مزایا و معایب نوه‌ داری سالمندان

زندگی نوه با پدر ومادربزرگ خود به نوعی زندگی جدید برای هر دو طرف محسوب می‌شود. به همین دلیل مزایا و معایب از دو جهت، برای کودک و برای پدر و مادربزرگ سالخورده سنجیده می‌شود.

مزایا و معایب این کار برای کودکان
1. پدر و مادربزرگ شاید مطمئن‌ترین افرادی هستند که می‌توان کودک را به آنها سپرد. این افراد اغلب اوقات دلسوزتر از پرستار، مربی مهد و… هستند. در مهدکودک به‌دلیل ازدحام کودکان یا هر دلیل دیگری ممکن است کودک به اندازه کافی محبت دریافت نکند. پس از این نظر خیال والدین راحت است.

2. نگهداری از کودکان که معمولا هم پرتحرک هستند، ممکن است با توجه به ضعف جسمانی که در اثر بیماری یا کهولت سن در سالمندان وجود دارد کار را برای آنها دشوار کند. مثلا بیرون بردن کودکی که می‌دود توسط سالمندان کار پرخطری است و شاید توان کنترل به‌موقع کودک را نداشته باشند، بنابراین پدر و مادربزرگ شاید مجبور باشند زمان طولانی کودک را در محیط بسته و کوچکی نگه دارند که آزادی کودک را سلب می‌کند.

3.همچنین باید به این نکته توجه داشت که آموزش پدر و مادربزرگ به کودک شاید به درستی انجام نگیرد یا به اصطلاح، امروزی نباشد، در حالی که در مهدکودک آموزش بهتری داده می‌شود. یکی از آموزش‌های مهم برای آماده کردن کودک برای ورود به جامعه، آموزش تعاملات اجتماعی است. کودکان در خانه پدربزرگ خود تماس محدودی با افراد دارند ولی در مهدکودک تعداد کودکان زیاد است و تعاملات اجتماعی را می‌آموزند. مثلا در خانه هرچه را بخواهند دریافت می‌کنند. اگر به هرچه که بخواهند به راحتی دست بیابند مشکلاتی در آینده آنها ایجاد خواهدشد. به‌عنوان مثال در مهدکودک ممکن است کودک دیگری اسباب‌بازی کودک را بگیرد. پس باید برای به‌دست آوردن اسباب‌بازی تلاش کند، دعوا کند و منتظر بماند تا بازی او تمام شود یا در نهایت به این نتیجه برسد که به‌طور مشارکتی بازی کند که این رفتار می‌تواند توانایی او را در حل مساله افزایش دهد.

4.دوگانگی تربیتی ممکن است مشاهده شود. والدین شیوه تربیتی خاصی دارند و پدر و مادربزرگ هم شیوه تربیتی خاص خود را. البته فرستادن کودک به مهدکودک یا پرستار گرفتن هم این دوگانگی را ایجاد می‌کند.

5.مورد بعدی به اصطلاح لوس کردن کودک توسط پدر و مادربزرگ است. به علت عشق و علاقه آنها به کودک ممکن است بسیاری از اشتباهاتشان نادیده گرفته شود و تذکری هم داده نشود، بنابراین کودک در مفهوم اشتباه دچار مشکل خواهد شد.
البته گاهی مادران هم به‌دلیل اینکه کمتر کنار فرزندانشان هستند احساس گناه می‌کنند و ممکن است بعضی از رفتارها را به‌صورت جبرانی انجام دهند که با اصول تربیتی همخوانی چندانی ندارد.

6.گاهی مراقبت‌ها شکل افراط و تفریط به خود می‌گیرد. مثلا همان‌طور که ذکر شد، تفریط انجام می‌گیرد و کارهای اشتباه کودک نادیده گرفته می‌شود یا به‌طور افراطی و بیش از حد به کودک غذا داده می‌شود و انواع محبت‌هایی که برایش مفید نیستند، دریافت می‌کند.

مزایا و معایب این کار برای پدربزرگ و مادربزرگ
1. در زندگی روزمره امروزی مشاهده می‌شود که اعضای خانواده خیلی از هم دور افتاده‌اند. فرزندان نمی‌توانند زیاد به والدین سالمند خود سربزنند و سالمندان احساس تنهایی می‌کنند. در این مواقع حضور نوه در منزل سالمندان می‌تواند آنها را مشغول، احساسات گذشته را زنده و احساس «نشانگان آشیانه خالی» را کمتر کند یا حتی از بین ببرد. البته این کار کمک می‌کند که فرزندان به‌دلیل اینکه کودک را نزد والدین گذاشته‌اند، حداقل به منظور دیدن کودک و جابجا کردن او به والدین سالمند خود نیز سر بزنند و از احوال و نیازهای آنها بیشتر باخبر شوند.

2. محدودیت پدر ومادربزرگ را باید در نظر داشت. آنها از نظر قوای جسمی و ذهنی ضعیف‌تر شده‌اند. روحیه آنها تغییر کرده و شاید آستانه تحمل آنها از نظر نگرانی، استرس و… کمتر شده باشد. بعضی از سالمندان خودشان به دلایل جسمی و روانی نیاز به مراقبت دارند و وقتی نوه وارد خانه می‌شود، نه‌تنها از سالمند مراقبت نمی‌شود، حتی آسایش او نیز گرفته می‌شود. حتما فرزندان سالمند برای سپردن نوه به آنها باید از سلامت سالمندان مطمئن باشند و حتما از آنها بپرسند که تمایلی برای نگه داشتن نوه دارند یا نه و اگر تمایل دارند تا چه میزان؟ اگر برخلاف میل سالمندان این کار انجام شود یا سالمندان خود را در نگهداری نوه ناتوان ببینند، ممکن است دچار اختلالاتی مانند اضطراب و… شوند.

3. فرد سالمند نباید بیش از حد فشار کاری را متحمل شود. از طرفی هم نباید بیش از حد استراحت کند. وقتی نوه‌ها به سالمندان سپرده می‌شوند باید توازن کاری آنها رعایت شود و همان‌طور که می‌دانید کودکان نیاز به مراقبت زیادی دارند و شاید نگهداری از یک کودک از حد توان آنها خارج باشد. اگر هم کودک را به آنها می‌سپارید، بهتر است بخشی از کارهای مراقبتی و امور مربوط به منزل پدر و مادربزرگ را خودتان برعهده بگیرید.
در مجموع باید در نظر داشته باشید نگهداری کودک توسط پدر و مادربزرگ، هر چند می‌تواند مزایایی داشته باشد اما مشکلاتی نیز برای کودک، والدین و پدرو مادربزرگ ایجاد می‌کند.
برای غلبه بر این مشکلات بهتر است برخی موارد رعایت شود. به‌عنوان مثال تربیت کودک یا تعامل به مراقبان سپرده شود. در ازای مراقبتی که پدر و مادربزرگ انجام می‌دهند، والدین باید تا حد امکان بار زندگی آنها را کم کنند و هر چند وقت یکبار مشکلات و راه‌حل مراقبت مطرح‌شده بررسی شوند.

وقتی فرزندان از خانه کوچ می‌کنند، پدیده‌ای به نام «نشانگان آشیانه خالی» ایجاد می‌شود. پدر و مادری که سال‌ها درگیر رسیدگی به فرزندان بوده‌اند، ناگهان وظایف خود را از دست می‌دهند و تنها می‌مانند. رفتن فرزندان از خانه معمولا با بازنشستگی والدین توام می‌شود.
این شرایط شاید باعث شود که والدین احساس پوچی، مفید نبودن و سرخوردگی کنند، بنابراین بد نیست فرزندان به این نکته توجه کنند و گاهگاهی کار و وظیفه سبکی را برعهده آنها بگذارند.
یکی از راه‌هایی که می‌تواند نشاط را به سالمندان برگرداند، ارتباط با نوه‌هاست. نوه می‌تواند حس شور و نشاط را بار دیگر به خانه بیاورد، اما این زمانی است که پدربزرگ و مادربزرگ فقط یک یا دو نوه دارند. با افزایش تعداد نوه‌ها خانه بسیار شلوغ و پرسروصدا می‌شود و شاید کنترل چند نوه برای جوان‌ها کار دشواری باشد، چه برسد به سالمندان که دیگر از نظر توانایی و حوصله مانند جوان‌ترها نیستند.

8 توصیه به پدرها و مادرها
قبل از اینکه مراقبت از فرزندتان را به پدربزرگ و مادربزرگ بسپارید، باید به چند نکته زیر دقت کنید:
1. حتما در این مورد که قرار است کودک چند ساعت نزد آنها بماند، صحبت کنید و در صورتی‌که رضایت کامل داشتند، این کار را انجام دهید.

2. زمان سپردن و باز پس گرفتن کودک را به آنها اعلام کنید و وقت‌شناس باشید چون سالمندان ممکن است با دوستان خود قرار داشته باشند یا در ساعت خاصی بخواهند به مکانی بروند.

3. وقتی کودک را به منزل مادربزرگ و پدربزرگ خود می‌فرستید، حتما غذای او را تهیه کنید تا آنها مجبور نباشند وقتی را صرف درست کردن غذای کودک کنند. همچنین این کار باعث می‌شود هزینه اضافی به سالمندان وارد نشود. فراموش نکنید بسیاری از سالمندان بازنشسته هستند و درآمدشان نسبت به قبل کمتر شده است.

4. در یک کیف دستی چند لباس تمیز قرار دهید تا درصورت کثیف شدن لباس کودک مادربزرگ یا پدربزرگ بتواند آن را تعویض کند.

5. وقتی اختلاف‌نظری با مادر و پدر پیدا می‌کنید، کودکان را وارد قضیه نکنید. قطع ارتباط نوه‌ها با پدر و مادربزرگ می‌تواند ضربه روانی به آنها وارد کند.

6. در روزهایی که پدر و مادربزرگ بیمار و بی‌حوصله است، مراقبت از نوه‌ها را به فرد دیگری محول کنید.

7. بهتر است به کودکتان توصیه کنید کمتر سروصدا راه بیندازد. همچنین اگر بزرگ‌تر است، به او آموزش دهید تا حدودی و در حد توانش در کارهای خانه به مادر و پدربزرگش کمک کند.

8. به کودکان آموزش دهید شوخی‌های خشن با پدر و مادربزرگ خود نکنند، مثلا خود را در آغوش آنها پرت نکنند زیرا اغلب آنها دچار بیماری‌های استخوانی و مفصلی هستند که ممکن است باعث ایجاد درد یا عارضه در آنها شود.

4 توصیه به پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها
1. در مورد نحوه تغذیه نوه با فرزندتان صحبت کنید. نوه‌ها ممکن است نسبت به ماده خوراکی خاصی حساسیت داشته باشند.

2. گاهی دیده می‌شود مادربزرگ هنگام دل‌درد کودک از داروهای سنتی استفاده می‌کند. شاید عروس یا داماد شما با این نوع درمان موافق نباشد. این کار ممکن است اختلافی در نحوه نگهداری کودک ایجاد کند.

3. اگر دچار درد گردن، کمر، زانو و… هستید، به هیچ‌وجه کودکان را در آغوش نگیرید. حتی می‌توانید از پذیرفتن نوه خودداری کنید. مراقب سلامت خود باشید.

4.گرچه پدربزرگ و مادربزرگ پر از تجربه هستند و آموزش آنها به نوه‌ها بسیار سودمند است ولی فراموش نکنید بعضی آداب و رسوم قدیمی ممکن است با فرهنگ امروزی سازگاری نداشته باشد، پس به این موارد حتما دقت کنید.

ممکن است شما دوست داشته باشید بیشتر از نویسنده