تخمدان پلی کیستیک (علت،عوارض و راه درمان)

درمان گیاهی تخمدان پلی کیستیک,درمان تخمدان پلی کیستیک برای بارداری,درمان قطعی تخمدان پلی کیستیک,درمان تخمدان پلی کیستیک با رازیانه,درمان تخمدان پلی کیستیک با متفورمین,درمان تخمدان پلی کیستیک با طب سنتی,تخمدان پلی کیستیک و ریزش مو,تخمدان پلی کیستیک نی نی سایت

تخمدان پلی کیستیک PCO که به آن سندرم هیپر آندروژنیک مزمن همراه با عدم تخمک گذاری و یا همان تنبلی تخمدان گفته می شود.در ۵ تا ۱۰ در صد از زنان دیده می شود ویکی از شایعترین علل ناباروری در خانمهاست. این بیماری با وجود بزرگی دوطرفه تخمدانها و قاعدگی نامنظم به دلیل افزایش هورمون آندروژن ـ هورمون مردانه تظاهر می کند.
این بیماری شایعترین علت پرمویی یا هیرسوتیسم(۷۰ ـ ۸۰% موارد) ونیز شایعترین علت عدم تخمک گذاری مزمن ثانویه(کمتر از ۶ تا ۹ بار قاعدگی در سال) است.

علایم تخمدان پلی کیستیک

هیرسوتیسم( پرمویی)
چاقی یا اضافه وزن
پوست چرب و شوره
آمنوره یا قاعدگی نامنظم
نازایی
بزرگی دو طرفه تخمدانهای پر از کیست
مجموع علایم فقط در نیمی از بیماران دیده می شود. تعداد قابل توجهی از زنان چاق مبتلا به تخمدان پلی کیستیک ، دچار هیپر انسولینمی یا افزایش انسولین خون ـ به دلیل مقاومت به انسولین نیز هستند.

علت تخمدان پلی کیستیک
علت این بیماری نامشخص است ،ولی در خواهر و مادر فرد مبتلا و در دوقلوها ،در هر دوقل دیده می شود.بنابراین جنبه ارثی نیز برای آن مطرح میگردد. می توان مکانیسم زیر را برای توضیح علت آن مشخص نمود.

شاخص ترین اختلال در تخمدان پلی کیستیک ، افزایش آندروژنها ـ هورمونهای مردانه ـ است که احتمالا دلیل اصلی آن اختلال ترشح هورمونهای محرک از هیپوتالاموس در مغز و به دنبال آن گونادوتروپینها از زمان بلوغ (به دلیل یک اختلال ژنتیکی ، استرسهای روحی ، تغییرات تولید یا اثر انسولین ، ویا تغییرات وزن ) است.

در این بیماران تخمدان ثابت ترین منبع تولید هورمون مردانه آندروژن است. گاهی نیز اختلال در تولید این هورمونها از غده فوق کلیه مشاهده می شود که موجب بروز پرمویی یا هیرسوتیسم می گردد. سرعت و شدت پیشرفت هیرسوتیسم معمولا کم بوده و تظاهرات مردانه معمولا نادر است اما اگر علایمی مانند کلفت شدن صدا و نیز خشن شدن موها مشاهده شد باید به فکر تومورهای تولید کننده آندروژن بود.

چاقی : حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد مبتلایان به این بیماری چاق هستند که معمولا از نوع زنانه ـ گلابی شکل ـ است. چاقی نیز به نوبه خودموجب افزایش هورمونهای آزاد مردانه و افزایش علایم و نیز افزایش مقاومت به انسولین می شود.

لکه های پوستی : برخی از بیماران نیز دچار لکه های قهوه ای مایل به سبز در مناطق مختلف بدن مانند گردن ، زیر بغل ، زیر پستان ، کشاله ران و ناحیه پرینه هستند که در لمس حالت مخملی دارد. این لکه ها نشانه مقاومت به هورمون انسولین است و با مصرف متفورمین تاحدودی کاهش می یابد.

سونوگرافی در تخمدان پلی کیستیک
استروژن بالا و مقادیر بالای هورمون مهار کننده اینهیبین در تخمدانها موجب مهار ترشح هورمون محرک تخمک گذاریFSH شده و این مساله همراه با آندروژن بالا باعث می شود تا فولیکولهای اولیه تکامل نیافته باقی بمانند و تخمک گذاری رخ ندهد.

بنابراین در تخمدانها معمولا کیستهای متعددی به اندازه ۴ ـ ۷ میلی متر ایجاد شود. که در سونوگرافی شبیه به گردنبندی از مروارید سیاه دیده می شود. این کیستها در تمام بیماران مشاهده نمی شود ولی می تواند نشانه خوبی برای تشخیص تخمدان پلی کیستیک باشد. مهمترین یافته در سونوگرافی این افراد افزایش دو طرفه کیستهای کوچک است که که در هر تخمدان بیش از ۵ کیست دیده می شود.

خطرات طولانی مدت
در آن دسته از بیمارانی که دچار عدم تخمک گذاری به صورت مزمن هستند ، افزایش طولانی مدت استروژن که توسط هورمون پروژسترون مقابله نمی شود می تواند احتمال بروز سرطان اندومتر ـ رحم ـ را افزایش دهد. همچنین احتمال بروز سرطان تخمدان و پستان نیز افزایش می یابد. این خطر در زنان غیر چاق و نیز کسانی که از قرصهای پیشگیری از بارداری استفاده نمی کنند بیشتر است. بنابراین درمان هرچه زودتر این عارضه ضروری است.

پزشک برایم تشخیص تخمدان پلی کیستیک داده است ، چه درمانی مناسب است؟
درمان بستگی به تمایل و هدف شما از درمان دارد. بعضی از بیماران می خواهند از بارداری پیشگیری کنند و یا اثر استروژن زیاد بر اندومتر را کاهش دهند . این بیماران از قرصهای پیشگیری از بارداری سود می برند و یا میتوانند از قرصهای پروژسترونی(مانند مدروکسی پروژسترون) به مدت ۱۰ روز در هر سیکل استفاده کنند.

کاهش وزن : کاستن از وزن اولین توصیه به بیماران چاق مبتلا به تخمدان پلی کیستیک است. زیرا کاهش وزن به میزان ۵ تا ۱۰ درصد،باعث ارتقای سلامت می شود و از میزان انسولین و هورمون آندروژن ـ اضافه می کاهد. و یا در ترکیب با داروهای محرک تخمک گذاری مانند کلومیفن می تواند باعث شروع مجدد تخمک گذاری شود.

ورزش : ورزشهایی که گروه بزرگی از عضلات را درگیر می کنند مقاومت به انسولین را کاهش می دهند و ممکن است بخش مهمی از درمانهای غیر دارویی و تعدیل کننده شیوه زندگی باشند.

قرصهای پیشگیری از بارداری خوراکی : این قرصها از تولید استروئیدهای فوق کلیه و تخمدان می کاهند و رشد مو را در دو سوم بیماران مبتلا به پرمویی کاهش می دهد.
استفاده از این قرصها به تنهایی ممکن است نسبتا غیر موثر باشد و در برخی از بیماران ، مقاومت به انسولین نیز به علت استفاده از این داروها تشدید شود و بنابراین برای درمان موثر پرمویی باید همزمان از داروهای کاهنده آندروژن نیز استفاده کرد.

داروهای کاهنده آندروژن : شایعترین عارضه اسپرونولاکتون بی نظمی قاعدگی است که در ۵۰ درصد بیمارانی که از دوزهای بالا دارو استفاده می کنند بیشتر دیده می شود که در صورت مصرف همزمان با قرصهای پیشگیری این عارضه کاهش می یابد.

داروهای حساس کننده به انسولین : چون به نظر می رسد افزایش انسولین در عدم تخمک گذاری همراه با تخمدان پلی کیستیک موثر است ، ممکن است این درمان باعث تعادل هورمونها و بارداری شود. شایعترین داروی از این دسته ، متفورمین یا گلوکوفاژ است که موجب کاهش مقاومت به انسولین و افزایش مصرف گلوگر ـ قند خون ـ می شود.
این دارو عوارضی مانند تهوع ، استفراغ ، اسهال و نفخ و افزایش دفع گاز شکم دارد. که با دوزهای بالاتر دارو بیشتر دیده می شود این دارو با مصرف ۱ قرص همراه با حجیم ترین وعده غذایی آغاز می شود و سپس به ۲ قرص همراه با صبحانه و شام و در هفته بعد تا ۳ قرص ( ۲ عدد همراه با شام و ۱ عدد با صبحانه) افزایش می یابد. در صورت وجود اسهال و تهوع شدید ، با پزشکتان مشورت کرده و دارو را کاهش دهید.

ناباروری و درمان
بیماران دچار تخمدان پلی کیستیک به دلیل عدم تخمک کذاری بیشتر در معرض ناباروری هستند و برای درمان این عارضه باید از داروهای محرک تخمک گذاری مانند کلومیفن با نظر پزشکشان استفاده کنند.

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا PCOS در بیانی کوتاه سبب عدم تعادل هورمونی در زنان می‌شود، این عدم تعادل می‌تواند سبب ایجاد مشکلات متعدد از جمله ناباروری شود.
برای درک درست کیست تخمدان و عوارض آن ابتدا باید توضیح مختصری در باره این عضو بدهیم. هر ماه روی سطح تخمدان زنانی که در سنین باروری قرار دارند، کیست‌های کوچکی که حاوی مایع هستند و فولیکول نامیده می‌شوند شکل می‌گیرند.
درون یکی از این کیست‌ها تخمک بالغی بوجود می‌آید که پس از مدتی از تخمدان آزاد می‌شود. هورمون‌های جنسی زنانه، استروژن و پروژسترون، سبب رشد و سپس آزاد شدن تخمک می‌شوند.
در زنانی که ترشح این دو هورمون متعادل نباشد، تخمک بالغ تشکیل و آزاد نمی‌شود، در نتیجه تخمدان پلی‌کیستیک ایجاد شده و در پاره‌ای از اوقات سبب ناباروری موقت می‌شود.
باوجود اینکه بدن زن به‌طور طبیعی مقادیر کمی هورمون مردانه تستوسترون می‌سازد، گاهی عدم تعادل هورمون‌های زنانه ناشی از افزایش غیرطبیعی هورمون مردانه است.

دلایل پلی‌کیستیک شدن تخمدا‌ن‌ها
بنا به گزارش مایو کلینیک دلایل قطعی پلی‌کیستیک شدن تخمدان‌ها تاکنون مشخص نشده است. به‌نظر می‌رسد که ژنتیک در این میان نقش مهمی دارد چنان‌که اگر مادر یا خواهر زنی مبتلا به این عارضه باشد احتمال ابتلای وی نیزافزایش می‌یابد. علاوه برنقش ژنتیک، بالا بودن بیش از حد انسولین خون نیزدر شکل‌گیری کیست تخمدان موثر است.
انسولین هورمونی است که از لوزالمعده ترشح می‌شود و وجود آن برای تبدیل غذا به انرژی واجب است. مشاهده شده که زنان مبتلا به تخمدان پلی‌کیستیک دچار مقاومت به انسولین هستند.
مقاومت به انسولین با توانایی بدن به پایین آوردن قند خون سروکار دارد، بالا رفتن سطح قند خون منجر به افزایش ترشح انسولین می‌شود.
زیاد شدن انسولین خون سبب بالا رفتن تولید تستوسترون در بدن می‌شود و همانطور که گفته شد این هورمون سبب پلی‌کیستیک شدن تخمدان می‌شود.
علائم وجود سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
تمامی زنان مبتلا به این سندرم علایم یکسانی را ظاهر نمی‌سازند. همچنین ممکن است علایم با گذشت زمان تغییر کند. رایج‌ترین این علایم به شرح زیر است:
رویش غیرطبیعی مو در صورت، پشت و سینه
جوش
اضافه شدن وزن
طاسی مردانه
قاعدگی نامنظم
افسردگی
تخمدان پلی‌کیستیک می‌تواند مشکلات متعددی را در پی داشته باشد که ناباروری مهمترین آن به‌حساب می‌آید، ولی بالا رفتن کلسترول خون و فشارخون بالا نیز از عوارض مهم آن است و فرد مبتلا به آن بیشتربا خطر سکته قلبی روبرو است. دیگر عارضه ناشی از تخمدان پلی‌کیستیک دیابت است.
تحقیقات نشان می‌دهد که در بیش از نیمی از زنان مبتلا پیش از سن ۴۰ سالگی علایم دیابت بروز می‌کند. همچنین چاقی و آپنه تنفسی نیز از عوارض این بیماری است. به‌علاوه احتمال ابتلا به سرطان رحم هم در این افراد بیشتر است.
عوارض ابتلا به تخمدان پلی‌کیستیک به مشکلات جسمانی محدود نشده و افسردگی و اضطراب نیز در بسیاری از موارد مشاهده می‌شود.
زمانی که خانمی یکی از این علایم را مشاهده می‌کند حتی اگر قصد بارداری نداشته باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کند. درمان به موقع از ظهور بسیاری از عوارض پیشگیری می‌کند. با اینکه ناباروری دلایل متعددی دارد، درمان تخمدان پلی‌کیستک در اولویت است.
اگر مشکل تخمدان پیش ازشروع بارداری برطرف نشود احتمال وقوع مشکلاتی مانند عدم لانه‌گزینی جنین، دیابت حاملگی و زایمان زودرس بیشتر می‌شود.
آزمایشی اختصاصی برای تشخیص این بیماری وجود ندارد و پزشک با تکیه بر معاینه، سابقه پزشکی و خانوادگی، آزمایش هورمونی خون و سونوگرافی به وجود آن پی می‌برد.

تاثیر بر ناباروری
PCOS به راه‌های مختلف سبب ناباروری می‌شود که توقف تخمک‌گذاری مهم‌ترین آن است. تخمک‌گذاری به علت بالا بودن میزان تستوسترون یا بالغ نشدن تخمک درون فولیکول‌ها انجام نمی‌شود و حتی اگر تخمک‌گذاری صورت گیرد به علت عدم تعادل هورمونی، دیواره رحم آمادگی پذیرش و لانه‌گزینی جنین را پیدا نمی‌کند.
همچنین عدم تعادل هورمونی نظم قاعدگی را از بین برده احتمال وقوع حاملگی را کاهش می‌دهد.

درمان ناباروری
همانطور که دلایل قطعی برای بروز PCOS در دست نیست، درمان قطعی و شناخته شده‌ای هم برای آن وجود ندارد. راه‌های گوناگونی برای کنترل علایم این بیماری وجود دارد که با توجه به نیاز بیمار تفاوت می‌کند.
همچنین تمایل بیمار به وقوع بارداری نیز در انتخاب نوع درمان موثر است. رایج‌ترین راه درمان مصرف قرص‌های ضدبارداری است که البته برای زنی که درصدد باردار شدن است، انتخاب مناسبی نیست. از دیگر راه‌های درمان، تجویز داروهای کاهش قند خون است.
اتخاذ سبک زندگی سالم، ورزش، کاهش وزن و رژیم غذایی سالم نیز با کاهش میزان مقاومت به انسولین، از شدت علایم می‌کاهند. برای بانوانی که بارداری هدف کوتاه‌مدت آنهاست، تجویز داروهایی که تخمک‌گذاری را تحریک و سیکل‌های ماهانه را منظم می‌کنند نیز توصیه می‌شود. در صورتی که هیچ‌یک از راهکارهای فوق نتیجه ندهد، به عنوان آخرین راه، انجام جراحی توصیه می‌شود.
در روش نوین جراحی، شکاف‌های ظریفی روی شکم بیمار ایجاد و از طریق آن سوزن خاصی که به جریان الکتریسیته وصل است، بسوی بخشی از بافت تخمدان که تستوسترون تولید می‌کند، هدایت می‌شود.
تخریب این قسمت از بافت تخمدان و کاهش میزان تستوسترون فرآیند تخمک‌گذاری را تسهیل می‌کند. چنان‌که اشاره شد، کاهش وزن حتی به میزان ۵درصد کل وزن شخص، ازسرگیری چرخه طبیعی و منظم قاعدگی موثر است.
همچنین کنترل اضطراب وافسرگی نیز احتمال باروری را زیاد می‌کند. اضطراب مستمر سبب ترشح بیشتر هورمون کورتیزول می‌شود و در نتیجه ترشح انسولین نیز زیاد می‌شود. همچنین رعایت رژیم غذایی حاوی قند کمتر سبب کاهش انسولین خون شده احتمال باروری را افزایش می‌دهد.

دیگر عوامل دخیل در ناباروری
به خاطر داشته باشیم که PCOS تنها دلیل ناباروری در زنان نیست. آندومتریوز نیز از دیگر دلایل عمده ناباروری هستند:
آندومتریوز: رشد غیرعادی آندومتر(لایه داخلی رحم) می‌تواند ناباروری را در پی داشته باشد. همچنین مشکلات لوله‌های تخمدان(فالوپ) نیز این حالت را تشدید می‌کند.
فیبروم: فیبروم‌ها، توده‌های غیر بدخیم رحم با جلوگیری از لانه‌گزینی جنین سبب ناباروری می‌شوند.
خبر خوش این است که می‌توان ادعا کرد امروزه برای درمان ناباروری زنان به هر علتی که باشد راه حلی پیدا شده و با عملی کردن آن گامی بسوی باروری برداشته می‌شود ولی اهمیت گام نخست یعنی مراجعه به موقع به پزشک شاخص‌ترین این اقدامات است.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده