معماری
کنترل کیفی

اصطلاحات کنترل کیفی در آزمایشگاهی

Quality Assurance | تضمین کیفیت

 تمام فعالیتهاى لازم براى اطمینان از مطابقت روند آزمایش با الزامات کیفیت قابل قبول  ISO/DIS ISO/DIS 3534;1995- PrEN 1991  را می گویند .

Quality Control| کیفیت کنترل

تکنیکها و اعمالى که جهت ارزیابى کیفیت خدمات ارائه شده در آزمایشگاه از آنها بهره گیرى میشود.

ERROR Of Measurement | خظای اندازه گیری

تفاضل مقدارنتیجه حاصل از اندازه گیری و مقدار واقعی. برای نمونه :

·         میزان واقعی گلوکز در نمونه : ۶ میلی مول در لیتر

·        میزان اندازه گیری شده گلوکز: ۴ میلی مول در لیتر

l ACCURACY صحت

توافق وتطابق بین نتیجه حاصله از اندازه گیری وارزش واقعی مورد اندازه گیری.

نکته :  مفهوم کلی صحت از مجموعه  (درستی،واقعی بودن TRUENES ودقت PRECISION ) برداشت میگردد. بنابراین نباید بعنوان معادل برای هیچکدام از واژه های  فوق به تنهایی بکار رود.

l TRUENESS درستی ، واقعی بودن

نزدیکى و توافق بین میانگین نتایج حاصله از  اندازه گیرىهای مکرر (یک نمونه) با مقدار واقعی مورد اندازه گیری TRUENES معمولا با مقدار عددی BIAS  بیان میشود .

l Precision دقت

نزدیکى و توافق بین نتایج مکررحاصله از  اندازه گیرى (یک نمونه) تحت شرایط مشخص

Imprecision | عدم دقت

پراکندگی نتایج مستقل حاصله ازتکرار آزمایش (اندازه گیری) برروی یک نمونه تحت شرایط مشخص.عدم دقت، عکس دقت میباشد شاخصه های عدم دقت: انحراف معیارSD و ضریب انحراف معیار CV %

 Inaccracy | عدم صحت  

اختلاف ،مغایرت بین نتیجه یک  اندازه گیری و ارزش واقعی مورد اندازه گیری .

 نکته : عدم صحت ،هنگامیکه در مورد مجموعه ای ازنتایج بیان شود، دربرگیرنده هر دو مورد خطاهای اتفاقی و سیستماتیک میگردد.  این واژه در ارتباط با عدم قطعیت میباشد.عدم صحت بر عکس صحت میباشد.

Bias | (شاخصه اندازه گیری Truness) تورش

تفاوت بین نتیجه موردانتظار از اندازه گیری و ارزش واقعی کمیت مورد اندازه گیری.  تورش برابر با خطای سیستماتیک اندازه گیری میباشد . و بطورمعمول ازمقایسه میانگین نتایج حاصله از اندازه گیری با مقدار واقعی حاصل میشود.

ماده استاندارد |  STANDARD  MATERIAL

ماده ای با خلوص مشخص که از آن بعنوان مبنای مقایسه و اندازه گیری ، استفاده میشود. (استاندارد اولیه – ثانویه )

ماده کنترل  |   CONTROL MATERIAL

موادی که از آنها بمنظور سنجش قابلیت اطمینان (صحت و دقت) روش اندازه گیری، استفاده میشود ترکیب این مواد باید در حد امکان مشابه نمونه آزمایش باشد .از این مواد دربرنامه های داخلی کنترل کیفیت وارزیابی های خارجی کیفیت استفاده میگردد.

  ماده مرجع  | REFERENCE  MATERIAL -RM      

ماده ای که ارزشهای تعیین شده آن دارای کفایت مناسب و هموژن بوده و  برای کالیبراسِیون یک وسیله ،ارزیابی یک روش اندازه گیری و یا تعیین ارزشهای یک ماده مورد استفاده قرارمیگیرد. ماده رفرانس میتواند بعنوان کالیبراتور یا ماده کنترلی مورد استفاده قرار گیرد ولی همزمان برای دو منظور در یک سیستم ،نباید بکار رود. (کالیبراتورها-کنترلهای دقت و صحت از سومین گروه مواد مرجع محسوب میشوند).

 روش مرجع | Reference Measurement Procedure 

دستورالعملی که از نظر عدم قطعیت متناسب با مورد استفاده ، کاملا مورد مطالعه و تحقیق قرار گرفته باشد. خصوصا درتعیین مشخصات ماده مرجع و یا بررسی درستی Trueness دستورالعمل وروشی دیگر.

         Primary method of measurement ) Primary measurement procedure)

روش اندازه گیری دارای بالاترین کیفیت با عدم قطعیت کاملا مشخص بر اساس واحد های بین المللی.برخی ازاین روشها عبارتند ازisotope dilution mass spectrometry-coulometry- gravimetry- titrometry

l ANALYTICAL SENSETIVITY حساسیت ازمایش

تغییرات سیگنال به تغییرات غلظت یا فعالیت(باید توجه داشت که این واژه مترادف با” حداقل قابل اندازه گیرى” نمیباشد.

محدوده اشکارسازی |Detection Limit

محدوده حداقل سنجش  کمترین مقدار از ماده مورد اندازه گیری که روش تجزیه قادر به کشف یا نشان دادن حضور آن باشد .

Mean – Arithmetical mean|  میانگین(میانگین حسابی)

 جمع ارزشهای بدست آمده تقسیم بر تعد اد خوانده ها

Median  | میانه

نقطه ای در یک سری اندازه گیری که خوانده های مساوی در دو طرف آن قرار داشته باشد.

Carry  Over| انتقال

انتقال نمونه یا معرف از یک ظرف به ظرف دیگر یا از یک اندازه گیری به بعدی .

کالیراسیون |  Calibration  

مجموعه اعمالی که ارتباط بین مقادیر یک کمیت وارزشهای منتسب را تعیین میکند.

مواد کالیبراسیون(کالیبراتور) Calibration Material

مواد مرجع برای کالیبراسیونِ دستگاههای آزمایشگاهی

پاسخ دهید