معماری
بیماری رایج نوزادان و کودکان نوپا

مراقبت از نوزاد پس از زایمان

نحوه نگهداری و مراقبت از نوزاد پس از تولد

مراقبت از نوزاد

بيست وهشت روز اول بعدازتولدرا دوران نوزادي مي نامند .اين دوران بسيار حساس بوده وبيشترين مرگ ومير کودکان در اين مدت اتفاق مي افتد .بنابراين آگاهي پدرومادر درمورد نحوه مراقبت از نوزاد ضروري است.در اينجا به برخي مراقبت هاي لازم براي نوزاد اشاره مي شود.

تغذيه با شير مادر: مادر بايد نوزاد خودرا بلافاصله بعد از تولد به پستان خود بگذارد ،مگر اينکه وضع عمومي او يا نوزاد به عللي مساعد نباشد .تحقيقات نشان مي دهد اگر مادر نوزاد خودرادرساعات اول تولد به پستان خود بگذارد وبدن مادر و نوزاد با هم تماس داشته باشد ،شيردهي موفق تر خواهد بود.

تغذيه باشيرمادر بايد بلافاصله بعد از زيمان (در زايمان طبيعي)ويا بلافاصله بعد از به هوش آمدن مادر (در سزارين)شروع شود.

 

لازم است بدانيد که:

-شير روزهاي اول (آغوز)کم،اما براي نوزاد بسيار ضروري و کافي است واولين واکسن نوزاد دربرابر بيماري ها مي باشد .

-در تغذيه نوزاد با شير مادر ،رابطه عاطفي خوبي بين اين دو برقرار مي شود.

-مادر از طريق شير خود ، عوامل دفاعي فراواني را به نوزاد مي دهد واورا در برابر بسياري از بيماري ها وسوء تغذيه ايمن و مقاوم مي کند.

-پس از زايمان ،نوزاد بامکيدن پستان مادر ،سبب ترشح هورموني مي شود که منجر به انقباض رحم شده ودر قطع شدن سريعتر خونريزي رحم مؤثر است.

-شير مادر همواره آماده ،دردسترس،با حرارت مناسب ،دور از آلودگي ،ارزان وبه صرفه است وسبب افزايش هوش کودک وپيشگيري از برخي بيماري هاي دوران کودکي وبزرگسالي مي شود.

روش شير دهي : از همان روزهاي اول تولد نحوه شيردادن به نوزاد بسيار مهم است.مادر مط تواند درهر وضعيتي که راحت است بنشيند يا دراز بکشد،طوري که شانه ها و قفسه سينه شير خوار روبروي پستان مادر وبيني او هم سطح نوک پستان باشد.سپس اگر در حالت نشسته است يک دست وبازوي خودرا زير سروشانه نوزاد قرار داده ودست ديگررا زير پستان بگذارد به شکلي که انگشت شست روي پستان وچهار انگشت ديگر زير پستان قرار گيرد .در حالت خوابيده مادر مي تواند به پهلو دراز کشيده ،نوزاد را کنار خود قرار داده وبا يک دست او را به طرف خود برگرداند.

 

در شيردهي صحيح چانه نوزاد به پستان مادر چسبيده ودر حالي که لب تحتاني او کاملا به پايين برگشته ،نوک و قسمت اعظم هاله پستان در دهان شيرخوار قرار مي گيرد .به اين ترتيب دهان نوزاد با پستان مادر پرشده و هوا وارد معده او نمي شود .

 

اگرپستان مادربه نحوصحيح دردهان نوزاد قرار نگيرد ،نوزاد فقط نوک پستان را مک مي زند.درنتيجه شير ترشح نشده ،نوک پستان نيز زخم وبه دنبال آن شير مادر کم مي شود.

مدت ودفعات تغذيه بايد برحسب نيازنوزاد باشدولي نبايد از حداقل 8 بار در شبانه روز کمتر شود.

شيردهي در مادران شاغل: به منظور حمايت ازمادران شاغل دردوران شيردهي قانون مرخصي زايمان به مدت چهارماه براي زايمانهاي يک قلو ،پنج ماه براي دوقلو ويک سال براي زايمان هاي سه قلو وبيشتر ،همچنين قانون يک ساعت مرخصي براي شيردهي در طي ساعات کار تا 20ماهگي کودک،توسط مجلس شوراي اسلامي تصويب شده است.لذا کليه خانم هاي شاغل مي توانند طي مرخصي زايمان نوزادراباشير خود تغذيه نمايند.بعدازبرگشت به کارلازم است مادرضمن استفاده از مرخصي ساعتي براي شيردهي ،دفعات تغذيه نوزاددرعصر وشب را افزايش دهد.ضمنا مي تواند شير خودرا دوشيده وبراي تغذيه شيرخوار ذخيره نمايد.اطرافيان مي توانند اين شيررا با فنجان يا قاشق وليوان به شيرخوار بدهند.

روش دوشيدن شير: دوشيدن شير به اين ترتيب است که مادر بايددر حالي که به نوزادش فکر مي کند حوله گرم ومرطوبي را چندين بار به مدت 5 تا10 دقيقه روي پستان قرارداده وبراي جاري شدن شير پستان ماساژدهد.

سپس پستان راطوري به دست بگيرد که چهارانگشت او زيرپستان،درست درلبه هاله وشست او بالا وروي هاله قرار گيرد.ابتدا پستان را به طرف قفسه سينه شارداده وبعد آن را جلو آورده ولبه هاله رافشاردهد.براي تخليه تمام مجاري شير لازم است محل انگشتان روي هاله به طور مرتب عوض شود.

شير دوشيده شده 6-8 ساعت دردماي اتاق دوراز آفتاب ومنابع حرارتي ديگر وتا 48 ساعت در يخچال قابل نگهداري است.

واکسيناسيون: واکسيناسيون يا ايمن سازي يعني تزريق يا خوراندن داروهائي که از ابتلاءفردبه بيماريهاي خطرناکي مثل کزاز،سياه سرفه،ديفتري،سل،سرخک،فلج اطفال وهپاتيت ب پيشگيري مي کند.ابتلاءکودک به اين بيماريها به خصوص دردوران نوزادي ممکن است منجر به سوءتغذيه ،معلوليت ويا حتي مرگ او شود.براي پيشگيري ازاين اتفاقات ناگوارواکسيناسيون نوزادان دربدو تولد بسيارحياتي است.

بیماری رایج نوزادان و کودکان نوپا

تزريق ويتامين کا: براي جلوگيري ازخونريزي دوران نوزادي دربدو تولد به همه نوزادان ويتامين کا تزريق مي شود .تزريق اين ويتامين بلافاصله بعدازتولد انجام مي گيرد.

مراقبت از ناف نوزاد : خشک شدن بندناف نوزاد از همان روزهاي اول و دوم شروع مي شود.رنگ آن ابتدا زردوسپس قهوه اي شده وبعداز يک تادوهفته مي افتد.در اين مدت وقبل از افتادن بندناف لازم است:

-بندناف ومحل اتصال آن به بدن نوزاد تميز وخشک نگه داشته شود.

-بندناف درمعرض هوا قرار گرفته وخشک شود.

-از گذاشتن هرگونه پوشش بر روي بندناف خودداري شود.

-کهنه نوزاد زير بند ناف بسته شود.

-ازدستکاري وقراردادن موادآلوده برروي بندناف اجتناب گردد.ضمنا استفاده ازالکل نيز توصيه نمي شود زيرا الکل،خشک شدن وجداشدن بندناف رابه تاخير مي اندازند.

گاهي در محل اتصال بندناف به بدن نوزاد،ترشح شيري رنگ وبي بوويا يکي دو قطره خون خارج مي شود که اهميتي ندارد.

زردي: تعدادي از نوزادان بعدازتولد دچارزردي مي شوند.ممکن است زردي فقط در چشم نوزاد ديده شودويا علاوه برچشم ،مخاط وپوست بدن نوزاد نيز زردگردد.معمولا دراثر رسوب ماده رنگي به نام بيليرئبين درقسمتهاي مختلف بدن مانند چشم وپوست،زردي ايجاد مي شود.زردي نوزادان بر حسب زمان بروز آن علل مختلف دارد.برخي نوزادان در هفته اول پس از تولد(بين روز دوم تا پنجم)زرد مي شوندوزردي آنها تا روز هفتم ادامه پيداکرده وسپس کاهش مي یابد.اين نوع زردي طبيعي است ومشکلي براي نوزاد بوجود نمي آورد.در اين حالت تغذيه نوزادبا شير مادر بايد ادامه يافته ودرصورت ادامه زردي وبيشترشدن نواحي زرد دربدن شيرخوار،به پزشک مراجعه شود.

گاهي اوقات زردي نوزاد در24 ساعت اول بعداز تولد رخ مي دهد.اين نوع زردي اغلب به علت ناسازگاري خوني مادرو جنين به وجود آمده و خطرناک مي باشد.اين نوزادان بايد سريعا تحت نظر پزشک مداوا شوند.ادامه تغذيه نوزاد با شير مادر در اين مواقع نيز لازم است.

براي درمان زردي نوزاد ازدادن هرنوع ماده غذائي غيراز شير مادر (مانند آب قند، ترنجبين،شيرخشک)خودداري نمائيد.

حمام کردن نوزاد: نوزادرا مي توان درهر نوع لن يا وان حمام کرد.قبل از شستشوي نوزاد بايد وسايل لازم را آماده کرده ومحيط اتا ق راگرم کرد.

ابتدا چشم ها وصورت نوزاد راتميزکنيد.براي اين کار هر يک از چشم ها را بايک گلوله پنبه تميز که درآب جوشيده خيس کرده ايد،از گوشه داخل چشم به طرف خارج پاک کنيد.براي هر چشم يک تکه جداگانه پنبه استفاده نمائيد.صورت نوزادرا نيز به همين طريق با يک تکه پنبه خيس تميز کنيد .

سپس در حالي که بدن نوزاد را در پارچه نرمي پيچييده ايد و صورت او به طرف شماست ، سر نوزاد را با يک دست گرفته وبا دست ديگر با شاپوي ملايم سرو موهاي او را بشوئيد.

بعداز خشک کردن سر،پارچه دور بدن نوزاد را بازکرده ودر حالتي که نوزاد طاقباز قرار دارد ،گردن،زيربغل،سينه وشکم نوزاد راباليف تميز ونرم آغشته به صابون پاک کنيد .با يک پارچه مرطوب صابون را پاک کرده ونوزاد را به روي شکم برگردانيد وبه همين نحو پشت او را نيز تميز کرده واو را با حوله نرمي خشک کنيد.نوزاد را روي زمين قرار دهيد لباسهايش را پوشانده ،کهنه هاي او را بازکرده وباسن اورا بشوئيد.حال دستهاي خود را صابوني کرده ورانها ،ساقها و پاهايش را صابون بزنيد وبا پارچه مربوط کف صابون راتميز کرده واين قسمت ها راکاملا خشک نمائيد.

بعد از افتادن بند ناف مي توان نوزاد را داخل وان يا لگن حمام کرد. توجه نمائيد که حرارت آب داخل لگن مناسب باشد.براي تعيين حرارت مناسب مي توانيد با آرنج خود آنرا امتحان کنيد.(آب نيم گرم)

بعد از آماده کردن آب وساير وسائل لازم،صور وچشم هاي نوزاد را تميز کرده ،بدن نوزاد رابه آرامي در داخل لگن آب قراردهيد،طوريکه سروصورت او خارج از آب باشد.

بعد از شستشوي بدن،ائ رااز لگن خارج کرده وبا حوله نرمي که از قبل گرم شده است،خشک کنيد.دقت نمائيد که تمام قسمت هاي بدن از جمله پشت گوش ها،چين گردن ،آرنج،کشاله ران و زير بغل نوزاد کاملا خشک شود.

2 يا حداکثر 3 بارحمام در هفته براي نوزاد کافي است،لذا از شستشوي روزانه وي اجتناب کنيد.

در ناحيه سر نوزاد دو فرورفتگي حس مي شود که بسيار نرم است.يکي درقسمت جلو سر که آن راملاج جلوي سر گويند و معمولا بين 9 تا 18 ماهگي سته وسفت مي شود و ديگري در پشت سر که آن راملاج پس سر مي نامند و اغلب تا چهارماهگي بسته مي شود.بايد بدانيد به هنگام شستشوي سر نوزاد دست زدن به اين ملاج ها باعث درد يا ناراحتي نوزاد نمي شود.

دفع مدفوع : مدفوع نوزاد در8 تا 24 ساعت اول تولد به صورت ماده سياه رنگ وچسبنده اي است که دربرخي نوزادان ممکن است تا 5 روز بعد از تولدنيز ادامه يابد.اين ماده را بايد با پنبه خيس شده باآب گرم از مقعد واطراف آن پاک کرد.

دفع مدفوع نوزاددر طي روز هاي اول نظم خاصي ندارد وتا حدود زيادي بستگي به نحوه تغذيه نوزاددارد.در تغذيه نوزاد با شير مادر ،مدفوع نوزاد شل و به رنگ سبز قهوه اي شده وگاهي داراي لخته هاي سفيد شير است.دفعات دفع مدفوع بستگي دارد به مقدار ودفعات شيري که نوزاد مي خورد.در هفته هاي بعد ممکن است دفعات دفع مدفوع بيشتر شود .بطوري که نوزاد بعد از هر نوبت شير خوردن ،مدفوع دفع کند .مدفوع نوزاددر حالت عادي شل،زرد يا سز و بدون بو است.

تجويز مولتي ويتامين يا ويتامين آ+د: براي تامين ويتامين هاي مورد نياز نوزاد از روز پانزدهم تولد قطره آ +د يا مولتي ويتامين با نظر پزشک تجويز مي شود.

پاسخ دهید