را با بیحسی موضعی عمل کند تا بتوانید اولین صدای نوزاد خود را بشنوید.این لحظه برای مادران، لحظه بسیار خاطره انگیز و با شکوهی است و مادران نمی خواهند از این لذت محروم شوند. ۶- درخواست از پزشک برای شیر دادن به نوزاد بلافاصله پس از سزاریناگر شما آمادگی جسمی داشته باشید، می توانید بلافاصله پس از انجام عمل سزارین درخواست کنید تا نوزادتان را به آغوش شما بسپارند تا شما به او شیر دهید. البته لازم به ذکر است که باید فردی کنار شما باشد، زیرا ممکن است بر اثر داروی بیهوشی، توانایی کنترل نوزادتان را نداشته باشید.

تذکراگر فرزندان دیگری دارید، می توانید برای کاهش نگرانی از وضعیت آنها، قبل از عمل سزارین آنها را به افراد قابل اطمینانی بسپارید. اگرچه بسیاری از زنان ایرانی تمایل دارند که عمل سزارین انجام دهند، اما به شما توصیه می کنیم که حتی اگر چند لحظه قبل از زایمان، پزشک به شما توصیه کرد زایمان طبیعی داشته باشید، زایمان طبیعی را انتخاب کنید. زایمان طبیعی مزیت های زیادی برای مادر و نوزاد دارد.

چه زنانی باید سزارین کنند؟

مادرانی که قدشان کمتر از ۱۴۵ سانتی متر است سزارین کنند
خداکرمی اظهار داشت: مادرانی که قد کمتر از ۱۴۵ سانتی متر دارند، لگن‌هایشان کوچک است و نحوه قرار گرفتن جنین در رحم آنها به گونه‌ای است که سر او رو به رحم نیست و باید سزارین شوند. همچنین گاهی جفت به طور کامل سر راه زایمان قرار می‌گیرد که در این مورد نیز بهتر است مادر سزارین شود.

مبتلایان به دیابت زایمان سزارین کنند، بیماران قلبی طبیعی
رئیس انجمن علمی مامایی ایران با بیان اینکه ابتلای مادر به بیماری زمینه‌ای خاص مانند دیابت پیشرفته می‌تواند مانع از زایمان طبیعی شود، تصریح کرد: مادرانی که دیابت پیشرفته دارند بهتر است سزارین شوند. این در حالی است که توصیه می‌شود مبتلایان به بیماری قلبی به طور طبیعی زایمان کنند زیرا سزارین برای آنها خطرناک‌تر است. وی گفت: بنابراین از نظر کلی، تعداد معدودی از زنان نمی‌توانند زایمان طبیعی داشته باشند و بهتر است کادر درمانی شرایطی را فراهم کنند تا کسانی که قادر به زایمان طبیعی هستند از این طریق فرزند خود را به دنیا بیاورد زیرا در سزارین بیشترین کسی که آسیب می‌بیند جنین است.

خونریزی بعد از زایمان، چند روز طول می‌کشد؟

ترشحات و خونریزی بعد از زایمان ابتدا قرمز رنگ است و بعد از چند روز ميزان خون‌ريزي كمتر شده و تقريبا به رنگ سفيد درمي‌آيند يعني بيشتر حاوي گلبول‌ سفيد است. معمولا يك هفته تا ۱۰ روز طول مي‌كشد که ترشحات از حالت خون‌ريزي به ترشحات سفيدرنگ تبديل ‌و كم‌كم قطع شود. اگر ترشحات بعد از زايمان تا ۴ هفته يا حداكثر ۶ تا ۸ هفته باقي‌ ماند و تمام نشد یعنی غيرطبيعي است.در این شرایط يا قسمتي از نسج جفت داخل رحم مانده و رحم جمع نشده یا همه نسج جفت خارج شده ولي يك عفونت عامل اين خون‌ريزي است يعني فرد سابقه عفونت داخل رحمي كه دليل آن هم بيشتر كلاميديا بوده داشته و علايم باليني شديد مانند تب در او ظاهر نشده است. براي اين افراد معمولا آنتي‌بيوتيك مانند آلبيترامايسين تجويز مي‌شود. در افرادي كه سزارين مي‌كنند چون جراح داخل رحم را با دست تميز مي‌كند مقدار زيادي از بافت قابل ريزش آندومتر با دست برداشت مي‌شود پس ميزان خون‌ريزي كمتر است و زودتر از ۱۰ روز خون‌ريزي پايان مي‌يابد ولي به هر حال ترشحات بعد از زايمان حتي در افرادي كه سزارين كرده‌اند حداقل به مدت يك هفته وجود خواهد داشت و بعد از ۴ تا ۶ هفته بايد پایان يافته باشد.

“مشكلات بعد از زايمان”

خونريزي پس از زايمان:

طي زايمان طبيعي معمولاً ۵/۰ ليتر خون از دست مي رود و در زايمان سزارين، اين مقدار به ۱ ليتر مي رسد. اگر ميزان خونريزي از اين حد فراتر رود، غير طبيعي است.

علل(درمان) خون ريزي غيرطبيعي در سپری شدن ۲ روز پس از زايمان:

۱)عدم جمع نشدن کافی رحم:

اين اولين حدسي است كه پزشك مي زند. برعكس ساير نقاط بدن كه خونريزي در آن ها از طريق انعقاد بند مي آيد، رحم به شكل جالبي خونريزي خود را كنترل مي كند. رحم براي جلوگيري از خونريزي، حالت انقباض به خود مي گيرد. با فشرده شدن رحم، رگ هاي خوني موجود در آن نيز تحت فشار قرار مي گيرند و مقطع آن ها كه در اثر جدا شدن جفت(و يا كنده شدن بافت هاي رحمي در هنگام پريود) بريده شده، بسته مي شوند و بدين ترتيب خونريزي مهار مي شود. به همين علت است كه خونريزي پس از زايمان و يا عادت ماهانه زنان مبتلا به مشكلات انعقادي نيز، بدون هيچ مشكلي بند مي آيد. اگر به هر دليلي مثلاً پر بودن و اتساع بيش از حد مثانه و … رحم نتواند به خوبي سفت و منقبض شود، نمي تواند خونريزي خود را بند بياورد.

پزشك شما را معاينه كرده و پس از تشخيص علت جمع نشدن رحم، به درمان آن مي پردازد.

۲)صدمات مامايي:

صدمات و پارگي ها نيز مي توانند علت خونريزي غير طبيعي پس از زايمان باشند. پزشك پس از معاينه دهانه رحم، واژن و بخيه شما، در صورت وجود پارگي، آن را ترميم مي نمايد.

۳)باقي ماندن بقاياي جفت:

باقي ماندن تكه هايي از جفت در داخل رحم، حدسي است كه پزشك در صورت طبيعي بودن معايناتي كه در بالا ذكر شد، مي زند. بنابراين رحم شما را تخليه و پاك سازي مي كند.

علل و درمان خونريزي غيرطبيعي در دوران نفاس:

ممكن است در ۱ تا ۲ هفته اول پس از زايمان خونريزي غيرطبيعي رخ بدهد. در صورت بروز اين مشكل به پزشك مراجعه كنيد.

۱-دير جمع شدن رحم:

اين مشكل، خود را با قطع نشدن ترشحات واژينال و يا خونريزي نامنظم و مكرر رحمي و يا حتي خونريزي شديد نشان مي دهد. در صورتي كه پزشك پس از معاينه تشخيص دهد كه روند جمع شدن رحم به كندي صورت مي گيرد، به صورت سرپايي يا بستري داروهاي منقبض كننده رحم را براي شما تجويز خواهد كرد.

۲-باقي ماندن بقاياي جفت:

ممكن است در زمان زايمان، جفت به طور كامل از رحم جدا نشده و تكه اي از آن به صورت چسبيده به ديواره داخلي رحم باقي مانده باشد. اگر ظرف يكي دو هفته اول بعد از زايمان، اين توده از رحم كنده شود منجر به خونريزي تند و سريعي مي گردد. پزشك داروهاي جمع كننده رحم را تجويز خواهد كرد و اگر داروها موثر نبودند، انجام كورتاژ قدم بعدي درمان است.

۳)عفونت رحم:

علاوه بر خونريزي غير طبيعي، ترشحات واژينال نيز بد بو مي شوند و يا ممكن است احساس كنيد كه خونريزي شما بوي بدي دارد. در اين گونه موارد پزشك حتما آنتي بيوتيك تجويز خواهد كرد.

*تب

اگر در فاصله روز دوم تا دهم پس از زايمان، به مدت ۲ روز پشت سر هم دچار تب شديد، احتمالا به “تب نفاسي” دچار گشته ايد بايد فورا به پزشك مراجعه نماييد. تب ۲۴ ساعت اول مهم نيست و معمولا به دليل عفونت اتفاق نمي افتد.

پزشك شما را معاينه كرده، آزمايش هايي برايتان تجویز مي كند و با توجه به نتيجه آزمايش ها مشكل را شناسايي كرده و اقدامات درمانی لازم را انجام می دهد.

علل و درمان تب نفاسي:

۱)عفونت رحمي:

شايع ترين عفونت دوران نفاس مي باشد.

عوامل مستعد كننده:

*در صورتي كه زايمان شما به طريق جراحي(سزارين) صورت گرفته باشد، احتمال ابتلا به عفونت رحمي پس از زايمان افزايش مي يابد.

*اگر زايمان طبيعي شما بيشتر از ۱۲ ساعت طول كشيده باشد و يا اگر سزارين شده ايد، جراحي شما به طول بينجامد ممكن است به اين عفونت مبتلا گرديد.

*اگر از سوراخ يا پاره شدن كيسه آب تا زمان زايمان، بيشتر از ۲۴ ساعت گذشته باشد، احتمال خطر بالا مي رود.

*در صورتي كه قبل از زايمان و در اتاق درد، مكررا تحت معاينه داخلي قرار گرفته باشيد در معرض خطر ابتلا هستيد.

*انجام مقاربت در زماني نزديك به تاريخ زايمان، احتمال خطر ابتلا را در شما بالا مي برد.

*اگر در طي بارداري و به خصوص قبل از زايمان، عفونت زنانگي درمان نشده داشته ايد، خطر ابتلا به عفونت رحمي پس از زايمان، شما را تهديد مي كند.

علائم:

در صورت ابتلا به عفونت رحم دچار تب، درد زير شكم، ترشحات بدبو و حساسيت رحم مي شويد كه در اين ميان تب مهم ترين علامت بوده و با شدت عفونت رابطه مستقيم دارد؛ يعني هر چه تب بالاتر باشد نشان مي دهد كه عفونت شديد تر است.

احتمالاً دچار علائم عمومي مانند ضعف و بي حالي نيز خواهيد شد.

درمان:

اگر عفونت خفيف باشد ممكن است پزشك براي شما فقط آنتي بيوتيك خوراكي در منزل تجويز كند. در غير اينصورت بايد بستري شويد و تحت درمان با آنتي بيوتيك هاي تزريقي قرار بگيريد.

عوارض ابتلا به عفونت رحم:

۱)عفونت محل سزارين روي رحم و نيز ابتلا اعضاي مجاور رحم مانند لوله ها، از شايع ترين عوارض عفونت رحم هستند.

۲)عفونت محل بخيه زايمان طبيعي:

اين عفونت معمولاً سطحي و خفيف است.

علائم:

درد، ترشح چرك از بخيه ها، تب، قرمزي و تورم محل و در مواردي كه عفونت شديد باشد حتي ممكن است بخيه ها از هم باز شوند.

درمان:

در موارد خفيف پزشك با آنتي بيوتيك خوراكي و مسكن شما را به منزل خواهد فرستاد. ضمن رعايت بهداشت بيشتر ناحيه تناسلي مي توانيد روزي چند نوبت و هر بار براي دقايقي در لگن آب ولرم و بتادين بنشينيد و سپس موضع را خشك نموده و با سشوار يا چراغ مطالعه، به نحوي که در مقاله “نفاس” گفته شد، محل بخيه ها را گرم نماييد. اين كار به افزايش جريان خون در ناحيه تناسلي و در نتيجه بهبود سريع تر بخيه ها كمك مي كند.

در موارد شديد تر شايد نياز باشد كه بستري شويد و در بيمارستان آنتي بيوتيك دريافت نماييد.

مورد بسيار نادري نيز وجود دارد كه در آن نواحي اطراف بخيه ها نيز گرفتار عفونت شده و پزشك ناچار است طي يك جراحي، بافت هاي مرده و از بين رفته را برداشته و سپس آنتي بيوتيك تجويز كند. اين مشكل شايع نيست واحتمال دارد فقط در افراد مبتلا به ديابت پيشرفته و نيز نقص سيستم ايمني و آن هم در صورت رعايت نكردن توصيه هاي پزشك، اتفاق بيفتد.

۳)عفونت ريه:

گاهي اوقات در يكي دو روز اول پس از سزارين(اگر سزارين طي بيهوشي عمومي انجام شده باشد.) ممكن است مادر دچار تب و اختلال در تنفس شود. پزشك با انجام معاينه و گرفتن عكس راديولوژي تشخيص مي دهد و آنتي بيوتيك تجويز مي كند.

۴)عفونت كليه:

پس از زايمان به دلايل مختلفي، مثانه حس خود را از دست مي دهد و سبب مي شود عليرغم تجمع ادرار، شما احساس ادرار كردن نداشته باشيد و آن را تخليه نكنيد. همين موضوع باعث افزايش ريسك ابتلا به عفونت هاي ادراري مي گردد.

علائم:

عفونت در يكي دو روز اول محدود به مثانه و ادرار است و در صورت عدم درمان، از روز سوم به بعد به كليه ها نيز سرايت مي كند. پس اگر بعد از زايمان احساس كرديد نمي توانيد ادرار كنيد حتما به پزشك اطلاع دهيد؛ زيرا تب معمولا در صورتي بروز مي كند كه عفونت به كليه ها رسيده باشد وگرنه علامت اوليه، همان احتباس ادرار است.

درمان:

پزشك از طريق آزمايش ادرار و اگر كليه نيز گرفتار شده باشد، علاوه بر آزمايش، از طريق معاينه مشكل را تشخيص داده و آنتي بيوتيك تجويز مي كند.

۵)عفونت پستان:

اگر در پستان، شير تجمع پيدا كند يا پستان دچار احتقان شود، باكتري ها شروع به رشد مي كنند؛ همچنين ممكن است باكتري ها از طريق زخم(ترك) نوك پستان به داخل راه پيدا كنند و رشد و تكثير پيدا كنند.

علائم:

عفونت پستان معمولا در هفته سوم و چهارم بعد از زايمان بروز مي كند و اغلب يكي از پستان ها را درگير مي كند. پستان مبتلا قرمز و متورم شده درد و حساسيت دارد. تب بالا، لرز و ضعف و بي حالي از علائم ديگر هستند.

درمان:

پزشك در موارد خفيف آنتي بيوتيك خوراكي تجويز مي كند ولي اگر عفونت شديد باشد و يا تبديل به آبسه گردد، شما بستري شده و در بيمارستان آنتي بيوتيك دريافت مي كنيد.

قدم بعدي در درمان، تخليه مكرر پستان است كه اگر عفونت پستان خفيف باشد مي توانيد اين كار را با شير دادن به كودك انجام دهيد. كودك ممكن است تمايلي به شير خوردن نشان ندهد؛ دليل آن تغيير طعم شير نيست بلكه پستان سفت و محتقن به خوبي در دهان او قرار نمي گيرد.

تا بهبودي كامل از سوتين مناسب نيز استفاده نماييد و استراحت نسبي داشته باشيد.

از تب بر و مسكن هاي مجاز در دوران شيردهي، مي توانيد براي كنترل تب و لرز و درد استفاده كنيد.

اگر عفونت پستان به موقع درمان نشده و تبديل به آبسه گردد، از طريق جراحي تخليه مي شود و آنتي بيوتيك برايتان تجويز مي گردد.

*ضعف و بي حالي پس از زايمان:

به دنبال هر استرس جسمي يا روحي شديد، به طور طبيعي بدن دچار خستگي مي شود كه به شخص اين امكان و فرصت را مي دهد تا اثرات ناشي از استرس را برطرف كرده و قواي طبيعي خود را به دست آورد. حاملگي و زايمان يكي از اين استرس ها و موقعيت ها است كه معمولا ظرف ۶ هفته، مادر به حالت قبل از حاملگي خواهد رسيد اما گاهي به دلايلي مادر ممكن است دچار ضعف و بي حالي غيرعادي شود و زندگي شخصي و يا خانوادگي وي مختل گردد. كم خوني، عفونت ها، مشكلات تيروئيد، اختلالات روحي و … مي توانند مسبب آن باشند. در صورتي كه ضعف شديد داشتيد و يا ضعف و بيحالي خفيفي كه بيشتر از ۶ هفته طول كشيده حتماً به پزشك مراجعه نماييد تا علت آن را كشف و برطرف كند.

*اختلالات روحي:

اختلالات روحي بعد از زايمان، مشكلات نسبتا شايعي هستند كه به ۳ شكل غم و اندوه، افسردگي و جنون ديده مي شوند.

*غم و اندوه پس از زايمان:

اكثر زنان، بعد از زايمان دچار نوعي ناراحتي و اندوه مي شوند كه با ضعف و بي حالي، غمگيني، بي خوابي، بي قراري، تحريك پذيري و نوسانات خلق و خو همراه است. افسردگي گذرا يا “دلتنگي پس از زايمان” به احتمال زياد نتيجه عواملي است كه به شايع ترين آن ها اشاره مي كنيم:

۱٫فشار رواني كه به دنبال ترس و هيجان ناشي از حاملگي و زايمان در زنان به وجود مي آيد.

۲٫مادر به دليل بروز ناراحتي ها و دردهاي اوايل دوران نفاس احساس نااميدي و افسردگي مي كند.

۳٫مادر به دليل كم خوابي در مدت دردهاي قبل از زايمان و دوره بعد از زايمان در بيمارستان دچار خستگي شده است.

۴٫مادر در مورد توانايي هاي خود براي مراقبت از نوزاد بعد از ترك بيمارستان اضطراب دارد.

۵٫مادر در مورد كم شدن جذابيت خود نگران است.

اين پديده يك واكنش طبيعي در برابر تولد كودك مي باشد و ۲ تا ۳ روز بعد از تولد آغاز شده و حدود ۱۰ تا ۱۴ روز باقي مي ماند. براي رفع آن اطرافيان و به خصوص همسر بايد از لحاظ روحي، مادر را حمايت كنند.

*افسردگي پس از زايمان:

بيشتر مادران بعد از زايمان کمي حساس تر و بداخلاق مي شوند، که حداکثر دو هفته بيشتر ادامه پيدا نمي کند. احتمال دارد شما هم به اين حالت دچار شويد. در اين شرايط زياد گريه مي کنيد، هميشه نگران و مضطرب هستيد و خواب و خوراکتان به هم مي ريزد.

در اين مواقع کمي استراحت کنيد، از همسرتان بخواهيد مدتي نگهداري از بچه را به عهده بگيرد تا شما فرصت پيدا کنيد بيشتر به خودتان برسيد. اگر تغيير احساسات شما بعد از ۲ هفته برطرف نشد، ممکن است به افسردگي بعد از زايمان مبتلا شده باشيد. نيمي از زناني كه بعد از زايمان دچار حمله افسردگي مي شوند، قبل از زايمان نيز علائم و نشانه هاي افسردگي را داشته اند. در اين گونه موارد بايد مشاوره روانپزشكي انجام شود.

ممكن است بعد از زايمان، احساس و افکارتان مثل گذشته نباشد و آرامش قبل را نداشته باشيد. خيلي زود شادي شما از به دنيا آوردن يک موجود کوچک دوست داشتني جاي خود را به مسئوليت هاي ريز و درشتي ميدهد که از اين به بعد بر عهده شماست. اين حالت ها تا حدي طبيعي مي باشد. با اين حال اگر از حد بگذرد، بايد آن را جدي بگيريد.

بچه

*عوامل مستعد كننده:

اگر شما يا افراد خانواده در گذشته سا

بقه افسردگي و اختلالات رواني داشتيد و يا در دوران بارداري بيش از حد مضطرب بوديد، بيشتر بايد مواظب خودتان باشيد چون شانس ابتلا به افسردگي در شما بالاتر است. ممکن است در زندگي زناشويي خود مشکلاتي داشته باشيد، بارداريتان ناخواسته بوده و يا آن طور که بايد همسرتان از شما حمايت نمي کند. در اين شرايط نيز احتمال ابتلاي شما به افسردگي پس از زايمان بيشتر از سايرين است. فراموش نکنيد اين عوامل به تنهايي دليل بروز افسردگي در شما نيست ممکن است شما چند عامل خطرزا را هم زمان داشته باشيد و هرگز افسرده نشويد.(برعکس اين ماجرا هم صادق است.)

علائم:

اگر خوابتان به هم خورده، زود رنج و حساس شده ايد، مدتي است غمگين و بي حوصله هستيد و با کوچکترين مسئله اي به گريه مي افتيد و تمام روز را گريه مي کنيد، انگيزه انجام هيچ کاري را نداريد، اشتهايتان به هم خورده، هميشه مضطربيد، زود خسته ميشويد، تمايل چنداني به ارتباط جنسي نداريد، تمرکز حواستان را تا حدي از دست داده ايد و تپش قلب، سردرد و سرگيجه راحتتان نمي گذارد، بايد به پزشک مراجعه کنيد. پزشک شما خيلي خوب تشخيص مي دهد که شما افسرده شده ايد يا نه. با انجام اين کار اگر در معرض افسردگي بعد از زايمان باشيد، خيلي زود تشخيص داده مي شود و درمان آن راحت تر است.

براي مقابله با افسردگي پس از زايمان چه كنيم؟

مسئله ايجاد شده را پنهان نکنيد. حتما درباره احساستان با همسرتان صحبت کنيد و با او به پزشک و مشاور مراجعه کنيد. سعي کنيد ارتباط عاطفي خود را با همسرتان افزايش دهيد و از او بخواهيد همواره در کنارتان باشد. اگر در فضايي هستيد که افکار نا اميد کننده و منفي را به شما انتقال مي دهد، بلافاصله از آنجا خارج شويد، خودتان را خسته نکنيد، غذاي سالم و مقوي بخوريد و در هيچ شرايطي ورزش را رها نکنيد و البته در ارتباط با انتخاب نوع ورزش، حتما با پزشکتان مشورت کنيد. معاشرت را با دوستان و اقوام خصوصا كساني که از مصاحبتشان لذت مي بريد افزايش دهيد. با مادراني که مثل شما تازه زايمان داشته اند صحبت کنيد، از مطالعه در زمينه هايي که دوست داريد غافل نشويد، استحمام روزانه را فراموش نکنيد و بيشتر به خودتان برسيد. گاهي از همسر و يا خانواده خود بخواهيد از کودکتان نگهداري کنند تا کمي براي خودتان وقت پيدا کنيد و يا به خريد برويد.

*جنون پس از زايمان:

تعداد بسيار كمي از زنان ممكن است بين روزهاي ۱۰ تا ۱۴ پس از زايمان دچار علائم جنون شوتد و حتي افكار خودكش يا صدمه زدن به نوزاد به ذهن آن ها برسد. در صورت بروز چنين مشكلي بستري و درمان در بيمارستان ضرورت دارد.

تغذيه پس از زايمان

بعد از وضع حمل تمام خانم‌ها تمايل دارند كه به وزن قبل از حاملگي خود برگردند و نگران هستند كه اين مورد چه مدت طول خواهد کشید بلافاصله بعد از زايمان به دنبال تخليه محتويات رحم و خونريزي طبيعي حدود ۵ تا ۶ كيلوگرم، وزن كاهش مي‌‌يابد.

در طول ۶ هفته اول بعد از زايمان ۲ تا ۳ كيلوگرم ديگر وزن كاهش پيدا مي‌‌كند كه اين كاهش وزن به علت از دست دادن مايع از طريق ادرار است. اكثر خانم‌ها در طي ۶ ماه بعد از زايمان به وزن قبل از حاملگي خود مي‌‌رسند. از عواملي كه بر روند كاهش وزن بعد از زايمان تاثير دارند: حاملگي اول،‌ شيردهي، برگشت زود هنگام به كار خارج از خانه و … مي‌‌باشند.

در طي ۶ هفته اول بعد از زايمان نبايد محدوديت انرژي داشته باشيد. زيرا بدن نيازمند است تا آنچه در زمان تولد نوزاد ازدست رفته است بازيابد و نياز كودك تامين شود. در انجام كارهاي منزل كمك كرده و احتمالا كار خود را شروع كنيد. تغذيه با شير مادر به طور معجزه‌آسا باعث كاهش وزن نمي‌‌شود ولي به كاهش وزن كمك مي‌‌كند.

خانمي كه زايمان كرده است در واقع مسئول تغذيه خود و نوزادش مي‌‌باشد، پس بايد رژيم غذايي خود را با دقت انتخاب كند. رژيم بعد از زايمان بايد با دقت دوران بارداري رعايت شود. خوردن همه مواد مانند حبوبات و دانه‌هاي مغذي، ميوه‌هاي تازه، سبزيجات و غذاهايي كه پروتئين و كلسيم و آهن را به فراواني فراهم مي‌‌كنند بايد مورد توجه قرارگيرد. متخصصان و كارشناسان در بحث‌هاي پرستاري مادران توصيه به اضافه كردن انرژي به ميزان ۵۰۰ كالري در روز را دارند. به طور متوسط اكثر زنان شيرده روزانه ۲۷۰۰ كالري انرژي نياز دارند. خوردن كمتر از ۱۸۰۰ كالري در روز منجر به كاهش توليد شير و ضعف مي‌‌شود. در اين دوران، شيردهي و آزاد شدن اكسي توسين (هورمون آزاد شده از هيپوفيز) باعث مي‌‌شود كه مادر احساس تشنگي بيشتري بكند. به همين دليل مادر در اين دوران بيشتر از بقيه مواقع آب مي‌‌نوشد و اگر چه كه تاثير زيادي در تامين شير ندارد ولي دانشكده متخصصين زنان و مامايي آمريكا نوشيدن حداقل ۸ تا ۱۲ ليوان آب در روز را به مادران توصيه مي‌‌كند.

مواد غذايي كه مادر مي‌‌خورد و مي‌‌نوشد بر روي شيردهي تاثير مي‌‌گذارد. بنابراين نظارت بر غذاي مادر درواقع نظارت بر غذاي كودك است. بطوريكه اگر مادر غذاي نامناسب مصرف كند، نوزاد در واقع با رفتارش مادر را متوجه مي‌‌سازد. مانند گريه‌كردن، خواب كم، بي‌قراري و… همچنين مادر بايد در مورد مصرف غذاهاي آلرژي‌زا دقت كافي داشته باشد، زيرا نوزاد به يك سري از مواد غذايي كه مادر مي‌‌خورد حساس بوده و پاسخ آن را به صورت علايم پوستي نشان مي‌‌دهد. مصرف بعضي از غذاها توسط مادر باعث قولنج معمولي در نوزاد مي‌‌شود. از جمله كلم و شير گاو.

مادران در اين دوران بايد همانند دوران بارداري ميزان آهن دريافتي را كنترل كنند، هر چند كه در دوران بارداري تمام ويتامين‌ها و مواد لازم را به طور كامل دريافت كرده باشند. مادر در اين دوران به طور معمول قرص آهن را براي تامين آهن مورد نياز خود و نوزادش مصرف مي‌‌كند. بسياري از خانم‌ها ذخاير آهن خود را طي زايمان‌هاي مكرر به ميزان قابل توجهي از دست مي‌‌دهند. بنابراين مادران بايد در اين دوران از نظر ذخاير آهن كنترل شوند. البته اين نكته قابل توجه است كه اين مواد كمكي (مانند ويتامين‌ها) نبايد جايگزين يك رژيم غذايي خوب شوند.

مادران با رعايت رژيم غذايي متنوع و مناسب سلامت خود و نوزاد خود را تضمين مي‌‌كنند. با توجه به اين كه در اين دوران هر هفته در حدود نيم تا يك كيلوگرم وزن مادر كاهش مي‌‌يابد، رژيم غذايي كم‌چرب به همراه ورزش‌هاي مناسب در اين روند تاثير بسزايي دارند. ولي بايد توجه داشت كه كاهش سريع وزن مادر به عنوان يك خطر براي نوزاد است، زيرا اين عمل باعث مي‌‌شود سم معمولي كه در چربي‌هاي بدن ذخيره شده است را به جريان خون رها كند و ميزان مواد سمي يا آلوده‌كننده در شير بالا رود.

يكي از راه‌هايي كه باعث مي‌‌شود وزن مادر به طور منظم كاهش يابد و هيچ گونه خطري هم براي نوزاد ندارد، شيردهي مي‌باشد. مادراني كه نوزاد خود را شير مي‌دهند، كالري بيشتر از مادراني كه شيردهي نمي‌‌كنند مصرف مي‌‌كنند.

مادران محترم بايد توجه داشته باشند كه حداقل در ۶ هفته اول بعد از زايمان حتي نبايد به فكر كاهش وزن باشند، زيرا محدود كردن آنچه شما در هفته‌هاي اول زايمان مي‌‌خوريد باعث كاهش توليد شير مي‌‌شود. مصرف مواد غذايي كه پر از فيبر هستند مانند ميوه‌ها و سبزي‌ها قسمت اصلي رژيم غذايي اين دوران محسوب مي‌‌شوند (حتي بيشتر از زمان بارداري). از مزاياي اين مواد غذايي فيبردار، تامين حركات دودي روده‌ها است كه براي درمان يبوست و هموروئيد (بواسير) مفيد مي‌‌باشد.

هرگز خيلي زود به فكر بارداري مجدد نباشيد. شما بايد ذخاير مواد مغذي بدن خود را تقويت كنيد تا آغاز پرفروغي براي جنين بعدي شما باشد. بارداري و شيردهي فشار زيادي بر بدن شما وارد مي‌‌سازد. بارداري‌هاي پي‌درپي بر ذخاير مواد مغذي شما نظير كلسيم و آهن و سطح انرژي، فشار اضافي وارد خواهد آورد به خصوص اگر شيرده نيز باشيد.

جهت كاهش وزن خود در بارداري اول محدوديت شديد كالري براي خود ايجاد نكنيد، رژيم فوق العاده كم كالري از تامين مواد مغذي مهم در دوره بارداري بخصوص مواد مغذي نظير كلسيم و آهن ناتوان هستند.

از استعمال دخانيات و داروهاي غير مجاز خودداري كنيد و راجع به داروهايي كه مصرف مي‌‌كنيد يا قصد مصرف آن را داريد با پزشك خود مشورت كنيد
در روزهای اول زایمان و مادر شدن بر شما چه می گذرد؟

هفته های بعد از بارداری، با چه دنیایی مواجه می شوم؟

شکم برآمده. فیلمها و زندگی سلبریتی ها شما را به این باور می رسانند که شما حامله وارد بیمارستان می شوید و با یک کودک از آن بیرون می روید و شکم برآمده شما بعد از یکی دور روز به حالت طبیعی برمی گردد. در واقعیت همه چیز به این سادگی نیست. با اینکه مقدار قابل توجهی از وزن شما بعد از زایمان کاهش یافته، این به معنای بازگشت همه چیز به شرایط قبلی در فاصله زمانی کوتاه نیست. این کار مستلزم زمانی طولانی است که با کمی انگیزه و قاطعیت به نتیجه می رسد. ولی در ۴۸ ساعت این مساله حل شدنی نیست.

ورم کردن

هیچکس به شما نمی گوید که چند ساعت بعد از زایمان پاهایتان به اندازه ران ها و دست هایتان به اندازه میکی ماوس ورم می کند. ولی این اتفاق رخ می دهد. اما بعد از گذشت چند روز، آب ذخیره شده در بدن شما از بین می رود. سعی کنید در روزهای بعد از زایمان کفش نپوشید و از جواهرات استفاده نکنید.

عرق کردن

فکر می کنید در دوران بارداری زیاد عرق می کردید؟ آن عرق کردن نسبت به آنچه بعد از زایمان رخ می دهد، تقریبا هیچ است. یکی از راههای بدن برای از دست دادن آب ذخیره شده و تغییرات هورمونی همین عرق کردن است. برای چند هفته نخست به طور مرتب حمام کرده و لباسهایتان را عوض کنید.

احساس خفه شدن سینه ها

بعد از مادر شدن، سینه ها به طور خودکار انبوه قابل توجهی شیر تولید می کنند. اگر برای شیردادن به فرزند خود مشکل دارید یا تصمیم گرفته اید که به فرزندتان شیر ندهید، تا حدی متحمل رنج می شوید و شرایط خوشایندی نخواهید داشت. اگر قصد شیردادن ندارید، سینه های شما تا زمانیکه شیر داخل آنها خشک نشود، احساس درد خواهند کرد.

هفته های نخست بعد از زایمان تغییرات زیادی در احساسات شما ایجاد می کند. خیلی از مردم این شرایط را به نوسان هورمونی مربوط می دانند ولی اگر دچار استرس و افسردگی هستید، مقاومت کنید. چند هفته گریه متوالی و ترس از انداختن بچه یا درست عوض نکردن پوشک او طبیعی است. اما اگر این دوران بیش از یک یا دو ماه طول کشید حتما به پزشک مراجعه کنید. از آنجا که هیجان های خطرناک خیلی متداول نیستند، لازم است که یک متخصص در مورد آنها نظر بدهد.

نقش جدید مادری کار ساده ای نیست و ممکن است شما را در مورد رابطه ای که با نوزاد یا فرزندان قبلی خود یا دارید، سردرگم کند. کما اینکه می تواند روی رابطه شما با دوستان، شریک زندگی یا بقیه هم تاثیر منفی بگذارد. تنظیم این رابطه مستلزم کمی زمان خواهد بود ولی فراموش نکنید که شما همچنان نقشی که پیش از مادر شدن داشتید را هم برعهده دارید و فقط یک نقش و مهارت دیگر به شما اضافه شده است.
آمیزش جنسی پس از زایمان
آمیزش جنسی پس از زایمان

آمیزش جنسی بعد از پایان بارداری و پس از زایمان برای چندین هفته یا ماه به تاخیر می‌افتد و زوجین در مدت مشخصی قادر به نزدیکی نیستند. رابطه زناشویی در این دوران برای زنان ممکن است دردناک نیز باشد. زخم‌های میاندوراه و برش‌های ناشی از جراحی مثل برش میاندوراه و مهبل که در عمل زایمان انجام می‌شود، باعث ناکارآمدی جنسی می‌گردد. پس از زایمان، فعالیت‌های دیگر جنسی ممکن است زودتر از نزدیکی زناشویی انجام شود اما برخی از مادران دچار کاهش تمایلات جنسی طولانی مدت پس از زایمان می‌شوند که ممکن است با افسردگی پس‌زایمانی در ارتباط باشد. مشکلات متداول دیگری که ممکن است حدود یک سال پس از زایمان به طول بیانجامد، عدم تعادل خواهش‌های جنسی زن و مرد است. در این دوران، این تمایلات در مردها بیشتر از زن‌ها می‌باشد. بدتر شدن ریخت بدن زن نیز از این دسته معضلات است.

خیلی از زوج‌ها تصور می‌کنند پس از زایمان بایستی تا هفته‌ها رابطه زناشویی نداشته باشند؛ چون ممکن است برقراری چنین رابطه‌ای باعث آسیب به مادر شود. باور نادرست دیگری که در این مورد رایج است، بهتر بودن سزارین نسبت به زایمان طبیعی برای برقراری رابطه جنسی بعد از آن است.
آسیب‌ها و روش‌های زایمان

زنانی که دارای آسیب و شکافت در میاندوراه خود هستند، نزدیکی زناشویی را دیرتر از زنانی که دارای میاندوراه سالم می‌باشند، شروع می‌کنند.همچنین زنانی که دارای بخیه میاندوراه هستند دارای روابط جنسی ضعیف‌تری هستند. آسیب‌های میاندوراه ممکن است با آمیزش و نزدیکی دردناک (دیسپارونیا) نیز در ارتباط باشد.

زنانی که پس از زایمان دارای شکاف مقعدی هستند بعید است بتوانند تا شش ماه یا یک سال پس از زایمان نزدیکی زناشویی داشته باشند اما پس از ۱۸ ماه، آمیزش جنسی نرمالی خواهند داشت. استفاده از انبرک زایمان و روش مکش باعث افزایش دردهای آمیزشی پس از زایمان، تاخیر در نزدیکی زناشویی و مشکلات جنسی دیگر می‌گردد. در زایمان به روش سزارین ممکن است نتایج همانند زایمان طبیعی نباشدو البته ممکن است که تفاوتی هم نداشته باشند.زنانی که با عمل سزارین زایمان کرده‌اند، در سه ماه اول پس از زایمان، درد آمیزشی کمتری نسبت به زنانی که طبیعی زایمان کرده‌اند، دارند. در شش‌ماهه اول پس از زایمان، زنانی که به طریق سزارین وضع حمل کرده‌اند رضایت جنسی بیشتری نسبت به زنانی داشته‌اند که به روش طبیعی نزدیکی زناشویی داشته‌اند.
مدت تأخیر در آمیزش جنسی و از سرگیری نزدیکی زناشویی

بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند که آمیزش جنسی پس از زایمان، ۴ تا ۶ هفته متوقف بماند. این وقفه برای جمع شدگی و ارتجاع گردن رحم، پایان خونریزی طبیعی از نوع زچگی و التیام زخم‌ها و پارگی‌ها می‌باشد. طی تحقیقاتی که در ترکیه انجام گردید مشخص شد ۴۷٪ زنان در ظرف ۶ هفته پس از زایمان مبادرت به آمیزش جنسی کرده‌اند. در بریتانیا و آمریکا این نسبت برای شش هفته، ۵۷٪، برای سه ماه ۸۲٪ تا ۸۵٪و برای شش ماه ۸۹٪ تا ۹۰٪ بوده است. \tfrac{2}{3} زنان اوگاندایی نزدیکی زناشویی را شش ماه پس از زایمان از سر می‌گیرند. ۵۲٪ زنان چینی پس از دو ماه نزدیکی زناشویی را از سر می‌گیرند و این نسبت برای زنان چینی که پس از شش ماه آمیزش جنسی را از سر می‌گیرند، ۹۵٪ است.

در یک مدت زمان خاص پس از زایمان، بهتر است رابطه زناشویی وجود نداشته باشد و دلیل آن هم این است محل چسبندگی جفت ترمیم پیدا کند چون مثل یک زخم باز می‌ماند. جفت از دیواره کنده شده و خون‌ریزی‌های معمول بعد از زایمان، از همین محل است. تا این زخم ترمیم پیدا نکرده، بهتر است رابطه زناشویی نداشته باشند. این زمان حدود ۳ هفته طول می‌کشد. در قدیم می‌گفتند تا ۶ هفته. اما امروز می‌گویند تا ۳ هفته هم کفایت می‌کند.

شرایط زایمان طبیعی و سزارین با هم متفاوت است. اگر زایمان طبیعی باشد چون در محل، ممکن است برش و بخیه زده شده باشد و این زخم در طول ۲ هفته بهبود پیدا می‌کند، چنانچه مشکل خاصی پیدا نکند، ۳ هفته برای محدودیت جنسی کافی است.

پس از زایمان، رحم و سایر بخش‌های دستگاه تناسلی زن در خلال ۴ تا ۶ هفته به حالت طبیعی باز می‌گردند. بنابراین سفارش می‌شود که ارتباط جنسی را تا ۶ هفته پس از زایمان به تعویق بیافتد. تزدیکی زود هنگام موجب آسیب به بخیه‌های مادر (هم در زایمان طبیعی و هم سزارین) و بروز مشکلاتی برای وی می‌شود. در این مدت خونریزی پس از زایمان نیز قطع شده و ترشحات سیستم تناسلی زن به حال طبیعی بر می‌گردد.

 

 

گردآوری از پارسیان لب

 

 
منابع:

مشاور پارسه گرد و parsegard.com

ninisite.com

tarke.com

parsiteb.com

beytoote.com

akairan.com

rasekhoon.net

hidoctor.ir

persianfemale.com

ninikadeh.ir

سایت تبیان

سایت راسخون

publicrelations.tums.ac.ir

سایت niniban

wikipedia.org

پاسخ دهید